Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Azərbaycan kinosunun sönməyən "Ocağ"ı - Kinomuzun İtaliya realizmi - VİDEO - VİDEO - FOTOLAR

Azərbaycan kinosunun sönməyən "Ocağ"ı - Kinomuzun İtaliya realizmi - VİDEO - VİDEO - FOTOLAR
   4948 dəfə oxunub

Azərbaycan kinosunun sönməyən ocağı

ARAYIŞ: Rasim Mirqasım oğlu Ocaqov 1933-cü il noyabr ayının 22-də Şəki şəhərində anadan olub. 1951-1956-cı illərdə Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun kinooperatorluq fakültəsində təhsil alıb. 1965-ci ildə Azərbaycan Teatr İnstitutunu bitirib."Ad günü" filminə görə Azərbaycan Dövlət mükafatına, "İstintaq" filminə görə isə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülüb. R.Ocaqov "Onun böyük ürəyi", "Əsl dost", "Bizim küçəmiz", "Mən rəqs edəcəyəm", "Sən niyə susursan?", "Bir cənub şəhərində" və digər filmlərdə operator kimi çalışıb. R.Ocaqovun rejissor kimi çəkdiyi ilk film "Gəncəbasardan olan qisasçı" olub. R.Ocaqov milli kino salnaməsində unudulmaz izlər buraxan filmlərin rejissorudur. Həmin filmlər arasında "Tütək səsi", "Ad günü", "İstintaq", "Bağlı qapı arxasında", "Park", "Başqa həyat", "Hava məbədi", "Təhminə", "Otel otağı" və digərləri var. R.Ocaqov 2006-cı il iyulun 11-də dünyasını dəyişib.

 “Həyatımdan razıyam. Mən hər cəhətdən bəxti gətirən adamam. Anadan olduğum məkan və zaman, kinoya gəldiyim dövr, çəkdiyim filmlər, qarşılaşdığım insanlar, ailə həyatı qurmağım, övladlarım. Bəxtli adam olmaq həyatımın fenomenal cəhətidir”.

Bunu Rasim Ocaqov müsahibələrindən birində deyib.O Rasim Ocaqov ki, Azərbaycan kinosunda qaladığı ocağın istisi hələ də buzları əridir, nuru qaranlığa çıraq olur.Onun adı ilə çox söz söyləmək olar.İnsan kimi, operator kimi, rejissor kimi və ən başlıcası novator kimi. Amma bütün bunlar onun kinoya gəlişi üçün deyildi. Ocaqov tamam başqa bir sahənin insanı idi. Onun bilikləri, dünyagörüşü və bacarıqları bu yeniyetmə oğlanı xəyyallarının qanadında haralara aparmamışdı? Düşünün, o zaman sovetlərin ən kəskin dövrü, amma eyni zamanda biliyin, elmin zirvədə olduğu dövr.

Ocaqov Şəkidə doğulmuşdu. Onun həyatında mühüm rol oynayan Şəkidə. O zamankı Şəkinin məşum ruhu insanalarn ruhuna, simasına əbədi kədər həkk etmişdi. Bunun bir səbəbi vardı: Sovetlərin repressiyası davam edir, Bağırovun xrom çəkmələrinin səsi Şəki küçələrindən kəsilmirdi.Sonra amansız müharibə başladı.

Ocaqov bu haqda müsahibələrindən birində demişdi:

“1941-42-ci illərdə almanlar gəlib Mozdoka çatmışdılar. Bu, Şəkidən o qədər də uzaq deyil. Bizim tərəfdən yerli adamlardan ibarət partizan dəstələri yaradıb, təlimlər keçirdilər. O biri tərəfdən isə almanlar bizim adamlardan əsir götürür, onları öyrədir, öz xeyirlərinə təbliğat aparmağa məcbur edirdilər. Sonra da şəkili əsirləri Şəkiyə, gəncəliləri Gəncəyə, dağıstanlıları Dağıstana, nə bilim, sonra haralara göndərirdilər. Bir də eşidirdik, camaat arasında gəzib-dolaşıb söz yayanlar var. Nə bilim, Hitler bizimlə müharibə aparmır, onlar bizə xoşbəxtlik gətirəcək, biz gərək almanların tərəfinə keçək. Qərargahda bundan xəbər tutub, onları bir-bir izləməyə başladılar. Xeyli vaxt keçmişdi. Bir gün dərsdə idik. Məktəbə xəbər gəldi ki, dərsləri saxlayın. Şəhərə elan verilib ki, hamı - balacadan-böyüyə kimi, satqınların cəzalandırılmasına baxmalı, onların aqibətini öz gözləriylə görməlidir. 12-15 nəfər idilər. Onları yığmışdılar Zaqatala dəmir yolunun keçdiyi körpü tərəfə. Bütün şəhər yığışmışdı bura. Yaxında çay axırdı. Bu qədər millətin yığışdığı yerə elə sükut çökmüşdü ki, eşidilən yalnız çayın şırıltısıydı. Birdən əmr verildi. Atəş açıldı. Güllələnən adamların qohumlarının qara-qışqırığı, şaxsey-vaxseyi, ölənləri oxşamaları göylərə qalxdı, mərəkə qopdu burda. Bayaqdan dünyanın gəldi-gedərliyindən şirin nağıl danışan axar suların şırıltısı tamamən itib-batdı, göz qabağında unudulub getdi. Bundan sonra nə qədər yaşayacağımı bir Allah bilir. Amma o səhnə heç zaman yadımdan çıxmaz”.

Ocaqov sonralar bu hadisələr haqqında söz düşəndə deyirdi ki, “Tütək səsi” filmində qismən də olsa arxa cəbhə həqiqətlərini verə bilımişdi. Hər şeyin cəbhə üçün olduğunu deyən rejissor bunu filmdə dolğun şəkildə vermək istəsə də senzuraya görə mümkün olmur. Amma müharibə dövrü səfalət və yoxsulluqla keçsə də, Ocaqovun həyatında yaxşıya doğrü mühüm rol oyanıyr.

Rusiyanın alman hücumuna məruz qalmış şəhərlərindən yüzlərlə alim, musiqiçi, ziyalı Azərbaycana göndərilir. Belə insanlardan Şəkidə də  vardı. Əvvəlcə Rasim güman edirdi ki, neftçi olacaq. Bakı neft institutundan tələbələr o zaman dəmir yolu qulluqçusunun mundirini xatırladan çox gözəl formanı daşıyırdılar. Nə vaxt ki, Şəkiyə dağlara  göndərilən  geoloqlar gəldilər məktəbli düşündü: geoloq neftçidən daha maraqlı işdir! Amma üçüncü gəliş onun həyatını tamamilə dəyişdi.

Bakıdan gələn kinoqruppa Şəkinin xalçaları ilə bağlı film çəkirdi. Bu qrupun yanında yer alan, onlara kömək göstərən uşağı kinooperotun işi ovsunlamışdı.Bu da Rasimin həyatında qəti qərar vermək üçün mühüm rol oynadı. Evdə kinooperator olmaq arzusun bildirəndə hər kəs narazı qalır. Heç kim onun kinonu sənət , peşə seçməyini qəbul edə bilmirdi. Amma orta məktəbi bitirən Rasim birbaşa Moskvaya yollanır. Və beləliklə də, uzaq cənub şəhərinin kimsəsiz övladı böyük paytaxta böyük arzularla gəldi. O zamanlar isə bu cür ixtisaslara sahib olmaq üçün kiminsə tapşırığı və təyinatlar mühüm rol oynayırdı. Amma gənc Rasim birbaşa kimsəyə ümd etmədən ittifaqın əsas kino məktəbinin qapısını döyür.

 Sonralar rejissor zarafatla deyirdi ki, onun Moskvaya oxumağa getmək sərgüzəştlərindən “Şəkili oxumağa gedir”adlı çoxseriyalı film çəkmək olardı.

“Atam məni Şəkidən Bakıya gətirdi. Hər cür yol tədarükü görəndən sonra məni Bakı - Moskva qatarıyla yola saldı. O mənim üçün beynəlxalq vaqona, ikinəfərlik kupeyə bilet almışdı. 70 saatlıq, yəni üçgünlük yol idi. Bircə oğlu vardı, nigarandı deyə, məni rahat, bahalı kupedə yola salırdı. Çox gözəl vaqonuydu. Xalçalar döşənmişdi, kupedə stolun üstündə qəşəng fincanlar, qrafin varıydı. Müharibədən sonrakı dövrdən danışıram, hər yerdə, hər addımda oğrular olurdu. Vağzallar qaynaşırdı. Əsl cibgirlər meydanıydı. Yay olduğundan, kupenin pəncərəsini açıq qoymuşdum. Ya "Minvodı", ya da "Rostov" stansiyası idi, yadımda deyil. İkicə dəqiqəliyə siqaret çəkməyə çıxmışdım. Dönüb görürəm, kupe elə səliqəylə təmizlənib, yəni hər şey oğurlanıb ki, yerimdə qurudum. Hələ də anlaya bilmirəm, pəncərənin o dar gözlüyündən necə içəri girib, o böyüklükdə xalçanı ordan çıxarmaq olardı? Yaxşıdı, çemodanım qapı tərəfdə, görünməz olan yerdə qalmışdı. Nəsə, hər nə oğurlanmışdısa, gəlib hamısının pulunu bircə-bircə məndən çıxdılar. Moskvaya çatanda, demək olar, boş ciblə getdim VQİK-ə (Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutu - red.) daxil olmağa. Ümidim təkçə Moskvada yaşayan əmimə idi. Onlara gedəndə qapını üzdən məni tanımayan xanımı açdı, dedi, əmim gedib ezamiyyətə. Bir neçə gün olmayacaq. İşlərin belə tərs gətirməsi mənim günümü acınacaqlı hala salmaqdaydı. Peşman qayıtdım vağzala, çemodanımı saxlama kamerasına təhvil verib, başladım veyllənə-veyllənə müsabiqə gününü gözləməyə. Gecələr vağzalda, ya da Mərkəzi Teleqrafın binasında qalırdım”.

İmtahanda

Kinerejossorun imtahan prosesi daha əzablı keçməyə başlayır. “Müsabiqə günü də mənimçün əməlli-başlı sərgüzəştə çevrildi. İmtahan komissiyası məndən soruşur, buyur, danış görək fikrin nədir. Deyirəm, gəlmişəm kinooperator kurslarına daxil olmağa.

- Göstər görək, nəyi bacarırsan - Komissiya üzvlərindən biri soyuq tərzdə mənə deyir.

Burda aktyor, rejissor kurslarına daxil olanlar şeir söyləyir, etüd, səhnəcik göstərirdilər. Bəs operator neyləməlidir? Odur ki, mən çaşqın dayanıb onlara baxırdım. Axırda yenə bayaqkı adam nə tələb olunduğunu mənə anlatmaq üçün bir az da səsini qaldırdı:

- Kinooperator kurslarına daxil olmaq istəyən fotoişlərini imtahana təhvil verməlidir, cavan oğlan.

Bilirsiniz, məni nə xilas elədi? Evdən, Şəkidən çıxanda uzaq yol gedirəm deyə, ailə fotoalbomumuzu da darıxanda baxmaqdan ötrü özümlə götürmüşdüm. Orda mənim çəkdiyim fotoşəkillər də vardı. O dəqiqə həmin albom yadıma düşdü. Utana-utana dedim:

- İşlərim vağzalda çemodanda qalıb. Olar, gedim gətirim?

Gülüşdülər. Humanistlik göstərib mənə icazə verdilər. Vağzalda albomdan özüm çəkdiyim fotoları seçib götürdüm. Hələ uşaq vaxtımdan atam mənə fotoaparat almışdı, şəkil çəkməyi xoşlayırdım. Mənzərəli yerləri, dağları, meşələri, çayı, şəlaləni çəkməzdim. Daha çox məhəlləmizi, qohumlarımızı, tində oturub çubuq çəkən qoca kişiləri, çörək növbəsini, paltar asılan zivələri, üzü qırış-qırış olan qarı nənələri, döngələri, daş-kəsəyi çəkərdim. Məişət şəkilləriydi. Profesional səviyyədən söhbət belə gedə bilməzdi. Ora daxil olmağa gələnlər illərlə hazırlaşırdılar. Fotoestetikanın bütün tələblərinə cavab verən iriformatlı, bahalı, uyğun kağızlara çıxarılmış işlər müsabiqəyə verilirdi. Məndə isə elə-belə, ailə fotoalbomu üçün şəkillər idi. Əlbəttə, məni imtahanlara buraxmadılar. Amma komissiya üzvləri işləri yığıb, mənə qaytarmaq istəyən məqamda, birdən… Yenə də bəxt. İçəri komissiyanın sədri Qolovnya daxil oldu. Onun kinoda çox böyük nüfuzu vardı. Mənə qaytarılan şəkilləri götürüb bir-bir baxmağa başladı. Sən demə, o, İtaliya neorealizminin fanatik pərəstişkarı imiş. Viskonti, De Sika, Rosselini, Fellininin çəkdiyi neorealist filmlərdə məişət səhnələri xırdalığına qədər təsvir olunur. Doğrudur, mənim o zaman bu kino cərəyanından heç xəbərim yoxuydu. Amma üslub insanla birgə doğulur. Doğmalıq İlahidən gəlir. İndiyə qədər istər bizdə, istərsə xaricdə məni neorealist rejissor kimi qəbul edirlər. Qolovnya fotolara təkrar-təkrar baxdı və komissiyaya təklif etdi ki, məni imtahanlara buraxsınlar. İşlərim Qolovnyanın o qədər xoşuna gəlmişdi ki, ümumi imtahanları necə verdiyimə şəxsən özü nəzarət edirdi. Sözsüz, mənim fotolarım keyfiyyətinə görə deyil, məzmununa, sadəliyinə və həyat duyumuna görə məşhur operatorun xoşuna gəlmişdi. Onu da deyim ki, operatorluq fakültəsinə bir yerə 16 adam sənəd vermişdi. Sonda mənimlə bir təcrübəli adam həmin yerə namizəd qaldıq. Yenə də Qolovnyanın hesabına mən qəbul olundum.

Deyirlər, kədər kədər üstə, sevinc sevinc üstə gələr. Sonuncu imtahandan çıxıb gördüm, vestibüldə Moskvada yaşayan Cəmil əmim dayanıb məni gözləyir. Qəbul olunduğumu bilcək çox sevindi, məni qucaqlayıb bağrına basdı. Sonra mənim qara günlərimin şahidi olan çemodanımı da götürüb evlərinə apardı”.

Rasmin qəbul olmasına heç kim inanmır. Sentyabr ayında dərslər başlayanda Rasim Moskvaya yola düşür. Atası təyyarə ilə ondan qabaq Moskvaya çatır. Onun həqiqətən də daxil olduğunu dəqiqləşdirir və Rasim Moskvaya çatanadək onun üçün otaq tutur, kirayəsini də qabaqcadan ödəyir.

Bakıda təyinat

Kino məktəbində təhsili uğurla başa çatır. Rasim kafedra müdiri Qolovnaynın ən sevimli tələbəsi olur.

Məktəbi bitirənə yaxın Qolovnya onu Moskvada saxlaya bilməyəcəyini üzülərək deyir və Rasimi “Lenfilm”dən gələn boş operator yerinə qeydiyyata aldırır. Amma Şəkidən gələn məktublar ara vermir. Anası tez-tez məktub yazaraq oğlunu Azərbaycana çağırır. Anasının sözündən keçə bilməyən Ocaqov “Lenfilm”dən gələn təklifi qəbul etməyərək, Bakıya təyinat almağa məcbur olur. Halbuki, o zamanlar “Lenfilm” ittifqaın ən güclü kino mərkəzlərindən idi.

Azərbaycan kinosunda Ocaqovun İtaliya Realizmi

“O zaman təkcə Azərbaycan kinosunda yox bütün dünya kinosu inkişafdaydı. 1950-60- 70, bir az da 80-ci illər dünya kinosunun intibah dövrüdür. Sonra dövr kimi kino sənəti də dəyişdi. Hər halda, buna yüksəliş demək olmaz. Mən məhz 50-ci illərdə kinoya gəldiyimə görə özümü xoşbəxt sanıram. İtaliyada neorealizm, Fransada "yeni dalğa", Sovet İttifaqında intellektual kino, təxminən, dediyim illərdə baş verib. Azərbaycan kino işçiləri də çalışırdılar geri qalmayalar”- deyirdi Ocaqov.

 İlk operatorluq işi

Rasim Ocaqov 1956-cı ildə operator kimi ilk işinə başlayır.

"Uzaq sahillərdə" filmində ikinci operator kimi fəaliyyət göstərir. Filmdə əsas operator Əlisəttar Atakişiyev idi. Yenə "bəxt" üzünə gülmür. Çox uğurlu filmlə işə başlasa da  sona yetirə bilmir. Filmin Yaltada çəkilişləri gedəndə, Bakıdan teleqram gəlir ki, Rasim Ocaqov təcili Bakıya qayıtmalıdır. O başqa filmin baş operatoru təyin edilmişdi. Film "Onun böyük ürəyi" adlanırdı. Quruluşçu rejissor Əjdər İbrahimov idi. Sonralar Ocaqov deyirdi ki, eşitdim ki, məndən söz düşəndə, Əjdəri dilə tutub fikrindən daşındırmaq istəyiblər: "O hələ cavandır, filmə quruluşçu operator təcrübəli adam götürsən, daha yaxşı olar". Əjdər məni Moskvadan tanıyırdı. Bacarığıma, yaradıcı görüşlərimə yaxşı bələdiydi. Buna görə də məni seçməyində israr göstərib fikrindən dönmədi. Elə mənim həyatım üçün də "Onun böyük ürəyi" filmi əlamətdar oldu. Filmdə uzun müddət Rəna roluna aktrisa tapa bilmirdik. Sonra bu rola Azərbaycan Pedaqoji İnstitutundan bir tələbə qızı dəvət etdik. Çəkilişlərdə mən onu, o da məni bəyəndi. Filmin premyerasına qədər artıq biz ailə qurmuşduq. İndiyə qədər bir yerdəyik. Övladlarımızı böyütmüşük. Bu da taledir. Bizim böyük ürəyimizin taleyi. Bəxtimizdən şikayət etmirik. Mən operator kimi çox işləmədim. Yalnız 14 filmdə operator olmuşam”.

Kinoda Ocaqov dövru başlayır

Birdən-birə ona rejissor kimi çalışmaq elə də asan qismət olmur. Bir neçə ssenarisi kinostudiyadan geri qaytarılır. Ona yalnız bunu tövsiyə edirdilər ki, yaxşı opertordur və o bunda çox uğurlu alınır.

İlk dəfə onun rejissor arzusuna Həsən Seyidbəyli yardım edir. “Sən niyə susursan?" və "Cazibə qüvvəsi" filmlərində həm operator, həm də ikinci rejissor işləyir. Amma onun rejossor olaraq qalımasına əngəl olanlar üçün cavab verməyə hazırlaşır və Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti - red.) dram rejissorluğu şöbəsinə Məhərrəm Haşımovun rəhbərlik etdiyi kursa daxil olur.

İnstitutu bitirməmiş baş verən təsadüf onun daha tez kinoda parlamasına səbəb olur. Bu haqda özü belə deyirdi: “Kinostudiyada "Qatır Məmməd" adlı film çəkilirdi. Rejissoru Hüseyn Seyidzadə idi. Filmin artıq 70 faizi çəkilmişdi. Baxışda çəkilən materiallar bəyənilmədi. Zəif alınmışdı. Çoxlu pul xərclənmişdi. Filmi yenidən çəkməkdən ötrü az vəsait və az vaxt qalmışdı. Kinostudiyada o zaman ildə 8 film çəkilirdi. 4 bədii film və 4 bədii televiziya filmi. Bu sıradan bir vahidi itirmiş olurduq. Vəziyyətdən çıxış yolu tapmaq lazım idi. Yalnız 40 çəkiliş günümüz qalmışdı. Bu müddətdə hər şey dəyişməli və yeni film çəkilməliydi. Hansı rejissora bu iş təklif olunurdusa, imtina edirdi. Mən bunu özümçün şans bilib riskə getməliydim. Amma yox, mən də filmi çəkməkdən imtina edib, filmi yenidən çəkməyə razılıq verdim. Gecələr yatmayıb, ssenari üzərində işləyirdim, səhərlər çəkilişə gedirdim. Ən əvvəl Qatır Məmməd rolunda üzü zərif cizgili, ziyalı görünüşlü Əlabbas Qədirovu, sərt xarakterli Şahmar Ələkbərovla əvəz etdim. Ssenariyə görə, Qatır Məmməd üzdən daha kobud və mübariz idi. Yusif Səmədoğlu mənə çox kömək elədi. Ssenarini, bütün aktyor tərkibini, dekorasiyaları, hər şeyi, hər şeyi dəyişməli oldum.Bu variant uğurlu film kimi qəbul olundu”.

Tütək səsi”

Qatır Məməd filminin uğurlu nümayişindın dərhal sobnra rejissor tələbə kimi diplom işi olaraq “Tütək səsi” filminə başlayır. Hadisələr müharibə illərində Azərbaycan kəndlərinin birində cərəyan edir. Qəhrəmanlar, əsasən uşaqlar, daha doğrusu, yeniyetmələrdir. Hansı ki,  həmin dövrü onlar kimi yaşamşdı. Bir az avtobioqrafik olan film rejossora böyük şöhrət qazandırır. Onun rejissor işi olan "Tütək səsi" öz orijinal səhnələri, çəkiliş manerası, mövzunun bədii həlli baxımından Azərbaycan kinosuna xeyli yeniliklər gətirdi.

Ardınca da “Ad günü”

g

“Ad günü"nün ssenari variantında qəhrəman ümumi mənada azərbaycanlıdır. Moskvaya gedib Mərkəzi Poçtda bir qadınla görüşür.

“Rejissor ssenarisini işləyəndə mən dedim, nəyimizə lazımdır Moskva? Qoy qəhrəman Mustafa adlı bir şəkili olsun, Bakıya gəlib şəhərli qadınla görüşsün. Heç ağlıma gəlməzdi, bu da başıma bir əngəl olacaq. Film Ümumittifaq Mərkəzi Televiziyası ilə nümayiş etdiriləndən sonra, şəkililər o ki var, dalımca söydülər. "Bu nədi, bizi biabır eləyib. Atası Şəkidə adla tanınan bir kişinin oğlu, Şəkinin çörəyini yeyib-böyümüş bu adam, bütün İttifaqa şəkilini səfeh kimi təqdim eləyib. Yəni şəkili bu qədər əfəl oldu ki, gözəl bir xanımın dəvətiylə gecə onun evinə getsin, sonra da heç bir şey eləmədən yağışın altında yetim kimi bayıra atılsın?!". Bu sözləri evdən də, tanış olanlardan da, tanış olmayanlardan da eşidirdim. Açığını deyim, qaçırdım bu söz-söhbətlərdən, bezmişdim. Elə o filmdən sonra tövbə elədim Şəki mövzusuna bir daha qayıtmağa. Yalnız iyirmi ildən sonra "Həm ziyarət, həm ticarət" filmində yenidən şəkili Mustafanı ekrana qaytardım. Yenə əfəl sifətində. Yadınızdadır da, onu İstanbulda uşaq kimi aldadıb soyurlar. Film ekranlara çıxandan sonra gözlədim, yenə həmyerlilərim məni danlayıb-qınayacaqlar. Amma belə olmadı. Ya bu illər ərzində mən dəyişmişdim, ya da bizim yerlərin camaatı. "Ad günü"nün başqa sərgüzəştləri Moskvada oldu. Onu qəbul edəndə, təxminən, iyirmi düzəliş verdilər. Rüstəm həyatı bilən və çox praqmatik adamdır. Onun təkidiylə mən də bu düzəlişləri etməyə razı oldum, təki əsas dramaturiji xətt, özək dəyişməsin və film ekranlara çıxsın. Məsələn, o zaman ölkədə ət-yağ qıtlığı vardı. Filmin qəhrəmanı bazara girəndə piştaxtada parça-parça ətlər asılmışdı. Dedilər, onu çıxarın, camaatı cırnatmaq lazım deyil. Nə olar, çıxartdıq. Beləcə, iyirmiyə yaxın xırda çıxarış etdik”.

 

Və rejissorun ən güclü və ən başıbəlalı filmi-“İSTİNTAQ”

“İstintaq"- Bu filmin ssenarisindən tutmuş, onu Moskvada təhvil verənə qədər başımız ağrıdı. Bütün mərhələlərdə bizə bir nəfər şəxs kömək elədi - Heydər Əliyev. Burda filmə baxış keçirəndə Heydər Əliyev və hökumət adamları iştirak edirdilər. Baxış qurtarandan sonra müzakirə başlandı. Əliyev sözünü axırda deməliydi. Bu, məmurları çox çətin vəziyyətə saldı. Bilmirdilər, respublikanın rəhbəri filmi bəyənib, ya yox. Odur ki, danışanlar gah nala vururdular, gah mıxa. Bəziləri durub əməlli-başlı tənqidə keçdilər: "Bu nədi? Siz bizim cəmiyyətimizi qapqara rəngə boyamısınız. Müstəntiqin 3 manat pulu yoxdu ki, uşaq ayaqqabısını təmirə vermək əvəzinə, gedib təzəsini alsın? ". Bu kimi çox tənqidi söz deyildi. Guya bizim o vaxtkı cəmiyyətimizdə korrupsiya yoxuydu. Sonda Heydər Əliyev danışdı və filmin olduqca uğurlu və cəmiyyətimiz üçün faydalı olduğunu söylədi. Sonra Moskvada filmi çox çətinliklə qəbul etdilər. Əsərdə qəhrəman özünü asır. Filmdə isə bizi məcbur etdilər ki, bunu yalnız intihara cəhd kimi göstərək. "İstintaq" Düşənbədə keçirilən Ümumittifaq festivalda baş mükafata layiq görüldü. Ukrayna və Özbəkistan respublikalarında filmin nümayişi qadağan edildi. Həhayət, bu filmin yaradıcı heyətinə SSRİ Dövlət Mükafatı verildi. Mən bu müddətdə Heydər Əliyevin gücünün və iradəsinin şahidi oldum.”

Ocaqovun realizmi

“Fəxrəddin Manafov mənim "Park" filmimə qədər heç yerdə çəkilməmişdi. Tanınmırdı. Təsadüfən, onu kinostudiyanın həyətində gördüm, hansısa filmə sınaq çəkilişinə gəlmişdi. Mən onu "Park"ın sınağına dəfət etdim. Sınaqdan uğurla çıxdı, rola təsdiq olundu. "Park"dan sonra daha altı filmimdə çəkilib. Mən seçimimdə yanılmadım. Onu sonra keçmiş İttifaqın müxtəlif kinostudiyalarında filmlərə çəkdilər. İndinin özündə də çəkilir. Ona görə ki, mənim filmlərimin qəhrəmanları maraqlı insanlardır. Bayaq siz dediyiniz kimi, uğursuz da olsalar, mənən sınmırlar, dəyişməz qalırlar. Əlbəttə, məndən onların yeganə fərqi bəxtlə, uğurla bağlıdır. Amma bu, yeganə fərqdir. Onları filmin əvvəlində tamaşaçı necə görürsə, axıra qədər elə qalırlar. Onlar faciəni yaşayırlar. Amma sınmırlar. Qəhrəman kimi bizim yadımızda qalırlar. Bu gün qəhrəmana bizim kinomuzda, teatrımızda, ədəbiyyatımızda, ümumiyyətlə, cəmiyyətimizdə böyük ehtiyac var. Onlar ölümdən, qüvvələr nisbətinin fərqli olmasından qorxmamalıdırlar. Öz daxili keyfiyyətlərinə sadiq qalmalıdırlar. Amma bu, sifarişli qəhrəman olmamalıdır. Real həyatdan gəlməlidir. Mən bir daha təkrar edirəm ki, kinoda idealım İtaliya neorealizmi olub. 1950-ci illərdən bu günə qədər. Mən sərt realizmin tərəfdarıyam. Düz demək lazımdır. Qəhrəmanı yalandan şişirtmək yox. O, qəhrəmandırsa, deməli, onu sarsıntı gözləyir. O, qəhrəmandırsa, onu sarsıdan səbəblərin də, gözünə dik baxmalıdır. Fəxrəddin mənim ideyama, dünyagörüşümə şərik aktyordur. O, fikri tez tutur, tez yerinə yetirir. Mən onu qəhrəman görə bilirəm. Bəs Hacı İsmayılov? "Ad günü"nə qədər məyər o, kinoda çəkilmişdi? İndi mənə elə gəlir ki, bizim kinoulduzlarımızın siyahısında Hacının da adı mütləq çəkilməlidir. Onun yaratdığı Mustafa nəinki bizdə, ümumiyyətlə, kinoda qeyri-adi qəhrəmandır. İlk baxışda zəif insandır, bəli, əfəldir. Amma həllediyi məqamlarda onda daxili qüvvəyə bir fikir verin. Kino çox mürəkkəb sahədir. Kino əsəri olduqca incə tellərlə bir-biriylə əlaqəyə girən müxtəlif komponentlər bütövlüyüdür. Onlardan biri qırılarsa, film uğursuz alınacaq. Odur ki, mən görüb-maraqlandığım adamı öz filmimə dəvət edirəm. Bir də yenə bəxt.”

Rasim Ocaqovun müstəqilliyimizin ilk dövrlərində çəkdiyi "Qətldən 7 gün sonra", "Təhminə", "Həm ziyarət, həm ticarət", "Otel otağı" və digər filmləri milli zəmində lentə alınmış sənət nümunələridir.

Əziz Əlibəyli

BUNU DA OXU

Sərnişinlərin nəzərinə! - Bakı-Sabunçu-Bakı elektrik qatarlarının hərəkəti dayandırılıb
Andorralı futbolçu tarixə düşdü
Azərbaycanlı alimlərdən növbəti uğur - Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçildilər
Cüdoçularımız növbəti "Böyük Dəbilqə"yə bu heyətlə qatılacaq
Siyəzəndə yol qəzasında həlak olan xanımların fotoları - ÖZƏL - FOTOLAR
Xəbər lenti

Bakıda məşhur fotoqrafın sərgisi açıldı - Azərbaycana aid fotolar da nümayiş olunur
15:23 19.11.2019

“İnterfaks”ın redaktoru Moskvada itib
15:05 19.11.2019

Helsinkidə Cəfər Cabbarlının 120 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirilib - VİDEO
14:50 19.11.2019

Prezident İlham Əliyev Pirşağı dəmir yolu stansiyasının açılışında iştirak edib
14:31 19.11.2019

Qubada ağır qəza - Körpə dünyasını dəyişdi
14:14 19.11.2019

Qəza törədən sürücü hadisə yerindən qaçdı
13:40 19.11.2019

“Barış bulağı” əməliyyatı yenidən başlayacaq - Türkiyə XİN-dən ABŞ və Rusiyaya xəbərdarlıq
13:21 19.11.2019

Yeni duetlər - Nigar Camal ft Aygun Bəylər - "Nəfəsim, qəlbim" - VİDEO
13:03 19.11.2019

Tarixdə bu gün - 19 Noyabr - Beynəlxalq Kişilər Günü, Pelenin mininci qolu və Azərbaycan parlamenti
12:45 19.11.2019

Bakı metrosunun inkişaf planı açıqlanıb - VİDEO
12:38 19.11.2019

Qarabağ İcması ABŞ-da görüşlərini davam etdirir - Qarabağ münaqişəsi haqqında məlumat verilib
12:30 19.11.2019

Sumqayıtın 70 illiyi qeyd olunacaq - Şəhərdə geniş hazırlıq işləri görülüb - YENİLƏNİB - VİDEO
12:12 19.11.2019

Sərnişinlərin nəzərinə! - Bakı-Sabunçu-Bakı elektrik qatarlarının hərəkəti dayandırılıb
11:55 19.11.2019

TANAP-ın açılacağı tarix məlum oldu - VİDEO
11:39 19.11.2019

Gürcüstan parlamenti fəaliyyətini bərpa edib - 37 etirazçı saxlanılıb
11:20 19.11.2019

Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovun qəbul etdi - VİDEO
11:02 19.11.2019

Andorralı futbolçu tarixə düşdü
10:47 19.11.2019

Cəlil Məmmədquluzadənin Polşada yaşayan nəticəsi və kötükcəsi ölkəmizdə səfərdədirlər - VİDEO
10:30 19.11.2019

Avro 2020-nin seçmə mərhələsi - İtaliyadan 10 qələbə, Danimarka və İsveçrə - final mərhələdə
10:11 19.11.2019

Ən çox şikayət elektrik təchizatı ilə bağlıdır - İstilik sisteminin inkişafi üçün Alman şirkəti cəlb olunub
09:56 19.11.2019

160 min uşaq ünvanlı yardımla əhatə edilib - Uşaqların sosial müdafiəsi üçün ildə 485 milyon manat ayrılır
09:35 19.11.2019

100 nəfər xaricdə doktorantura təhsili ala biləcək - Onların bütün xərclərini dövlət üzərinə götürüb
21:37 18.11.2019

Ev yandırmaqda təqsirli bilinən qonşu nələr danışdı? - “Bizimləsən” - VİDEO
21:18 18.11.2019

“Yolu bağlayanlar haqda ölçü götürülməlidir” - Ruhani etirazçılara xəbərdarlıq etdi
21:01 18.11.2019

Gülay və Mətanətin evdarlığı yoxlanıldı - "Gündən-Günə"də - VİDEO
20:41 18.11.2019

87 əlilə 403 reablitasiya vasitəsi təqdim edilib - Salyan və Neftçalada tədbir keçirilib
20:20 18.11.2019

Çəyirtkəkimilərə qarşı mübarizə - Ölkə ərazisində payız monitorinqi həyata keçirilir
20:01 18.11.2019

Bir qrup məktəbli bölgələrə yola düşdü - “Ölkəmizi tanıyaq” layihəsi davam edir
19:41 18.11.2019

Qlobal elektromobil istehsalı beş milyon ədədi keçib
19:23 18.11.2019

Əlli mininci vətəndaş müraciəti qeydə alındı - DOST mərkəzinin fəaliyyəti genişlənir
19:02 18.11.2019

Sabah bəzi rayonlarda hava dumanlı olacaq
18:42 18.11.2019

Vaxt başa çatdı, sürücülər cərimələnmədi - DYP rəisi pərdə və jalüzlərlə bağlı göstəriş verib YENİLƏNİB - VİDEO
18:23 18.11.2019

Rusiya bir il əvvəl saxladığı üç Ukrayna hərbi gəmisini geri qaytarıb
18:14 18.11.2019

Azərbaycanlı alimlərdən növbəti uğur - Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçildilər
17:56 18.11.2019

Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyinin təmirdən sonra açılışı olub - FOTOLAR
17:37 18.11.2019

Xəzərdə neftçi batıb - Onun axtarışları aparılır
17:18 18.11.2019

Onkoloji xəstələrin sayı niyə artıb? - Onkoloqdan əhaliyə xəbərdarlıq - VİDEO
17:01 18.11.2019

TANAP-ın açılacağı tarix məlum oldu - İlin sonunadək Yunanıstana qaz nəql ediləcək
16:45 18.11.2019

Gürcüstanda etirazçılar deputatları parlamentə buraxmırlar
16:27 18.11.2019

Hirkan Milli Parkında bəbirlər çoxalıb - Kameralar vasitəsilə 6 bəbirin olduğu müəyyən edilib YENİLƏNİB - VİDEO
16:08 18.11.2019

Həftənin ilk iş günü hansı bürc sahiblərini uğur gözləyir? - VİDEO
15:50 18.11.2019

İran ABŞ-ın bəyanatına cavab verib
15:33 18.11.2019

Bələdiyyə seçkiləri ilə bağlı işlər başa çatır
15:17 18.11.2019

ABŞ İrandakı etirazları dəstəkləyib
14:59 18.11.2019

Bərdədə ağır yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib
14:40 18.11.2019

Azərbaycan mətbəxi Parisdə təqdim edilib - FOTOLAR
14:21 18.11.2019

Uzun illərdir oğlunu axtaran anaya zəng vurub nələr dedilər? - VİDEO
14:03 18.11.2019

Cüdoçularımız növbəti "Böyük Dəbilqə"yə bu heyətlə qatılacaq
13:45 18.11.2019

Bill Geyts yenidən dünyanın ən zəngin adamı oldu
13:24 18.11.2019

Gürcüstanda aksiyaların miqyası artır - Nümayişçilər parlament qarşısında gecələyib
13:05 18.11.2019

25 ildir ölkədən gedən Mehman qınanıldı - “Bizimləsən”də - VİDEO
12:47 18.11.2019

Özbəkistanın aeroportları özəlləşdirilir
12:30 18.11.2019

İranın Ali Dini Lideri mitinqlərə görə xalqa müraciət edib
12:19 18.11.2019

Siyəzəndə yol qəzasında həlak olan xanımların fotoları - ÖZƏL - FOTOLAR
12:07 18.11.2019

Rusiya dənizçilərinin olduğu gəmi yanıb
11:54 18.11.2019

“Azərişıq”dan xəbərdarlıq - İki qəsəbədə işıq olmayacaq
11:35 18.11.2019

FHN-in İdman-sağlamlıq mərkəzində sərbəst güləş üzrə çempionat keçirilib
11:18 18.11.2019

Portuqaliya Avro-2020-də
11:11 18.11.2019

Tarixdə bu gün - 18 Noyabr - Eldar Ryazanov, poçtalyon göyərçinlər və Mikki Maus...
10:55 18.11.2019

Boşanmaq istəyən qadın qətlə yetirildi - Gəncədə ailə münaqişəsi bıçaqlanma ilə nəticələnib
10:37 18.11.2019

İranda etiraz aksiyaları davam edir - Ölənlərin sayı 25 nəfərə çatıb
10:20 18.11.2019

İki avtomobil toqquşdu - Xəsarət alanlar var - ÖZƏL - FOTOLAR
10:10 18.11.2019

Ramil Şeydayev: "Səfərə yalnız qələbə üçün yollanırıq"
10:02 18.11.2019

Bu il 6 min ton bal istehsal olunub - Arı ailələrinin sayı 540 minə çatıb
09:45 18.11.2019

Yol qəzası iki qadının ölümünə səbəb oldu - Siyəzəndə
09:25 18.11.2019

Rusiyanın tanınmış yumoristi Maksim Qalkinin yaradıcılıq gecəsi olub - VİDEO
09:15 18.11.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Seçkiləri izləmək üçün 499 müşahidəçi qeydə alınıb
21:39 16.11.2019

Otel müsafirlərinin ən qəribə müraciətləri
21:18 16.11.2019

Xəzər rayonunda 1000-ə yaxın ağac əkildi - Ədliyyə işçiləri də ağacəkmə aksiyasına qoşuldu
20:59 16.11.2019

Ucarda 8 ailə mənzillə təmin edildi - Ölkə üzrə 6951 şəhid ailəsi və Qarabağ əlili evlə təmin edilib
20:37 16.11.2019

Tramp impiçmentlə bağlı dinləmələrə münasibət bildirdi - "Bu, biabırçılıqdır!"
20:18 16.11.2019

Şəhid ailələri və Qarabağ əlillərinə ev verildi - Hacıqabulda 6 ailəyə mənzil təqdim olunub
20:00 16.11.2019

Daha bir qurum ağacəkmə aksiyasına qoşuldu - Miqrasiya işçiləri 220 zeytun ağacı əkib
19:40 16.11.2019

Sabah hava necə olacaq?
19:02 16.11.2019

Dublyaj sənətinin inkişafı - “Dublyajda səs çələngi” adlı bədii gecə keçirilib
18:45 16.11.2019

Serbiya prezidenti xəstəxanaya yerləşdirildi - Onun ürək-damar sistemində problemlər yaranıb
18:26 16.11.2019

Armavirdə Qaregin Njdeni qırmızıya boyadılar - Rusiyalı deputat faşizmə etirazını bu cür bildirdi - FOTOLAR
18:07 16.11.2019

İranda benzin bahalaşmasına qarşı etirazlarda bir nəfər öldü
17:49 16.11.2019

Qolan təpələri ilə bağlı qətnamə qəbul edildi
17:30 16.11.2019

Bağdadda altı nəfər terrorun qurbanı oldu - Etiraz aksiyalarında isə dörd nəfər öldü
17:12 16.11.2019

Bütün xəbərlər