Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Güney Azərbaycanın Üzeyiri - "Təbrizin ruhu mənə daha yaxındı"

Güney Azərbaycanın Üzeyiri - "Təbrizin ruhu mənə daha yaxındı"
26240 dəfə oxunub
Onlar çox uzaqda deyillər. Əlimiz də çatır, ünümüz də yetir. Amma bizim onlar üçün görə biləcəyimiz çox iş var, elə onların da bizdən umduqları az deyil. Ən azı, tanınmaq, izlənmək, xatırlanmaq istəklərində haqlıdırlar.  Cənubi Azərbaycanda yaşayan istedadlı soydaşlarımızı sizə təqdim edirik:

Aria Torkanbori Təbrizdə doğulub. Bakıda professor Arif Məlikovdan, Ceyhun Allahverdiyevdən və Azər Dadaşovdan bəstəkarlıq, Eyyub Quliyevdən dirijorluq, Lala Rzayevadan və Leyla Məmmədovadan piano dərsləri alıb. Tehranda, Təbrizdə, İstanbulda və Berlində musiqi təhsilini sistemli şəkildə davam etdirib. Təbrizdə ilk dəfə operanı səhnəyə gətirən həmyerlimizlə söhbətləşirik:

- Musiqi ilə uşaqlıqdan məşğul olmağa başlamışam. Yeddi yaşımdan bəri piano çalmışam. On səkkiz yaşım olanda Təbriz Universitetinin “Mühəndislik” ixtisasına daxil olsam da, bir il sonra öz istəyimlə universitetdən çıxdım. Bundan sonra bəstəkar olmağa qərar verdim və həyatımı musiqiyə bağladım.

- Təbrizdə Üzeyir Hacıbəylinin “Leyli və Məcnun” muğam operasının musiqisi əsasında forma və məzmunca yeni olan “Məcnun - Talibi-Nur” tamaşasının səhnəyə qoyulması xəbəri sevindiricidir, həm də nəzərə alsaq ki, bu, Təbriz səhnəsində göstərilən ilk operadır.

- “Məcnun-Talibi-Nur” Təbrizin mədəniyyət tarixində ilk opera idi və çox böyük anşlaqla qarşılandı.

- Bu qürurverici hadisə olsa da, xeyli təəccübləndirir. İranda operanın bu qədər gecikməyinin səbəbi nədir? Qadağalarmı vardı?

- Yox, operaya qadağadan söhbət gedə bilməz. Sadəcə, yaxşı musiqiçilər, yüksək səviyyəli ifaçılar olmayıb ki, opera səhnəyə çıxa bilsin.

- Bütün yeniliklər çətin qəbul edilir. Yəqin, bu ilk opera da səhnədən qəribə görünüb tamaşaçıya.

- Elədir. Tamaşaçı sözün əsl mənasında heyrətə gəlmişdi. Çoxları sevincdən ağlayırdı. Bəziləri ifadan bir neçə gün sonra da, məni tapıb qucaqlayır, təbrik edirdi.

- İndi sizi Cənubun Üzeyiri adlandırırlar, yəqin?

- Yox. Üzeyir bəy olmaq mümkün deyil. Üzeyir bəy təkcə dahi bəstəkar yox, həm də dahi insan olub. Onu yalnız Şostakoviçlə müqayisə etmək olar. Bəlkə də, hələ uzun illər belə insan doğulmayacaq. Onun necə böyük şəxsiyyət olduğunu hələ də bilmirlər.

- Opera ilə bağlı, yəqin, planlarınız genişdir...

- İndi “Koroğlu” operası üzərində işləyirik. Birinci pərdə artıq hazırdı. Burda da Üzeyir bəyin “Leyli və Məcnun” operasında olduğu kimi məzmun və mətn fərqli olacaq. Hər iki mətnin müəllifi özüməm. Bir uşaq nağılı əsasında operetta yazmışam, tezliklə onu da səhnəyə çıxaracağıq. Yaxın vaxtlarda öz əsərlərimdən ibarət konsert verməyi düşünürəm.

- Siz nəsr də yazırsınız eləmi?

- “Laçının sirri” adlı bir romanım var. On səkkiz yaşımda yazmışam. Bu yaxınlarda çap olunacaq. Romanın mövzusu daha çox musiqi və fəlsəfə ilə bağlıdır.

- Ümid edirik uğur qazanacaq. Romanı azərbaycanca yazmısınız?

- Yox, farsca. “Razeh  Lachin” – orijinalda belə səslənir. Amma bir zamanlar azərbaycancaya da tərcüməsini düşünürdüm, ilk cəhdim uğursuz alındı.

- Necə, yəni?

- Dörd il bundan öncə Bakıda bir ədəbiyyatçıya yaxınlaşdım, farscanı yaxşı bilirdi. Kitabın tərcüməsindən danışanda dedi ki, ruslar bu haqda çox yazıblar, bu kitab nəyimizə gərəkdi? Mən də sadəcə güldüm və sağollaşdım.

- Təəssüf edirəm. Amma çoxumuz bəzən yanlış ünvanlara gedirik. Ümid edirəm, ruhdan düşməyəcəksiniz.

- Təəssüf doğursa da, reallıq budur. Amma ruhdan düşməkdən söhbət belə gedə bilməz.

- Sizcə, Təbrizdən Azərbaycan mədəniyyəti, incəsənəti, ədəbiyyatı necə görünür?

- Düşünürəm ki, çox yaxşıdır. Bu sahələrdə xeyli irəliləyiş var.

- Amma, yəqin, umu-küsünüz də yox deyil.

- Hə, elədir. Amma faydası yoxdu, təəssüf ki.

- Məsələn?

- Məsələn, düşünürdüm ki, “Məcnun Talibi-Nur” Bakıya dəvət alacaq. Ancaq olmadı. Yaxınlarda bu əsər Berlin də də səhnəyə çıxacaq. Ancaq özüm azərbaycanlı ola-ola, Bakıda təhsil ala-ala nəyə görəsə heç bir şansım yoxdur.

- Müraciətinizə nə cavab veriblər?

- Bayaq özünüz dediyiniz kimi, yenilik həmişə çətin qarşılanır.

Operanın məzmununun dəyişdirilməsi birmənalı qəbul edilməyib. Soruşurlar ki, niyə bu əsərdə Leyli yoxdu? Deyirəm, Leyli əsərdə fiziki olaraq mövcud deyil. Çünki Leyli və Məcnunun eşqi başqa bir eşqdir, yalnız qız-oğlan münasibəti deyil.

Ayrı-ayrı adamlar müxtəlif fikirlər səsləndirir. Bəzən deyirlər, Üzeyir Hacıbəyli sən qədər bilmirdimi, lazım olsaydı özü əsəri belə hazırlayardı? Kimisi də deyir, əsəri dəyişdiyinə görə səni məhkəməyə vermək lazımdı. Bu il Üzeyir bəyin xatirəsinə həsr olunan musiqi festivalında İtaliyadan musiqişünas professor Mattietti qonaq qismində iştirak edirdi. Maraqlısı budur ki, o, Bakıda “Leyli və Məcnun” operasının ikinci pərdəsində durub getmişdi. Bizim operaya isə diqqətlə baxaraq, mənə əsərlə bağlı çox yüksək fikirlər səsləndirmişdi. Bakıda isə bu əsəri qəbul elətdimək çox çətindir. Sizcə, nə etmək olar?

- Düzü, sual gözlənilməz oldu. Həm də, bu mənim bildiyim sahə deyil. Bir də, sizin tamaşanı görməmişəm, axı.

- Odur ki, indi heç bir cavabım yoxdur. Amma hər halda nəsə etmək olar.

- Məncə də olar. Ancaq sponsor lazımdı. Səhnə verilməlidir, ifaçıların hotel və yol xərcləri ödənməlidir.

Bu əsərə yeni baxış Üzeyir bəyin “Leyli və Məcnun”una yeni can verib. Bakıdan himayə fikrini hələlik özümdən uzaqlaşdırmışam. Üzeyir bəyin ev-muzeyinin direktoru Sərdar Fərəcov söz verib ki, bizim afişamızı muzeyin divarına vurduracaq. Afişanı Təbrizdən Bakıya özümlə daşıdım. Ancaq bilmirəm asıldımı?

- Bakıya köçmək istəmirsiniz ki?

- Bakıda daha çox gəzməyi sevirəm. Doğrudan da gözəl şəhərdir. Ancaq mədəniyyət baxımından çox fərqli ruhlardayıq. Təbrizin ruhu mənə daha yaxındı.

- Fürsət düşmüşkən, hansı həmkarlarınızın tanınmasını, diqqət mərkəzində olmasını istərdiniz?

- Ali Geranmehr Bakıda təhsil almış bəstəkar və tarzəndir. Farhad Soltani vokal ifaçısıdır. Bakıda Bülbül adına Vokal festivalında birinci yeri tutub. Səməd Maralbaşı gözəl klarnet ifaçısıdır. Bu adamlar hal-hazırda Təbrizdə yaşayırlar və olduqca istedadlıdırlar. Ancaq təəssüf ki, nə Təbrizdə,  nə  Bakıda  layiq  olduqları qədər tanınmırlar.

- Mütaliə ilə aranız necədir? İndi nə oxuyursuz?

- Babək Əhmədinin fəlsəfəyə və incəsənətə aid kitablarını, bir də və Peter Şafferin “Günəş naminə kral ovu” əsərini oxuyuram.

- Yaşıd həmkarlarına bir sözün, arzun varmı?

Bakıdakı gənc bəstəkarlara arzum budur ki, yeniliyə açıq olsunlar. Bakıda olduqca istedadlı gənc musiqiçilər var: Ayaz Qəmbərli, Türkər Qasımzadə, Tahir İbişov, Firudin Allahverdi, Səid Qəni. Yenə deyirəm, təəssüf ki, bu dostlar lazım olduğu qədər tanınmırlar, baxmayaraq ki, müxtəlif beynəlxalq festivallarda mükafatlandırılıblar. Gənc bəstəkarlar nəinki onların, heç dünyaca məşhur bəstəkarların da musiqilərini dinləmirlər. Kimi dindirsən Şostakoviçin, Prokofyevin, Skryabinin adını çəkir. Fərəc Qarayev kimi gözəl bəstəkarın əsərləri Bakıda ifa olunur, ancaq zal boş qalır. Bu insanlar bir nemətdir, onların qədrini bilsinlər. Bir vaxtlar Üzeyir bəyin yenilik gətirməsinə görə onu təqib ediblər. Gənc bəstəkarlar öz yollarını tapmalıdırlar, qarşılarına heç bir sədd qoymamalıdırlar. Musiqi riyaziyyat deyil.

Musiqi ancaq rus məktəbi, Bethoven, Bax demək deyil. Marco Stroppa, Helmut Lavhenman, Bit Furrer, Hans Tutşku kimi insanlar da böyük bəstəkarlardır. Qara Qarayev kimi bəstəkarları özlərinə ustad hesab edənlər bilmirlər ki, Qara müəllim Amerikaya gedib Stravinskini görəndən sonra, ömrünün sonuna qədər müasir musiqi yazmağa başlayır. Qara müəllimin davamçısı olan oğlu Fərəc Qarayev onun başladığı yolu davam etdirir. Bu insandan nə qədər mümkündürsə faydalanmaq lazımdır. Hər iki ildən bir Qara Qarayev adına müasir musiqi festivalı keçirir. Ancaq mən şəxsən zallarda tələbələri o qədər də görmürəm. Bu isə çox böyük problemdir. Gənclər yeniliyə açıq olmasalar, bu, yaradıcılığın məhvi ola bilər. Narahatedici məqamlardan biri də odur ki, gənc musiqiçilərin düşüncələri özlərindən iki nəsil böyük həmkarlarından fərqlənmir. Dünyada təkrara ehtiyac yoxdur. Azı siz eynən öz də müəllimlərinizə oxşayacaqsınızsa, onda daha özünüzə nə ehtiyac var?

- Qarşıdakı planlarınız, istəkləriniz...

- Romanım haqqında danışdım. Yenisini də yazıram. Bəzi tərcümələr edirəm. Məsələn, 2010-cu ildə, Bakıda azərbaycanca alətşünaslıqla bir dənə də olsun bağlı kitab tapa bilmədim. Başladım özüm tərcümə etməyə. Kitabın yarısını tərcümə etsəm də, heç bir maddi dəstək almadığıma görə iş yarımçıq qaldı.http://aydinyol.az/

Feyziyyə Soltanmurad

 
 

 

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Türkiyədə silsilə partlayış - 4 nəfər həyatını itirdi, 97 nəfər xəsarət aldı
23:35 03.07.2020

Tərtərdə 2 yaşlı uşaq qətlə yetirildi - Onun başından küt alətlə vurulub
23:14 03.07.2020

Neft borusunda sızma baş verib - Zəbt olunan ərazidə qəzanın qarşısı alınıb
22:54 03.07.2020

200 kq-a yaxın at əti müsadirə edilib - Yoxlama zamanı qayda pozuntuları da aşkarlandı
22:32 03.07.2020

COVID-19 virusu ilə bağlı daha bir araşdırma - Hansı qan qrupundan olanlar koronavirusa daha çox yoluxur?
22:14 03.07.2020

Maşın nömrələri üçün də icazə alınacaq - Kamera vasitəsi ilə cərimə yazılmayacaq
21:54 03.07.2020

190 manat daha kimlərə veriləcək? - Zərərçəkən sektorların siyahısına yenidən baxıla bilər
21:37 03.07.2020

Myanmarda torpaq sürüşməsi - Ölənlərin sayı 162-yə çatıb
18:36 03.07.2020

Merkel covid-19-un yaratdığı böhranı dəyərləndirdi - “Avropa birliyi tarixinin ən ağır dövrünü yaşayır”
18:14 03.07.2020

Virusdan ölüm halları 2 faizdən aşağıdır - Daha çox qadınlar virusa yoluxur
17:54 03.07.2020

Daha 583 nəfər koronovirusa yoluxdu - 395 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
17:21 03.07.2020

Mağazalarda monitorinqlər davam edir - 1 ayda 4400-dən çox qayda pozuntusu aşkarlanib
16:54 03.07.2020

Artan rəqəmlərin nəticəsi - Məsuliyyətsizlik qaydaların sərtləşməsinə səbəb oldu
16:21 03.07.2020

DTX əməliyyat keçirir
15:54 03.07.2020

Tələbə köçürülməsi dayandırılır - Elektron sənəd qəbulu müvəqqəti təxirə salınır
15:36 03.07.2020

Ekspres marşrut xətlərinin fəaliyyəti bərpa olunur - Avtobuslar səhər saat 7.00-dan 20.00-dək işləyəcək
15:21 03.07.2020

Ziya Bünyadov prospekti bağlanır - Məhdudlaşma 2 gün olacaq
14:54 03.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyonu ötdü - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 524 mindən çoxdur
13:51 03.07.2020

Əfqanıstan Prezidentinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan, Əfqanıstan və Türkmənistan Prezidentlərinin videokonfrans vasitəsilə görüşü baş tutub
13:39 03.07.2020

Goranboyda traktor yanıb - 20 ton ot bağlaması ilə birlikdə
13:21 03.07.2020

Karantin rejiminə nəzarət - Hərbi qulluçular da cəlb olunub
12:51 03.07.2020

Xüsusi karantin rejimi iyulun 20-dək uzadıldı - Həftə sonları ictimai nəqliyyatın hərəkəti dayandırılır
12:25 03.07.2020

Erməni nazir gileylidir - “Reanimasiyalarda boş yer yoxdur”
23:14 02.07.2020

BƏƏ-də 1 gündə 402 nəfər virusa yoluxdu - İyulun 7-dən Dubay turistlər üçün açıq olacaq
22:54 02.07.2020

ABŞ-ın baş infeksionisti həyəcan təbili çalır - “Gündəlik yoluxma 100 mini keçə bilər”
22:32 02.07.2020

Daxili işlər naziri karantin rejimindən danışdı - “Qaydaları pozmaqdan çəkindirən səmərəli vasitə cərimədir”
22:14 02.07.2020

Neftçalada yeni magistral su kəməri çəkilir - 80 mindən çox sakinin içməli su problemi həll ediləcək
21:59 02.07.2020

Daha 572 nəfər koronovirusa yoluxdu - 364 nəfər sağaldı, 8 nəfər vəfat etdi
21:39 02.07.2020

Ticarət obyektlərinə nəzarət gücləndi - Qaydalara əməl etməyənlərə qarşı ciddi tədbir görüləcək
21:21 02.07.2020

Dövlət imtahan mərkəzi müraciət etdi - “Saxta profillərdə verilən cavablara inanmayın”
20:54 02.07.2020

Cəlilabadda 151 şəxs barəsində protokol tərtib edildi - Xüsüsi karantin qaydalarını pozanlar cərimələndi
20:37 02.07.2020

Balakəndə qonur ayı balalarını satan şəxslər saxlanıldı - “Qırmızı kitab”a düşən balalar xilas edildi
20:14 02.07.2020

Cəlilabadda bir gündə 8 dəfə sms göndərdi - 10 sutka həbs olundu
19:54 02.07.2020

Rusiyada referendumun nəticələri elan olundu - Seçicilər konstitusiyada düzəlişləri dəstəklədi
19:31 02.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 10 milyon 821 minə çatır - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 520 minə yaxınlaşır
19:14 02.07.2020

Pandemiya başlanandan sonra ilk xarici səfər - Ərdoğan Qətərə yola düşdü
18:58 02.07.2020

Koronavirusa qarşı 141 peyvənd üzərində iş aparlır - ÜST: “İşlər aylarla davam edə bilər”
18:31 02.07.2020

Ermənistanda fövqəladə vəziyyət rejimi uzadılır - Hökumətdə bununla bağlı müzakirələr aparılır
18:14 02.07.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva polis əməkdaşlarının peşə bayramı münasibətilə "Instagram" səhifəsində paylaşım edib
17:54 02.07.2020

Vahid nəzarət mexanizmi yaradılır - Məqsəd kadrların bilik və bacarıqlarının yoxlanılmasıdır
17:35 02.07.2020

Qəbələdə ailə faciəsi - Qardaş qardaşı güllələdi
17:14 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev 2 iyul – Azərbaycan Polisinin peşə bayramı münasibətilə öz “Facebook” səhifəsində paylaşım edib
16:51 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə zəng edib
16:21 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişikliyi təsdiqləyib
15:54 02.07.2020

Polis günü - Azərbaycan polisinin yaranmasindan 102 il ötür
15:21 02.07.2020

Lerikdə avtomobil dərəyə aşdı - 3 nəfər öldü 2 nəfər yaralandı
14:51 02.07.2020

"İnter"dən darmadağın - "Milan" məğlubiyyətdən xilas oldu
14:21 02.07.2020

Yeni dərs ilinə hazırlıq - Bəzi dərsliklər ilk dəfə çap olunacaq
13:51 02.07.2020

“Bayram Nurlu” kimi tanınan şəxs saxlanıldı - Karantin rejimi qaydalarını pozduğu üçün cərimə edildi
13:36 02.07.2020

Ödənişli yolun bir hissəsi artıq hazırdır - 30 km-lik hissəsi yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək
23:54 01.07.2020

Dağlıq Qarabağla bağlı danışıqlar yenidən canlanır - M.Brayza: “Ciddi irəliləyiş gözlənilmir”
23:14 01.07.2020

Sahibkarların güzəştli kredit imkanı - Aldıqları kreditlərin 60%-nə dövlət zəmanəti veriləcək
22:54 01.07.2020

Daha 588 nəfər koronovirusa yoluxdu - 346 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
22:21 01.07.2020

Virusa yoluxanların sayı azala bilər - “Karantin qaydalarına əməl edək”
21:21 01.07.2020

Həkimlər vətəndaşlara çağırış edir - Virusla mübarizədə yeganə yol məsuliyyətli davranmaqdır
20:54 01.07.2020

Görülən tədbirlər nəticə verəcək - Sərt karantin rejimi yoluxma dinamikasını aşağı salır
20:39 01.07.2020

“Kann” film festivalına etiraz məktubu göndərildi - Ermənilərin işğaldakı torpaqlarımızda çəkdikləri filmə görə
20:21 01.07.2020

Bərdədə restoran sahibi saxlanılıb - Karantin qaydalarını pozan 7 nəfər həbs edilib
19:47 01.07.2020

AI-95 markali benzin bahalaşdı - Benzinin qiyməti 10 qəpik artdı
19:21 01.07.2020

Ölkəyə 168 min fərdi qoruyucu vasitə gətirildi - Pandemiya ilə mübarizəyə ayrılan tibb müəssisələrinə paylanılacaq
18:54 01.07.2020

"Barselona" xal itirdi - Messidən 700-cü qol
18:21 01.07.2020

“Türk Eskobar” həbs olundu - Türkiyənin daxili işlər naziri bu haqda məlumat verib
17:54 01.07.2020

Xaçmazda silah-sürsat tapılıb - 6 əl qumbarası, 361 ədəd patron anama-ya təhvil verilib
17:51 01.07.2020

Tehranda xəstəxanada partlayış olub - 18 nəfər həyatını itirib
17:21 01.07.2020

Bugündən qadağa yumşaldılır - Aİ 14 ölkə vətəndaşlarının avropaya səyahətinə icazə verəcək
16:54 01.07.2020

İranın xarici işlər naziri sanksiyalardan danışıb - Rəsmi Vaşinqtonun məsuliyyət daşıyacağını bəyan edib
16:26 01.07.2020

İstanbul-Bakı təyyarəsinin həcmi böyüyüdülüb - Aviareysə biletlərin sayı artırılıb
16:05 01.07.2020

175 nəfər təkrar qayda pozuntusuna görə məsuliyyətə cəlb edilib - 800 avtomobilin postlardan keçmək cəhdinin qarşısı alınıb
15:48 01.07.2020

Oğuzda yeni layihəyə başlanılıb - Ölkədə istehsal olunan kombaynlar biçin prosesinə cəlb olunub
15:21 01.07.2020

Həmsədrlər bəyanat yaydı - Təxribatçı ifadələr nizamlama prosessinə xələl gətirə bilər
14:54 01.07.2020

Bəhram Bağırzadə “ECMO” cihazından ayrılıb - Vəziyyətində müsbətə doğru dəyişikliklər var
14:21 01.07.2020

Pandemiyanın Azərbaycana vurduğu zərər hesablanır - Sahibkarlar yeni tələblərə uyğunlaşmalıdır
21:57 30.06.2020

Pandemiya ölkələri seçim qarşısında qoyub - İqtisadi zərər yoxsa əhalinin sağlamlığı?
21:38 30.06.2020

Koronavirusa yoluxan həkim əhaliyə çağırış etdi - “Bu gün çox böyük yük altındayıq”
21:21 30.06.2020

Goranboyda zəncirvarı yol qəzası - Yük avtomobili üç minik maşınına çırpılıb
20:54 30.06.2020

“ASAN Xidmət”in iş rejimi gücləndirilib - Gün ərzində 10 mindən çox vətəndaşın müraciəti qəbul olunur
20:02 30.06.2020

Toyuqların çəkisini süni şəkildə artırıblar - Qanunsuz fəaliyyət göstərən toyuq əti müəssisəsi aşkarlandı
19:51 30.06.2020

Cenevrədə ÜST-dən koronavirusla bağlı bədbin açıqlama - “Koronavirusun yayılması sürətlənir”
19:21 30.06.2020

İranda sayt rəhbəri edama məhkum edilib - ABŞ və İsrail kəşfiyyat xidmətlərindən maliyyə dəstəyi alıb
18:51 30.06.2020

Yeni pandemiya qorxusu - Çində təhlükəli virus tapıldı
18:21 30.06.2020

Bütün xəbərlər