Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Canı para erməni Paracanov - Azərbaycanı niyə sevirdi? - VİDEO - FOTOLAR

Canı para erməni Paracanov - Azərbaycanı niyə sevirdi? - VİDEO - FOTOLAR
14233 dəfə oxunub
Bəlkə də aradan iki qərinə ötdükdən sonra tatar qızı Nigarın qatar relsinin üstünə hansı səbəbdən düşməsinin heç bir əhəmiyyəti olmazdı. Ancaq o dilbər gözəlin aşiq olduğu erməni Sergeyin sümükləri çürüsə də, adı-sanı fiziki ömründən çox sürdüyündən bu adamın bioqrafları üçün Nigarın ölümünün səbəbini bilmək böyük əhəmiyyət kəsb edir…

Bu gün – iyulun 21-i Tiflisdə doğulan, Ukrayna milliyyətçiliyi üstündə həbsxanaya düşən, Azərbaycanı və onun mədəniyyətini sevən erməni Sergey Paracanovun öldüyü gündür…
…Atası İosif Tiflisin ən varlı adamlarından biriydi. Əntiq əşyalar alveriylə məşğul idi, fahişəxana saxlayırdı və arvadıyla birgə guya Fransadan, hətta Parisin orta göbəyindən qızlar gətizdirirdi. Ümumiyyətlə, bu erməni ailəsi üçün pul qazanmaqdan ötrü dünyanın ən axmaq işlərinə getmək su içmək kimi asan və adiydi.

Gələcəyin məşhur rejissoru olacaq Sergey Paracanov 1924-cü il yanvarın 9-da belə bir ailədə doğulmuşdu və valideynlərinin pul qazanmaq, var-dövlət yığmaq ehtirası uşaqlıqdan onun da başında çatlamışdı. Böyüyəndə etiraf edirdi ki, bir dəfə hökumət adamları evlərini yoxlamağa gələndə atası qiymətli əntiq daş-qaşları ona uddurub. Yoxlama bitəndən sonrasa onu ayaqyoluna salıb udduğu daşları “doğmağa” məcbur eləyiblər…
…Onun müsibətli və dolanbac həyat yolu olub. Ancaq bir tərəfdən baxanda görürsən ki, bu müsibətləri həyat yox, özü öz başına açıb. Əvvəlcə Tiflis Dəmiryolu İnstitutuna daxil olan Sergey bir ildən sonra buranı tərk eləyir və birdən-birə iki yerdə – konservatoriyada və opera teatrı nəzdində xoreoqrafiya məktəbində təhsilini davam etdirir. Bir neçə il sonra Moskva Konservatoriyasına keçir, burada oxuya-oxuya “VQİK”ə daxil olur, Dovjenkodan dərs alır. Paracanov ilk məhəbbətini – Moldaviyadan olan tatar qızı Nigarı burada oxuyanda tapır. Hər iki gənc valideynlərindən xəbərsiz evlənirlər. Bir neçə aydan sonra qızın qardaşları Moskvaya gəlir və Sergeydən başlıq istəyirlər. Kasıb tələbə pul üçün atasına məktub yazır, simic İosif imtina eləyir. Deyirlər, bundan sonra Moldaviyaya getmək istəməyən Nigarı qardaşları qatarın altına atırlar… 
Ümumiyyətlə, Paracanovun arvad məsələsində bəxti gətirməyib. 1950-ci ildə evləndiyi ukrayna gözəli Svetlana ona 11 il dözə bilib və “səninlə yaşamaq gözəldir, ancaq dözülməzdir” deyib evdən çıxıb. Müasirləri isə Sergey Paracanovun həqiqətən məişətdə çox dözülməz olduğunu bildirirlər. Deyirlər, onun şıltaqlığı, hətta tərəvəzlərin müəyyən edilmiş formada dilimlənməsi, boşqabda kotletlərin düzülüşündə simmetriyanın gözlənilməsi tələblərinə qədər gedib çıxırmış. Ancaq onun qeyri-adi hərəkətləri, danışıqları, həyata, insanlara, hadisələrə özünəməxsus baxışları yalnız məişət səviyyəsində qalmırdı. Bütün bunlar Sergey Paracanovun sənətinə sirayət elədiyindən o, kinematoqrafiyada özünəməxsus üslub yarada bildi… 

…1964-cü ildə Ukraynada çəkdiyi “Unudulmuş əcdadların kölgəsi” filmiylə Paracanovun məşhurluğu başlayır. Filmdə çəkilən aktyorlar danışırlar ki, Paracanov təbiətdən istədiyi rəngi almaq üçün xüsusi qurğu ilə ağacları, gülləri belə rəngləyibmiş. “Unudulmuş əcdadların kölgəsi” filmi “Qızğın atlar” adıyla Avropada nümayiş olunur və kino tənqidçiləri Ukraynada yeni poetik kinonun yarandığı haqda danışmağa başlayırlar. Film Böyük Britaniya kinoakademiyasının və müxtəlif festivalların 28 mükafatını alır. 

Bundan sonra Paracanov Böyük Vətən Müharibəsindən bəhs eləyən “Kiyev freskaları” filminin çəkilişlərinə başlayır. Ancaq kino məmurları çəkilmiş materiala baxdıqdan sonra çəkilişlər dayandırılır və rejissor “qəhrəmanlıq tarixinə mistik-subyektiv fikirlərlə yanaşır” ittihamına tuş gəlir. Onun növbəti filmi də fiaskoya uğrayır. İrəvanda Sayat Novanın həyatı və yaradıcılığı haqda çəkdiyi film erməni senzorların qəzəbinə tuş gəlir, material başdan-ayağa doğranır. O, haqlı olaraq Sayat Novanın dilindən daha çox azərbaycan nəğmələri vermişdi... Beləcə, filmi yığmaqdan imtina eləyir və çəkilmiş materialın montajına başqa rejissor dəvət olunur. 

…Paracanovda cinsi problemlər olub. Bu baxımdan, “qondarma homoseksual ittihamıyla həbs olundu” iddiası Paracanovsevərlərin təəssübkeşliyindən savayı bir şey deyil. Hər halda xeyli əvvəl, özü də hələ 25 yaşındaykən bir dəfə də eyni ittihamla həbs olunmuşdu. Ancaq insaf naminə demək lazımdır ki, ikinci dəfə onun həbsinə səbəb axmaq meyli və istəyi olmaya bilərdi. Axı, 1971-ci ildə Ukraynada milliyyətçilərə qarşı aparılan repressiyalara etiraz eləyənlərin ön sırasında dayanmasını, əcnəbi qəzetlərə “Mərkəzi Komitə üzvlərinin 20-siylə yatmışam” sayaq gic-gic açıqlamalarını kim ona bağışlayardı? Bağışlamadılar və bir neçə yalançı şahid, yalançı zorlama epizodları kifayət elədi ki, 1973-cü ildə rejissora 5 il iş versinlər…


Həbsxana həyatı ona baha başa gəlir. Məhbus məktublarının birində yazır: “İndi Tiflisdə istidir, burada isə dayanmadan leysan tökür. Ayaqlarımda dəhşətli ağrılar var. Kamerada insanlıq simasını itirənlərlə bir yerdəyəm. Məni onların yanına qəsdən salıblar ki, məhv olum…” 

Ancaq dostları, xüsusən Mayakovskinin sevgilisi Lilya Brik onu bu darlıqdan qurtarmağa çalışdılar. 80 yaşlı Brik Fransanın kommunist yazıçısı Lui Araqona dedi ki, Paracanovun həbsdən çıxması üçün Brejnevə müraciət etsin. Brejnev fransız yazıçının sözünü yerə salmır: 1977-ci il dekabr ayının 30-da rejissor həbsdən buraxılır. Ancaq üstündən 5 il keçəndən sonra Paracanov təzədən hakim qarşısında dayanır. Bu dəfə onu rüşvətvermə maddəsiylə suçlu bilirlər. Burada da Sergey bəlaya doğru özü yerikləyir. Rejissor bacısı oğlunun instituta girməsi üçün qəbul komissiyasının rəhbərinə verdiyi brilyant üzük barədə hər yerdə danışır və 1982-ci ildə ona təzədən 5 il iş kəsilir, bu dəfə şərti. Bu illərdə Paracanov bir neçə dəfə Ermənistana film çəkmək xahişi ilə müraciət eləsə də, yenə Gürcüstan ona arxa durur. 1984-cü ildə rejissor düz 16 illik fasilədən sonra “Gürcüfilm”də “Suram qalasının əfsanəsi” filmini çəkir və bu film də bir sıra ciddi kinofestivalların qalibi olur… 

…Bilirəm, yəqin, hətta səbrli oxucular belə bura qədər özlərini saxlamayıb “erməni Sergey Paracanovdan yazmaq bu qədərmi vacibdir” kimi qənaətə gəliblər. Düzdü, Paracanovun adı dünya kinematoqrafiyasının ən adlı-sanlı isimləriylə yanaşı çəkilir və o, Kurasava, Fellini, Pazolini, Tarkovski kimi kinematoqrafiyada öz dilini, sintaksisini yaratmış rejissor idi.

Düzdü, Paracanov qeyri-adi dərəcədə istedadlı adam olub və ətrafında olan hər kəsi də dünyanı bu qeyri-adi istedadının gözüylə baxmağa vadar edirmiş, onun filmləri qədər də maraqlı rəsmləri, əl işləri var, “sənətdə Paracanov üslubu” deyilən bir anlayış mövcuddur və sair və ilaxır. Ancaq pisdir, ya yaxşıdır, bilmirəm, şəxsən mən bütün bunlara görə deyil, Sergey Paracanovun sonuncu filmi olan “Aşıq Qərib”ə görə ölüm günündə onun haqqında yazmağı vacib bildim. Paracanov bu filmin çəkilişlərini aparanda artıq Qarabağ hadisələri başlamışdı. Ancaq o, yuxarıda barəsində sadalanan yüksək sənətkarlıq keyfiyyətlərinin hamısına layiq olduğunu bir daha sübut elədi və Azərbaycan türkcəsində dünyanın ən gözəl filmlərindən birini yaratdı. O, bütün təzyiqlərə baxmayaraq, ayağını bir başmağa dirəyib “bu film Azərbaycanda çəkilməli, burada Azərbaycan xanəndəsi oxumalı və filmin musiqisini azərbaycanlı bəstəkar yazmalıdır” dedi. Fikirləşin, görün son 30 ildə hansı Azərbaycan rejissorunun tutarlı bir filmində Aşıq Ələsgərin adı çəkilib, mahnısı oxunub? Mənim yadıma “Bəxt üzüyü” filmi düşdü, ancaq burada Aşıq Ələsgər tərif edilməyib, lağa qoyulub… Erməni Sergey Paracanov isə elə təkcə Cavanşir Quliyevin musiqisi, Alim Qasımovun səsi, Aşıq Ələsgərdən mahnıyla bu filmə bir Azərbaycan möhürü vurdu…

…Paracanov qısa ömür yaşamadı. O, 66 illik həyatında dünya kinematoqrafiyasında özünəməxsus ənənə qoydu, heç kimin yoluyla getmədi. Ancaq onun unikallığı və qeyri-adiliyi ondaydı ki, Tiflisdə doğulsa da, Ukrayna milliyyətçiliyi üstündə həbsxanaya düşdü, erməni olsa da, Azərbaycanı və onun mədəniyyətini sevdi, sənəti siyasətin, intriqanın, saxtakarlığın ayağına vermədi…

İlham Tumas

 























BUNU DA OXU

Yer kürəsinə doğru təhlükəli asteroid yaxınlaşır
Dənizkənari bulvarda selfi etmək istəyən gənc dənizə düşüb - VİDEO
Tibbi maska taxmayanlar və sosial şəbəkələrdə təhqir - Milli Məclisdə müzakirə olundu - VİDEO
Şəki şəhərinin mərkəzində qonur ayı - YENİLƏNİB - VİDEO
Qorunan əmanətlərin qaytarılmasına başlanılır - YENİLƏNİB - VİDEO
Xəbər lenti

DVİZİON VƏ GƏNCLƏR LİQASI ERKƏN YEKUNLAŞDIRILDI - "TURAN TOVUZ" VƏ "QƏBƏLƏ" ÇEMPİON ELAN EDİLDİ
12:59 02.06.2020

ÜST ABŞ-LA ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRMƏK İSTƏYİR
12:33 02.06.2020

Yer kürəsinə doğru təhlükəli asteroid yaxınlaşır
12:11 02.06.2020

SON STATİSTİKA - 302 MİNDƏN ÇOX TEST APARILIB
11:46 02.06.2020

Heydər Əliyev Fondunun bayram hədiyyəsi - dörd azyaşlı ürək əməliyyatı olundu - VİDEO
11:24 02.06.2020

Ekologiya postu sökülür - VİDEO
11:01 02.06.2020

Karantin qaydalarını pozan tədris mərkəzi açkarlanıb - Gəncədə - VİDEO
10:38 02.06.2020

Dənizkənari bulvarda selfi etmək istəyən gənc dənizə düşüb - VİDEO
10:15 02.06.2020

Tibbi maska taxmayanlar və sosial şəbəkələrdə təhqir - Milli Məclisdə müzakirə olundu - VİDEO
09:54 02.06.2020

Gəncədə karantin qaydalarını pozan tədris mərkəzi aşkarlanıb - Mərkəzin rəhbəri və əməkdaşları məsuliyyətə cəlb olunub
19:47 01.06.2020

Pandemiya dövründə turizmin vəziyyəti müzakirə edildi - “Bərpaya doğru yol”
18:19 01.06.2020

Ağsuda 1 ton çətənə kolu aşkarlanıb - Xaçmazda daş karxanasında narkotik becərən şəxs saxlanıb
17:54 01.06.2020

Göygöldə "KamАz" qoyun sürüsünə çırpılıb - Çoban xəsarət aldı, 25-ə yaxın qoyun tələf oldu
17:37 01.06.2020

Milli məclis sədri hesabat verdi - Yaz sessiyasında 12 iclas olub, 23 qanun və qərar qəbul edilib
17:35 01.06.2020

Nəzarət gücləndiriləcək - Maska taxmayanlar avtobusa buraxılmayacaq
17:12 01.06.2020

Rezidentura və magistraturaya imtahan - Şifahi müsahibələr onlayn olacaq
16:52 01.06.2020

8 yaşdan yuxarı olan uşaqların təhsili - Uşaqların fərdi təhsilə cəlb olunması üçün qeydiyyat başlayır
16:32 01.06.2020

Koronavirus ixracata da mənfi təsir göstərib - 4 ayda 549 milyon dollarliq ixrac reallaşdirilib
15:46 01.06.2020

ABŞ-da iğtişaşlar davam edir - Vaşinqtonda küçəyə çıxmaq qadağa olunub
15:26 01.06.2020

Ağstafada ağır yol qəzası - 4 nəfər xəsarət alıb
15:12 01.06.2020

Paşinyan və ailə üzvləri koronavirusa yoluxdu - Baş nazir virusa doğum günündə yoluxub
14:57 01.06.2020

Dünyada koronavirusla bağlı son statistika - Virus qurbanlarının sayı 374 minə çatır
14:36 01.06.2020

Fransada istirahət mərkəzləri, restoranlar açılır - Ölkə daxilində insanların səyahətinə icazə veriləcək
14:15 01.06.2020

Ucarda avtomobil qəfildən alışdı - Yanğın qısaqapanmadan baş verib
13:57 01.06.2020

Məktəblilərin nəzərinə - Buraxılış imtahanları başlayır
13:42 01.06.2020

Məktəbəhazırlıq qruplarına qəbul başlandı - Müsahibənin vaxtı ilə bağlı SMS göndəriləcək
13:23 01.06.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi “Instagram” səhifəsində Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi günü ilə bağlı paylaşım edib
13:03 01.06.2020

“NEFTÇİ”NİN LEGİONERLƏRİ MÖVSÜMÜN SONUNU GÖZLƏMƏYİB
12:48 01.06.2020

1 İYUN - UŞAQLARIN MÜDAFİƏSİ GÜNÜDÜR
12:25 01.06.2020

Şəki şəhərinin mərkəzində qonur ayı - YENİLƏNİB - VİDEO
12:00 01.06.2020

Tələblərə məsuliyyətsiz yanaşan insanlarla mübarizə inzibati yollarla aparılacaq - VİDEO
11:36 01.06.2020

Qorunan əmanətlərin qaytarılmasına başlanılır - YENİLƏNİB - VİDEO
11:11 01.06.2020

Sosial şəbəkələrin mənfi təsirləri - VİDEO
10:40 01.06.2020

Maska taxmayan vətəndaşları 50 manatdan 200 manatadək cərimə gözləyir - VİDEO
10:18 01.06.2020

10 sinif şagirdi çimərkən suda boğulub - Göyçay rayonunda
09:57 01.06.2020

Putindən “Qələbə Günü” ilə bağlı sərəncam - Faşizm üzərində qələbənin 75 illiyi iyunun 24-də qeyd olunacaq
20:35 30.05.2020

Balakəndə əməliyyat keçirilib - Hovuzda narkotik yetişdirən şəxs saxlandı
20:12 30.05.2020

Daha 257 nəfər koronavirusa yoluxdu - 202 nəfər sağalıb, 3 nəfər vəfat edib
19:46 30.05.2020

Şirvanda ağır yol qəzası - 22 yaşlı gənc dünyasını dəyişdi
19:28 30.05.2020

4 avtomobil qaçıran şəxs tutuldu - Onun digər oğurluqları da üzə çıxıb
19:15 30.05.2020

Maştağada əməliyyat keçirilib - İstixanada narkotik becərən şəxs tutuldu
18:57 30.05.2020

Sosial şəbəkələrlə bağlı mühüm qərar - “Donald Trampın atdığı addım çox önəmlidir”
18:43 30.05.2020

Mərhələli həll yeganə variantdır
18:26 30.05.2020

ABŞ ÜST ilə bütün əlaqələrini dayandırıb
18:22 30.05.2020

Qorunan əmanətlərin qaytarılmasına başlanılır - Əmanətçilər hansı banka yaxınlaşmalıdır?
18:14 30.05.2020

ABŞ-da polis zorakılığı kütləvi iğtişaşlara səbəb oldu - Minnepolis şəhərində komendant saatı tətbiq edildi
17:46 30.05.2020

1 iyunla bağlı fləşmob keçirmək istəyiblər - Karantin rejimi qaydalarını pozmağa cəhd edənlər cəzalandırılıb
17:43 30.05.2020

Müdafiə nazirindən düşmənə mesaj - “Bu dəfə görüləcək tədbirlər tam fərqli olacaq”
17:26 30.05.2020

Dezinfeksiya işləri davam etdirilir - Lökbətan və sahil qəsəbələrində küçələr dezinfeksiya olunub
16:43 30.05.2020

Bərdədə “Azərtoxum” MMC-nin direktoru bıçaqlanıb - Mübahisə bıçaqlanma ilə nəticələnib
16:21 30.05.2020

Cərimələrin məbləği məlum olub - Maskadan istifadə tələblərini pozanlarla bağlı
16:13 30.05.2020

İcma rəhbərindən kəskin etiraz - “Bu addım Kanadanın xarici siyasət maraqlarına kölgə salır”
15:36 30.05.2020

Türkiyədə növbəti faciənin qarşısı alındı - 60-dək miqrant xilas edildi
15:27 30.05.2020

Tarixi missiya bu gün reallaşdırılacaq - “Space-X” kosmosa raket göndərəcək
14:59 30.05.2020

İran prezidenti Həsən Ruhani koronavirusla mübarizə komitəsinin iclasında çışıx edib
14:37 30.05.2020

300-dən çox küçə dezinfeksiya olunub - Bakıda dezinfeksiya işləri davam etdirilir
14:23 30.05.2020

Rusiya prezidentinin mətbuat katibi koronavirusdan sağaldıqdan sonra ilk dəfə ictimaiyyətə görünüb
13:56 30.05.2020

Ermənistanın keçmiş prezidenti Robert Koçaryan koronavirus pandemiyasının sonuna qədər tibb mərkəzində qalacaq
13:15 30.05.2020

Goranboyda qadını ilan sancıb
12:45 30.05.2020

Ucarda yaşayış evində yanğın baş verib - Dördotaqlı ev tamamilə yanıb
12:13 30.05.2020

Zaqatalada qonşusunun evinə oğurluğa girdi - Oğurladığı qızılları satıb əyləncəyə xərclədi
21:52 29.05.2020

Tovuzda əkin sahəsində avtomobil yandı - Mühərrik qəfildən alışdı
21:12 29.05.2020

İş yerini dəyişmək istəyən müəllimlərin nəzərinə - İyunun 1-dən sənəd qəbuluna başlanılır
20:32 29.05.2020

Ağdaşda 1 tondan çox çətənə kolu aşkarlanıb - Narkotik becərən qohumlar tutuldu
20:12 29.05.2020

İt döyüşdürənlər saxlanıldı - Onlardan birinin üzərindən narkotik maddə aşkarlandı
19:54 29.05.2020

Açıq tipli tapşırıqların say azaldıldı - Dövlət imtahan mərkəzindən abituriyentlər üçün vacib açıqlama
19:36 29.05.2020

Koronavirusla bağlı ictimai nəzarət sistemi yaradılıb - “Qaydalar ham üçün eynidir” sistemində nələr nəzərdə tutulur ?
19:12 29.05.2020

Sərhədlər iyunun 15-dək bağlı qalacaq - Nazirlər kabinetinin qərarı
18:58 29.05.2020

Tibbi maskadan istifadəyə dair tələblər müəyyənləşdi - Tələblərə əməl etməyənlər cərimələnəcək
18:42 29.05.2020

İsmayıllıda mənzildən oğurluq edilib - Oğurlanan əşya və məhsullar sahibinə qaytarılıb
18:23 29.05.2020

Ermənistan şirkətində kütləvi yoluxma - 80-dən çox işçi koronavirus daşıyıcısıdır
17:58 29.05.2020

Dünyanın ən yaşlı kişisi vəfat etdi - O, 112 yaşında dünyasını dəyişib
17:38 29.05.2020

Nigeriyada kütləvi qətl - Yüzə qədər silahlı şəxs 60 dinc sakini qətlə yetirdi
17:15 29.05.2020

İstanbulda partlayış - 2 nəfər həyatını itirdi
16:45 29.05.2020

Koronavirusun ağır fəsadları - ABŞ-ı müflisləşmə dalğası bürüdü
16:29 29.05.2020

Virusa yoluxanların sayı 5 milyon 940 mindən çoxdur - Ölənlərin sayı isə 363 mini ötüb
16:12 29.05.2020

Karantin rejiminin müddəti uzadıldı - Bəs hansı sahələrdə yumşalmalar olacaq?
15:48 29.05.2020

Ermənistan Gürcüstandan üzr istədi - Torosyan Tbilisini tədbirsizlikdə ittiham etmişdi
15:36 29.05.2020

İtaliyadan Azərbaycana yüksək dəyər - “Mercati di Traiano” abidəsi Azərbaycan bayrağına “büründü”
15:02 29.05.2020

Daha 230 nəfər koronavirusa yoluxub - 103 nəfər sağalıb 2 nəfər vəfat edib
14:48 29.05.2020

Bütün xəbərlər