Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Üzeyir Hacıbəylinin ölümündən 70 il ötür - VİDEO

Üzeyir Hacıbəylinin ölümündən 70 il ötür - VİDEO
   216 dəfə oxunub

Noyabrın 23-də görkəmli bəstəkar, Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin yaradıcısı, musiqişünas-alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim Üzeyir Hacıbəylinin (1885-1948) vəfatının 70 ili tamam olur.
Üzeyir Hacıbəyli bəstəkar, alim, yazıçı, publisist, ictimai və siyasi xadim kimi çoxşaxəli fəaliyyəti ilə yanaşı, Şərqdə ilk operanın banisi kimi də məşhurdur. Məhz onun fədakar əməyi sayəsində Azərbaycan milli opera sənətinin tarixi Üzeyir Hacıbəylinin 107 il bundan öncə tamaşaya qoyulan “Leyli və Məcnun” operası ilə başlandı. Operanın ilk dirijoru Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, rejissoru Hüseyn Ərəblinski olub, Məcnun rolunda Hüseynqulu Sarabski, Leyli rolunda isə aşpaz şagirdi Əbdürrəhim Fərəcov çıxış ediblər. İlk tamaşa 1908-ci il yanvarın 12-də (25-də) Bakıda Hacı Zeynalabdin Tağıyevin teatrında oynanılıb.

Dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin eyniadlı poeması əsasında hazırlanmış “Leyli və Məcnun” yalnız Azərbaycanın deyil, həm də Şərqin ilk operasıdır. Biz fəxr edirik ki, qoca Şərqin opera tarixi məhz bu gündən başlanıb. Bu şərəfli salnamədə ilk ad 22 yaşlı bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin ölməz ismidir.


İlk operanın uğurlarından ruhlanan Üzeyir bəy bir-birinin ardınca “Şeyx Sənan” (1909), “Rüstəm və Söhrab” (1910), “Şah Abbas və Xurşidbanu”, “Əsli və Kərəm” (1912), “Harun və Leyla” (1915) kimi milli operalar yazdı.

Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığının kulminasiya mərhələsi “Koroğlu” operası oldu. “Koroğlu” təkcə Azərbaycan mədəniyyətində deyil, dünya operalarının sırasında əzəmətlə dayanan parlaq nümunələrdən birinə çevrildi. “Koroğlu” operası Moskva tamaşaçılarını da məftun etmişdi. Taleyi uğurlu gətirmiş bu nəhəng əsər keçmiş sovet respublikalarının opera və balet teatrlarında dəfələrlə göstərilib.

Üzeyir Hacıbəylinin “Füruzə” adlı yarımçıq qalmış bir operası da olub. Xalq rəvayətləri əsasında hazırlanan bu operanın musiqi parçaları arasında “Füruzə”nin ariyası xüsusilə diqqətəlayiqdir. Bəlkə elə buna görədir ki, opera yarımçıq qalsa da, ariya uzun illər müğənnilər tərəfindən məharətlə ifa edilib.

Şərqdə ilk operetta janrının yaranması da Üzeyir Hacıbəylinin adı ilə bağlıdır. Dahi bəstəkarın ilk musiqili komediyası üç pərdədən ibarət “Ər və arvad”dır. Bu əsər Azərbaycanda musiqili komediyanın ilk nümunəsidir. Əsərin ilk tamaşası 1910-cu ildə olub. Rollarda H.Sarabski (Mərcan bəy), Ə.Ağdamski (Minnət xanım) və başqaları çıxış ediblər.

Müəllifin ikinci musiqili komediyası “O olmasın, bu olsun”dur. Əsərin ilk tamaşası 1911-ci ilin aprelində Bakıda olub. Sonralar musiqili komediya müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq səhnələşdirilib.

Dahi bəstəkarın üçüncü və sonuncu musiqili komediyası “Arşın mal alan”dır. Bu operetta 70-ə yaxın xarici dilə tərcümə edilib, 100-dən çox teatrın səhnəsində oynanılıb. “Arşın mal alan” beş dəfə ekranlaşdırılıb, dəfələrlə qrammofon valına yazılıb. Bu musiqili komediya əsasında ilk bədii film 1916-cı ildə çəkilib. Bu, səssiz film olub.

Üzeyir Hacıbəylinin ədəbi irsi çox zəngin və qiymətlidir. Bütün ömrü boyu Azərbaycan mədəniyyətinə, musiqisinə xidmət edən bu unudulmaz şəxsiyyət 300-dən çox xalq mahnısını nota salıb, marş, kantata, fantaziya, mahnı və romanslar, kamera və xor əsərləri yazıb. Maraqlıdır ki, həm Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin, həm də sovet Azərbaycanının himnləri dahi sənətkara məxsus olub. Sevinirik ki, müstəqilliyimizi qazandıqdan sonra millətimizə azadlıq şərafəti çatdıran o ilk himni biz bu gün yenə də məhəbbətlə səsləndiririk.

Üzeyir Hacıbəyli təkcə musiqi bəstələmirdi, həm də xalq musiqisinin nəzəri əsaslarını gələcək nəslə çatdırmaq üçün müxtəlif vəsaitlər hazırlayırdı. 1945-ci ildə nəşr edilmiş “Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları” adlı elmi əsəri Üzeyir Hacıbəylinin musiqişünas-alim olaraq mükəmməl fəaliyyətinin yadigarı kimi bu gün də musiqi dərsliyi kimi istifadə edilir.

Üzeyir Hacıbəyli 1948-ci ilin noyabrında 63 yaşında dünyasını dəyişib, Fəxri xiyabanda dəfn olunub.

ATV.az

BUNU DA OXU

23 yaşlı gənc çayda boğularaq ölüb - 13 gün öncə toyu olmuşdu
“Relax” da insident yaşanıb - İstirahət mərkəzinin 6 əməkdaşı həbs edilib
3000 metr məsafədə helikopteri məhv edən "İqla S" raket kompleksi - FOTOLAR
Baş prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyi Şəmkirdə yandırılan evlə bağlı məlumat yayıb
Незабываемые песни. 2000-й год - "Руки вверх" - "Ай-яй-яй" - VİDEO
Xəbər lenti

Nazir müavini avtomobil qəzasında həyatını itirdi - Türkiyədə - FOTOLAR
16:50 20.08.2019

Şövqi Hüseynov beynəlxalq festivalda mükafata layiq görülüb
16:28 20.08.2019

Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin məlumatı - Azərbaycan tərəfinə təslim olan erməni hərbiçi ilə görüş keçirildi
16:06 20.08.2019

Banqladeşdə dəhşətli yanğın baş verib - 50 min insan evsiz qaldı
15:47 20.08.2019

23 yaşlı gənc çayda boğularaq ölüb - 13 gün öncə toyu olmuşdu
15:25 20.08.2019

Atambayevlə bağlı qərar - Həbs müddəti artırıldı
15:00 20.08.2019

MİQ-29 təyyarəsinin pilotunun nəşi dənizdən çıxarılıb - Sabah vida mərasimi keçiriləcək
14:40 20.08.2019

Незабываемые песни. 2000-й год - Земфира - "Хочешь?" - VİDEO
14:19 20.08.2019

Sabah dəniz suyunun temperaturu 27 dərəcə olacaq
13:54 20.08.2019

Təmas xəttində növbəti monitorinq keçiriləcək - Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı
13:33 20.08.2019

İkinci “Animafilm” festivalına 50 ölkədən 268 müraciət daxil olub
13:10 20.08.2019

Naxçıvanda növbəti komanda qərargah təlimi başlayıb
12:46 20.08.2019

Türk musiqisi inciləri. 1985-ci il - İbrahim Tatlısəs. "Mavi, mavi" - VİDEO
12:25 20.08.2019

Tovuzda ağır yol qəzası baş verib - 1 nəfər ölüb, 4 nəfər yaralanıb
12:02 20.08.2019

Polisə yeni uniforma verilir - Üzərində işıqqaytarıcı elementlər var
11:43 20.08.2019

“Relax” da insident yaşanıb - İstirahət mərkəzinin 6 əməkdaşı həbs edilib
11:24 20.08.2019

Daxili İşlər Naziri “N” saylı hərbi hissədə olub - Komandir heyəti ilə müşavirə keçirilib
11:00 20.08.2019

Düşmən təşviş içindədir - VİDEO
10:40 20.08.2019

3000 metr məsafədə helikopteri məhv edən "İqla S" raket kompleksi - FOTOLAR
10:21 20.08.2019

"Neftçi" yenə qalib gələ bilmədi
10:00 20.08.2019

Pensiya sahəsində mühüm islahatlar - VİDEO
09:35 20.08.2019

Sabah havanın temperaturu yüksələcək
22:01 19.08.2019

Bu yay 244 nəfər boğulma təhlükəsi ilə üzləşib - Nəzarətsiz ərazilərdə çimmək olmaz!
21:40 19.08.2019

Baş prokurorluq və Daxili İşlər Nazirliyi Şəmkirdə yandırılan evlə bağlı məlumat yayıb
21:18 19.08.2019

Cəbəllütariq Vaşinqtonun tələbini rədd edib
20:50 19.08.2019

Angela Merkel Boris Consonla görüşəcək - Brexit müzakirəsi üçün
20:22 19.08.2019

Honduras futbolunda qalmaqal - Azarkeşlər bir-birilərinə hücum etdi
19:59 19.08.2019

Şairələrimizin əsərləri fin dilində nəşr edilib
19:32 19.08.2019

FETÖ əməliyyatı - 23 nəfər saxlanıldı
19:09 19.08.2019

Suriya Türkiyənin hərbi konvoyuna zərbə endirib - 3 nəfər ölüb, 12 nəfər yaralanıb
18:44 19.08.2019

Hindistanda ölənlərin sayı 350-yə çatıb - Daşqınların fəsadları aradan qaldırılır
18:08 19.08.2019

ABŞ-da təyyarə evin üstünə düşdü - Ölən və yaralananlar var
17:40 19.08.2019

Заслуженный артист России покончил с собой
17:17 19.08.2019

Azərbaycan Premyer Liqasında 1-ci tura yekun vurulacaq - Bu axşam
16:58 19.08.2019

İngiltərə çempionatı: 2-ci tur - "Çelsi" yenə xal itirdi
16:32 19.08.2019

Avropanın futbol ulduzları Bakıya gəlir - Xorvatıya yığmasının tərkibində
16:17 19.08.2019

Başına qaya parçaları tökülən 16 yaşlı gənc dünyasını dəyişdi - Türkiyədə
15:52 19.08.2019

Yada düşər xatirələr. 2012-ci il. - Qaraqan. "Mələk" - VİDEO
15:23 19.08.2019

Ali məktəblərə və kolleclərə qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin ixtisas seçimi bu gün başa çatır
15:01 19.08.2019

Boks yığmamızda köhnə-yeni baş məşqçi
14:35 19.08.2019

Ev təmir etdirənlərin nəzərinə! - Mütəxxəsislər müqavilə bağlamağı tövsiyyə edir
14:14 19.08.2019

Kitab sərgi yarmarkasında iştirak etmək istəyənlərin nəzərinə
13:49 19.08.2019

Şabran və Quba rayonlarının ərazisində yanğın başlayıb - Yanğının meşə ərazisinə və digər sahələrə keçməsinin qarşısı alınır
13:25 19.08.2019

"Səbail" mövsümə 3 xalla başladı
13:13 19.08.2019

Qəzaya uğrayan MiQ-29 təyyarəsinin “qara qutusu” tapıldı
13:00 19.08.2019

Незабываемые песни. 2000-й год - "Руки вверх" - "Ай-яй-яй" - VİDEO
12:50 19.08.2019

Gələn ildən uşaqların zərərli informasiyalardan qorunması qanunu qüvvəyə minəcək
12:27 19.08.2019

Türk musiqisi inciləri - İbrahim Tatlisəs. "Bir tanem" - VİDEO
12:02 19.08.2019

Güləşçilərimiz dünya çempionatında altı medal qazanıblar
11:40 19.08.2019

Bu il fermerlərə daha 63 milyon manat subsidiya ödəniləcək
11:15 19.08.2019

Elarizin toylar "əhatə dairəsi" genişlənir - İndi Bostonda - ÖZƏL
10:49 19.08.2019

Honduras yığmasının hücumçusu "Sabah"da
10:26 19.08.2019

NASA-nın yeni mərkəzi - Ay oradan tədqiq olunacaq
10:00 19.08.2019

Yada düşər xatirələr.1975-ci il - Müslüm Maqomayev "İlin mahnısı"nda - VİDEO
09:35 19.08.2019

Yeni mövsüm başladı - "Qarabağ" "Keşlə"yə qalib gəldi
23:00 17.08.2019

6 ölkə və iki qitəni birləşdirən layihə - Cənub Qaz Dəhlizi 100 il Azərbaycan xalqına xidmət edəcək - VİDEO
22:40 17.08.2019

Növbəti imtahan keçirildi - Gömrük Təmsilçiliyi İnstitutu təkmilləşdirilir
22:21 17.08.2019

ABŞ-da dələlər insanlara hücum edir - Xəsarət alanlar var
21:55 17.08.2019

Azərbaycan sərhədçilərinin mühüm uğuru - VİDEO
21:40 17.08.2019

Yol polisi ləğv edilir? - DİN yayılan məlumatlara aydınlıq gətirdi
21:19 17.08.2019

Kulinariya üzrə ustad dərslərinə başlanılır
21:00 17.08.2019

Vahid məktəbli forması necə olacaq ? - Təhsil nazirliyi məsələyə aydınlıq gətirdi
20:35 17.08.2019

Toy karvanı ağır qəzaya uğradı - Göyçayda - ÖZƏL - FOTOLAR
20:10 17.08.2019

Beynəlxalq seminar keçirildi - Dünya karate federasiyasının rəsmiləri Bakıda
19:55 17.08.2019

Qaz sızması partlayışa səbəb oldu - Türkiyədə
19:29 17.08.2019

Fransada pirotexnika şousu - 13 nəfər xəsarət alıb
18:53 17.08.2019

Koutinyo rəsmən "Bavariya"da - Futbolçu 1 illik icarəyə verildi
18:35 17.08.2019

Tramp Qrenlandiyanı almaq istəyir - “Biz biznes üçün açığıq, satış üçün deyil”
18:18 17.08.2019

Odessada hotel yandı - 8 nəfər həyatını itirdi,10 yaralı var
17:47 17.08.2019

Mariya Zaxarova Türkiyəyə xəbərdarlıq edib
17:15 17.08.2019

Bərdədə ilanlar evə hücum edir - 1 ildə 120-dən çox ilan öldürülüb
16:44 17.08.2019

Prezident İlham Əliyev əfqanıstanlı həmkarını təbrik edib
16:06 17.08.2019

Bərdədə 2 avtomobil toqquşdu - 4 nəfər xəsarət alıb
15:32 17.08.2019

İtgin düşən bacı-qardaş 1 gün sonra tapıldı - Polisdən xəbərdarlıq - dilənçilərdən ehtiyatlı olun
14:57 17.08.2019

Bir nəfəri ilan sancıb - TOVUZDA
14:56 17.08.2019

Незабываемые песни. 1965 год - Муслим Магомаев. "Королева красоты" - VİDEO
14:25 17.08.2019

Avtomobil piyadanı vurdu - 18 yaşlı gəncin həyatını xilas etmək mümkün olmayıb
13:54 17.08.2019

Ev şəraitində ketçupun hazırlanma üsulu - VİDEO
13:28 17.08.2019

Damla "Üçümüz" verilişində - "Gəlincik" - VİDEO
12:57 17.08.2019

Bazar günü havanın temperaturu 40 dərəcəyə yüksələcək
12:25 17.08.2019

Bütün xəbərlər