Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Səhnəmizin dahi aktyoru "xərçəng"ə belə can verdi - VİDEO

Səhnəmizin dahi aktyoru "xərçəng"ə belə can verdi - VİDEO
7334 dəfə oxunub

Sağ olsaydı, yəqin deyərdi: «Bunu yazma!..»

Bu gün Bəşir Səfəroğlunun anadan olmasının 90 ili tamam olur. Martın 23-ü ölümündən 40 il keçir. Tamaşaçıları üçün, teatr üçün, bizim üçün, yaxın qohumları üçün Bəşir Səfəroğlu heç vaxt 44 yaşından o tərəfə adlamayacaq. 44 yaşının şəkli bütün ömrünə sonuncu illüstrasiya olacaq. Amma dünənə də, bu günə də, lap elə, indən beləyə də teletamaşalardan, kinolentlərdən şəkil-illüstrasiyalar göndərəcək. Hər dəfə bir özgə adamla, bir özgə tiplə, hər dəfə bir obrazda…   

 Elə bu boyda vəzifəni - Bəşir Səfəroğludan yazmaq məsuliyyətini öhdəsinə götürmüş, hardan başlayacağını götür-qoy edən müəllifə - mənə də ismarış yetirəcək.

 «Yazarsan ki, mən

mən Gülümsərov.

Həm ciddi, həm də

 şən Gülümsərov...»

Bəzən ayrı-ayrı sənətkarlar, aktyorlar haqqında portret oçerklər yazanda onların heç bir şəkildə ümumi olmayan fərdi cizgilərini kəşf edirəm. Sonra da mürəkkəb-sadə bənzətmələrlə onu dəqiq ifadə eləməyə çalışıram. Yazandan sonra görürəm ki, məqsədimə nail olmamışam, çoxları fikrimi tutmayıb. Amma yenə oxucu (tamaşaçı) duyumuna, fəhminə güvənib, Bəşir Səfəroğlunun aktyor portretinin (oyununun) bir cizgisini açmaq istəyirəm. Bəşir Səfəroğlu öz qəhrəmanlarını yaradır, bütöv edir, tamamlayır. Və maraqlıdır ki, bu tamlıqda həm də öz qəhrəmanına kənardan tamaşa edən, ona yad bir Bəşir Səfəroğlu var. Bu, oyunu dağınıq etmir. Əksinə, onu bütövləşdirir, tamamlayır. Hərdən onun qəhrəmanları «danışan Çaplinə» bənzəyir. Amma hər dəfə bayaq qeyd etdiyim cizgi dəqiqdir: «Mən qəhrəmanlarımı başa düşürəm və bağışlayıram».  

Tale   

Bəşir Səfəroğlunun yumoru sərtdi, çevikdi, bitkindi. Komik ampluanın bu qolu yalnız Bəşir Səfəroğlu yaradıcılığı üçün xasdı.

Bu sənətkar heç bir xüsusi peşə təhsili almayıb. Heç teatr təhsili də yoxdur. Hələ müharibədə eşitmə qabiliyyətini və nitqini itirdikdən sonra yenidən teatra qayıdıb. Və dili açıldıqdan sonra da onlarla obraz yaradıb.

 İlk dəfə səhnəyə 14 yaşında çıxıb. «Sevil» tamaşasında Gündüzü oynayıb. Bir il sonra Musiqili Komediya Teatrına gəlib və tamaşalarda sözsüz rollarda çıxış edib. 1941-ci ilin noyabrında yaşı düşməsə də könüllü cəbhəyə gedib. 1942-ci ildə «kontuziya» alaraq eşitmək və danışmaq qabiliyyətini itirib. Amma elə həmin il Musiqili Komediya Teatrının yardım heyətinə, mimans qrupuna götürülüb.

Sonra dili açılıb, eşitmə qabiliyyəti bərpa olunub. 1949-cu ildə Musiqili Komediya Teatrı bağlandıqdan sonra Bəşir Səfəroğlu bir müddət sürücü işləyib. Bir qədər sonra filarmoniyanın nəzdində estrada qrupuna daxil olub. 1956-cı ildə Musiqili Komediya Teatrı bərpa edilib və bədii rəhbər Şəmsi Bədəlbəylinin kollektivə ilk dəvət etdiyi aktyorlardan biri də Bəşir Səfəroğlu olub. 1949-cu ildə böyük qızı Zivər, 1955-ci ildə kiçik qızı Afaq dünyaya gəlib. 1964-cü ildə Bəşir Səfəroğlu əməkdar artist , 1968-ci ildə isə xalq artisti adına layiq görülüb.

Ölünü də qıdıqlayan rollar...  

Bəşir Səfəroğlunun yaradıcılığı Musiqili Komediya Teatrının möhtəşəm, parlaq bir dövrünü əhatə edir. Onun yaratdığı obrazlar rəngarəng və müxtəlifdir. Məşədi İbad və Qoçu Əsgər («O olmasın, bu olsun»), Uzun («Toy kimindir?»),Süleyman («Arşın mal alan»), Salyanski («Gözün aydın»), Şulu («50 yaşında cavan»), Baləmi («Rəisin arvadı»), Əli Dinməzov («Bir dəqiqə»), Dayandur («Olmadı elə, oldu belə »), Firuz bala («6 qızın biri Pəri»), Gülümsərov («Ulduz»), Höcətov («Höcət eləmə»), Polis rəisi («Milyonçunun dilənçi oğlu»)…

Bu teatr tamaşalarının çoxu günümüzə gəlib çatmayıb. Tamaşa ömrünü yaşayıb və bitib. Bu obrazları tamaşaçı alqışı dəfn edib. Əlbəttə ürəklərdə…

 Bəşir Səfəroğlunun rolun səhnə həllinə, qəhrəmanların sözlərinə münasibətdə fərqli mövqeyi vardı. Məsələn, o, hər kəlməni müxtəlif intonasiyalarla mənadəyişiminə məruz qoyurdu. Bəşir qəhrəmanın vəziyyətinə psixoloji zəmindən yanaşırdı və oyununda gözgörəsi ifşa - özünü ifşa yox idi. O, sadəcə qəhrəmanın xarakterini və vəziyyətinin komikliyini açırdı. Onun öz obrazlarına münasibəti ciddi və bütöv idi. Nadan professora da, bürokrat Murtuzova da, səfeh polis rəisinə də ciddi məntiqlə yanaşırdı. Bu daha düzgündü. Axı nadan adam öz nadanlığının fərqində deyil və bunu ona görə də xüsusilə qabartmır. Aktyor öz qəhrəmanlarının psixolojisini, düşüncə xəttini müəyyən edir və bu əsasdan da ona jest-hərəkət qrafiki cızırdı.   

Yalqızam, yalqız...  

Bəşir Səfəroğlu cəmi 7 filmə çəkilib.

 «Aygün», (Əmirxanın dostu), «Qəribə əhvalat» (Cəmil), «Əhməd haradadır?» (Sərxoş), «Ulduz» (Gülümsərov), «Xoca Nəsrəddinin 12 qəbri» (Nəsrəddin), «Yun şal» (Kişi), «Yaşamaq gözəldir, qardaşım» (Səfər) bu yeddiliyi təşkil edir.

Bu rollardan ən məşhuru “Ulduz” filmindəki Gülümsərovdur. «Ulduz»da isə Gülümsərov təcrübəyə gəlmiş tələbələrin rəhbəridir. Bu tipajı sanki Bəşir Səfəroğlu çoxdan tanıyır. Gülümsərov elmlə «məşğul olur» və cəmiyyət və şəxsiyyət müstəvisində bu tipaja mənəvi kütlük kimi baxılırdı. Gülümsərov özünü özü haqda formalaşdırdığı bir qəlibə salıb. Və bu qəlibi aktyor Bəşir Səfəroğlu çox peşəkarlıqla duyub. Gülümsərovun görkəmli alim «imici» bu qəlibin məhsuludur. Bu alimciyəzin Naziləyə (B.Şəkinskaya) rast gələcəyini qabaqcadan proqnozlaşdırmaq olur.

 «Əhməd haradadır?» filmində Bəşir Səfəroğlu ekranda çox az görünən epizodik və yaddaqalan bir obraz yaradır. Ümumiyyətlə, bu film sadə bir süjetin üzərində qurulmuş epizodlar komediyasıdır. Bəşir Səfəroğlu yaratdığı obrazda sərxoşluğun faciəsinin özünəməxsus yumorla açır. «Yalqızam, yalqız..» deyib də dirəkləri qucaqlayan sərxoş diqqətdən yayınmır. Lütfəli Abdullayevdən bir replika da qazanır «Can, ay yetim..». Bəşir Səfəroğlu hər hansı bir detalla obrazına xarakterik cizgilər əlavə etməyi xoşlayırdı. Bəşir Səfəroğlunun böyüklüyü, zövqünün həssaslığı orasında idi ki, o, detaldan istifadənin ölçülərini, həddini heç vaxt pozmurdu.

1965-ci ilin yay aylarında «Mosfilm»in rejissoru Tacikistanda Xoca Nəsrəddin haqqında film çəkməyə hazırlaşır. Baş rola Bəşir Səfəroğlu dəvət edilir. Filmdə əsas aparıcı obraz Xoca Nəsrəddindir. Müəllif bir-biri ilə bir o qədər də bağlılığı olmayan epizodları, hadisələri, müəllifləri vahid xətdə- Xoca Nəsrəddinin vasitəsilə birləşdirməyə çalışmışdır. Tamaşaçılar filmi yaxşı qarşıladılar.

… Alimlərin nüfuzlu bir məclisi... Elmi sessiya… Bir-birinin ardınca fikir yürüdən natiqlər «mühüm bir məsələ» barədə mübahisə edirlər: Xoca Nəsrəddin tarixi şəxsiyyətdirmi? O nə vaxt yaşamışdır? Nəsrəddinə isnad edən 12 qəbirdən hansı onundur

Bayaqdan bəri bu məclisi sakitcə seyr edən Xoca Nəsrəddin axırda mənalı şəkildə alimlərə müraciət edir:

- Sizin bu mübahisənizin camaata xeyri nədir?  

Yenə tale...  

Xoca Nəsrəddin rolu ümumittifaq miqyasa çıxdığı bir vaxtda tale Bəşirə «sürpriz» hazırladı - Xərçəng!

Sonra Bəşiri inandırırlar ki, xəstə deyil, onda heç nə yoxdur. Onu inandırmaq üçün nələr etmirdilər. Bir dəfə o, Qulamrzaya deyir ki, and iç, and iç ki, məndə heç nə yoxdur. Qulam and içir. Yerə, göyə and içir. Deyir: «Yox Qulam, and iç ki, balalarım ölsün, səndə heç nə yoxdu». Çarəsiz Qulam yenə and içir. Yanına dəyməyə gələnlərlə min cür ssenari quraşdırırlar. Bəşiri inandırırlar, ümidləndirirlər. Ağrılardan imkan tapan kimi teatra gəlib tamaşalarda çıxış edir. 40 dərəcə qızdırma içində «Milyonçunun dilənçi oğlu» tamaşasında oynayır. Polis rəisini… Bu rol tamaşada cəmi iki epizodda, qısa müddətdə səhnədə görünürdü. İkinci epizod xüsusilə maraqlı idi. Guya ölmüş senatorun arvadını götürmək üçün polis rəisi gəlir. Onun sözü çox azdı: «Axmaqlar! Ölünün də qıdığı gələr?» Burada aktyor mətndən kənara çıxaraq bu epizodu bir neçə variasiyada oynayırdı. Bu improvizələr heç vaxt bir-birini təkrarlamırdı. «Milyonçunun dilənçi oğlu» tamaşasında heç kim səhnəyə Bəşir Səfəroğlu qədər ciddi hərəkət və sifət ifadələri ilə çıxmırdı. Və heç kim də konkret situasiyanı bu dərəcədə dəqiq, bütün aydınlığı və yumor tutumu ilə canlandıra bilmirdi. Çünki bütün ifaçılar hamısı hadisəni oynamağa səy göstərirdi.

Bəşir Səfəroğlu xalq arttisti adını alandan sonra cəmi 7 ay yaşadı. Ağrılar içində, ümidlə, aldanışla, inanmaq istəyi ilə. Bir aktyor ömrü beləcə bitdi.   

Epiloq əvəzi  

Obrazları yaşayır, xatırlanır. Qızı Afaq xanım yaşayır, atasından sonra yeri boş qalan səhnəni doldurmaq amalı ilə yaradır…

…Bəşir Səfəroğlunu bu həyatdan xərçəng xəstəliyi apardı. Özü isə bu dünyadan - onun əbədiliyindən, faniliyindən, gülüşündən, kədərindən nələrisə qoparıb apardı. «Kim bu dünyadan nə aparır?» - yalan sözdü. Əgər xatırlanırsa, hamı nəsə aparır. Onun kimi…   

Mədəniyyət qəzeti

BUNU DA OXU

İRAN PREZİDENTİNİN MÜAVİNİ DƏ KORONAVİRUSA YOLUXUB
Müəllimlərin işə qəbulu üçün müsabiqəyə start verilir
Kliniki Tibbi Mərkəzə koronavirus şübhəsi ilə daha 7 nəfər yerləşdirilib
Şəkidə dəhşətli yol qəzası - Bir nəfər ölüb, beş nəfər ağır xəsarətlər alıb
BU İLDƏN DÜNYA MÜHƏNDİSLİK GÜNÜ QEYD OLUNACAQ
Xəbər lenti

Ərdoğanla Putin arasında telefon danışığı olub - İdlibəki vəziyyət müzakirə edilib
19:20 28.02.2020

Mədəni marşrutlar potensialı - Ölkəmiz dünyada 5 marşrutla təmsil olunur
18:17 28.02.2020

Göygöldə heyvandarlığın inkişafı üçün sahibkarlara dəstək - Məqsəd cins-damazlıq tərkibinin yaxşılaşdırılmasıdır
18:15 28.02.2020

Azərbaycanda ilk koronavirusa yoluxma qeydə alındı - Həmin şəxsin kontaktları araşdırılır
18:12 28.02.2020

Ötən il Binəqədidə hansı işlər icra edilib? - Hesabat yığıncağı keçirildi
17:58 28.02.2020

Azərbaycan Prezidenti müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırışla bağlı Sərəncam imzalayıb
17:49 28.02.2020

Pensiyaçilara şad xəbər - Hesaba pul köçürüləndə "sms xəbərdarliq” gələcək
17:28 28.02.2020

Magistraturaya ixtisas seçimi - DİM-dən bakalavrlar üçün vacib açıqlama
17:07 28.02.2020

Ceki Çandan koronavirusa yoluxması ilə bağlı açıqlama - “Sağlam və xoşbəxtəm”
16:45 28.02.2020

Mingəçevridə xüsusi əməliyyat - Silahlı şəxs məhv edildi
16:16 28.02.2020

XİN Türkiyəyə başsağlığı verib - “Başın sağ olsun, qardaş türkiyə”
16:02 28.02.2020

Bakıda avtobuslar dezinfeksiya olunur - Qabaqlayıcı tədbirlər gücləndirildi
15:53 28.02.2020

Türkiyə şəhidlərin intiqamını aldı - Əsəd rejiminin qüvvələri bombardman edildi
15:51 28.02.2020

Ucarda beş hektar ərazidə yanğın olub - Yaşayış evləri mühafizə edilib
15:43 28.02.2020

Xomeyninin sabiq təmsilçisi koronavirusdan öldü - Daha 3 ölkədə koronavirus aşkarlanıb
15:41 28.02.2020

Rusiya müdafiə nazirliyindən açıqlama - “Türk hərbçilərini Rusiyaya məxsus təyyarə vurmayıb”
15:36 28.02.2020

Mədəniyyət sahəsində biznesin inkişafı - Hansı sahələr ölkəyə gəlir gətirə bilər?
15:25 28.02.2020

“BMT - 75 təşəbbüsü”nə ölkəmizdə də start verildi - Təşkilatın nümayəndəsi azərbaycana təşəkkür etdi
15:18 28.02.2020

Nazir gənclərlə görüşdü - Lənkəranda aqrar sahədə mütəxəssisə ehtiyac artır
14:52 28.02.2020

Operativ qərargah Azərbaycanda ilk koronavirus infeksiyasına yoluxma faktını təsdiq etdi
14:49 28.02.2020

Rezidenturaya sənəd qəbulunun vaxtı uzadıldı - 1356 namizəd ərizəsini təsdiq edib
14:31 28.02.2020

Bakıda daha bir mühüm tədbir - “Cənub qaz dəhlizi” məşvərət şurası toplanır
14:29 28.02.2020

Baş epidemioloqdan virusla bağlı vacib tövsiyələr - Hansı qoruyucu maskadan istifadə edək?
14:21 28.02.2020

309 Suriya hərbçisi öldürüldü - Türkiyə şəhidlərin qisasnı alır
14:20 28.02.2020

Kürdəmir sakinində narkotik aşkarlandı - “Arxın üstü”ndə axtarış aparıldı
14:12 28.02.2020

Komitədən turzm şirkətlərinə müraciət - Müqəddəs yerlərə ziyarətin təxirə salınması tövsiyə olunur
13:43 28.02.2020

Süleymanlı moskvada qalib oldu - Rauf Məmmədov üçüncü yeri tutdu
13:36 28.02.2020

Bakının enerji təchizatında problem yarandı - Metronun bəzi stansiyalarında hərəkət dayandı
13:25 28.02.2020

102 məktəb, 51 məscid dezinfeksiya edilib - Koronavirusla bağlı tədbirlər görülür
13:22 28.02.2020

Sərhəddə məhdudiyyət tətbiq edilməyib - DSX yayılan məlumatları təkzib etdi
13:12 28.02.2020

Xırdalanda binanın dam örtüyü uçub - Avtomobillərə və qaraja ziyan dəyib
12:43 28.02.2020

“Azərişıq" növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi - Reydlərin nəticəsi yaxın vaxtlarda açıqlanacaq
12:06 28.02.2020

Gömrükçülər əməliyyat keçirib - Aksiz markasız siqaret aşkarlandı
11:56 28.02.2020

Daha bir deputat virusa yoluxdu - İranda koronavirusa yoluxanların say 26-a çatıb
11:02 28.02.2020

Suriya ordusu İdlibdə Türkiyə mövqelərini bombalayıb - 33 Türkiyə hərbçisi həyatını itirib
10:19 28.02.2020

İRAN PREZİDENTİNİN MÜAVİNİ DƏ KORONAVİRUSA YOLUXUB
10:00 28.02.2020

Hotellərə ulduz verilmə qaydaları - Müraciət qəbuluna may ayından başlanacaq
09:51 28.02.2020

Nazir terroçu təşkilatdakı durum barədə danışdı - “PKK terrorçularının 56 %-ni qadınlar təşkil edir”
09:51 28.02.2020

Səudiyyə Ərəbistanı hökumətindən qərar - Ümrə ziyarəti dayandırıldı
09:48 28.02.2020

Yardımlıda “Baron Şəmi” və oğlu qətlə yetirilib - Qətli törədən şəxs axtarılır
09:36 28.02.2020

“Yüksəliş” müsabiqəsi - Martın 1-dən sonuncu qabiliyyət imtahanı keçiriləcək
09:13 28.02.2020

Zaqatalada 9 il əvvəl baş verən cinayətin üstü açılıb - Cinayəti törədən şəxs saxlanılıb
09:00 28.02.2020

AQTA virus təhlükəsi ilə əlaqədar gücləndirilmiş rejimə keçdi - ABŞ-dan mütəxəssis dəvət edilib
22:50 27.02.2020

Ov mövsümü başa çatır - Martın 7-dən sonra ov edənlər cərimələnəcək
22:14 27.02.2020

186 nəfər xəstəxanaya yerləşdirilib - Gömrük komitəsi koronavirusa yoluxan şəxslə bağlı məlumat yaydı
22:06 27.02.2020

Prezident İlham Əliyev Fərman imzalayıb
22:00 27.02.2020

Göygöldə laboratoriyalara müasir avadanlıqlar gətirildi - Fermerlər analiz üçün xaricə üz tutmalı olmayacaq
21:58 27.02.2020

“Əmioğlu” ələ keçdi - Onun ağır cinayətlər törətdiyi məlum olub
21:56 27.02.2020

20-yə yaxın kəsişmədə işıqfor işləmir - Sürücülərdən hərəkət qaydalarına əməl etmək xahiş olunur
21:48 27.02.2020

Pilotlardan riskli və maraqlı addım - Təyyarə buz bağlayan gölə eniş etdi
21:30 27.02.2020

568 layihə maliyyələşdirilib - QHT-lərə dövlət dəstəyi şurası hesabat verdi
21:29 27.02.2020

Prezident İlham Əliyev Böyük Britaniya Baronessası Emma Nikolsonun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
20:58 27.02.2020

Könüllülərin beynəlxalq forumu - 42 ölkədən 80-ə yaxın nümayəndə iştirak edir
20:48 27.02.2020

Elm aylığına start verilib - UNEC-də elmi-praktiki konfrans keçirilib
20:44 27.02.2020

Zelenskidən tarixi qərar - 26 fevral Krımın işğalına qarşı müqavimət günü elan edildi
20:06 27.02.2020

Putin oxşarı ilə bağli sualı cavablandırdı - “Mənim heç vaxt oxşarım olmayib”
19:59 27.02.2020

Hacıqabulda ağır qəza - Minik avtomobili aşdı, bir nəfər xəsarət aldı
19:47 27.02.2020

Hərbi Hava Qüvvələrimizin arsenalı gücləndirilir - 5-ci nəsil döyüş təyyarələri alınır
19:34 27.02.2020

Nəsimi polisi əməliyyat keçirib - Sürücünün telefonunu alan şəxs yaxalandı
19:19 27.02.2020

Prezident İlham Əliyev Artur Rasi-zadəyə 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordenini təqdim edib
18:56 27.02.2020

Paytaxtın bəzi ərazilərində işıq kəsildi - Qatarlar tuneldə qaldı
17:52 27.02.2020

DSX-nın 3 generalı istefaya buraxıldı
15:45 27.02.2020

Martın 1-də 40 minə yaxın şagird buraxılış imtahanı verəcək
15:21 27.02.2020

Müəllimlərin işə qəbulu üçün müsabiqəyə start verilir
14:56 27.02.2020

Gürcüstana gedən şəxsdə koronavirus aşkarlanması ilə bağlı rəsmi məlumat yayılıb
14:30 27.02.2020

Bakı metrosuna 3 il ərzində 12 qatar gətiriləcək
14:05 27.02.2020

"Real" evdə, "Yuventus" səfərdə uduzdu - Çempionlar Liqasında
13:24 27.02.2020

Ucarda fərdi yaşayış evi yanıb
13:03 27.02.2020

Xocalı Soyqırımı zamanı hər iki valideynini itirmiş və valideyn həsrəti ilə böyümüş gənclərin acı xatirələri - VİDEO
12:40 27.02.2020

"Bitməyən əzab" filmi Tbilisdə təqdim edildi - VİDEO
12:19 27.02.2020

ORDUMUZDA KORONAVİRUSA QARŞI TƏDBİRLƏR GÜCLƏNDİRİLİB - VİDEO
11:56 27.02.2020

İRANDA KORONAVİRUSDAN ÖLƏNLƏRİN SAYI ARTIB - ÇİNDƏ İSƏ VİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 79 MİN NƏFƏRƏ ÇATIB
11:33 27.02.2020

ƏSƏD ORDUSUNUN 114 ƏSGƏRİ ÖLDÜRÜLÜB
11:11 27.02.2020

Göyçayda 6 otaqlı ev yanıb - FOTOLAR
10:50 27.02.2020

Gəncədə məktəbli qız dəm qazından boğulub
10:32 27.02.2020

Paytaxtda küləkli hava davam edəcək
10:10 27.02.2020

GƏNCƏDƏ TOP MƏRMİSİ TAPILIB
09:45 27.02.2020

Budapeştdə “Xocalı qadınları ədalət istəyir” adlı yürüş təşkil olunub
20:44 26.02.2020

DİN və Baş Prokurorluq Masallıdakı qətllə bağlı məlumat yayıb
19:30 26.02.2020

Prezident İlham Əliyev: Trampın fəal təmasları və iştirakı "Cənub Qaz Dəhlizi" ilə bağlı əvvəllər üzləşdiyimiz çətinliklərin öhdəsindən gəlməkdə çox yardımçı oldu
18:18 26.02.2020

Bütün xəbərlər