Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

“Bizim Don Kixot” kuklalarla

“Bizim Don Kixot” kuklalarla
292 dəfə oxunub

Bu yaxınlarda A.Şaiq adına Dövlət Kukla Teatrında mərhum dramaturq Rəhman Əlizadənin “Bizim Don Kixot” əsəri əsasında hazırlanmış eyniadlı tamaşa nümayiş olundu. Artıq dörd əsrdir ki, bəşəriyyət Migel de Servantesin Don Kixot obrazı haqqında düşünür. Don Kixot müdrikdir, ya ağılsız? Amerikalı yazıçı Folkner Don Kixotu “...əbədiyaşar, qəmli və komik obraz...”adlandırıb. Yazıçı fikrini davam etdirərək bu qəmli obrazı belə xarakterizə edib: “Don Kixot köməyə ehtiyacı olmayan insanlara yardım etməyə çalışaraq, özünü gülünc vəziyyətə salır. Yardımsevərlik insan qəlbinin ən gözəl xüsusiyyətidir.” Mən Don Kixot obrazını “ağıllı dəli” hesab etmişəm və həmişə bu əsər əlimə keçəndə vərəqləyib, xoşuma gələn, az qala əzbər bildiyim hissələri sevə-sevə oxumuşam. Mən R.Əlizadənin “Don Kixot”un ilk versiyası ilə tanış idim. Rəhman Əlizadə bu əsəri İlham Namiq Kamalın “İlham” miniatür teatrı üçün yazmışdı. Əsər bu teatrda İlham Namiq Kamalın ifasında oynanmış və uğur qazanmışdı. İndi isə, mən bu əsərin tam yenidən Kukla teatrı üçün işlənmiş versiyasına baxacaqdım. Tamaşadan aldığım təəssüratları oxucularla bölüşmək istəyirəm.

Beləliklə, Rəhman Əlizadənin “Bizim Don Kixot” tamaşasının quruluşçu rejissoru Əməkdar artist Qurban Məsimov, bəstəkarı Əməkdar artist Vüqar Camalzadə, rəssamı İqbal Əliyev, baş rolun ifaçısı, Xalq artisti “Şöhrət” ordenli, bu yaxınlarda 70 illik yubileyini qeyd etdiyimiz, sevimli aktyorumuz İlham Namiq Kamaldır. O, Kukla tamaşasında yeganə canlı aktyordur. Bu tamaşanı bir aktyorun teatrı da adlandırmaq olar. Digər personajlar Sanço Panso, Dulsineya, Hamlet, onun atası və sair obrazlar kuklalardır. Kukla obrazlarını aktyorlar Cavid İbrahimov, Aygül Anayeva, Araz Həsənov və Adil Dəmirov canlandırırlar. “Bizim Don Kixot” kukla tamaşasında tamaşaçını ilk cəlb edən rəngarəng tərtibat, kostyumlar və əlbət ki, baxımlı kuklalardır. Burada forma və rənglər mütənasibliyi dəqiq tapılmalı, baxımlılıq və cəlbedicilik vacib olmalıdır. Xırda bir cizgi, adi kimi görünən rəng qarışığı belə yüksək peşəkarlıqdan xəbər verməlidir. “Bizim Don Kixot” tamaşasında quruluşçu rejissorun maraqlı yozumunda rəssam İqbal Əliyev ecazkar rənglər dünyası yaradaraq, tamaşaçını nağıl və əfsanələr dünyasına aparır. Bəstəkar Vüqar Camalzadənin sanki rənglər dünyasının davamı olaraq, mövzuya uyğun musiqisi canlı aktyorun və kuklaların baxımlı ifalarını təqdim edir. Rəngin və musiqinin davamı olaraq, Qurban Məsimovun rejissor yozumu canlı aktyor və kuklaların plastikasında öz ifadəsini tapır. Qeyd etdiyim kimi, Əhmədağa - Don Kixot obrazını Xalq artisti İlham Namiq Kamal yaradır. Onun bir neçə teatr səhnəsində yaratdığı obrazlara daha bir obraz əlavə olunur. Don Kixot kimdir? Əsərə müraciət edək. İspan yazıçısı Migel de Servantesin “Ağıllı zadəgan Don Kixot” əsərinin baş qəhrəmanı zadəgan Alonso Kixano İspaniyanın kiçik bir şəhərində yaşayır. Çox oxuduğu cəngavər romanlarından ilhamlanaraq özünü cəngavər hesab edir və bununla da onun həyatı kökündən dəyişir. Onun qəhrəmanlıq cəhdini və sevdasını ətrafı qəbul etmir. O, ədalətsizliyi aradan qaldırmağa çalışır, əvəzində onun özünü daş-qalaq edirlər. Hər addımbaşı haqsızlıq görür, bunu ona norma kimi qəbul etdirməyə çalışırlar və sair. “Bizim Don Kixot” da, adi həyatını yaşayan Əhmədağa da yaşadığı kənddə haqsızlıqlarla üzləşir. Bu haqda danışanda onu ağılsız hesab edirlər. Əhmədağa-Don Kixot gözəl Dulsineyasını vəsf etməkdən doymur:

Camalın bənzəyir aya

Dulsineya,Dulsineya!

Dulsineya üçün darıxan Don Kixot, həm də Əhmədağa ətrafını bürümüş haqsızlıqlara dözmür və etiraz edir. Onun etirazı qəbul olunmur və o, zindana, əslində isə, zirzəmiyə salınır. Bura elə-belə zirzəmi deyil. Bura tarixin daş yaddaşını özündə qoruyub saxlayan zirzəmidir. Burada tiranların heykəl və rəsmləri, onların kitabları ilə qarşılaşan Don Kixot, Əhmədağa Leninin, Stalinin heykəli, Hiterin rəsmi, Beriyanın kitabları ilə birtərəfli qaydada dialoqa girir, onları dünyanı lərzəyə saldıqları üçün qınayır. Napaleonu, Mussolinini törətdikləri haqsızlıqlara görə, sanki haqq divanına çəkir. Tiranlarla loru dildə, daha dəqiq desək, xalq dilində danışır. Don Kixot qorxur ki, bir zaman dünyaya qan udduranlar dirilib yenidən tiranlıq eşqinə düşərlər. Hamımız yaxşı bilirik ki, artıq bəzi ölkələrdə insanlar və xüsusən gənclər arasında Stalinə, Hitlerə, Mussoliniyə və digərlərinə rəğbət yaranmağa başlayır. Məsələnin ciddiliyi göz önündədir. Bu artıq tamaşanın günümüzə ünvanlanmış mesajıdır. Bu mesaj isə artıq milli zəmində yox, beynəlxalq zəmində qəbul olunmalıdır. Zaman durmadan dəyişir, inkişaf edir. Tarix yaddaşlara köçür. Don Kixot cəmiyyəti narahat edən ən müxtəlif mövzulara toxunur, haqsızlıq, dələduzluq, insanlığa yaraşmayan hərəkətlər onu qane etmir. İlham Namiq Kamalın təqdim etdiyi Don Kixot tək millətinin yox, insanlığın dərdinə yanır. Aktyor kuklalarla canlı kimi davranır, hərəkət-mizan toplusu dəqiq ifalarla müşayiət olunur. Aktyor tamaşada mətnin davamı kimi on mahnı ifa edir. Mahnılar mətnin, mətn mahnının davamı kimi qəbul olunur. Aktyor kuklalarla canlı aktyorlarla olduğu kimi oynayır. Sanço Pansoya acıqlanır, Rosinant adlı atına qayğı göstərir, Dulsineyasını qucağına alır. Tamaşaçı aktyorun maraqlı oyun tərzi ilə kuklaları canlı kimi qəbul edir. Kukla aktyorlarının da peşəkar ifalarına görə tamaşa bütövlükdə maraqla qarşılanır. Teatr mütəxəssisi E.Kalmanovski yazırdı ki, cansız kuklanın nə fikri, nə qəlbi var. Kukla tamaşasında əsas olan süjet, xarici hərəkət və yüksək texnikadır. Deməli, kuklanın yox, kuklanı təqdim edən kuklaçının fikri və qəlbi olmalıdır ki, nümayiş edilən hisslər toplusunu tamaşaçıya çatdıra bilsin. Əsas olan budur. Cansız kukla əslində bütün insan hisslərini çatdırmağa qadirdir. Hər şey ancaq kuklaçının peşəkarlığı ilə ölçülməlidir. Kuklaçı peşəkardırsa, deməli tamaşada istənilən effekt alınacaq. İlham Namiq Kamalın Don Kixot-Əhmədağa obrazı səmimiyyəti, oyun tərzindəki dramatizmi, satirik -yumoristik rəng çalarları və plastikası ilə baxımlıdır, cəlbedicidir. Don Kixotun Dulsineyaya olan saf məhəbbəti, Sanço Pansoya sədaqəti, Gülnisəyə, Hamletə, Divlərə, arvadı Çimnaz xanıma olan fərqli münasibətləri mətnin rəssam təsviri olaraq tamaşaçının gözü qarşısında canlanır. Bəzən canlı aktyorla cansız kuklalar arasında sədd itir. Biz Dulsineyanı, Rosinantı, Hamleti ,onun atasını və digərlərini canlı kimi qəbul edirik. Əsas obrazın ifaçısı ilə bərabər, kukla aktyorları da maraqlı və baxımlı ifa nümayiş etdirirlər. Belə olmasaydı tamaşa baxımlılığını və cəlbediciliyini itirərdi. Biz qəmli cəngavərin həyat hekayəsini seyr edib, bilmirik Don Kixotun halına acıyaq, ya Əhmədağanın. Tamaşa bitir. Ancaq qulaqlarımıza Əhmədağanın qəmli fəryadı qalır:

“... Mən Əhmədağa deyiləm, Don Kixotam!

Qiyamkar bir ruhun ehtiyacından,

Doğuldu Don Kixot-qəmli cəngavər!

Dünyanı divlərin əsarətindən

Qurtarmaq istəyən cəsur cəngavər...”

Tamaşanın axırında tiranların heykəl və kitabları qorunan zirzəmidə yanğın olur. Zirzəmi tamam yanır. Qalan ,yanmayan bircə Don Kixotdur. Xoş hisslərlə Kukla teatrını tərk edirik. Düşünürük ki, nə yaxşı ki, bu dünyada “Əbədiyaşar” Don Kixot adlı bir cəngavər olub və nə yaxşı ki, yenə var. Yoxsa, dünyamız darıxdırıcı olardı.

ATV.az

BUNU DA OXU

Çimərlik mövsümünə az qaldı - VİDEO
ATV-nin əməkdaşlarının koronavirus testi neqativ çıxdı - Yenilənib - VİDEO
Ələt azad iqtisadi zonası yaradıldı
İki Azərbaycanlı İrəvanda video çəkiliş aparıb - VİDEO
ATV-dən koronavirusa yoluxan əməkdaşları ilə bağlı - AÇIQLAMA
Xəbər lenti

Abonent tərəfindən “Azərişığ”ın əməkdaşı güllələndi - Enerji borcunu istəməyə getmişdir
22:35 26.05.2020

Daha 132 nəfər koronavirusa yoluxdu - 78 nəfər sağaldı, bir nəfər vəfat etdi
22:14 26.05.2020

Astarada qadın qonaq getdiyi evdən oğurluq etdi - 10000 manat pul və qızıl-zinət əşyaları oğurlandı
21:45 26.05.2020

Sabiq nazir koronavirusdan öldü - İyunun 1-dən daxili turizmdə məhdudiyyətlər yumşaldılır
21:39 26.05.2020

Astarada narkotacirlər saxlanılıb - Narkotik vasitəni Bakıda satmaq istəyirmiş
21:25 26.05.2020

Gürcüstan xin rəhbəri təşəkkür edib - “Köməklik göstərilməsəydi koronavirusun öhdəsindən gəlmək çətin olardı”
21:04 26.05.2020

ÜST rəsmi açıqlama verib - Malyariya əleyhinə dərman koronavirusa təsir etmir
20:47 26.05.2020

Türkiyədə gizli yas mərasiminə qatılanlar koronavirusa yoluxub - 163 nəfərdə virus aşkarlanıb
20:25 26.05.2020

Gəncədə 61 yaşlı kişinin meyiti evində aşkarlandı - Meyitə kəsici – deşici alətlə xəsarət yetirilib
20:05 26.05.2020

Yayda avtomobillər niyə yanır? - Ustalar səbələri açıqlayır
19:41 26.05.2020

Çimərliklərə yeni tələblər qoyuldu - Qızdırması olanlar çimərliyə buraxılmayacaq
19:28 26.05.2020

Pulsuz tibbi maska paylanıldı - İctimai nəqliyyatda maskadan istifadə vacibdir
19:08 26.05.2020

Smart qaz sayğacları dəyişdirilir - Mexaniki sayğaclar quraşdırılacaq
18:47 26.05.2020

Zaqatalada çobanı ilan sancdı - Gürzə gödəkçənin qolunda gizlənibmiş
18:34 26.05.2020

Bərdədə 70 kq yararsız ət aşkarlanıb - Ətdən nümunələr götürülüb
18:12 26.05.2020

Gəncədə avtomobil quyuya aşdı - 1 nəfər öldü, 1 nəfər xəsarət aldı
16:49 26.05.2020

Avtomobil ağaca çırpıldı - Sürücü xəsarət aldı
16:35 26.05.2020

Bakı-Şamaxı yolunda ağır qəza - 5 nəfər həyatını itirib
16:15 26.05.2020

Zidan, Qvardiola, Ançelotti - Çempionlar liqasının ən yaxşı məşqçiləri məlum oldu
15:58 26.05.2020

18 avroluq maskalar - "Barselona"dan azarkeşlərə xüsusi təklif
15:39 26.05.2020

20 min avroluq turnir başlayır - Yarışda milli komandanın üzvləri də iştirak edəcək
15:29 26.05.2020

Atəşkəs pozulub - Mövqelərimiz sutka ərzində 26 dəfə atəşə məruz qalıb
15:13 26.05.2020

Ermənistanda vəziyyət kritikdir - Boş yerlər tükənmək üzrədir
14:58 26.05.2020

Baş nazirin görmə qabiliyyəti pisləşib - Boris conson koronavirusun səhhətinə vurduğu zərərdən danışıb
14:38 26.05.2020

ABŞ-da yeni təhlükəli virus yayılır - Sakinlər həyəcan təbili çalır
14:16 26.05.2020

Dünyada koronavirusla bağlı son statistika - Virus qurbanlarının sayı 348 minə çatır
13:45 26.05.2020

Rusiyada hərbi helikopter qəzaya uğradı - Ölənlər var
13:23 26.05.2020

190 manat birdəfəlik ödəmə nə vaxtadək olacaq? - VİDEO
11:25 26.05.2020

Çimərlik mövsümünə az qaldı - VİDEO
10:59 26.05.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şamaxıya səfər edib - Yenilənib - VİDEO
10:28 26.05.2020

ATV-nin əməkdaşlarının koronavirus testi neqativ çıxdı - Yenilənib - VİDEO
10:01 26.05.2020

Gəncədə avtoxuliqanlıq edən şəxs saxlanıldı - 15 günlük həbs olundu
22:36 25.05.2020

Rusiya vətəndaşı saxlanıldı - Evindən nartotik vasitə və odlu silah götürüldü
22:16 25.05.2020

11 kiloqramdan çox narkotik vasitə dövriyyədən çıxarıldı - Faktla bağlı araşdırma davam edir
21:58 25.05.2020

Yeni Zelnadiyada baş nazir canlı efirdə olarkən zəlzələ baş verdi - 5,8 bal gücündə zəlzələ 30 saniyə davam edib
21:39 25.05.2020

Oksford alimlərindən COVİD-19 pevəndi ilə bağlı açıqlama - Sınaqların uğurlu olacağı ehtimalı 50 faizdir
21:28 25.05.2020

Ermənistanda koronavirus sürətlə yayılır - Bir gündə 452 nəfərdə virus aşkarlanıb
21:16 25.05.2020

Böyük Britaniya karantin qaydalarını pozduğu üçün istefası tələb olunur - Hakim partiyadan da ona qarşı çıxanlar var
20:49 25.05.2020

İki qardaş saxlanıldı - 17 kiloqramdan çox narkotik vasitə dövriyyədən çıxarıldı
20:39 25.05.2020

İmişlidə növbəti dəfə dezinfeksiya işləri aprıldı - Sakinlərə pulsuz maska paylandı
20:13 25.05.2020

149 nəfər yeni koronovirusa yoluxdu - 134 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi
19:49 25.05.2020

Prezident Ilham Əliyev Gürcüstanın Prezidenti Salome Zurabişvilini Gürcüstanın milli bayramı – Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik edib
19:37 25.05.2020

İtaliya Prezidenti Sercio Mattarella Respublika Günü münasibətilə dövlət başçısına məktub göndərib
19:26 25.05.2020

Türkmənistanın Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Prezidenti İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
19:03 25.05.2020

Şamaxıda icra hakimiyyətində 1 nəfərdə virus aşkarlandı - İcra başçısı və əməkdaşlar karantindədirlər
18:39 25.05.2020

"Azəriqaz" sosial aksiya keçirdi - Evlərə pulsuz qaz xətti çəkildi
18:27 25.05.2020

Şəkidə əməliyyat tədbiri keçirilib - 1 ton çətənə məhv edilib
18:12 25.05.2020

Ağdaşda qanunsuz narkotik bitki əkən şəxs saxlanıldı - Faktla bağlı araşdırma başladılıb
17:58 25.05.2020

Karantin qaydalarını pozan restoran aşkar edilib - 32 nəfər məsuliyyətə cəlb edilib
17:36 25.05.2020

Təlimlər başa çatdı - Şəxsi heyət təcrübə və vərdişlər əldə edib
17:12 25.05.2020

Pandemiya dövründə ilk titul - Belarus kubokunun yeni sahibi məlum oldu
16:52 25.05.2020

Zidan özünütəcrid qaydalarını pozdu - "Real"ın baş məşqçisi cərimələnəcək
16:38 25.05.2020

Daha bir yüksək vəzifəli şəxs koronavirusa yoluxdu - Tuva respublikasının rəhbəri COVİD-19-a tutulub
16:15 25.05.2020

Trampın tvitlərini yazan şəxs məlum olub - “Bir centlmenim var”
15:48 25.05.2020

Virusa yoluxanların sayı 5 milyon 502 mini ötüb - Ölənlərin sayı isə 346 mini ötüb
15:27 25.05.2020

Atəşkəs yenə pozuldu - Mövqelərimiz atəşə məruz qalıb
15:12 25.05.2020

İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayında rekord azalma - Son sutkada cəmi 50 nəfər virusdan dünyasını dəyişib
14:58 25.05.2020

Çində 5 yaşlı uşaq son anda xilas edilib - Hündürmərtəbəli binanın balkonundan sallanıb
14:48 25.05.2020

Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevi Ramazan bayramı münasibətilə təbrik edib
14:36 25.05.2020

İndiyədək 4122 nəfərdə yoluxma aşkarlanıb - 49 nəfər vəfat edib
14:02 25.05.2020

Mingəçevirdə idarəetmədən çıxan maşın 13 nəfəri vurdu - Xəsarət alanlardan 10 nəfəri uşaqdır
19:48 24.05.2020

Virusa yoluxanların sayı 5 milyon 435 mini ötdü - Ölənlərin sayı isə 345 minə çatır
19:29 24.05.2020

Pakistanda qəzaya uğrayan təyyarənin “qara qutuları” tapılıb - Komissiya araşdırmaya başlayıb
19:15 24.05.2020

ABŞ-da koronavirusdan ölənlərin sayında azalma - Nyu-Yorkda gün ərzində daha az insan həyatını itirib
18:54 24.05.2020

Ermənistanda koronavirus sürətlə yayılır - Bir gündə 359 nəfər virusa yoluxub
18:48 24.05.2020

Tramp qolf oynayarkən görüntüləndi - Siyasi rəqibləri tərəfindən tənqid olundu
18:37 24.05.2020

Müsəlman dünyası bayramı fərqli qeyd edir - Əksər ölkələrdə bayram namazları evdə qılınıb
18:29 24.05.2020

Kürdəmirin Sığırlı kəndində 12 nəfər virusa yoluxub - Onların arasında 1 yaşlı uşaq da var
18:13 24.05.2020

Daha 140 nəfər koronavirusa yoluxub - 101 nəfər müalicə olunaraq sağalıb
17:57 24.05.2020

Koronavirusla mübarizədə yeni çağırışlar - Sınaqdan çıxmış Azərbaycan modeli
17:32 24.05.2020

Ramazan ayından sonrakı dönəm - 3 həftə qidalanmaya xüsusi diqqət edilməlidir
17:16 24.05.2020

Bakı və Sumqayıtda ağıllı şəhər sistemi qurulur - Bu şəhərlər müasir texnologiya ilə işıqlandırılacaq
16:48 24.05.2020

Müsəlman dünyası ramazan bayramını qeyd edir - Bu dəfə bayram namazı evlərdə qılınıb
16:28 24.05.2020

Xaçmazda qanunsuz balıq ovunun qarşısı alınıb - Reydlər davam etdirləcək
15:49 24.05.2020

Qarğıdalı əkininə görə fermerlərə vəsait ödəniləcək - Dövlət fermerlərin toxum təminatını dəstəkləyir
15:29 24.05.2020

Bakıda güclü külək ondan çox ağacı aşırıb - Aşan ağac avtomobillərə də ziyan vurub
15:03 24.05.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Ramazan bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını və dünya müsəlmanlarını təbrik edib
14:36 24.05.2020

Ermənistan Gürcüstandan üzr istədi - Gürcüstan əleyhinə sərt ifadələr səsləndirilmişdi
14:26 24.05.2020

Ağdaşda avtomobil ağaca çırpıldı - Sürücü hadisə yerində dünyasını dəyişdi
14:02 24.05.2020

Paytaxtda ağac avtomobilin üstünə aşdı - BNA sürücülərə çağırış etdi
23:52 23.05.2020

Bütün xəbərlər