Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Üzeyir Hacıbəylinin ölümündən 70 il ötür - VİDEO

Üzeyir Hacıbəylinin ölümündən 70 il ötür - VİDEO
295 dəfə oxunub

Noyabrın 23-də görkəmli bəstəkar, Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin yaradıcısı, musiqişünas-alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim Üzeyir Hacıbəylinin (1885-1948) vəfatının 70 ili tamam olur.
Üzeyir Hacıbəyli bəstəkar, alim, yazıçı, publisist, ictimai və siyasi xadim kimi çoxşaxəli fəaliyyəti ilə yanaşı, Şərqdə ilk operanın banisi kimi də məşhurdur. Məhz onun fədakar əməyi sayəsində Azərbaycan milli opera sənətinin tarixi Üzeyir Hacıbəylinin 107 il bundan öncə tamaşaya qoyulan “Leyli və Məcnun” operası ilə başlandı. Operanın ilk dirijoru Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, rejissoru Hüseyn Ərəblinski olub, Məcnun rolunda Hüseynqulu Sarabski, Leyli rolunda isə aşpaz şagirdi Əbdürrəhim Fərəcov çıxış ediblər. İlk tamaşa 1908-ci il yanvarın 12-də (25-də) Bakıda Hacı Zeynalabdin Tağıyevin teatrında oynanılıb.

Dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin eyniadlı poeması əsasında hazırlanmış “Leyli və Məcnun” yalnız Azərbaycanın deyil, həm də Şərqin ilk operasıdır. Biz fəxr edirik ki, qoca Şərqin opera tarixi məhz bu gündən başlanıb. Bu şərəfli salnamədə ilk ad 22 yaşlı bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin ölməz ismidir.


İlk operanın uğurlarından ruhlanan Üzeyir bəy bir-birinin ardınca “Şeyx Sənan” (1909), “Rüstəm və Söhrab” (1910), “Şah Abbas və Xurşidbanu”, “Əsli və Kərəm” (1912), “Harun və Leyla” (1915) kimi milli operalar yazdı.

Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığının kulminasiya mərhələsi “Koroğlu” operası oldu. “Koroğlu” təkcə Azərbaycan mədəniyyətində deyil, dünya operalarının sırasında əzəmətlə dayanan parlaq nümunələrdən birinə çevrildi. “Koroğlu” operası Moskva tamaşaçılarını da məftun etmişdi. Taleyi uğurlu gətirmiş bu nəhəng əsər keçmiş sovet respublikalarının opera və balet teatrlarında dəfələrlə göstərilib.

Üzeyir Hacıbəylinin “Füruzə” adlı yarımçıq qalmış bir operası da olub. Xalq rəvayətləri əsasında hazırlanan bu operanın musiqi parçaları arasında “Füruzə”nin ariyası xüsusilə diqqətəlayiqdir. Bəlkə elə buna görədir ki, opera yarımçıq qalsa da, ariya uzun illər müğənnilər tərəfindən məharətlə ifa edilib.

Şərqdə ilk operetta janrının yaranması da Üzeyir Hacıbəylinin adı ilə bağlıdır. Dahi bəstəkarın ilk musiqili komediyası üç pərdədən ibarət “Ər və arvad”dır. Bu əsər Azərbaycanda musiqili komediyanın ilk nümunəsidir. Əsərin ilk tamaşası 1910-cu ildə olub. Rollarda H.Sarabski (Mərcan bəy), Ə.Ağdamski (Minnət xanım) və başqaları çıxış ediblər.

Müəllifin ikinci musiqili komediyası “O olmasın, bu olsun”dur. Əsərin ilk tamaşası 1911-ci ilin aprelində Bakıda olub. Sonralar musiqili komediya müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq səhnələşdirilib.

Dahi bəstəkarın üçüncü və sonuncu musiqili komediyası “Arşın mal alan”dır. Bu operetta 70-ə yaxın xarici dilə tərcümə edilib, 100-dən çox teatrın səhnəsində oynanılıb. “Arşın mal alan” beş dəfə ekranlaşdırılıb, dəfələrlə qrammofon valına yazılıb. Bu musiqili komediya əsasında ilk bədii film 1916-cı ildə çəkilib. Bu, səssiz film olub.

Üzeyir Hacıbəylinin ədəbi irsi çox zəngin və qiymətlidir. Bütün ömrü boyu Azərbaycan mədəniyyətinə, musiqisinə xidmət edən bu unudulmaz şəxsiyyət 300-dən çox xalq mahnısını nota salıb, marş, kantata, fantaziya, mahnı və romanslar, kamera və xor əsərləri yazıb. Maraqlıdır ki, həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin, həm də sovet Azərbaycanının himnləri dahi sənətkara məxsus olub. Sevinirik ki, müstəqilliyimizi qazandıqdan sonra millətimizə azadlıq şərafəti çatdıran o ilk himni biz bu gün yenə də məhəbbətlə səsləndiririk.

Üzeyir Hacıbəyli təkcə musiqi bəstələmirdi, həm də xalq musiqisinin nəzəri əsaslarını gələcək nəslə çatdırmaq üçün müxtəlif vəsaitlər hazırlayırdı. 1945-ci ildə nəşr edilmiş “Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları” adlı elmi əsəri Üzeyir Hacıbəylinin musiqişünas-alim olaraq mükəmməl fəaliyyətinin yadigarı kimi bu gün də musiqi dərsliyi kimi istifadə edilir.

Üzeyir Hacıbəyli 1948-ci ilin noyabrında 63 yaşında dünyasını dəyişib, Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

ATV.az

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Qeyri-neft sektoru inkişaf tempini saxlayıb - Azərbaycanın postpandemiya dövrünə yeni iqtisadi modellərlə daxil olur
21:14 09.07.2020

Kürdəmirdə oğurluq edən şəxslər saxlanıldı - Onlar məişət avadanlıqlarını oğurlayıblar
20:54 09.07.2020

Göygöldə 4 nəfər saxlanıldı - 2 baş heyvan oğurladıqlarına görə
20:14 09.07.2020

Gəncədə üzərindən 773 qram miqdarda heroin götürüldü - 2.5 kq heroin isə soyuducuda aşkarlandı
19:54 09.07.2020

Çirkin erməni lobbiçiliyi - Bəzi Avropa qurumlarını ələ alırlar
19:14 09.07.2020

Cavid Paşayevin səhhəti xüsusi nəzarətə götürülüb - Hazırda heç bir cihaza qoşulu deyil
18:58 09.07.2020

Prezident İlham Əliyev Bakının Nizami rayonunda “Azərenerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yenidən qurulan “8-ci km” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib
18:41 09.07.2020

Xarici mütəxəssilər bakıya gəldi - Onlar “COVİD-19”la mübarizədə Azərbaycan səhiyyəsinə kömək edəcək
18:21 09.07.2020

SOCAR onlayn dərslər keçirir - 37 adda vebinar təşkil olunub
17:54 09.07.2020

AZAL Berlinə xüsusi reyslər açır - Biletlərin satışı xüsusi şərtlərlə satılacaq
17:21 09.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 12 milyon 190 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 552 500-dən çoxdur
16:54 09.07.2020

Qırğızıstanda Atambayevin səhhəti normallaşıb - O, yenidən təcridxanaya köçürülüb
16:21 09.07.2020

Bolton Trampın planları haqda danışdı - Qoşunlar Yaponiya və Cənubi Koreyadan çıxarıla bilər
15:54 09.07.2020

"Trabzonspor" qızıla bərabər xallar itirdi - "Qalatasaray" yenə uduzdu
15:32 09.07.2020

Şamaxıda yaşayış binası istifadəyə verilib - 6 ailə yeni mənzillə təmin olunub
15:12 09.07.2020

Ermənistan öz xalqına düşmən mövqedədir - Leyla Abdullayeva: “Rəsmi İrəvan əsl simasını göstərir”
14:52 09.07.2020

Şirvanda hərbi xidmətə gedən oğlu üçün qonaqlıq etdi - Ev sahibi və gələn qonaqlar da cərimələndi
14:21 09.07.2020

Ekspress avtobusların hərəkət qrafiki dəyişdirilib - Avtobuslar saat 21:00-dək işləyəcək
13:54 09.07.2020

Daha bir kafe aşkarlanıb - İcarədar 3 min manat cərimələnib
12:14 09.07.2020

Qeydiyyatdan keçə bilməyən sahıbkarların nəzərinə - Dövlət vergi xidmətinə müraciət edə bilərsiniz
21:51 07.07.2020

Kürdəmirdə 15 yaşlı gənc kürdə batdı - Axtarışları davam edir
21:14 07.07.2020

Daha 537 nəfər koronavirusa yoluxdu - 453 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
20:57 07.07.2020

Prezident Ilham Əliyev Yaponiyanin İmperatoru Əlahəzrət Naruhitoya başsağlığı ünvanlayıb
20:36 07.07.2020

“Buzlu Şüşə” yalnız COVİD-19 üçün səciyyəvi deyil - Bu normal insanlarda da müşahidə oluna bilər
20:14 07.07.2020

Bərdədə karantin rejiminə nəzarət güclənib - Qaydaları pozalar cəzalandırılır
19:54 07.07.2020

Təkcə bir klinikada 33 həkim koronavirusa yoluxub - Tədris-cərrahiyyə klinikasının 27 həkiminin müalicəsi davam etdirilir
19:25 07.07.2020

İy-qoxunun səbəbləri bilindi - ETSN monitorinqin nəticələrini açıqladı
19:14 07.07.2020

“Zaminbank”ın vəzifəli şəxslərinin əməlləri ifşa olundu - Sabiq sədr həbs edilib
18:54 07.07.2020

Qırğızıstan parlamentinin keçmiş spikeri vəfat etdi - O, ikitərəfli pnevmaniyadan əziyyət çəkirmiş
18:21 07.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyon 765 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 541 mindən çoxdur
17:54 07.07.2020

Türkiyə sahillərində əməliyyat - Göyərtəsində 276 miqrant olan gəmi saxlanılıb
17:21 07.07.2020

Türkiyədə meşə yanğını - Yalova kəndi tamamilə boşaldıldı
16:54 07.07.2020

Türkiyə Superliqası: 30-cu tur - "Beşiktaş"dan sürpriz məğlubiyyət
16:14 07.07.2020

Yevlaxda yük avtomobili piyadanı vurub - 32 yaşlı qadın dünyasını dəyişib
15:54 07.07.2020

Masallıda quldurluq yolu ilə evə daxil olublar - Pul və telefon oğurlayıblar
15:36 07.07.2020

Sabirabadda ağır yol qəzası - İki nəfər həyatını itirib, iki nəfər xəsarət alıb
15:14 07.07.2020

Astarada toy etmək istəyənlər saxlanılıb - Astara polisi 7 nəfəri cərimələyib
14:51 07.07.2020

Bakı sakinini Şamaxıda maşın vurub - 24 yaşlı qızın vəziyyəti ağırdır
14:21 07.07.2020

Yaponiyada sel ağır fəsadlara yol açdı - 50 nəfər təbii fəlakətin qurbanı oldu
23:32 06.07.2020

İsrailin müdafiə naziri iddiaları yalanladı - “İranla bağlı hər insidenti İsraillə bağlamaq düzgün deyil”
23:14 06.07.2020

Ruhanidən İranla düşmən ölkələrə ismarış - “İqtisadiyyatını məhv etmək onlara nəsib olmayacaq”
22:54 06.07.2020

Lənkəranda Milli Parkda yanğın baş verib - Taxıl zəmisində baş verən yanğın hadisəyə səbəb olub
22:21 06.07.2020

Oksford Universitetinin qənaəti - “Covid-19” virusu çində yox, ispaniyada meydana gəlib”
21:54 06.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyon 604 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 538 mindən çoxdur
21:32 06.07.2020

İctimai iaşə müəssisələrində müştəri qəbulu - Müştəri qəbulu necə tənzimlənəcək?
21:14 06.07.2020

Daha 513 nəfər koronovirusa yoluxdu - 440 nəfər sağaldı, 8 nəfər vəfat etdi
20:54 06.07.2020

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident Ilham Əliyevə məktub ünvanlayib
20:36 06.07.2020

Prezident İlham Əliyev Qazaxıstanın birinci Prezidenti Nursultan Nazarbayevə zəng edib
20:02 06.07.2020

Göyçayda yanğın baş verdi - Alov tövlədən yaxınlıqdakı evə keçib
19:54 06.07.2020

Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti əməliyyat keçirdi - Xarici İşlər nazirliyinin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı
19:36 06.07.2020

Beynəlxalq videokonfrans keçirildi - Diasporla iş üzrə dövlət komitəsinin 18-ci ildönümünə həsr olundu
19:14 06.07.2020

Yalamada karantin rejimini pozanlar saxlanıldı - Toy dayandırıldı, bəy cərimə edildi
18:54 06.07.2020

Saatlıda yük avtomobili qatarla toqquşdu - Xəsarət alan sürücünün qolu amputasiya edildi
18:36 06.07.2020

İsmayıllıda qadın sürücü yük maşını ilə qəza törətdi - Sürücü dünyasını dəyişdi, sərnişini xəsarət aldı
18:14 06.07.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva modul tipli hospitalının açılışında iştirak ediblər
17:54 06.07.2020

Məktəb seçiminə başlanılır - Valideynlər hansı məktəbləri seçə bilər?
17:21 06.07.2020

Morrikone 91 yaşında vəfat etdi - O, saysız-hesabsız musiqilərin bəstəkarı idi
16:54 06.07.2020

İran dairələri hadisənin səbəblərini açıqladı - “Natanzda baş verən partlayışa yanğın səbəb olub”
16:21 06.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyon 580 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 537 mindən çoxdur
15:54 06.07.2020

190 manat kimlərə veriləcək? - Birdəfəlik ödəməmin veriləcəyi rayonlar məlumdur
15:36 06.07.2020

"Real"dan minimal hesabli qələbə - Ramos yenə qol vurdu
15:14 06.07.2020

DİM və Təhsil Nazriliyi birgə məlumat yaydı - Bəzi məzunlara attestat veriləcək
14:54 06.07.2020

Ermənistan reallıqları dərk etmir - Qarabağın Azərbaycanlı icması bəyanat yaydı
14:21 06.07.2020

İstirahət mərkəzində əməliyyat keçirildi - Daha bir hotel karantin qaydalarını pozdu
13:54 06.07.2020

Ermənistandan növbəti təxribatçı addım - Mnatsakanyan qondarma rejimin lideri ilə görüşüb
13:39 06.07.2020

Taktiki təlimlər keçirilib - Şərti düşmən hədəfləri məhv edilib
13:15 06.07.2020

Magistrlərin qeydiyyatı başladı - İyulun 15-nə qədər davam edəcək
12:51 06.07.2020

Abituriyentlərin nəzərinə - 41 şəhər və rayonda imtahan keçiriləcək
12:25 06.07.2020

Oteldə istirahət edənlər saxlanılıb - Polis karantini pozan şəxslərə qarşı əməliyyat keçirib
20:35 05.07.2020

Koronavirusla mübarizə - Türkiyə Azərbaycana tibbi yardım göndərib
20:14 05.07.2020

Dünya koronovirusun çəngində - Yoluxanların sayı 11 415 900 nəfəri ötüb
19:54 05.07.2020

Ölkəmizdə daha 523 nəfərdə Covid-19 aşkarlanıb - 9 nəfər vəfat edib
19:35 05.07.2020

4 yeni doğulmuş körpə koronavirusa yoluxub - Körpələr sağalaraq evə buraxılıb
19:14 05.07.2020

Ağcabədidə qonaqlıq təşkil edən şəxslər cərimələnib - Qanunu pozanlar cəzalandırıldı
18:54 05.07.2020

Yevlaxda qanunsuz işləyən trenajor zalı aşkarlandı - Qanunu pozanlar cəzalandırıldı
18:21 05.07.2020

Bir qrup qadın ad günü şənliyi keçirdi - Qaydaları pozanlar məsuliyyətə cəlb olundu
17:54 05.07.2020

Ögey ata həyat yoldaşını və qızını bıçaqladı - Naftalanda ailə münaqişəsi ölümlə nəticələndi
17:48 05.07.2020

8103 sms icazə sistemi ilə bağlı yeniliklər - İcazəsi ləğv edilən qurumlar yenidən icazə ala bilməyəcək
17:21 05.07.2020

Vahid Əhmədov Türkiyəyə aparılıb - Deputatın səhhətində problemlər yaranıb
16:54 05.07.2020

Hacıqabulda iki yük maşını toqquşdu - Sürücünün vəziyyəti ağırdır
16:21 05.07.2020

Bütün xəbərlər