Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Müşfiqə görə 25 illlik həbs edilən şairimiz

Müşfiqə görə 25 illlik həbs edilən şairimiz
3159 dəfə oxunub

1923-cü il oktyabrın 16-da Masallıda anadan olan Gülhüseyn Hüseynoğlu Bakıda böyüyüb, orta təhsilini paytaxtda alıb. 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib.

O, 40-cı illərdə sovet rejimi ilə mübarizə aparmaq və Azərbaycanın müstəqilliyini əldə etmək üçün yaradılmış antisovet "İldırım" təşkilatının qurucularından biri idi.

Təşkilatın məqsədləri Azərbaycanı Sovetlər Birliyindən ayırmaq, Azərbaycanın müstəgilliyini əldə etmək, 1937-1938-ci illərdə həbs olunub xalq düşməni kimi damğalanan və Sibirə göndərilib güllələnən yazıçıların işinə yenidən baxılmasına, onlara bəraət verilməsinə nail olmaq və Azərbaycan türkcəsini dövlət dili səviyyəsinə qaldırmaq idi.

Təşkilatda yeganə yazar olan Gülhüseyn Hüseynoğlu xalq arasında iş aparır, onu SSRI-dən ayırmağa hazırlayır. Təşkilatın qurucularından olan İsmixan Rəhimov, daha sonra Gülhüseyin Hüseynoğlu və digərlərini həbs edirlirlər. Ali Məhkəmənin qərarıyla onlardan üçünə güllələnmə cəzası verilir. O illərdə güllələnmə hökmü müvəqqəti götürüldüyündən hökm 25 il həbslə əvəzlənir. Ünlü romançı həmin üç nəfərdən biri kimi Sibirə sürgün edilir. Apardığı azadlıq hərəkatına görə, Tayşet və Bodaybo arasında 7 il ağac kəsməyə məhkum olunur. Nəhayət, Stalin öləndə bir çox məsələlər kimi bu işə də yenidən baxmağa qərar verilir və 1955-ci ilin mayında "İldırım"çılar evlərinə qayıdırlar

1956-cı ildə o, tam bəraət alaraq aspiranturaya bərpa edilib, universitetdə müəllim saxlanıb. Universitetin Azərbaycan sovet ədəbiyyatı kafedrasının professoru, filologiya fakültəsi elmi şurasının üzvü olub.

Azərbaycan ədəbiyyatında mənsur şeirin yaradıcısı kimi tanınan yazıçı otuza yaxın kitabın müəllifidir.

 

***

MÜŞFİQ ƏNƏNƏSİ YAŞAYIR (Gülhüseyn Hüseynoğlu)

Mikayıl Müşfiqi bütün nəsillərin müasiri edən, həmişə sevdirən onun ürəkdən

gəlmiş, səmimiyyətlə dolu poeziyasının xalq ruhu ilə bağlılığı, Azərbaycanımızı

böyük məhəbbətlə tərənnüm edib sevdirməsi, vətəndaşlığı, cazibə

qüvvəsilə oxucuların qəlbini ehtizaza gətirməsidir. Səmimiyyətlə dolu poeziyası

barədə şair özü müasirlərinə müraciətlə yazıb:

Yazmaram ürəyim sizi anmasa,

Sizin eşqinizlə alovlanmasa;

Burdaca el durub məndən sordu ki:

Gözdən yaş çıxarmı ürək yanmasa?

Qönçə açılarmı, bahar olmasa?

Şölə titrəyərmi, ruzgar olmasa?

Bu nəğmə ruhumdan qoparmı bilməm,

Mənə ilham verən dostlar olmasa?

Söz yox, ürəkdən yazdığındandır ki, ürəklərdə yaşayır Müşfiq. Axı bu

onun bir şair kimi ən böyük arzusu idi:

Hər kəs bilir həyatın sonu ölümdür,

Ah bu qəmli dəyişmə yaman zülümdür.

Şerim! Bu gülünc oyun bəllidir yarın,

bizi də bəklər,

Sən də öl mənim kimi, fəqət məzarın

olsun ürəklər!

Vətəndaş şairdi, cəsarətliydi, uzaqgörəndi Müşfiq. Milli musiqi alətlərimizdən

olan tarın konservatoriyada tədris olunması qadağan ediləndə, “İnqilab

və mədəniyyət” jurnalı özünün 1929-cu il ikinci nömrəsindəki “Tar konservatoriyadan

çıxarıldı” sərlövhəli xəbərində: “Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını

qüvvətləndirmək məqsədilə AXMK bir çox qərar qəbul etmişdir. Bu

qərarlara görə məcburi dərs kursu olan tarın öyrənilməsi konservatoriyanın

bütün dərəcələrində tədris planlarından götürülür və konservatoriya yanında

olan Şərq orkestrosu ləğv olunur” yazanda Müşfiq sinəsini qabağa verdi: məşhur

“Tar” şerini xalqına bəxş elədi, tarın şöhrətini bir az da qaldırdı:

Oxu, tar, oxu tar!..

Səsindən ən lətif şeirlər dinləyim.

Oxu, tar, bir qadar...

Nəğməni su kimi alışan ruhuma çiləyim.

Oxu, tar!

Səni kim unutar?

Ey geniş kütləmin acısı, şərbəti –

Alovlu sənəti.

“Tar” şeri vətəndaş şairin uzaqgörənliyini göstərməklə bərabər, həm də

sənətkar cəsarətini numayiş etdirən əsərdir:

Çoxları üzünə durdular,

Könlünü qırdılar.

...Üstündən bir qara yel kimi əsdilər,

Səsini kəsdilər.

Daşlandı çəkənlər nazını,

Beləcə qırdılar aşığın sazını.

Müşfiq 20-ci illərin axırı, 30-cu illərin əvvəlində klassiklərimizə etinasızlığı

görəndə qələmə sarıldı, “Yeni il” şerində dahi lirik haqqında ürək sözlərini

bəyan elədi:

Yazalım, özümüzü öyməyəlim,

Füzuliyə dəyməyəlim.

Axı Müşfiq əsl varis kimi şifahi xalq ədəbiyyatımızı dərindən sevmiş,

klassik ədəbiyyatımıza böyük məhəbbət bəsləmiş, bunların yaxşı ənənələrindən

həmişə öyrənməyin, yeni şəraitdə onları davam və inkişaf etdirməyin

ən ardıcıl tərəfdarlarından olmuşdur.

Müasirini özünü dərk edən, mühitinin hadisələrindən baş çıxaran, “xalqilə

titrəyən, xalqilə gülən...” görmək istəyən Müşfiq “Alqış varlığını duyan

insana!” misrasını heç də təsadüfi yaratmamışdı. Özünü dərk edən insanın

əzəli, əbədi, nəcib sifətlərindən biri əməyə məhəbbətdir. Məhz əməyə bağlılıq

insanı torpağı layiqilə dərk etməyə, ona səcdə etməyə gətirib çıxarır.

Şairə görə əmək insana güc verir. İnsan gücü ilə yaşayışını asanlaşdırır,

gözəlləşdirir. “Özündən alışan, özündən yanan, – hər sabah hamıdan erkən

oyanan, iş başına qoşan” insanları şair bəxtiyar hesab edir.

Milli musiqi alətlərimizin göz bəbəyi kimi qorunması və əmək mövzuları

ilə yanaşı, M. Müşfiq insanın böyüklüyü, maarif, müəllim nüfuzu, səfilsərgərdan

həyat keçirən uşaqların himayəyə alınması, məktəblərə cəlb olunması,

qayğıkeşlik, qaynar gənclik və onun düzgün tərbiyə olunması, vətən və

onun tanınmasında, yüksəlməsində iz qoyan şəxsiyyətlərin ucalığı, vətəndaşlığı,

sənət və sənətkar, həyat eşqi, təkliyin acı aqibəti, təmiz, saf məhəbbəti,

ülviliyi və s. məsələlər haqqında da yazmış, tutarlı poetik sözünü demişdir.

Günlərim keçməyir ancaq əməklə,

Xəyalım göyləri seyr eyləməklə

Buludlar ömrümün karvanı olur,

Fikrim o karvanın sarvanı olur.

Sanıram ulduzlar həmvətənimdir,

Demək, yer də mənim, göy də mənimdir,

Hüzurumla cahan nə bəxtiyardır.

Axırıncı misraya diqqət yetirək: insan yox, cahan insanın hüzurunda olmaqla

özünü bəxtiyar saymalıdır. Bu, Müşfiq poeziyasında insana verilən

qiymətin ən böyük təzahürü deyil də bəs nədir?

Füzuli yüksəldi

əsrinin fövqünə

Sığmadı dəhası

Bağdadın üfüqünə.

***

O güldü-ağladı, ağladı-güldü,

Gülüşü hıçqırdı, fəryadı güldü.

Onun pərvazına pərvaz çatarmı?

Güclü avazına avaz çatarmı?

***

Altındaydı sözün səmənd atları,

Çapanda titrərdi göyün qatları.

O ki söz atından tərpəndi düşdü,

Sanki şerimizin bir bəndi düşdü.

Bu misralar torpağımızın, mədəniyyətimizin, dilimizin inkişafında, tanınmasında

müəyyən izləri, payları olan dahi sənətkarlarımız Füzuli, Sabir,

Cəfər Cabbarlı kimi şəxsiyyətləri qabarıq şəkildə nəzərimizdə canlandırır,

onları bir az da sevdirir.

Yaxud onun Kefli İskəndərin dili ilə Cəlil Məmmədquluzadə yaradıcılığının

şah damarını necə də oxucular qarşısında nümayiş etdirdiyinə diqqət yetirək:

“Ölüb – a!” – deyərək qışqırır cahan,

Qalxmaz Fərhad kişi ağır yuxudan...

Ac başım, dinc başım, səbr, təvəkkül,

Çırpınmaq bilməyən xəstə bir könül...

Qaranlıq qəlbimiz günəşə həsrət,

Qurulmuş dirilik baxt üzərində,

Basmış ruhumuzu kəsalət bizim,

Vurur nəbzimizdə ətalət bizim.

Ədəbiyyatın, sənətin bitib-tükənməyən, tükənməyəcək, əzəli və əbədi

mövzusunda, sənətkarların bütün zamanlarda, dönə-dönə müraciət etdikləri

bəşəri mövzuda, məhəbbət mövzusunda Müşfiq də yazıb-yaratmışdır. Onun

bu əsərlərində məhəbbətin sehri, ucalığı, sevdanın “sərin atəş”liliyi, ümid

qapılarına dikilən baxışlar, sevən gəncin ürəyini dərindən tutub qoparan sevgilisinin

gül əllərindən ərkyana giley-güzarı, şikayəti, “hicran ümidinə” qalmaq,

hicrandan nicat gözləmək, qısqanclığın qəlbi yaxıb-yandırması, qəlbdə

fırtınalar qoparması, məhəbbətin neçə-neçə çaları, rəngi, acısı, şirini öz ifadəsini

tapmamışdırmı?! Emosional, musiqili, şairanə ifadəsini! “Bir də baxsan

mənə” şerində belə bir bənd var:

Baxışın qəlbimi incitmişdir,

Bu baxışdan, bu duruşdan əl çək.

Bir də baxsan mənə, iş bitmişdir;

Bir də baxsan mənə, fikrim dönəcək.

Az qala sevən gəncə demək istəyirsən: çox özündən demə, fikrin dönməyəcək,

hələ sevdiyinin baxışı, duruşu sənin qəlbini çox incidəcək, sən də

dözəcək, dözəcəksən. Başqa əlacın yoxdur. Axı sən sevirsən. Sevirsən!

Qısqanclıq haqqında çox yazılıb, yazılır və yazılacaq. Müşfiqin lirik qəhrəmanı

da sevdiyini qısqanır. Yaman qısqanır. Kimə? Nəyə görə? “Yenə o

bağ olaydı!” şerinə müraciət etsəniz bunu görərsiniz:

Yenə o bağ olaydı, yenə o qumlu sahil,

Sular ötəydi dil-dil.

Saçın kimi qıvrılan dalğalara dolaydım,

Dalıb ilham alaydım.

Əndamını həvəslə qucaqlarkən dalğalar,

Qəlbimdə qasırğalar,

Fırtınalar coşaydı, qısqanclıqlar

doğaydı,

Məni hirsim boğaydı;

Cumub alaydım səni dalğaların əlindən,

Yapışaydım belindən;

Xəyalımız üzəydi sevda dənizlərində,

Ləpələr üzərində

İlhamımın yelkəni zərrin saçın olaydı,

Sular xırçın olaydı.

Necə də təbiidir, səmimidir, insanidir, ürəkdən gələndir bu sözlər. Ürəkdən

gəldiyi üçün də təsir edir, birbaşa ürəklərə gedir. Ayrı cür mümkün də deyil.

Gözəl təbii mənzərələr, lirik peyzaj yaratmaq ustasıdır Müşfiq.

Ulduzlar ətrafa nur səpələr,

Bir bölük uşaqdır şən ləpələr

Onların əlində top kimi ay.

Sevgilim, başında ağ kəlağay

Sahilə gəl,

Seyr elə gəl.

“Dəvət” şerindən götürülən bu parçada hər şey göz qabağında deyilmi?

Hələ buradakı istiarəyə (ləpələrin uşaqlara oxşadılması), bənzətməyə (ayın

topa oxşadılması) diqqət edin. On dörd gecəlik ayın (topa oxşadıldığı üçün

bizdə bu təsəvvür yaranır) ziyası altında titrəşən şən ləpələr (burada da həm

bədii təyin, həm də istiarə var, çünki insana xas keyfiyyət – şənlənmək ləpələrə

aid edilib), sahilə gələn ağ kəlağayılı sevgili, onu ürəyi çırpına-çırpına

gözləyən lirik qəhrəman... Necə də yadda qalan, zövqü oxşayan, ruha qida

verən lövhə.

Bu kiçik şeir parçasında həm də onu görürük ki, şairin poeziyası bədii

təsvir vasitələri ilə necə zəngindir. Bu zənginliyi görmək xatirinə bir misal da

gətirim:

Yuxusuz bir beyin – susuz bir bulaq,

Çalğısız əyləncə – tüstüsüz ocaq;

Yelkənsiz bir gəmi – ruhsuz bir cəsəd.

Budur azadlığa yabançı millət!

“Azadlıq dastanı” poemasından götürülən bu dörd misrada, əvvəla, ustalıqla

yaradılmış altı bədii təyin var; ikincisi, üç tutarlı bənzətmə diqqəti cəlb

edir; üçüncüsü və ən tutarlısı: yuxusuz beyinlə susuz bulaq, çalğısız əyləncəylə

tüstüsüz ocaq, yelkənsiz gəmiylə ruhsuz cəsəd azadlığa yabançı olan

azadlıq uğrunda mübarizə aparmayan millətlə yanaşı qoyulur, dördüncü bənzətmə

meydana çıxır və bütün bunlar şair fikrinin daha qüvvətli çıxmasında

müstəsna əhəmiyyət kəsb edir.

Müşfiq yeni poetik formalar yaratmaq cəhətində də öz qələm yoldaşlarından

seçilən, fərqlənən şairlərimizdəndir. Qeyd edim ki, narahat bir sənətkar

olan Müşfiq onu məşğul edən, düşündürən, nifrət və məhəbbətinə, kədər

və sevincinə səbəb olan məsələlərin ecazkar ifadəsi üçün həmişə çırpınmış,

rəngarəng mövzulu, məzmunlu poeziyasında əlverişli poetik formaların da

olmasına çalışmış, bu sahədəki axtarışını heç vaxt dayandırmamışdır.

Ənənənin rolunu çox düzgün başa düşən, novatorluğu layiqincə qiymətləndirən

şair istər şifahi xalq şerinin, istərsə də klassik şerin poetik formalarına

həmişə həssaslıqla yanaşmış, bunların çoxunu: qoşma, gəraylı, bayatı,

oxşama, rübai, məsnəvi, üçlük, dördlük (mürəbbe), beşlik (müxəmməs), altılıq

(müsəddəs), yeddilik (müsəbbe), səkkizlik (müsəmmən), tərcibənd, tərkibbənd,

müstəzad və s. poeziyasında işlətmişdir. Şairin Qərb şeirinin poetik

forması olan sonetə biganə qalmadığını, sonetlər yazdığını və yeri düşdükcə

özünün də yeni poetik formalar yaratdığını qeyd etsəm müəllifin bu sahəyə

nə qədər böyük əhəmiyyət verdiyi aydınlaşır.

Şair özünəməxsus bir formada yazdığı “Tərtərhes nəğmələri” və “Mingəçevir

həsrəti” əsərlərində üçlükdən ibarət 15 misralıq bənd yaratmışdır ki,

burada birinci üçlüyün iki misrası öz aralarında qafiyələnir, üçüncü misra isə

o biri üçlüklərin üçüncü misraları ilə həmqafiyə olur. “Tərtərhes nəğmələri”

əsərində bir bəndi gözdən keçirək:

Hər yamacda bir tamaşa,

Könlüm uçur dağa-daşa

Seyr etdikcə təbiəti.

Dağ başında duman gözəl,

Bu qaralan orman gözəl,

Könlümdədir məhəbbəti.

Kim der sənə yaman, dünya,

Sən gözəlsən aman, dünya,

Ey günəşin əmanəti!

Keçmişin göz yağmurundan

Ürəyinin çamurundan

Seçməliyiz şikayəti.

Ey əzəldən yığın-yığın,

Ölən, qalan insanlığın

İlk cənnəti, son cənnəti!

Şairin poeziyası vəzn cəhətindən də maraqlıdır. O, demək olar ki, heca

vəzninin bütün bölgülərində (üç hecalıdan tutmuş iyirmi hecalıya qədər), əruz

vəzninin əsasən, həzəc və rəməl bəhrlərində əsərlər, eləcə də sərbəst şeirlər

yazmışdır.

... Tar”ı və eləcə də “Zəfər səsləri”, “Gecə çeşməsi” şeirlərini tam heca

vəznində yazılmış şeirlər kimi götürmək olmur. Bu şeirlər heca vəzninin hər

ritm vahidi üç təqtidən ibarət formasında olsalar da, tam heca deyillər, zahiri

görünüşünə, misralarda hecaların qeyri-bərabərliyinə görə bu şeirlər sərbəstə

oxşasalar da, sərbəst də deyillər. Bəs onda bu şeirlər hansı vəzndə

yazılmışdır? Bu, Müşfiq icadıdır, heca ilə sərbəsti yaxınlaşdıran bir vəzndir.

Müşfiq vəznidir və bu vəznin poeziya tariximizdə yeganə nümunələrini Müşfiq

yaratmışdır. Ona qədər nə heca vəznində, nə də sərbəstdə yazılan əsərlər

arasında belə nümunələrə təsadüf olunmamışdır. Elə düşünürəm ki, bundan

sonra Müşfiq poeziyasının və eləcə də Azərbaycan ... şerinin vəznlərindən

danışılarkən heca vəzni, əruz vəzni, sərbəst vəzn istilahları ilə yanaşı, Müşfiq

vəzni istilahını da işlətmək lazım gələcəkdir”...

Sözü məharətlə yerində işlədəndir, sözə hakimdir Müşfiq.

Atamız dünyadan eh dedi getdi,

Tez sönən ömrünə meh dedi getdi.

Gül əkdi, vay dərdi cahan bağından,

Tökdüyü yaşlara şeh dedi getdi.

Mənalı səslərinlə şerim, incələş

bir kaman kimi!

Gecəm belə keçdi, səhərim gəlsin!

Dadıma sanballı sözlərim gəlsin!

Poeziyasında aforistik ifadələr kimi səslənən elə sanballı, elə mənalı

misralar, beytlər var ki, bunların daşıdığı poetik fikir oxucular tərəfindən razılıq

hissilə, sevinclə, ürəklərindən xəbər verirmiş kimi dərhal qəbul olunur.

Məharətlə yaradılmış belə aforistik misraları, beytləri oxuyanda bədii sözün

qüdrətinə, kəsərinə, təsirinə bir daha inanırsan.

Həyat həm gülməkdir, həm ağlamaqdır.

***

Zaman bir dərədir axıb dolanır,

Bəzən durulursa, bəzən bulanır.

***

Heyf, ömür qısa, arzu genişdir,

Kim bu qayğı ilə titrəməmişdir?

***

Bədbəxt bu dünyada tək yaşayandır.

***

Həyat ondan küsənləri incidər.

***

Cahan ki solmayan bir bağça-bağdır,

Burda rəvamıdır gülmədən ölmək!

Yazıq o şəxsə ki qaraqabaqdır,

Nə qədər yaraşır insana gülmək!

“Sənin gülüşlərin” şerinin bu sonuncu bəndinin axırıncı beyti xalq arasında

artıq zərb-məsəl kimi işlənməkdədir.

Poeziyası dedikcə musiqilidir, ahəngdardır, emosionaldır Müşfiqin:

Yağış yağır, rəqs eyləyir gur damlalar,

Sıra-sıra, inci-inci nur damlalar.

Göydə iki qara bulud çatılaraq,

İldırımlar şaqqıldayır şaraq-şaraq,

Quşlar uçur yuvasına fırıl-fırıl,

Şırıldayır navalçalar şırıl-şırıl.

Mikayıl Müşfiq bir sənətkar olaraq daima öz sənətini inkişaf etdirmək

üçün çırpınmış, özündən narazı qalmış, poetik duyğularının, böyük arzularının

ifadəsi üçün münasib, uyğun bədii təsvir vasitələri tapmağa çalışmış, yeni

forma axtarışlarını bir an belə olsun dayandırmamışdır. “Sabir üçün” şerində

o, ürəkdən gələn səmimiyyətlə nə gözəl demişdir:

Neyləyim ki, fikrim kimi qəşəng olsun nəğmələrim?

Parlaq bahar səmasilə həmrəng olsun nəğmələrim?

Sevinclərlə uğuldayan bir zəng olsun nəğmələrim?

Bir işıqlı, bir ətirli çələng olsun nəğmələrim?

Əlbəttə, şairin özünə müraciətən dediyi bu sözləri onun sənət əhli qarşısında

qoyduğu tələb kimi də başa düşmək olar. Müşfiq söz yox, düşündürücü

poetik suallarının cavabını yalnız gecəli-gündüzlü işləməkdə, “bir kəlmə

bulmaqçın əzaba, zəhmətə qatlaşmaqda”, “sanballı sözləri dadına” çağırmaqla

tapmış, bədii yaradıcılıqda istedadla bərabər gərgin əməyin də böyük

rolunu qiymətləndirməyi unutmamışdır. Zəhmətsevər şair özünə nə rəva bilmişdisə,

bunu qələm yoldaşlarına da məsləhət görmüş, onları sənət aləmində

xarüqələr yaratmağa səsləmişdir:

Ey bizim dünyanın söz deyənləri,

Ruhun dodağına tutun neyləri..

Bir nəğmə çalın ki, heyrətdə qalsın

Bütün dövrlərin müğənniləri.

Müşfiq belə bir şair olmuşdu və belə bir şair olaraq da qalır. Axı o, yalnız

cismən aramızda yoxdur, poeziyası isə yaşayır, öz işini görür, poetik təsirini göstərir.

Bəli, müasir Azərbaycan poeziyasını Müşfiqsiz təsəvvür etmək mümkün

deyildir. Bu, şairin sağlığında da belə idi, indi də belədir və belə də olacaqdır.

Bu gün şerimizin ümumi vəziyyətindən, yaxud ayrı-ayrı şairlərin yaradıcılığındakı

bu və ya digər nöqsandan danışılarkən haqlı olaraq M.Müşfiq şeri

əsl poeziya nümunəsi kimi örnək göstərilir. Şairin qələm yoldaşı Rəsul Rza

1978-ci ildə yazırdı: “Müşfiq yaradıcılığından danışarkən bugünlü şerimizin

bir sıra aktual məsələləri haqqında bəzi fikirlər söyləmək lazım gəlir.

Təbiətə aludəlik, təbiət mənzərələrinin əbədi gözəlliklərini təkrar-təkrar

vəsf etmək, standart sevgi motivləri, sızıltılar, intim məhəbbət macəraları bugünlü

poeziyamızın kəsərliliyini, vətəndaşlıq pafosunu azaldır, ayrı-ayrı

gənclərimizin yaradıcılıq yönünü arzu olunmayan bir yola çəkir.

Belə fikir yarana bilər ki, mən təbiət təsviri, sevgi, ülfət məsələlərindən

uzaqlaşmağı təbliğ edirəm. Yox, yüz dəfə yox. Müşfiqin şerinə diqqət edin.

Bu şeirdə təbiət mənzərələri, ülfət motivləri yoxdurmu? Var, ancaq necə?

Belə şeirlərin çoxunda yeni duyum, orijinal, təzə söz var:

Fikrim, hissim, xəyalım o qədər yüksəldi ki,

Mənə elə gəldi ki,

Bizlərdən əvvəl nə göy, nə yer, nə torpaq olmuş...

– deyə Müşfiq onu əhatə edən aləm, təbiət, varlıq haqqında elə yazmışdır ki,

bu sətirlər yalnız var olan aləm haqqında deyil, onun ümumi dəyəri, bəşəri

mənası haqqında düşünməyə yol açır.

Bu poetik deyim Müşfiqə aiddir, onundur, ona məxsusdur.

Təbiət mənzərəsini qələmə alırsan, sevgidən, məhəbbətdən yazırsansa,

öz yolunu tap, özünəməxsusluğun görünsün”. Haqlı idi xalq şairi Rəsul Rza.

Müşfiqin nümunə göstərilməsi, ondan öyrənməyə çağırış mətbuatımızda

tez-tez səslənir. Bu da, söz yox, bir daha onu göstərir ki, Müşfiq ənənəsi yaşayır,

yeni-yeni gələn ədəbi nəsillərə bir örnək olur. Qırxıncı illərin ikinci

yarısında ədəbiyyata gələn ədəbi nəslin nümayəndəsi Əliağa Kürçaylı şairin

70 illiyi qeyd olunarkən necə də ürəkdən gələn səmimiyyətlə, vurğunluqla

Müşfiqə, onun həmişəyaşar poeziyasına münasibətini bildirmişdi:

“Qalsaydı, indi onun yetmiş yaşı tamam olurdu. Lakin kimsə onu yetmiş

yaşında təsəvvür edə bilməz. Dahilərin dahiliyinə inanırıq, ancaq bir zaman

uşaq və gənc olduğuna inana bilmirik. İnana bilmirik ki, Şandor Petefi,

Lermontov və Yesenin saçı-saqqalı ağarmış qoca kişiyə çevrilə bilərdilər.

Axı biz A.Eynşteynin və L.N.Tolstoyun, Füzulinin və Sabirin də nə zamansa

sütül bir cavan olduqlarına inanmırıq, daha doğrusu, bunu təsəvvür belə edə

bilmirik. Dahilərin dahiliyi, böyüklərin böyüklüyü, yaşından asılı olmayaraq,

şöhrət zirvəsinə çatdığı anda həkk olunub qalır, təsəvvürlərin aydın ekranında

əbədiyyətə köçürülür.

Qərinələr keçəcək, bir-birini əvəz edən nəsillər poeziya ümmanına baş

vurarkən onunla rastlaşacaq, saçları gecənin gözündən qara, gözləri işıq gölü

cavan dahini elə bu yaşda görəcək, poeziyasındakı yaşlılara məxsus müdrikliyi,

heyrətlə, təəccüblə dərk edəndə deyəcəklər: “Bu yaşda bu təb, bu ilham,

bu dərinlik? Görünür, o zamanlar insanlar qocalmırmış, elə beləcə cavan

olurmuşlar, ömürlərinin axırına qədər...”

Həqiqi poeziyaya zaval yoxdur. O yaşayır, həmişə də yaşayacaq.

Gülhüseyn Hüseynoğlu 

 

BUNU DA OXU

İndiyədək Azərbaycanda COVID-19 xəstələrinin donoru olmaq üçün 150 nəfər müraciət edib
Ermənistanın təxribatları nəticəsində 2734 ev, 98 yaşayış binası və 500 mülki obyekt yararsız vəziyyətə düşüb
Neft Fondu Seuldakı daşınmaz əmlakını satıb
UEFA-dan Avro-2020 açıqlaması
Balaş Qasımovun komandası “Kim? Harada? Nə vaxt?” intellektual yarışmasının payız finalının qalibi olub
Xəbər lenti

Mövlud Çavuşoğlu: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü hər kəs tərəfindən qeyd-şərtsiz dəstəklənməlidir
15:00 04.11.2020

Cəbhənin Ağdərə istiqamətində düşmənin UAZ-ı sıradan çıxarılıb
14:04 04.11.2020

Fuad Muradov: Azərbaycan və Türkiyə icmaları dünyanın 50-dən çox ölkəsində birgə fəaliyyət göstərir
13:36 04.11.2020

İndiyədək Azərbaycanda COVID-19 xəstələrinin donoru olmaq üçün 150 nəfər müraciət edib
12:58 04.11.2020

Ermənistanın təxribatları nəticəsində 2734 ev, 98 yaşayış binası və 500 mülki obyekt yararsız vəziyyətə düşüb
12:42 04.11.2020

Donald Tramp: Biz seçkilərdə qalib gəlirik
12:14 04.11.2020

Leyla Abdullayeva: Ermənistan prezidenti RBK kanalına müsahibəsində faktları təhrif edib
11:50 04.11.2020

Çempionlar Liqasında 3-cü tura start veridi
11:21 04.11.2020

Əlcəzair prezidenti koronavirusa yoluxub
11:00 04.11.2020

HİKMƏT HACIYEVDƏN AÇIQLAMA - KƏNDLƏRİMİZ ARTİLLERİYADAN ATƏŞƏ TUTULUR
10:34 04.11.2020

CƏBHƏDƏ SON VƏZİYYƏT
10:10 04.11.2020

ABŞ-da prezident seçkilərini, hələ ki, Donald Tramp öndə aparır
09:49 04.11.2020

Azərbaycanda koronavirus infeksiyasına daha 1242 yoluxma faktı qeydə alınıb
15:00 03.11.2020

Neft Fondu Seuldakı daşınmaz əmlakını satıb
14:36 03.11.2020

Adil Əliyev: Ermənistana qarşı sanksiyalar tətbiq edilməsi üçün hələ də gec deyil
14:07 03.11.2020

Bakıda yağış yağacaq
13:45 03.11.2020

Ronaldu ən yaxşı bombardirlər siyahısında liderdir
13:24 03.11.2020

DÜŞMƏN ATƏŞKƏSİ POZDU LİD - MEŞƏDƏ YANĞIN BAŞLADI
12:59 03.11.2020

BMT SƏNƏD YAYDI - ERMƏNİSTANIN UŞAQLARI ƏSGƏR KİMİ CƏLB ETMƏSİ PİSLƏNİB
12:36 03.11.2020

BMT-NİN İNSAN HÜQUQLARI ÜZRƏ ALİ KOMİSSARI ERMƏNİSTANIN HÜCUMLARINI PİSLƏDİ
12:13 03.11.2020

Bu gün Çempionlar Liqasında 3-cü tura start veriləcək
11:48 03.11.2020

UEFA-dan Avro-2020 açıqlaması
11:22 03.11.2020

ABŞ-DA 59-CU ÜMUMİ SEÇKİLƏR KEÇİRİLİR
11:00 03.11.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
10:34 03.11.2020

ANAMA 28 əməliyyat həyata keçirib
10:10 03.11.2020

Cəbhədə noyabrın 3-nə olan son vəziyyət
09:48 03.11.2020

Azərbaycan Prezidenti: Paşinyanın Rusiya Prezidentinə məktub göndərməsi, əslində, Ermənistanın məğlubiyyətinin etirafıdır
14:55 02.11.2020

PAŞİNYAN MƏĞLUBİYYƏTƏ GÖRƏ RUSİYANI GÜNAHLANDIRIR
12:56 02.11.2020

BİNƏLİ YILDIRIM AZƏRBAYCANA DƏSTƏYƏ GƏLDİ
12:30 02.11.2020

Вüşmənin Su-25 döyüş təyyarəsi də məhv edilib
12:03 02.11.2020

BAŞ PROKURORLUQDAN AÇIQLAMA - QARABAĞDA QIZIL YATAQLARINDAN QANUNSUZ İSTİFADƏ EDƏNLƏR BEYNƏLXALQ AXTARIŞA VERİLİB
11:44 02.11.2020

RUSİYA SƏFİRLİYİ ERMƏNİ YALANINI İFŞA ETDİ
11:20 02.11.2020

Balaş Qasımovun komandası “Kim? Harada? Nə vaxt?” intellektual yarışmasının payız finalının qalibi olub
10:57 02.11.2020

Cəbhədə noyabrın 2-nə olan son vəziyyət
10:32 02.11.2020

İzmirdə 3 yaşlı qız 65 saat sonra dağıntılar altından sağ çıxarılıb
10:10 02.11.2020

Hikmət Hacıyev ermənilərin saxtakarlığını ifşa edib - FOTOLAR
09:49 02.11.2020

Prezident: Yeddi rayon bizə qaytarılmalıdır, Dağlıq Qarabağdan qovulmuş azərbaycanlılar da oraya qayıtmalıdır
12:54 31.10.2020

Azərbaycan Prezidenti: Bizdə “Amnesty International” və “Human Rights Watch”ın qərəzliliyi ilə bağlı böyük şübhələr var
12:45 31.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bizim cavabımız sərt oldu, amma onlar buna layiq idilər
12:33 31.10.2020

Ceyhun Bayramov: Həmrəyliyimiz, dəstəyimiz, dualarımız sizinlədir, qardaş Türkiyə!
12:18 31.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Cəbrayılın, Zəngilanın və Qubadlının 9 kəndini işğaldan azad edib
15:15 30.10.2020

Baş prokuror: Ermənistan ordusunun mülki əhalini atəşə tutması nəticəsində 7 ailə tamamilə məhv olub
15:01 30.10.2020

Cari ildə 234,7 min ton meyvə-tərəvəz idxal edilib
14:37 30.10.2020

TÜRKİYƏNİN SABİQ BAŞ NAZİRİ DÜNYASINI DƏYİŞİB
12:19 30.10.2020

Maradona - 60! - VİDEO
11:58 30.10.2020

Avropa Liqasında gecənin nəticələri
11:33 30.10.2020

FHN: Ermənistan ölkəmizə qarşı növbəti ekoloji terror aktları törədib
11:09 30.10.2020

ANAMA-ya Ağcabədi, Ağdam, Bərdə, Cəbrayıl, Füzuli, Goranboy, Tərtər rayonları ərazisinə mərmilərin düşməsi barədə müraciət daxil olub
10:44 30.10.2020

"Qarabağ" İstanbudla "Vilyarreal"a uduzdu
10:20 30.10.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyəti açıqlayıb
09:57 30.10.2020

Ermənistanın iki Su-25 təyyarəsi məhv edilib
14:06 29.10.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
13:38 29.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva qardaş Türkiyə xalqını 29 Oktyabr – Respublika Günü münasibətilə təbrik edib
13:05 29.10.2020

MN: Azərbaycan HHQ-nin aviasiya vasitələri bugünkü döyüşlərdə tətbiq olunmayıb
12:46 29.10.2020

Hikmət Hacıyev: Azərbaycan Ordusu düşmənin cavabını verir və onları iti qovan kimi qovuruq
12:22 29.10.2020

UNİCEF MÜNAQİŞƏ İLƏ BAĞLI BƏYANAT YAYIB
12:00 29.10.2020

CEYHUN BAYRAMOV Aİ-nin ALİ NÜMAYƏNDƏSİ İLƏ DANIŞIB
11:35 29.10.2020

"Qarabağ" "Vilyarreal"a qarşı
11:14 29.10.2020

Çempionlar Liqasında 2-ci tura yekun vurulub - Nəticələr
10:52 29.10.2020

Müdafiə Nazirliyi: Döyüş əməliyyatları əsasən cəbhənin Xocavənd, Füzuli və Qubadlı istiqamətlərində davam edib
10:30 29.10.2020

“MÜLKİ ŞƏXSLƏRİN HƏDƏF ALINMASI QƏBULEDİLMƏZDİR” - AVROPA İTTİFAQINDAN DAĞLIQ QARABAĞ MÜNAQİŞƏSİ İLƏ BAĞLI BƏYANAT
10:07 29.10.2020

Qızıl Aypara cəmiyyətinin könüllüsü həlak olub - Bərdədə
09:45 29.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Zəngilan, Füzuli, Cəbrayıl və Qubadlı rayonlarının 13 kəndini işğaldan azad edib
16:40 28.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq və döyüş meydanında işğalçılara layiqli cavab veriləcək
16:25 28.10.2020

Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində ölənlərin sayı 19-a çatıb
15:10 28.10.2020

Baş Prokurorluq: Ermənistan ordusunun Bərdəni raket atəşinə tutması nəticəsində həlak olanların sayı 14-ə çatıb
14:39 28.10.2020

Düşmən Bərdəni yenidən “Smerç” raketləri ilə atəşə tutub
14:05 28.10.2020

Çempionlar Liqasında 2-ci tura start verilib - Nəticələr
13:40 28.10.2020

Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı 34 min 858-ə çatıb
13:18 28.10.2020

“SƏRHƏDSİZ REPORTYORLAR” FRANSALI JURNALSİTLƏRƏ TƏZYİQLƏRİ PİSLƏDİ
12:57 28.10.2020

ÇAVUŞOĞLUDAN SƏRT SÖZLƏR - “TƏHQİR ACİZLƏRİN SİLAHIDIR”
12:33 28.10.2020

"Barselona"nın prezidenti istefa verdi
12:11 28.10.2020

ERMƏNİ TƏXRİBATI NƏTİCƏSİNDƏ 69 MÜLKİ ŞƏXS HƏLAK OLUB
11:45 28.10.2020

ERMƏNİSTANDA FƏRARİLİYİN QARŞISINI ALMAQ ÜÇÜN CƏZALAR SƏRTLƏŞDİRİLİB
11:20 28.10.2020

İran parlamentinin sədri koronavirusa yoluxub
10:57 28.10.2020

Bu gün "Dünya Cüdo Günü" kimi qeyd edilir
10:34 28.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində həlak olanların yaxınlarına başsağlığı verib
10:10 28.10.2020

Cəbhədə oktyabrın 28-nə olan son vəziyyət
09:49 28.10.2020

HİKMƏT HACIYEV "EURONEWS" ÇƏKİLİŞ QRUPUNA HÜCUMU PİSLƏDİ
13:33 27.10.2020

Doqquz ayda Azərbaycan ən çox Rusiyadan məhsul idxal edib
13:10 27.10.2020

Bütün xəbərlər

ÇOX OXUNANLAR