Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Artıq gəlir nə tələb edir?

Artıq gəlir nə tələb edir?
   726 dəfə oxunub

Cari ilin dövlət büdcəsinin yanvar-sentyabr ayları ərzində icrası nəticəsində 1377,1 milyon manat məbləğində profisitin (büdcədə artıqlığının) yaranması ilk növbədə Dövlət Neft Fondundan (ARDNF) transferti azaltmağı, ikincisi gəlir və xərclərə dair proqnozların tərtibi mexanizmini dəyişdirməyi, üçüncüsü isə gəlirlərin təminində qeyri-neft sektorundan daxilolmaların artmasına səy göstərməyi vacib sayır.

Keçən il də eyni vəziyyət qeydə alınmışdı. Belə ki, yanvar-sentyabr aylarında bu ildəkindən bir qədər çox - 1 milyard 610,3 milyon manat qalıq əldə olunmuşdu.

Hansı ki, 2013-cü ilin dövlət büdcəsinin həcmi cari ildəkindən 4, ARDNF-dan transfert isə 17,7 faiz yüksək təşkil edirdi. Və bütün bunların müqabilində xərclər isə 2014-cü ilin dövlət büdcəsində nəzərdə tutulandan 1,1 faiz aşağı idi.

Odur ki, sual yaranır: cari ilin büdcəsində gəlirlər azaldılıb xərclər çox olduğu halda 9 ayda yenə profisit əldə olunubsa və bu, keçən ilin anoloji dövründəkindən az fərqlənirsə Neft Fondundan transfertı azaltmaq mümkün deyilmi?

Heç olmasa, bunu “qayçılamaq” olmazmı?

Biz, eyni məsələyə dair keçən şərhimizdə də yazmışdıq ki, belə böyük məbləğdə profisitin əldə olunmasında gəlirlərin nəzərdə tutulduğundan yüksək səviyyədə icra olunmasının böyük rolu var. Düzdür, dövlət büdcəmizdə bu il neftin qiymətinin 100 ABŞ dolları götürülməsi müəyyən problemlər yarada bilərdi. O baxımdan ki, dünya bazarlarında qiymət 2-3 ay əvvəl bundan aşağı düşsə idi vəziyyət çətin olacaqdı. Çünki bu ilin büdcəsində neftin qiyməti keçən ildəkindən aşağı həddə götürülməli idi: 100 dollar risk sayılırdı.

Ancaq məsələ bundadır ki, 2014-cü ilin yanvar-sentyabr aylarında azərbaycan neftinin orta qiyməti 109 dollar təşkil edib. Bu isə o deməkdir ki, sözügedən müddətdə xərclər nə qədər kəsirlə icra edilsə də 9 ayda 1 milyarddan çox məbləğdə profisit təsadüfən əldə olunmayıb.

Keçən il də səbəb eyni idi.

Odur ki, 1,377 milyard manat profisit ilin yekununda xərclər nə qədər artırılsa belə, yenə kəsirə çevrilə bilməz. Yeri gəlmişkən, bu il kəsir 1,679 milyard manat proqnozlaşdırılmışdır. Bu da keçən il nəzərdə tutulduğundan 988 milyon manat çoxdur.

Beləliklə də keçən il olduğu kimi cari il də büdcənin icrası qalıqla yekunlaşaq.

Bəs, büdcənin bu cür proqnozlaşdırılması nə məqsəd daşıyır?

İş ondadır ki, dövlət büdcəsinin icrasında bu cür böyük məbləğdə profisit heç bir halda səmərəli deyil. Belə ki, bu amil qeyd etdiyimizə əsasən ya xərclərin düzgün proqnozlaşdırılmadığı, yaxud da ARDNF-dən transfertin məhz nəzərdə tutulduğu kimi həyata keçirilməsinə lüzum olmadığını göstərir.

Məsələn, götürək, göstərilən müddət ərzində ARDNF-dən transferi... 9 ayda ARDNF-dən büdcəyə 7,399 milyard manat köçürülüb ki, 1,377 milyard manat profisitin əldə olunması müqabilində bunu 1 milyarda yaxın da həyata keçirtmək olardı. Sual edilə bilər ki, bu zaman sosialyönümlü xərclərin ödənişində problem yarana bilərdimi?

Bizcə, yox...

Odur ki, bu vəziyyət hər il təkrarlandığı üçün büdcənin proqnozlaşdırılmasına yenidən baxmaq lazımdır. Yeri gəlmişkən, maraqlıdır ki, növbəti ildə transfert yenə artıq həyata keçiriləcək. Belə ki, 2015-ci il dövlət büdcəsi layihəsində ARDNF-dən transfert cari il üçün proqnozlaşdırılandan 11,3 faiz çox nəzərdə tutulub. Bu da 2014-cü ilin büdcəsində onun keçən ilə nəzərən 17,7 faiz azaldılması müqabilində təəccüb və təəsüf doğurur.

Sözümüz bunda deyil.

Ümumiyyətlə, dövlət büdcəsi son bir neçə ildir kəsirsiz icra edilir. Odur ki, gəlirlərin xərcləri üstələməsi fonunda neft pullarına qənaət etmək, büdcənin ondan asılılığını azaltmaq məqsədilə transfert məhdudlaşdırmaq israrla tələb olunur. Hansı ki, bunu təmin etməyin bir yolu da neftin büdcədə qiymətini mümkün dərəcədə aşağı müəyyən etməkdən keçir.

Məsələn, 2015-ci ilin dövlət büdcəsində neftin büdcədə qiyməti 90 deyil, 75-80 dollar götürülsə yaxşı idi. Ona görə ki, risklərdən indidən sığorta olunmaqdansa, növbəti ildəki vəziyyətə uyğun hərəkət etmək məsləhətdir.

Onu da qeyd edək ki, 2014-cü ilin dövlət büdcəsi xərcləri 20,063 milyard manat proqnozlaşdırıldığı halda, gələn il üçün 21,1 milyard nəzərdə tutulub.

Bu da 1,037 milyard manat və ya 5,2 faiz çox deməkdir.

Büdcə kəsiri isə bu il üçün nəzərdə tutulandan az fərqlidir: 1,662 milyard manat.

Keçən il və bu il ərzində müşahidə olunan tendensiyaya əsasən qeyd edə bilərik ki, böyük ehtimalla 2015-ci ildə də büdcənin icrası profisitlə yekunlaşacaq.

Odur ki, büdcə xərclərində dövlət tərəfindən əsaslı vəsait qoyuluşuna qənaət etməklə profisiti azaltmaq mütləq sayılır. Bu, gələcəkdə büdcə xərclərinə nəzarətə, onun səmərəliliyini yüksəltməyə, neft pullarına qənaətə, həmçinin sosial xərclərin artım dinamikasının sırf qeyri-neft sektorun inkişafına bağlanmasına şərait yarada bilər.

Sonuncu barədə qeyd edək ki, 2014-cü ilin dövlət büdcəsi haqqında qanununun tədbiqinə dair Prezident Fərmanına əsasən məlum olduğu kimi dövlət büdcəsinə daxilolmaların 12 milyard 139 milyon manatı neft, yalnız 4,300 milyardı qeyri-neft sektoru üzrə vergilər və vergi olmayan ödənişlər hesabına təmin ediləcək.

Növbəti ildə isə gəlirlərdə qeyri-neft sektoru üzrə pay 2014-cü ilin proqnozu ilə müqayisədə 8,1 faiz yüksək təşkil etməlidir.

 

 Pərviz Heydərov

BUNU DA OXU

“Kəklikotu” filmi - artıq АTV-də
Beş gün dərs olmayacaq - Noyabrın 16-da tətil başlayır
Nar festivalında nərd yarışması keçirildi - Nəticələr inanılmaz oldu - ÖZƏL - FOTOLAR
Tanınmış simalar Nar Bayramında - FOTOLAR
”Koroğlu” Nəqliyyat Mübadilə Mərkəzi istifadəyə verildi - Mərkəzdən gündə 270 min sərnişin istifadə edəcək
Xəbər lenti

“Kəklikotu” filmi - artıq АTV-də
21:14 11.11.2019

Beş gün dərs olmayacaq - Noyabrın 16-da tətil başlayır
20:58 11.11.2019

İstixanaların qaz təchizatı bərpa edildi - “Azəriqaz”-ın baş direktoru sahibkarlarla görüşüb
20:37 11.11.2019

Bakıda kütləvi ağacəkmə aksiyası keçirilib - Aksiyada gənclər, rayon sakinləri iştirak edib
20:16 11.11.2019

Sabah hava küləkli olacaq
19:54 11.11.2019

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakının Xətai rayonunda ağacəkmə aksiyasında iştirak ediblər - FOTOLAR
19:33 11.11.2019

Qəzalı vəziyyətdə olan məktəb sökülür - On günə söküntü işləri başa çatdırılacaq
19:12 11.11.2019

İraqda etiraz aksiyasında qarşıdurma - 4 nəfər ölüb, 90 nəfər xəsarət alıb
18:49 11.11.2019

Avropa Şurasına sədrlik Gürcüstana keçəcək
18:28 11.11.2019

Nar festivalında nərd yarışması keçirildi - Nəticələr inanılmaz oldu - ÖZƏL - FOTOLAR
18:07 11.11.2019

Lənkəranda veloyürüş keçirilib - Yürüşə 300-dək gənc qatılıb
17:45 11.11.2019

Növbəti iki ildə buğda istehsalı artırılacaq - Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi planı açıqladı
17:23 11.11.2019

Boliviyada bütün rəhbər şəxslər istefa verdi - Ölkəni senatin 2-ci vitse-spikeri idarə edəcək
17:01 11.11.2019

Tanınmış simalar Nar Bayramında - FOTOLAR
16:50 11.11.2019

Ordumuz təlimlərə başlayır - Yeni silah və texnika da tətbiq ediləcək
16:35 11.11.2019

Türkiyə irimiqyaslı hərbi-dəniz təlimlərinə başladı
16:17 11.11.2019

"Miss Nar 2019" kim oldu? - Nar bayramında gözəllik müsabiqəsi - ÖZƏL - FOTOLAR
16:00 11.11.2019

Göyçayda avtomobil yanıb - FOTOLAR
15:40 11.11.2019

Banqladeşdə ölənlərin sayı 13 nəfərə çatıb
15:23 11.11.2019

Göyçayda ev yanaraq yararsız hala düşüb - FOTOLAR
15:05 11.11.2019

Türkan Vəlizadə: "“Maşın şou”da çox simalar gördüm” - VİDEO
14:48 11.11.2019

Böyük Britaniyada I Dünya müharibəsi qurbanlarının xatirəsi anılıb
14:30 11.11.2019

15 yaşında oğlanı evdən qaçmağa nə vadar etdi? - Studiyaya zəng edən ata hansı əməlinə görə peşmandır? (Bizimləsən) - VİDEO
14:11 11.11.2019

Lavrov Ermənistanda - Dağlıq Qarabağ münaqişəsi müzakirə olunacaq
13:51 11.11.2019

Musiqili Teatrda mövsümün ilk premyerası – “Paris Notr-Dama ithaf”
13:33 11.11.2019

Azərbaycan-Özbəkistan dostluğuna aid sənədli film nümayiş etdirilib - FOTOLAR
13:12 11.11.2019

Tramp Ərdoğanla “S-400”-ləri müzakirə edəcək
12:52 11.11.2019

Fədayə Laçının oğlu: "Anamı qucaqlayanda anladım ki, mən iki il yaşamamışam..." - "Ən yaxşısı"nda - VİDEO
12:33 11.11.2019

İki avtomobil toqquşdu, 5 yaralı var
12:15 11.11.2019

Tarixdə bu gün - 11 Noyabr - Dünya Enerjiyə Qənaət Günü, Dünya Şopinq Günü və Dostoyevski
11:56 11.11.2019

İranda yeni neft yatağı aşkarlanıb
11:37 11.11.2019

Nar, "Aznar" və gözəllik - və ya "Nar Bayramı"ndan təəssüratlar... - FOTOLAR
11:21 11.11.2019

Çöyçayda idarəetməni itirən sürücü dünyasını dəyişdi - Yol qəzası daha bir problemə yol açdı... - FOTOLAR
11:05 11.11.2019

25 yaşlı qız dəm qazının qurbanı oldu
10:46 11.11.2019

Boliviya prezidenti istefa verdi - Moralesin harada olduğu məlum deyil
10:28 11.11.2019

İki avtomobil toqquşub - Ziya Bünyadov prospektində
10:10 11.11.2019

Kürdəmirdə yol qəzası baş verib - Xəsarət alanlar var - FOTOLAR
09:48 11.11.2019

Gitaraçı Rəhman bir zamanlar sevdiyi sənətdən niyə uzaqlaşıb? - VİDEO
09:29 11.11.2019

Ankarada Suriya müzakirəsi - Türkiyənin Müdafiə naziri xüsusi elçi ilə görüşdü
22:00 09.11.2019

Bəxtləri üzlərinə güldü - İrlandiyada iki dost dəfinə tapıb
21:42 09.11.2019

Roza Zərgərli döyülən oğlanın müdafiəsinə qalxdı - "Bizimləsən"də - VİDEO
21:29 09.11.2019

Zəlzələnin fəsadları - İranda yaralıların sayı 529-a çatıb
21:10 09.11.2019

Milyarder Trampa rəqib oldu - Blumberq qeydiyyatdan keçib
20:52 09.11.2019

İnstitut əməkdaşları Cocuq Mərcanlıda - Bayraq Günü qeyd edildi
20:29 09.11.2019

Ovla bağlı tələbi pozan ərəblər saxlandı - Onların ölkədən çıxarılması tələb edilib
20:07 09.11.2019

Bursa Uludağ Universitetində flaşmob keçirilib - Azərbaycanlı tələbələr Bayraq Gününü qeyd edib - FOTOLAR
19:44 09.11.2019

”Koroğlu” Nəqliyyat Mübadilə Mərkəzi istifadəyə verildi - Mərkəzdən gündə 270 min sərnişin istifadə edəcək
19:23 09.11.2019

Sabah hava necə olacaq?
19:00 09.11.2019

Şanlı tarix - Bayraq Günü qeyd edilir
18:29 09.11.2019

Çavuşoğludan Bayraq Günü ilə bağlı paylaşım - Türkiyə Xarici İşlər naziri Azərbaycan xalqını təbrik etdi
18:10 09.11.2019

Yük və minik maşını toqquşdu - Sürücülər yaralandı, yolda tıxac yarandı
17:48 09.11.2019

İran sərhədini pozan PUA-nın hansı dövlətə məxsus olmasını araşdırır
17:30 09.11.2019

Bakı metrosunda fərqli mənzərə - Tanqo şousu göstərildi - VİDEO
17:08 09.11.2019

Paytaxtımızda fərqli mənzərə - Monitorlarda Dövlət bayrağı dalğalandı
16:44 09.11.2019

Qubada ağır yol qəzası baş verib - Bir nəfər ölüb, bir nəfər yaralanıb
16:22 09.11.2019

Valideyn və şagirdlərin nəzərinə! - Noyabrın 11-i altıgünlük məktəblərdə dərs olacaq
16:06 09.11.2019

Yolu keçən piyada vuruldu, qabırğaları sındı - Xaçmazda dəhşətli yol nəqliyyat hadisəsi
16:06 09.11.2019

42 terrorçu saxlanıldı - Türkiyədə İŞİD və PKK-ya qarşı əməliyyat keçirilib
15:45 09.11.2019

İki uşağını axtaran ata onlardan nigarandır - “Bizimləsən”də - VİDEO
15:23 09.11.2019

Rəqsin insan psixologiyasına təsiri - VİDEO
15:02 09.11.2019

Tramp iki milyon dollar cərimələndi - “Ağ ev” liderinin fondu pulları təyinatı üzrə xərcləməyib
14:39 09.11.2019

Bölgələrdə bayraq yürüşü keçirilib - Yürüşdə minlərlə sakin iştirak edib
14:21 09.11.2019

Canavarların kəndlərə hücumu artıb - Əsas səbəb heyvanların yem bazasının azalmasıdır
14:01 09.11.2019

İş axtarmaq asanlaşdı - “Məşğulluq” altsistemi istifadəyə verilib
13:39 09.11.2019

Avstraliyada meşə yanğınlarında 30-dan çox insan xəsarət alıb
13:17 09.11.2019

Baki Metropoliteni 60 yeni vaqon alacaq - Daha bir stansiyada tikinti işləri yekunlaşıb
12:55 09.11.2019

İran səmasında pilotsuz uçuş aparatı vurulub
12:34 09.11.2019

Nazirlikdən restoran sahiblərinə xəbərdarlıq - Manqallara qadağa qoyulacaq
12:13 09.11.2019

İsraildən iddia - “İran cəmi bir neçə günə nüvə silahı yarada bilər”
11:55 09.11.2019

Tehran nüvə anlaşmasını tərk edə bilər - İran XİN rəsmisindən xəbərdarlıq
11:33 09.11.2019

Məhəbbət Kazımovun oğlu atasının dostlarından giley etdi - VİDEO
11:14 09.11.2019

Nigah müqaviləsi nədir? - VİDEO
10:53 09.11.2019

MDB-də ən ucuz metro Bakıdadır - Amma qiymət artımı gündəmdə deyil
10:32 09.11.2019

Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik edib
10:11 09.11.2019

9 noyabr Azərbaycanda Dövlət Bayrağı Günüdür
09:45 09.11.2019

Regional Bərpa Mərkəzi istifadəyə verildi - Mərkəz ildə 350 əlilə xidmət göstərəcək
22:02 08.11.2019

Ərazi məişət tullantılarından təmizləndi - Nazirlik Binəqədidə ekoloji aksiya təşkil edib
21:45 08.11.2019

İranda baş vermiş zəlzələdə 300 nəfərədək insan xəsarət alıb
21:28 08.11.2019

Rəsmi Bakı erməni nazirə cavab verdi - “Onun dedikləri normal düşüncə çərçivəsinə belə sığmır”
21:10 08.11.2019

Berlin divarının sökülməsinin 30 illiyi - Rəssamlıq Akademiyasında sərgi keçirilib
20:53 08.11.2019

Bütün xəbərlər