Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Müşfiqə görə 25 illlik həbs edilən şairimiz

Müşfiqə görə 25 illlik həbs edilən şairimiz
   2554 dəfə oxunub

1923-cü il oktyabrın 16-da Masallıda anadan olan Gülhüseyn Hüseynoğlu Bakıda böyüyüb, orta təhsilini paytaxtda alıb. 1947-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib.

O, 40-cı illərdə sovet rejimi ilə mübarizə aparmaq və Azərbaycanın müstəqilliyini əldə etmək üçün yaradılmış antisovet "İldırım" təşkilatının qurucularından biri idi.

Təşkilatın məqsədləri Azərbaycanı Sovetlər Birliyindən ayırmaq, Azərbaycanın müstəgilliyini əldə etmək, 1937-1938-ci illərdə həbs olunub xalq düşməni kimi damğalanan və Sibirə göndərilib güllələnən yazıçıların işinə yenidən baxılmasına, onlara bəraət verilməsinə nail olmaq və Azərbaycan türkcəsini dövlət dili səviyyəsinə qaldırmaq idi.

Təşkilatda yeganə yazar olan Gülhüseyn Hüseynoğlu xalq arasında iş aparır, onu SSRI-dən ayırmağa hazırlayır. Təşkilatın qurucularından olan İsmixan Rəhimov, daha sonra Gülhüseyin Hüseynoğlu və digərlərini həbs edirlirlər. Ali Məhkəmənin qərarıyla onlardan üçünə güllələnmə cəzası verilir. O illərdə güllələnmə hökmü müvəqqəti götürüldüyündən hökm 25 il həbslə əvəzlənir. Ünlü romançı həmin üç nəfərdən biri kimi Sibirə sürgün edilir. Apardığı azadlıq hərəkatına görə, Tayşet və Bodaybo arasında 7 il ağac kəsməyə məhkum olunur. Nəhayət, Stalin öləndə bir çox məsələlər kimi bu işə də yenidən baxmağa qərar verilir və 1955-ci ilin mayında "İldırım"çılar evlərinə qayıdırlar

1956-cı ildə o, tam bəraət alaraq aspiranturaya bərpa edilib, universitetdə müəllim saxlanıb. Universitetin Azərbaycan sovet ədəbiyyatı kafedrasının professoru, filologiya fakültəsi elmi şurasının üzvü olub.

Azərbaycan ədəbiyyatında mənsur şeirin yaradıcısı kimi tanınan yazıçı otuza yaxın kitabın müəllifidir.

 

***

MÜŞFİQ ƏNƏNƏSİ YAŞAYIR (Gülhüseyn Hüseynoğlu)

Mikayıl Müşfiqi bütün nəsillərin müasiri edən, həmişə sevdirən onun ürəkdən

gəlmiş, səmimiyyətlə dolu poeziyasının xalq ruhu ilə bağlılığı, Azərbaycanımızı

böyük məhəbbətlə tərənnüm edib sevdirməsi, vətəndaşlığı, cazibə

qüvvəsilə oxucuların qəlbini ehtizaza gətirməsidir. Səmimiyyətlə dolu poeziyası

barədə şair özü müasirlərinə müraciətlə yazıb:

Yazmaram ürəyim sizi anmasa,

Sizin eşqinizlə alovlanmasa;

Burdaca el durub məndən sordu ki:

Gözdən yaş çıxarmı ürək yanmasa?

Qönçə açılarmı, bahar olmasa?

Şölə titrəyərmi, ruzgar olmasa?

Bu nəğmə ruhumdan qoparmı bilməm,

Mənə ilham verən dostlar olmasa?

Söz yox, ürəkdən yazdığındandır ki, ürəklərdə yaşayır Müşfiq. Axı bu

onun bir şair kimi ən böyük arzusu idi:

Hər kəs bilir həyatın sonu ölümdür,

Ah bu qəmli dəyişmə yaman zülümdür.

Şerim! Bu gülünc oyun bəllidir yarın,

bizi də bəklər,

Sən də öl mənim kimi, fəqət məzarın

olsun ürəklər!

Vətəndaş şairdi, cəsarətliydi, uzaqgörəndi Müşfiq. Milli musiqi alətlərimizdən

olan tarın konservatoriyada tədris olunması qadağan ediləndə, “İnqilab

və mədəniyyət” jurnalı özünün 1929-cu il ikinci nömrəsindəki “Tar konservatoriyadan

çıxarıldı” sərlövhəli xəbərində: “Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını

qüvvətləndirmək məqsədilə AXMK bir çox qərar qəbul etmişdir. Bu

qərarlara görə məcburi dərs kursu olan tarın öyrənilməsi konservatoriyanın

bütün dərəcələrində tədris planlarından götürülür və konservatoriya yanında

olan Şərq orkestrosu ləğv olunur” yazanda Müşfiq sinəsini qabağa verdi: məşhur

“Tar” şerini xalqına bəxş elədi, tarın şöhrətini bir az da qaldırdı:

Oxu, tar, oxu tar!..

Səsindən ən lətif şeirlər dinləyim.

Oxu, tar, bir qadar...

Nəğməni su kimi alışan ruhuma çiləyim.

Oxu, tar!

Səni kim unutar?

Ey geniş kütləmin acısı, şərbəti –

Alovlu sənəti.

“Tar” şeri vətəndaş şairin uzaqgörənliyini göstərməklə bərabər, həm də

sənətkar cəsarətini numayiş etdirən əsərdir:

Çoxları üzünə durdular,

Könlünü qırdılar.

...Üstündən bir qara yel kimi əsdilər,

Səsini kəsdilər.

Daşlandı çəkənlər nazını,

Beləcə qırdılar aşığın sazını.

Müşfiq 20-ci illərin axırı, 30-cu illərin əvvəlində klassiklərimizə etinasızlığı

görəndə qələmə sarıldı, “Yeni il” şerində dahi lirik haqqında ürək sözlərini

bəyan elədi:

Yazalım, özümüzü öyməyəlim,

Füzuliyə dəyməyəlim.

Axı Müşfiq əsl varis kimi şifahi xalq ədəbiyyatımızı dərindən sevmiş,

klassik ədəbiyyatımıza böyük məhəbbət bəsləmiş, bunların yaxşı ənənələrindən

həmişə öyrənməyin, yeni şəraitdə onları davam və inkişaf etdirməyin

ən ardıcıl tərəfdarlarından olmuşdur.

Müasirini özünü dərk edən, mühitinin hadisələrindən baş çıxaran, “xalqilə

titrəyən, xalqilə gülən...” görmək istəyən Müşfiq “Alqış varlığını duyan

insana!” misrasını heç də təsadüfi yaratmamışdı. Özünü dərk edən insanın

əzəli, əbədi, nəcib sifətlərindən biri əməyə məhəbbətdir. Məhz əməyə bağlılıq

insanı torpağı layiqilə dərk etməyə, ona səcdə etməyə gətirib çıxarır.

Şairə görə əmək insana güc verir. İnsan gücü ilə yaşayışını asanlaşdırır,

gözəlləşdirir. “Özündən alışan, özündən yanan, – hər sabah hamıdan erkən

oyanan, iş başına qoşan” insanları şair bəxtiyar hesab edir.

Milli musiqi alətlərimizin göz bəbəyi kimi qorunması və əmək mövzuları

ilə yanaşı, M. Müşfiq insanın böyüklüyü, maarif, müəllim nüfuzu, səfilsərgərdan

həyat keçirən uşaqların himayəyə alınması, məktəblərə cəlb olunması,

qayğıkeşlik, qaynar gənclik və onun düzgün tərbiyə olunması, vətən və

onun tanınmasında, yüksəlməsində iz qoyan şəxsiyyətlərin ucalığı, vətəndaşlığı,

sənət və sənətkar, həyat eşqi, təkliyin acı aqibəti, təmiz, saf məhəbbəti,

ülviliyi və s. məsələlər haqqında da yazmış, tutarlı poetik sözünü demişdir.

Günlərim keçməyir ancaq əməklə,

Xəyalım göyləri seyr eyləməklə

Buludlar ömrümün karvanı olur,

Fikrim o karvanın sarvanı olur.

Sanıram ulduzlar həmvətənimdir,

Demək, yer də mənim, göy də mənimdir,

Hüzurumla cahan nə bəxtiyardır.

Axırıncı misraya diqqət yetirək: insan yox, cahan insanın hüzurunda olmaqla

özünü bəxtiyar saymalıdır. Bu, Müşfiq poeziyasında insana verilən

qiymətin ən böyük təzahürü deyil də bəs nədir?

Füzuli yüksəldi

əsrinin fövqünə

Sığmadı dəhası

Bağdadın üfüqünə.

***

O güldü-ağladı, ağladı-güldü,

Gülüşü hıçqırdı, fəryadı güldü.

Onun pərvazına pərvaz çatarmı?

Güclü avazına avaz çatarmı?

***

Altındaydı sözün səmənd atları,

Çapanda titrərdi göyün qatları.

O ki söz atından tərpəndi düşdü,

Sanki şerimizin bir bəndi düşdü.

Bu misralar torpağımızın, mədəniyyətimizin, dilimizin inkişafında, tanınmasında

müəyyən izləri, payları olan dahi sənətkarlarımız Füzuli, Sabir,

Cəfər Cabbarlı kimi şəxsiyyətləri qabarıq şəkildə nəzərimizdə canlandırır,

onları bir az da sevdirir.

Yaxud onun Kefli İskəndərin dili ilə Cəlil Məmmədquluzadə yaradıcılığının

şah damarını necə də oxucular qarşısında nümayiş etdirdiyinə diqqət yetirək:

“Ölüb – a!” – deyərək qışqırır cahan,

Qalxmaz Fərhad kişi ağır yuxudan...

Ac başım, dinc başım, səbr, təvəkkül,

Çırpınmaq bilməyən xəstə bir könül...

Qaranlıq qəlbimiz günəşə həsrət,

Qurulmuş dirilik baxt üzərində,

Basmış ruhumuzu kəsalət bizim,

Vurur nəbzimizdə ətalət bizim.

Ədəbiyyatın, sənətin bitib-tükənməyən, tükənməyəcək, əzəli və əbədi

mövzusunda, sənətkarların bütün zamanlarda, dönə-dönə müraciət etdikləri

bəşəri mövzuda, məhəbbət mövzusunda Müşfiq də yazıb-yaratmışdır. Onun

bu əsərlərində məhəbbətin sehri, ucalığı, sevdanın “sərin atəş”liliyi, ümid

qapılarına dikilən baxışlar, sevən gəncin ürəyini dərindən tutub qoparan sevgilisinin

gül əllərindən ərkyana giley-güzarı, şikayəti, “hicran ümidinə” qalmaq,

hicrandan nicat gözləmək, qısqanclığın qəlbi yaxıb-yandırması, qəlbdə

fırtınalar qoparması, məhəbbətin neçə-neçə çaları, rəngi, acısı, şirini öz ifadəsini

tapmamışdırmı?! Emosional, musiqili, şairanə ifadəsini! “Bir də baxsan

mənə” şerində belə bir bənd var:

Baxışın qəlbimi incitmişdir,

Bu baxışdan, bu duruşdan əl çək.

Bir də baxsan mənə, iş bitmişdir;

Bir də baxsan mənə, fikrim dönəcək.

Az qala sevən gəncə demək istəyirsən: çox özündən demə, fikrin dönməyəcək,

hələ sevdiyinin baxışı, duruşu sənin qəlbini çox incidəcək, sən də

dözəcək, dözəcəksən. Başqa əlacın yoxdur. Axı sən sevirsən. Sevirsən!

Qısqanclıq haqqında çox yazılıb, yazılır və yazılacaq. Müşfiqin lirik qəhrəmanı

da sevdiyini qısqanır. Yaman qısqanır. Kimə? Nəyə görə? “Yenə o

bağ olaydı!” şerinə müraciət etsəniz bunu görərsiniz:

Yenə o bağ olaydı, yenə o qumlu sahil,

Sular ötəydi dil-dil.

Saçın kimi qıvrılan dalğalara dolaydım,

Dalıb ilham alaydım.

Əndamını həvəslə qucaqlarkən dalğalar,

Qəlbimdə qasırğalar,

Fırtınalar coşaydı, qısqanclıqlar

doğaydı,

Məni hirsim boğaydı;

Cumub alaydım səni dalğaların əlindən,

Yapışaydım belindən;

Xəyalımız üzəydi sevda dənizlərində,

Ləpələr üzərində

İlhamımın yelkəni zərrin saçın olaydı,

Sular xırçın olaydı.

Necə də təbiidir, səmimidir, insanidir, ürəkdən gələndir bu sözlər. Ürəkdən

gəldiyi üçün də təsir edir, birbaşa ürəklərə gedir. Ayrı cür mümkün də deyil.

Gözəl təbii mənzərələr, lirik peyzaj yaratmaq ustasıdır Müşfiq.

Ulduzlar ətrafa nur səpələr,

Bir bölük uşaqdır şən ləpələr

Onların əlində top kimi ay.

Sevgilim, başında ağ kəlağay

Sahilə gəl,

Seyr elə gəl.

“Dəvət” şerindən götürülən bu parçada hər şey göz qabağında deyilmi?

Hələ buradakı istiarəyə (ləpələrin uşaqlara oxşadılması), bənzətməyə (ayın

topa oxşadılması) diqqət edin. On dörd gecəlik ayın (topa oxşadıldığı üçün

bizdə bu təsəvvür yaranır) ziyası altında titrəşən şən ləpələr (burada da həm

bədii təyin, həm də istiarə var, çünki insana xas keyfiyyət – şənlənmək ləpələrə

aid edilib), sahilə gələn ağ kəlağayılı sevgili, onu ürəyi çırpına-çırpına

gözləyən lirik qəhrəman... Necə də yadda qalan, zövqü oxşayan, ruha qida

verən lövhə.

Bu kiçik şeir parçasında həm də onu görürük ki, şairin poeziyası bədii

təsvir vasitələri ilə necə zəngindir. Bu zənginliyi görmək xatirinə bir misal da

gətirim:

Yuxusuz bir beyin – susuz bir bulaq,

Çalğısız əyləncə – tüstüsüz ocaq;

Yelkənsiz bir gəmi – ruhsuz bir cəsəd.

Budur azadlığa yabançı millət!

“Azadlıq dastanı” poemasından götürülən bu dörd misrada, əvvəla, ustalıqla

yaradılmış altı bədii təyin var; ikincisi, üç tutarlı bənzətmə diqqəti cəlb

edir; üçüncüsü və ən tutarlısı: yuxusuz beyinlə susuz bulaq, çalğısız əyləncəylə

tüstüsüz ocaq, yelkənsiz gəmiylə ruhsuz cəsəd azadlığa yabançı olan

azadlıq uğrunda mübarizə aparmayan millətlə yanaşı qoyulur, dördüncü bənzətmə

meydana çıxır və bütün bunlar şair fikrinin daha qüvvətli çıxmasında

müstəsna əhəmiyyət kəsb edir.

Müşfiq yeni poetik formalar yaratmaq cəhətində də öz qələm yoldaşlarından

seçilən, fərqlənən şairlərimizdəndir. Qeyd edim ki, narahat bir sənətkar

olan Müşfiq onu məşğul edən, düşündürən, nifrət və məhəbbətinə, kədər

və sevincinə səbəb olan məsələlərin ecazkar ifadəsi üçün həmişə çırpınmış,

rəngarəng mövzulu, məzmunlu poeziyasında əlverişli poetik formaların da

olmasına çalışmış, bu sahədəki axtarışını heç vaxt dayandırmamışdır.

Ənənənin rolunu çox düzgün başa düşən, novatorluğu layiqincə qiymətləndirən

şair istər şifahi xalq şerinin, istərsə də klassik şerin poetik formalarına

həmişə həssaslıqla yanaşmış, bunların çoxunu: qoşma, gəraylı, bayatı,

oxşama, rübai, məsnəvi, üçlük, dördlük (mürəbbe), beşlik (müxəmməs), altılıq

(müsəddəs), yeddilik (müsəbbe), səkkizlik (müsəmmən), tərcibənd, tərkibbənd,

müstəzad və s. poeziyasında işlətmişdir. Şairin Qərb şeirinin poetik

forması olan sonetə biganə qalmadığını, sonetlər yazdığını və yeri düşdükcə

özünün də yeni poetik formalar yaratdığını qeyd etsəm müəllifin bu sahəyə

nə qədər böyük əhəmiyyət verdiyi aydınlaşır.

Şair özünəməxsus bir formada yazdığı “Tərtərhes nəğmələri” və “Mingəçevir

həsrəti” əsərlərində üçlükdən ibarət 15 misralıq bənd yaratmışdır ki,

burada birinci üçlüyün iki misrası öz aralarında qafiyələnir, üçüncü misra isə

o biri üçlüklərin üçüncü misraları ilə həmqafiyə olur. “Tərtərhes nəğmələri”

əsərində bir bəndi gözdən keçirək:

Hər yamacda bir tamaşa,

Könlüm uçur dağa-daşa

Seyr etdikcə təbiəti.

Dağ başında duman gözəl,

Bu qaralan orman gözəl,

Könlümdədir məhəbbəti.

Kim der sənə yaman, dünya,

Sən gözəlsən aman, dünya,

Ey günəşin əmanəti!

Keçmişin göz yağmurundan

Ürəyinin çamurundan

Seçməliyiz şikayəti.

Ey əzəldən yığın-yığın,

Ölən, qalan insanlığın

İlk cənnəti, son cənnəti!

Şairin poeziyası vəzn cəhətindən də maraqlıdır. O, demək olar ki, heca

vəzninin bütün bölgülərində (üç hecalıdan tutmuş iyirmi hecalıya qədər), əruz

vəzninin əsasən, həzəc və rəməl bəhrlərində əsərlər, eləcə də sərbəst şeirlər

yazmışdır.

... Tar”ı və eləcə də “Zəfər səsləri”, “Gecə çeşməsi” şeirlərini tam heca

vəznində yazılmış şeirlər kimi götürmək olmur. Bu şeirlər heca vəzninin hər

ritm vahidi üç təqtidən ibarət formasında olsalar da, tam heca deyillər, zahiri

görünüşünə, misralarda hecaların qeyri-bərabərliyinə görə bu şeirlər sərbəstə

oxşasalar da, sərbəst də deyillər. Bəs onda bu şeirlər hansı vəzndə

yazılmışdır? Bu, Müşfiq icadıdır, heca ilə sərbəsti yaxınlaşdıran bir vəzndir.

Müşfiq vəznidir və bu vəznin poeziya tariximizdə yeganə nümunələrini Müşfiq

yaratmışdır. Ona qədər nə heca vəznində, nə də sərbəstdə yazılan əsərlər

arasında belə nümunələrə təsadüf olunmamışdır. Elə düşünürəm ki, bundan

sonra Müşfiq poeziyasının və eləcə də Azərbaycan ... şerinin vəznlərindən

danışılarkən heca vəzni, əruz vəzni, sərbəst vəzn istilahları ilə yanaşı, Müşfiq

vəzni istilahını da işlətmək lazım gələcəkdir”...

Sözü məharətlə yerində işlədəndir, sözə hakimdir Müşfiq.

Atamız dünyadan eh dedi getdi,

Tez sönən ömrünə meh dedi getdi.

Gül əkdi, vay dərdi cahan bağından,

Tökdüyü yaşlara şeh dedi getdi.

Mənalı səslərinlə şerim, incələş

bir kaman kimi!

Gecəm belə keçdi, səhərim gəlsin!

Dadıma sanballı sözlərim gəlsin!

Poeziyasında aforistik ifadələr kimi səslənən elə sanballı, elə mənalı

misralar, beytlər var ki, bunların daşıdığı poetik fikir oxucular tərəfindən razılıq

hissilə, sevinclə, ürəklərindən xəbər verirmiş kimi dərhal qəbul olunur.

Məharətlə yaradılmış belə aforistik misraları, beytləri oxuyanda bədii sözün

qüdrətinə, kəsərinə, təsirinə bir daha inanırsan.

Həyat həm gülməkdir, həm ağlamaqdır.

***

Zaman bir dərədir axıb dolanır,

Bəzən durulursa, bəzən bulanır.

***

Heyf, ömür qısa, arzu genişdir,

Kim bu qayğı ilə titrəməmişdir?

***

Bədbəxt bu dünyada tək yaşayandır.

***

Həyat ondan küsənləri incidər.

***

Cahan ki solmayan bir bağça-bağdır,

Burda rəvamıdır gülmədən ölmək!

Yazıq o şəxsə ki qaraqabaqdır,

Nə qədər yaraşır insana gülmək!

“Sənin gülüşlərin” şerinin bu sonuncu bəndinin axırıncı beyti xalq arasında

artıq zərb-məsəl kimi işlənməkdədir.

Poeziyası dedikcə musiqilidir, ahəngdardır, emosionaldır Müşfiqin:

Yağış yağır, rəqs eyləyir gur damlalar,

Sıra-sıra, inci-inci nur damlalar.

Göydə iki qara bulud çatılaraq,

İldırımlar şaqqıldayır şaraq-şaraq,

Quşlar uçur yuvasına fırıl-fırıl,

Şırıldayır navalçalar şırıl-şırıl.

Mikayıl Müşfiq bir sənətkar olaraq daima öz sənətini inkişaf etdirmək

üçün çırpınmış, özündən narazı qalmış, poetik duyğularının, böyük arzularının

ifadəsi üçün münasib, uyğun bədii təsvir vasitələri tapmağa çalışmış, yeni

forma axtarışlarını bir an belə olsun dayandırmamışdır. “Sabir üçün” şerində

o, ürəkdən gələn səmimiyyətlə nə gözəl demişdir:

Neyləyim ki, fikrim kimi qəşəng olsun nəğmələrim?

Parlaq bahar səmasilə həmrəng olsun nəğmələrim?

Sevinclərlə uğuldayan bir zəng olsun nəğmələrim?

Bir işıqlı, bir ətirli çələng olsun nəğmələrim?

Əlbəttə, şairin özünə müraciətən dediyi bu sözləri onun sənət əhli qarşısında

qoyduğu tələb kimi də başa düşmək olar. Müşfiq söz yox, düşündürücü

poetik suallarının cavabını yalnız gecəli-gündüzlü işləməkdə, “bir kəlmə

bulmaqçın əzaba, zəhmətə qatlaşmaqda”, “sanballı sözləri dadına” çağırmaqla

tapmış, bədii yaradıcılıqda istedadla bərabər gərgin əməyin də böyük

rolunu qiymətləndirməyi unutmamışdır. Zəhmətsevər şair özünə nə rəva bilmişdisə,

bunu qələm yoldaşlarına da məsləhət görmüş, onları sənət aləmində

xarüqələr yaratmağa səsləmişdir:

Ey bizim dünyanın söz deyənləri,

Ruhun dodağına tutun neyləri..

Bir nəğmə çalın ki, heyrətdə qalsın

Bütün dövrlərin müğənniləri.

Müşfiq belə bir şair olmuşdu və belə bir şair olaraq da qalır. Axı o, yalnız

cismən aramızda yoxdur, poeziyası isə yaşayır, öz işini görür, poetik təsirini göstərir.

Bəli, müasir Azərbaycan poeziyasını Müşfiqsiz təsəvvür etmək mümkün

deyildir. Bu, şairin sağlığında da belə idi, indi də belədir və belə də olacaqdır.

Bu gün şerimizin ümumi vəziyyətindən, yaxud ayrı-ayrı şairlərin yaradıcılığındakı

bu və ya digər nöqsandan danışılarkən haqlı olaraq M.Müşfiq şeri

əsl poeziya nümunəsi kimi örnək göstərilir. Şairin qələm yoldaşı Rəsul Rza

1978-ci ildə yazırdı: “Müşfiq yaradıcılığından danışarkən bugünlü şerimizin

bir sıra aktual məsələləri haqqında bəzi fikirlər söyləmək lazım gəlir.

Təbiətə aludəlik, təbiət mənzərələrinin əbədi gözəlliklərini təkrar-təkrar

vəsf etmək, standart sevgi motivləri, sızıltılar, intim məhəbbət macəraları bugünlü

poeziyamızın kəsərliliyini, vətəndaşlıq pafosunu azaldır, ayrı-ayrı

gənclərimizin yaradıcılıq yönünü arzu olunmayan bir yola çəkir.

Belə fikir yarana bilər ki, mən təbiət təsviri, sevgi, ülfət məsələlərindən

uzaqlaşmağı təbliğ edirəm. Yox, yüz dəfə yox. Müşfiqin şerinə diqqət edin.

Bu şeirdə təbiət mənzərələri, ülfət motivləri yoxdurmu? Var, ancaq necə?

Belə şeirlərin çoxunda yeni duyum, orijinal, təzə söz var:

Fikrim, hissim, xəyalım o qədər yüksəldi ki,

Mənə elə gəldi ki,

Bizlərdən əvvəl nə göy, nə yer, nə torpaq olmuş...

– deyə Müşfiq onu əhatə edən aləm, təbiət, varlıq haqqında elə yazmışdır ki,

bu sətirlər yalnız var olan aləm haqqında deyil, onun ümumi dəyəri, bəşəri

mənası haqqında düşünməyə yol açır.

Bu poetik deyim Müşfiqə aiddir, onundur, ona məxsusdur.

Təbiət mənzərəsini qələmə alırsan, sevgidən, məhəbbətdən yazırsansa,

öz yolunu tap, özünəməxsusluğun görünsün”. Haqlı idi xalq şairi Rəsul Rza.

Müşfiqin nümunə göstərilməsi, ondan öyrənməyə çağırış mətbuatımızda

tez-tez səslənir. Bu da, söz yox, bir daha onu göstərir ki, Müşfiq ənənəsi yaşayır,

yeni-yeni gələn ədəbi nəsillərə bir örnək olur. Qırxıncı illərin ikinci

yarısında ədəbiyyata gələn ədəbi nəslin nümayəndəsi Əliağa Kürçaylı şairin

70 illiyi qeyd olunarkən necə də ürəkdən gələn səmimiyyətlə, vurğunluqla

Müşfiqə, onun həmişəyaşar poeziyasına münasibətini bildirmişdi:

“Qalsaydı, indi onun yetmiş yaşı tamam olurdu. Lakin kimsə onu yetmiş

yaşında təsəvvür edə bilməz. Dahilərin dahiliyinə inanırıq, ancaq bir zaman

uşaq və gənc olduğuna inana bilmirik. İnana bilmirik ki, Şandor Petefi,

Lermontov və Yesenin saçı-saqqalı ağarmış qoca kişiyə çevrilə bilərdilər.

Axı biz A.Eynşteynin və L.N.Tolstoyun, Füzulinin və Sabirin də nə zamansa

sütül bir cavan olduqlarına inanmırıq, daha doğrusu, bunu təsəvvür belə edə

bilmirik. Dahilərin dahiliyi, böyüklərin böyüklüyü, yaşından asılı olmayaraq,

şöhrət zirvəsinə çatdığı anda həkk olunub qalır, təsəvvürlərin aydın ekranında

əbədiyyətə köçürülür.

Qərinələr keçəcək, bir-birini əvəz edən nəsillər poeziya ümmanına baş

vurarkən onunla rastlaşacaq, saçları gecənin gözündən qara, gözləri işıq gölü

cavan dahini elə bu yaşda görəcək, poeziyasındakı yaşlılara məxsus müdrikliyi,

heyrətlə, təəccüblə dərk edəndə deyəcəklər: “Bu yaşda bu təb, bu ilham,

bu dərinlik? Görünür, o zamanlar insanlar qocalmırmış, elə beləcə cavan

olurmuşlar, ömürlərinin axırına qədər...”

Həqiqi poeziyaya zaval yoxdur. O yaşayır, həmişə də yaşayacaq.

Gülhüseyn Hüseynoğlu 

 

BUNU DA OXU

Fövqəladə Hallar Nazirliyi sürücülərə müraciət etdi
"Trampın qərarı münasibətlərin bərpası üçün diplomatiya yolunu tamamilə bağlayır" - İrandan Trampa sərt reaksiya
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrindən əlavə hərbi xidmət nəzərdə tutulmuş digər dövlət orqanlarının siyahısı təsdiqlənib
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva görkəmli alim Şirməmməd Hüseynovun hüzr mərasimində iştirak edib - FOTOLAR
İsveçrə Gülnarə Kərimovaya məxsus 133 milyon dolları Özbəkistana qaytaracaq
Xəbər lenti

"Biz ona gülürdük. Çünki sanki Qurbanovun oğlu idi" - Jezniçak sirləri açır
22:16 25.06.2019

Fövqəladə Hallar Nazirliyi sürücülərə müraciət etdi
21:58 25.06.2019

Natavan yenidən sosial şəbəkədə - FOTOLAR
21:40 25.06.2019

İzmirdə FETÖ əməliyyatı keçirildi, 36 nəfər saxlanıldı
20:51 25.06.2019

Xalq teatrları baza rolunda - Problemlər müzakirə edildi
20:32 25.06.2019

“Avtomobillər dayanacaqlara aparılacaq” - Agentlikdən qaydanı pozan sürücülərə xəbərdarlıq
20:15 25.06.2019

"Trampın qərarı münasibətlərin bərpası üçün diplomatiya yolunu tamamilə bağlayır" - İrandan Trampa sərt reaksiya
19:59 25.06.2019

Gədəbəydə daha üç kənd qazla təmin edildi
19:40 25.06.2019

Bakıda evdən 30 min manatlıq qızıl əşyalar oğurlayan şəxslər saxlanılıblar
19:23 25.06.2019

Rəhim Rəhimli Röyanın efirdə görünməsinə qadağa qoydu
19:07 25.06.2019

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrindən əlavə hərbi xidmət nəzərdə tutulmuş digər dövlət orqanlarının siyahısı təsdiqlənib
19:00 25.06.2019

İsmayıllıda yol tikintisinə 2,9 milyon manat ayrılıb
18:50 25.06.2019

Ramin Quluzadə Oğuzda vətəndaşları qəbul edib
18:31 25.06.2019

Hamı Xatirənin başına yığışdı - FOTOLAR
18:14 25.06.2019

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva görkəmli alim Şirməmməd Hüseynovun hüzr mərasimində iştirak edib - FOTOLAR
18:08 25.06.2019

Yevkurov istefa verir - O, çətin seçim qarşısında qalıb
18:00 25.06.2019

Ermənistanın sabiq prezidenti yenidən həbs edilib
17:50 25.06.2019

Traktorla "Mersedes" toqquşdu - traktorun sürüçüsü ağır xəsarət aldı - ÖZƏL - FOTOLAR
17:40 25.06.2019

Koçəryan Paşinyanı kütləvi iğtişaşlarda ittiham edib
17:24 25.06.2019

Aslan Qara Mamba qarşısında aciz qaldı - VİDEO
17:07 25.06.2019

İsveçrə Gülnarə Kərimovaya məxsus 133 milyon dolları Özbəkistana qaytaracaq
16:50 25.06.2019

İrana qarşı yeni sanksiyalar
16:32 25.06.2019

Prezident İlham Əliyev Ramil Usubovu Təhlükəsizik Şurasının katibi vəzifəsinə təyin olunması münasibətilə qəbul edib.
16:25 25.06.2019

Nigar kimə ərə getdi? - VİDEO - FOTOLAR
16:16 25.06.2019

Göygöl rayon sakini Bakıda “Mercedes”in qurbanı oldu
15:59 25.06.2019

Borc aldılar qaytarmadılar - Ötən gün borclu qismində 7 nəfər saxlanıldı
15:42 25.06.2019

ABŞ-ın pilotsuz aparatı İran ərazisində vurulub - BMT-yə sübutlar təqdim edildi
15:24 25.06.2019

Ərzaq qadağasının müddəti uzadıldı - Putindən Avropa İttifaqına cavab
15:07 25.06.2019

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva Çeçenistanın başçısı Ramzan Kadırovla görüşündən danışıb - FOTOLAR
14:50 25.06.2019

Meksikada silahlılar özünümüdafiə qüvvələrinə hücum edib, ölənlər var
14:33 25.06.2019

Aysel cazibədar geyimdə - FOTOLAR
14:14 25.06.2019

AVTOMOBİL YANDI - Tovuzda
13:57 25.06.2019

Fisker şirkəti tizer dərc etməyə davam edir
13:35 25.06.2019

Prezident Sənubər İsgəndərliyə ev hədiyyə etdi
13:18 25.06.2019

Şirməmməd Hüseynovla vida mərasimi keçirilir - Görkəmli alim II fəxri xiyabanda dəfn ediləcək
13:00 25.06.2019

Kirkorov klipində soyundu - VİDEO
12:45 25.06.2019

Kənanla Beren barışmır - Tətilə ayrı yollandılar
12:27 25.06.2019

25 İyunda tarixdə nələr baş verib? - Dənizçilərin günü, qayıqla ilk səyahətə çıxan Alfred, Maykl Cekson və Həsən Seyidbəyli
12:10 25.06.2019

Tovuzda yaşayış evində DƏHŞƏTLİ YANĞIN - ÖZƏL - FOTOLAR
12:03 25.06.2019

Azərbaycan və Türkiyə dövlət xidmətləri və e-hökumət sahəsində əməkdaşlıq edəcək
11:51 25.06.2019

Dənizçilər peşə bayramını qeyd edir - Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 161 yaşı tamam olur
11:40 25.06.2019

Kaliforniyada atışma baş verib, ölənlər var
11:34 25.06.2019

Ərdoğan seçkilərə görə iclas keçirəcək - İstanbul məğlubiyyətinin səbəbləri müzakirə olunacaq
11:16 25.06.2019

Dövlət İmtahan Mərkəzində psixoloji xidmət fəaliyyətə başlayıb
10:57 25.06.2019

С 25 июня в футболе появятся - НОВЫЕ ПРАВИЛА
10:40 25.06.2019

Sahələr üzrə maaşlar nə qədər olacaq? - Müəllimlərlə bağlı şad xəbər - VİDEO
10:20 25.06.2019

Определились все пары ¼ финала Кубка Америки
10:03 25.06.2019

Zerrin Özərin fırıldaqçı həyat yoldaşı ilə bağlı məhkəmə qərarı
09:45 25.06.2019

Müəllimlərə şad xəbər - Diaqnostik qiymətləndirmədən keçməyənlərin də maaşı artacaq
09:29 25.06.2019

Almaniyada iki qırıcı təyyarə havada toqquşub
23:40 24.06.2019

Bir gündə qəzada iki piyada öldü - Sabunçuda
23:22 24.06.2019

Sabah hava çox isti olacaq
22:58 24.06.2019

Ağsu aşırımında qeyri-adi ilan görənləri heyrətləndirib - FOTOLAR
22:39 24.06.2019

Asiyada Afrika donuz taunu yayılıb - Təhlükəli xəstəlik ölkəmizə keçə bilərmi?
22:21 24.06.2019

Təmas xəttində son durum - Sabah monitorinq aparılacaq
22:00 24.06.2019

Kia yenilənmiş Cadenza modelini təqdim edib - FOTOLAR
21:42 24.06.2019

Tunar 40 günlük oğlu üçün qonaqlıq verdi - FOTOLAR
21:25 24.06.2019

Roza Zərgərli "Zaurla Günaydın"-da - " Hipnoz " - VİDEO
21:08 24.06.2019

ABŞ-dan İranın hərbi sisteminə kiberhücum
20:53 24.06.2019

Rezidenturaya qəbul imtahanının ikinci mərhələsi üzrə sınaq imtahanı keçiriləcək
20:35 24.06.2019

Nümayəndə heyətimiz Fransada səfərdədir - AŞPA-nın yay sessiyası başlayır
20:16 24.06.2019

Sami Yusif Bakıdadır - FOTOLAR
20:00 24.06.2019

Yeni nazir əməliyyat müşavirəsi keçirdi
19:42 24.06.2019

Müğənni Elnur Məmmədov: - " Biri adımdan istifadə edir " - FOTOLAR
19:27 24.06.2019

Azərbaycan Prezidenti Sloveniyanın dövlət başçısını təbrik edib
19:09 24.06.2019

Zakir Həsənov Ordunun yaradılmasının 101 illiyi münasibətilə şəxsi heyəti təbrik edib
19:00 24.06.2019

Kadırovun sarayı qarşısında polislərə silahlı hücum - İki polis əməkdaşı güllələndi - VİDEO
18:50 24.06.2019

Prezident İlham Əliyev xorvatiyalı həmkarını təbrik edib
18:38 24.06.2019

Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçuları təltif edilib
18:27 24.06.2019

Çingiz : “Mən sənin həyatına girəcəm”
18:20 24.06.2019

Akademik Musiqili Teatri müsabiqə elan edib
18:02 24.06.2019

Beş min hektar ərazi təhlükədə - Kür qırağı ərazilərə çəyirtikə yayılıb
17:45 24.06.2019

Təhsil Nazirliyi dərsliklərlə bağlı müraciət etdi
17:27 24.06.2019

Ürəyi qoruyan ən yaxşı vasitə
17:10 24.06.2019

Dövlət qulluqçularının nəzərinə!
16:53 24.06.2019

Hindistanda anomal istilər davam edir - Xəstəlikdən ölənlərin sayı 145 nəfərə çatıb
16:35 24.06.2019

Günün FOTOSU
16:16 24.06.2019

Rozadan Elzaya: - "Ona Damla deyiləm ki, şəklimi cırıb atsın"
15:58 24.06.2019

"Şou ATV" də Nanənin bugünkü qonaqları kimlər idi? - ÖZƏL - FOTOLAR
15:40 24.06.2019

Xarici diplomatlar DOST mərkəzi ilə tanış olublar
15:22 24.06.2019

Bütün xəbərlər