Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Londondakı - Azərbaycan gözəli - FOTOLAR

Londondakı - Azərbaycan gözəli - FOTOLAR
   31417 dəfə oxunub

Onun hakimiyyəti Səfəvi dövlətinin ən çətin zamanlarına təsadüf etdi. Atası Şah İsmayıldan qalan nəhəng ölkəni idarə eləmək, daxildə baş qaldıran qiyamları yatırtmaq, dağılmış təsərrüfatı dirçəltmək lazım idi. O bunların öhdəsindən layiqincə gəldi. Ancaq əsrlər keçəcək, böyük Səfəvi İmperiyası süqut edəcək, I Təhmasibin zamanında ərsəyə gəlmiş bir qiymətli sərvət bütün dünyanı heyran qoyacaq. Aradan düz 468 il ötəndən sonra Azərbaycan paytaxtında bu möhtəşəm hadisə bir daha təkrar olundu: sehrli ilmələrlə dünyanın səkkizinci möcüzəsi yenidən işıq üzü gördü…

1843-cü ildə Ərdəbildə olmuş səyyah Holms «Xəzər sahilləri haqqında hekayətlər» kitabında qeyri-adi dəyərə malik bir xalı haqqında heyrətini gizlədə bilməyib yazırdı: «Səfəvilərin» məscid-türbəsinin yerinə döşənmiş bu xalının oxşarı yer üzündə hələ görülməyib». İngilis səyyahın barəsində söhbət açdığı bu qeyri-adi xalça Şah İsmayıl Xətainin oğlu I Təhmasibin əmriylə toxunan məşhur «Şeyx Səfi» idi. Bu xalı Azərbaycan tarixində Səfəvilər hakimiyyəti dövründən günümüzədək gəlib çatmış nadir inci, bəşəriyyətin ən kamil sənət nümunələrindən biridir. Müstəqil Azərbaycanın «Azər-İlmə»siylə yüzillərin o tayından Səfəvilər Dövlətinin «Şeyx Səfi»si isə bir-birinə xüsusi tellərlə bağlıydılar.

Azərbaycan milli xalçaçılıq sənəti böyük bir inkişaf yolu keçib. «Şeyx Səfi» isə başqa bir möcüzədir. Elin inancını, adətini, dünyagörüşünü, hər sənətçinin arzularını, duyğularını özündə cəmləyib simvolların, naxışların diliylə bu informasiyanı daşıyan hər xalıda bir əhval, bu duyğu var. Hər naxışın öz fəlsəfəsi və açılışını gözləyən sorağı var. Nənələrimizin bizə hansı sözü çatdırmaq istədiyini öyrənmək üçün xalçanın naxışlarını oxumaq gərəkdir. I Təhmasib ulu babası Şeyx Əbu İshaq Ərdəbilinin adını tarixin yaddaşına həkk etdirmək istəyirdi. Ən yaxşı salnamə Şərqdə xalı sayılırdı. Şeyx Səfiəddin kompleksində Ərdəbil şeyxi Şah İsmayılın babası Şeyx Səfinin, atası Şeyx Heydərin və özünün qəbirləri var. Şeyx Səfinin xanımının və Şah İsmayılın anası Aləmşahbəyimin qəbri də buradadır.

Əfsanəvi «Şeyx Səfi» xalçası bədii quruluşuna görə Azərbaycanın Təbriz xalça məktəbinə mənsubdur. Tədqiqatçılar bu xalının mürəkkəb çeşnisinin orta əsrlərdə ornament sənətinin dərin bilicisi olan rəssam tərəfindən çəkildiyini bildirirlər. Bir sıra Avropa tədqiqatçıları həmin rəssamın Sultan Məhəmməd, digərləri isə Behzad olduğunu ehtimal eləyirlər. «Ləçək turunc» kompozisiyalı bu xalıdakı hər element ona xüsusi gözəllik verir. Xalının baş və ətək hissəsində isə vaxtilə Şeyx Səfi türbəsini bəzəyən qəndillərin təsviri durur ki, bu da onun məxsusi olaraq məhz həmin türbə üçün toxunduğunu sübut edir.

Azərbaycan xalçaçılığının şah əsəri olan «Şeyx Səfi» bütün gözəlliyi və naxışlarının rəngarəngliyi ilə yanaşı həm də astronomik mahiyyətli sirli informasiyanın daşıyıcısıdır. Əgər xalının dörd hissəsində yerləşdirilmiş ləçəklərdən çıxan üç tam qübbələri planentlərə, yarımçıq qübbələri isə hərəkətə, dinamikliyə işarə kimi qəbul etsək, mərkəzdəki turuncu işıq saçan günəşin simvolu adlandırmaq olar. Xalının üzərində səpələnmiş qırmızı və şəkəri çiçəklər isə ulduzlara işarədir. Hər bir xalçaçılıq məktəbinin, hər toxucunun özünəməxsus naxışları, toxunma texnologiyası olduğu kimi həm də gizli bir sirr ötürür.

Məşhur «Şeyx Səfi» xalısını peşəkar təbrizli ustalar toxusalar da, Şah Təhmasibin əmriylə karxana sahibi Maqsud Kaşaninin bu işlərə rəhbərlik etdiyi ehtimal olunur. Xalının toxunmasına 3 il yarım vaxt sərf edilib və işlər miladi təqvimlə 1539-cu ildə başa çatıb. Xalının yuxarı hissəsində Hafizin «Sənin astanandan başqa sığınacaq yerim, mənim başımı bu qapıdan başqa tapşıracaq məkanım yoxdur» misralarının altında ustanın öz adı da toxunub: «Müqəddəs yerin qulu Maqsud Kaşaninin işi. 946).

Məşhur «Şeyx Səfi» xalısı 1888-ci ildə bir il davam edən qiymət danışıqlarından sonra Ərdəbi türbəsindən satın alınıb İngiltərəyə aparılır. O dövrdə Londonda «İran xalıları» sərgisində nümayiş olunmuş xalı ilə bağlı «Tayms» qəzetində «Fövqəladə xalı», Mançestrdəki «Quardiyan» qəzetində isə «Dərvişlərin şərhi olan ən incə xalı» adlı məqalələr dərc edilmişdi.

1892-ci ildə Londonda keçirilən hərracda «Şeyx Səfi» xalçasına o dövrə qədər heç bir xalıya təyin edilməyən ən yüksək dəyər – 2500 funt-sterlinq qiymət qoyulur. «Viktoriya və Albert» Muzeyi ingilis ictimaiyyətinə müraciət eləyərək bu qiymətli xalının alınıb xaricə aparılmaması üçün yardım göstərilməsiylə bağlı müraciət edir. İngilis xalqının yığdığı vəsait hesabına Təbriz qrupuna aid Azərbaycanın bu şöhrətli xalısı Almaniyaya satılmır və həmişəlik «Viktoriya və Albert» muzeyində qalır.

Dünyanın səkkizinci möcüzəsi sayılan «Şeyx Səfi» xalçasını toxumaq əsrlər boyu bütün dünyanın xalça ustalarının ən böyük arzusu olub. Ancaq indiyədək dünyanın heç bir yerində heç bir xalça ustası bu məşhur xalını toxumağa nail olmayıb. XVI əsrdə Azərbaycan sənətkarlarının yaratdıqları bu xalçanın sehrli ilmələri bir də düz 468 il sonra yenidən, müstəqil Azərbaycanın paytaxtı Bakıda gün işığı gördü. «Azər-İlmə»də Azərbaycan tarixinin və mədəniyyətinin şanlı bir səhifəsi təkrarən yazılmağa başlandı və "Şeyx Səfi" toxunaraq başa çatdırıldı.

ATV.az

 

 











BUNU DA OXU

Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan gənclərə ətrafdakılar niyə dəstək olmadı? - “Bizimləsən”də - VİDEO
Kosmonavtlar da unudulmadı - Onlara yeni il hədiyyəsi aparıldı
“Çelsi”nin transfer qadağası ləğv edildi
Bu gün 650 min ağac əkiləcək - Kampaniya bütün bölgələri əhatə edəcək - VİDEO
Qatar minik avtomobili ilə toqquşdu - Saatlıda
Xəbər lenti

Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan gənclərə ətrafdakılar niyə dəstək olmadı? - “Bizimləsən”də - VİDEO
14:33 07.12.2019

Tramp Dünya Bankını Çinə kredit verməyi dayandırmağa çağırıb
14:09 07.12.2019

Yada düşər xatirələr. 2005-ci il. - Abbas Bağırov - "Məhəbbətin qüdrəti" - VİDEO
13:44 07.12.2019

Kosmonavtlar da unudulmadı - Onlara yeni il hədiyyəsi aparıldı
13:20 07.12.2019

Kirayə mənzillər necə satılacaq? - Qaydalar açıqlandı - VİDEO
12:53 07.12.2019

Avstraliyada meşə yanğınları - Dörd nəfər ölüb, 30 nəfərdən çox xəsarət alan var
12:30 07.12.2019

Qaz sayğacları ilə bağlı qanunsuz pul yığılır - “Azəriqaz”dan abonentlərə xəbərdarlıq - VİDEO
12:11 07.12.2019

Avtomobillərin toqquşması ölümlə nəticələndi - Qəbələdə - FOTOLAR
11:51 07.12.2019

Qırğızıstanın sabiq Baş nazirlərinə hökm oxunub - FOTOLAR
11:32 07.12.2019

Vətəndaşların problemlərinin həlli diqqət mərkəzindədir - VİDEO
11:11 07.12.2019

“Danışan məktub” filmi yeni versiyada - Görmə və eşitmə məhdudiyyəti olan şəxslər üçün hazırlanıb - VİDEO
10:49 07.12.2019

Taliban 10 polis əməkdaşını qətlə yetirdi - Əfqanıstanda şiddətli atışma
10:25 07.12.2019

AFFA İcraiyyə Komitəsinin iclasının vaxtı açıqlandı
10:06 07.12.2019

Xaçmazda ağır avtoqəza - Sürücü və sərnişin dünyasını dəyişdi
09:45 07.12.2019

“KOB DOSTU”nun sayı artır - Lənkəran və Cəlilabadda da fəaliyyətə başladı
20:49 06.12.2019

Braziliyanın BMT-yə 415 milyon dollar borcu var - Ölkə səsvermə hüququndan məhrum edilə bilər
20:25 06.12.2019

TRASEKA hökumətlərarası komissiyasının 14-cü iclası - Bakı Bəyannaməsi qəbul edildi - FOTOLAR
20:00 06.12.2019

Rusiya pomidor idxalına qadağa qoyur - Qadağa Azərbaycana təsir edə bilərmi?
19:33 06.12.2019

“Putinlə təkbətək görüşdən qaç” - Poroşenkodan Zelenskiyə məsləhət
19:10 06.12.2019

Tramp iddiaları təkzib etdi - “ABŞ Yaxın Şərqə əlavə qüvvə göndərməyəcək”
18:45 06.12.2019

Ağacəkmə aksiyası bölgələri də əhatə edib - Tovuz və Qaxda 30 min ağac əkilib
18:28 06.12.2019

Həlak olan neftçilərin xatirəsi anıldı - SOCAR-ın əməkdaşları 100 min ağac əkdi
18:10 06.12.2019

Daha bir müəssisə bağlandı - Küçədən yığılan butulkalardan istifadə edilirmiş
17:44 06.12.2019

“YAP seçkidə yaxından iştirak edəcək” - Əli Əhmədov parlamentin buraxılmasından danışdı
17:21 06.12.2019

“Soyuq əllər, isti ürək” yarmarkasında maraqlı anlar - VİDEO
17:00 06.12.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Şirvanda seminar-müşavirə keçirilib
16:45 06.12.2019

Aqrar sığortanın tətbiqi - Yeni sistem hansı istiqamətləri əhatə edəcək?
16:25 06.12.2019

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şamaxı rayonunda ağacəkmə aksiyasında iştirak ediblər - FOTOLAR
16:22 06.12.2019

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şamaxıda Şahxəndan türbəsinin ətrafında aparılan abadlıq işləri ilə tanış olublar - FOTOLAR
16:13 06.12.2019

Xalq yazıçısı Anarla görüş keçirilib - BSU-da “Qələmin əfsunu” adlı tədbir təşkil olunub
16:07 06.12.2019

Ağacəkmə aksiyası - ATV- də nəcib təşəbbüsə qoşuldu - FOTOLAR
16:06 06.12.2019

“Çelsi”nin transfer qadağası ləğv edildi
15:45 06.12.2019

Nəbi Xəzrinin 95 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib
15:25 06.12.2019

Şənbə günü hava necə olacaq?
15:06 06.12.2019

Hansı şirkətlər kibertəhlükə ilə üz-üzə qalıb? - Bəzi müəssisələrin informasiya təhlükəsizliyi büdcəsi yoxdur - VİDEO
14:45 06.12.2019

ABŞ İran hakimiyyətini mindən çox etirazçının qətlində ittiham edib
14:23 06.12.2019

Bank kartlarını təhlükədən necə qoruyaq? - VİDEO
14:00 06.12.2019

Bərdədə pendir sexinin fəaliyyəti dayandırıldı - Məhsullar anti-sanitar şəraitdə hazırlanıb
13:41 06.12.2019

Xarici İşlər nazirləri gələn il görüşəcək - Həmsədr ölkələrin nümayəndə rəhbərləri bəyanat yaydı
13:20 06.12.2019

Bu gün 650 min ağac əkiləcək - Kampaniya bütün bölgələri əhatə edəcək - VİDEO
13:00 06.12.2019

Şamaxıda zəlzələ nəticəsində ziyan çəkmiş ailələr üçün yeni inşa edilən binada yaradılan şəraitlə tanışlıq - FOTOLAR
12:38 06.12.2019

Şamaxıda "ASAN Həyat" kompleksi istifadəyə verilib - Prezident İlham Əliyev açılışda iştirak edib - FOTOLAR
12:17 06.12.2019

266 min manat krediti qaytarmadı - 808 min manatlıq əmlakına həbs qoyuldu
11:55 06.12.2019

Anası tərəfindən atılmış Turanənin acı taleyi - VİDEO
11:40 06.12.2019

Elmar Məmmədyarov irlandiyalı nazirlə görüşüb - FOTOLAR
11:19 06.12.2019

Heydər Əliyev Fondu Rusiyada mükafata layiq görülüb
10:59 06.12.2019

Fransada gərginlik - 100-dən çox etirazçı saxlanılıb
10:18 06.12.2019

Polşa və Pribaltikanı NATO qoruyacaq - Yeni plan qəbul edildi
09:56 06.12.2019

Tarixdə bu gün - 6 Dekabr - Zəki Mürən, ilk telefon xətti, dünyanın ən iri həcmli ensiklopediyası, insulin...
09:35 06.12.2019

“Belarusla Rusiyanın birləşməsi mümkün deyil” - Lukaşenko ittifaqla bağlı qəti qərarını açıqladı
21:45 05.12.2019

“Azərbaycan ərazilərinin işğalı davam edir” - Çavuşoğludan ATƏT-in iclasında Qarabağ açıqlaması
21:38 05.12.2019

ABŞ silahla dolu İran gəmisini saxladı - Raket hissələri Husi üsyançılarına göndərilibmiş
21:22 05.12.2019

Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərin təyin edilməsi haqqında - Sərəncam
21:00 05.12.2019

Serj Sarkisyana qarşı cinayət işi açıldı - O, dövlət büdcəsini mənimsəməkdə ittiham olunur
20:50 05.12.2019

Qəbul imtahanlarının vaxtı müzakirə olunur - Gözlənilən yarışlara uyğun dəqiqləşmə aparılacaq
20:25 05.12.2019

Bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə sahəsində pilot layihələrin həyata keçirilməsi tədbirləri haqqında - Sərəncam
19:49 05.12.2019

Şəhriyarla ailə həyatı qurmağa gələn qız niyə fikirini dəyişdi? - "Bizimləsən"də - VİDEO
19:30 05.12.2019

"Müasir Azərbaycan diplomatiyasının 100 illiyi” - Ərəb dilində kitab çap olunub
18:42 05.12.2019

Əqli mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi - Bakıda seminar keçirilir
18:36 05.12.2019

Bakı şəhərinin Xəzər rayonu ərazisində avtomobil yollarının yenidən qurulması işlərinin davam etdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında - Sərəncam
18:20 05.12.2019

On ölkədə "Azərbaycan Evi" fəaliyyətə başlayacaq - Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi hesabat verdi
18:18 05.12.2019

Nəsiminin 650 illiyi qeyd olunur - Elmi-praktiki konfrans keçirilib
18:11 05.12.2019

Məhəmməd Hadinin 140 illiyinin qeyd edilməsi haqqında - Sərəncam
18:00 05.12.2019

Əlibaba Məmmədovun 90 illiyinin qeyd edilməsi haqqında - Sərəncam
17:30 05.12.2019

“Müzakirələr kifayət qədər çətin keçdi” - Məmmədyarov erməni həmkarı ilə görüşdən danışdı
17:28 05.12.2019

Bibiheybət yolu nə vaxt təmir ediləcək? - Agentlik əlaqədar qurumlardan hesabat gözləyir
17:10 05.12.2019

İcbari tibbi sığorta haqqı necə hesablanacaq? - Dövlət Agentliyindən açıqlama
16:30 05.12.2019

Magistraturaya qəbul qaydası dəyişə bilər - İmtahanın birmərhələli keçirilməsi təklif olunub
15:39 05.12.2019

Məişət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu - Quba sakini həmkəndlisinin evini qarət edib
12:49 05.12.2019

Kürdəmirdə “FORD” yük maşınına çırpılıb - Ölən və xəsarət alanlar var - FOTOLAR
09:50 05.12.2019

Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri görüşüb
09:35 05.12.2019

Tarixdə bu gün - 5 Dekabr - “Bermud üçbucağı”, Könüllülər günü, Uolt Disney...
09:19 05.12.2019

Sabah hava necə olacaq?
14:55 04.12.2019

Slovakiyada Qarabağ müzakirəsi - Azərbaycan münaqişənin həllinə dair mövqeyini təqdim edib
13:39 04.12.2019

Elmi-tədqiqat işləri artıb
13:21 04.12.2019

II Xəzər innovasiya konfransı keçirilib - Konfrans “Əşyaların interneti” mövzusuna həsr edilib
13:02 04.12.2019

Qatar minik avtomobili ilə toqquşdu - Saatlıda
12:43 04.12.2019

Konstitusiya Məhkəməsi plenumunun iclası - Prezidentin Milli Məclisin buraxılması ilə bağlı sorğusuna baxılır
12:22 04.12.2019

Bakıda məktəb binası uçmaq təhlükəsi ilə üzləşib - Şagirdlər başqa məktəbə köçürüldü
12:00 04.12.2019

Salyanda qəza: piyada öldü - Sürücü hadisə yerindən qaçdı
11:41 04.12.2019

Bütün xəbərlər