Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Fikrət Yusifov: “Büdcənin neftdən asılılığı 25-30 faizə düşə bilər”

Fikrət Yusifov: “Büdcənin neftdən asılılığı 25-30 faizə düşə bilər”
1205 dəfə oxunub

Azərbaycanın 2015-ci il üçün dövlət büdcəsi parlament tərəfindən qəbul edilib. Neftin qiymətinin  dünya bazarlarında düşdüyü bir dövrdə mətbuatda büdcə müzakirələri əvvəlki illərdə olduğundan daha geniş aparılır və indiki durumda büdcənin gəlirlərinin necə formalaşdırıldığı  ciddi şəkildə müzakirə olunur. Bəzi ekspertlər iddia edir ki, dünya bazarlarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi Azərbaycan iqtisadiyyatına zərbə vuracaq. Nəticədə cəmiyyət ağır durumla üz-üzə qalacaq.

“Ekonomiks” Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri, iqtisad elmləri doktoru, professor Fikrət Yusifov isə fərqli düşünür.  İqtisadi sahəni və büdcə ayrılmalarını əhatə edən araşdırmaların çoxu ilə tanış olduğunu deyən F. Yusifovun sözlərinə görə, həmin ekspertlərin fikirləri birtərəflidir və siyasi maraqlardan qaynaqlanır: “Əksər araşdırmalarda heç nə ilə əsaslandırılmayan fikirlər səsləndirilir və təbii ki, belə yanaşımın sonunda müəlliflər hər vəchlə xalqı fəlakət gözlədiyini bəyan edirlər. Bu çağırışlardan bir neçəsinə baxaq: “Neftin qiyməti yeni üsyanlar vəd edirmi?”, “Bu bahalaşma anonsudur”, “Hökumət vəziyyəti anlamır və  ölkəni bu günü necə yola verək siyasəti ilə idarə edir” və s. Sanki bütün bu təhlillər insanlar arasında çaşqınlıq və təşviş yaratmağa istiqamətlənib. Neftin qiymətlərinin aşağı düşməsi halını bu qədər dramatikləşdirib, ona siyasi don geydirmək absurddur. Unutmayaq ki, 1999-cu ilin ortalarına yaxın dünya bazarlarında neftin qiymətinin 15-18 dollara və hətta bir gün rekord həddə - 8 dollara düşdüyü bir vaxtda belə, Azərbaycan hökuməti büdcədən əmək haqlarının, təqaüdlərin vaxtında ödənilməsini təmin edə bilirdi. Həmin dövrdə büdcənin neftdən asılılığı indikindən daha çox idi”.

Bəs əsil həqiqət nədən ibarətdir? Azərbaycanın neftdən asılılığı hansı səviyyədədir? BİAB sədri qeyd edib ki, dünyada neft istehsal edən ölkələrin hamısında büdcənin neftdən asılılığı mövcuddur və bu asılılıq müxtəlif ölkələr üzrə 30%-dən 90%-ə qədər dəyişir: “Azərbaycanda büdcənin neftdən real asılılığı bəzı özünü ekspert adlandıranların dediyi kimi 75-80% deyil. Bəli Neft Fondundan dövlət büdcəsinə edilən transferi nəzərə aldıqda büdcə gəlirlərinin 53 faizi birbaşa neftdən daxilolmaların payına düşür. Ancaq bu gün Neft Fondunu büdcədən təcrid etmək nə dərəcədə məntiqilidir? Gəlin bu məsələyə bir başqa reallıqdan yanaşaq . Hesab edək ki, bu 10,3 mlyard manat vəsait Neft Fondundan büdcəyə ayrılmayıb. İnvenstisiya layihələrini büdcəyə yönəltmədən birbaşa Neft Fondundan maliyyələşdirmək olar. Əslində bu səlahiyyəti heç kəs bizim əlimizdən almayıb. Necə ki, bu gün Neft Fondu özü bir sıra böyük layihələri maliyyələşdirir. Yeri gəlmişkən, bir çox neft hasil edən ölkələrdə invenstisiya xərclərinin birbaşa Neft Fondundan maliyyələşdirilməsi təcürbəsi var və bu təcürbə heç də özünü pis doğrultmur. Sual edirəm: onda büdcənin neftdən asılılığı hansı səviyyədə olacaqdı? Bax onda büdcənin real neftdən asılılığı təxminən 25-30% civarında olacaqdı ki, bu halı mütəxəsis olmayanlar belə, normal saymalıdır. Mənə tez-tez deyirlər ki, Neft Fondundan transferləri bir kənara qoysaq belə, büdcəmizdə neft sənayesindən daxil olan vergilər onsuz da azalmayacaq. Bəli, bu belədir, çünkü neft ölkəsiyik və neftimiz olmasaydı, biz onun əvəzinə təbiətin məmləkətimizə bəxş etdiyi sərvəti prioritet sahəyə çevirməyə məhkum olacaqdıq - necə ki bunu nefti olmayan başqa ölkələr edib. Bu gün alternativ yanacaq növlərinin getdikcə daha real formada ortalığa çıxdığı bir şəraitdə biz neftdən gələn pulları ciddi invenstisiya layihələrinə yatırmaqla ölkəmizin iqtisadi qüdrətini artirmağa nail olmalı və bununla da gələcəyimizin real dividentini əldə etməliyik. Ən qəribəsi isə odur ki, büdcəni təhlil edən ekspertlər pozitiv məqamları demək olar ki, görmək istəmirlər. Büdcənin son 15 ildəki artım dinamikasına baxaq. 1998-99-cu illərdə büdcə 1,2 milyard dollar olub, hazırda isə 25 milyard dollardır. Təbii ki, burada neft gəlirlərinin artımı kifayət qədərdir və bu da çox təbiidir.  Bu gün bizim dövlət büdcəmizin gəlirləri ərazisi bizim ərazimizdən 6,6 dəfə, əhalisi bizim əhalidən 4,5 dəfə çox olan Ukraynanın dövlət büdcəsinin gəlirləri həddindədir. Unutmayaq ki, keçmiş SSRİ respublikaları içərisində Ukrayna ən böyük sənaye potensialı olan bir respublika idi. Azərbaycanı Ermənistanla müqayisə etmirəm, çünkü iqtisadi qüdrətimiz artdıqca, Ermənistan iqtisadiyyatını və onun əhalisinin həyat tərzini xarakterizə edən göstəricilər bizdəki analoji göstəricilərin fonunda gülünc görünür. Büdcəni araşdırmaq istəyən ekspertlərə bu araşdırmaları dəqiq mənbələrdən götürülmüş məlumatlarla zənginləşdirməyi məsləhət görürəm”.

F. Yusifov 2015-ci ilin büdcəsini mütərəqqi büdcə hesab edir: “Düşünürəm ki, büdcə göstəricilərinə yenidən baxılmasına dair iddialar yersizdir. Bu məsələ gündəmə ancaq o zaman gələ bilər ki, neftin qiymətləri dünya bazarlarında 50 dollar həddinə ensin. Büdcəyə ümumiləşdirilmiş bir rəy verməklə yanaşı, bir məsələni də qeyd etmək vacibdir. Bu da büdcə vəsaitlərindən daha səmərəli istifadə etmək və onların istifadəsi zamanı yol verilən neqativlərin aradan qaldırılması sahəsindəki işlərin daha da gücləndirilməsindən ibarətdir. Hesab edirəm ki, bu sahədə Maliyyə Nazirliyinin və Hesablama Palatasının işi daha səmərəli təşkil edilməlidir”

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Ödənişli yolun bir hissəsi artıq hazırdır - 30 km-lik hissəsi yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək
23:54 01.07.2020

Dağlıq Qarabağla bağlı danışıqlar yenidən canlanır - M.Brayza: “Ciddi irəliləyiş gözlənilmir”
23:14 01.07.2020

Sahibkarların güzəştli kredit imkanı - Aldıqları kreditlərin 60%-nə dövlət zəmanəti veriləcək
22:54 01.07.2020

Daha 588 nəfər koronovirusa yoluxdu - 346 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
22:21 01.07.2020

Virusa yoluxanların sayı azala bilər - “Karantin qaydalarına əməl edək”
21:21 01.07.2020

Həkimlər vətəndaşlara çağırış edir - Virusla mübarizədə yeganə yol məsuliyyətli davranmaqdır
20:54 01.07.2020

Görülən tədbirlər nəticə verəcək - Sərt karantin rejimi yoluxma dinamikasını aşağı salır
20:39 01.07.2020

“Kann” film festivalına etiraz məktubu göndərildi - Ermənilərin işğaldakı torpaqlarımızda çəkdikləri filmə görə
20:21 01.07.2020

Bərdədə restoran sahibi saxlanılıb - Karantin qaydalarını pozan 7 nəfər həbs edilib
19:47 01.07.2020

AI-95 markali benzin bahalaşdı - Benzinin qiyməti 10 qəpik artdı
19:21 01.07.2020

Ölkəyə 168 min fərdi qoruyucu vasitə gətirildi - Pandemiya ilə mübarizəyə ayrılan tibb müəssisələrinə paylanılacaq
18:54 01.07.2020

"Barselona" xal itirdi - Messidən 700-cü qol
18:21 01.07.2020

“Türk Eskobar” həbs olundu - Türkiyənin daxili işlər naziri bu haqda məlumat verib
17:54 01.07.2020

Xaçmazda silah-sürsat tapılıb - 6 əl qumbarası, 361 ədəd patron anama-ya təhvil verilib
17:51 01.07.2020

Tehranda xəstəxanada partlayış olub - 18 nəfər həyatını itirib
17:21 01.07.2020

Bugündən qadağa yumşaldılır - Aİ 14 ölkə vətəndaşlarının avropaya səyahətinə icazə verəcək
16:54 01.07.2020

İranın xarici işlər naziri sanksiyalardan danışıb - Rəsmi Vaşinqtonun məsuliyyət daşıyacağını bəyan edib
16:26 01.07.2020

İstanbul-Bakı təyyarəsinin həcmi böyüyüdülüb - Aviareysə biletlərin sayı artırılıb
16:05 01.07.2020

175 nəfər təkrar qayda pozuntusuna görə məsuliyyətə cəlb edilib - 800 avtomobilin postlardan keçmək cəhdinin qarşısı alınıb
15:48 01.07.2020

Oğuzda yeni layihəyə başlanılıb - Ölkədə istehsal olunan kombaynlar biçin prosesinə cəlb olunub
15:21 01.07.2020

Həmsədrlər bəyanat yaydı - Təxribatçı ifadələr nizamlama prosessinə xələl gətirə bilər
14:54 01.07.2020

Bəhram Bağırzadə “ECMO” cihazından ayrılıb - Vəziyyətində müsbətə doğru dəyişikliklər var
14:21 01.07.2020

Pandemiyanın Azərbaycana vurduğu zərər hesablanır - Sahibkarlar yeni tələblərə uyğunlaşmalıdır
21:57 30.06.2020

Pandemiya ölkələri seçim qarşısında qoyub - İqtisadi zərər yoxsa əhalinin sağlamlığı?
21:38 30.06.2020

Koronavirusa yoluxan həkim əhaliyə çağırış etdi - “Bu gün çox böyük yük altındayıq”
21:21 30.06.2020

Goranboyda zəncirvarı yol qəzası - Yük avtomobili üç minik maşınına çırpılıb
20:54 30.06.2020

“ASAN Xidmət”in iş rejimi gücləndirilib - Gün ərzində 10 mindən çox vətəndaşın müraciəti qəbul olunur
20:02 30.06.2020

Toyuqların çəkisini süni şəkildə artırıblar - Qanunsuz fəaliyyət göstərən toyuq əti müəssisəsi aşkarlandı
19:51 30.06.2020

Cenevrədə ÜST-dən koronavirusla bağlı bədbin açıqlama - “Koronavirusun yayılması sürətlənir”
19:21 30.06.2020

İranda sayt rəhbəri edama məhkum edilib - ABŞ və İsrail kəşfiyyat xidmətlərindən maliyyə dəstəyi alıb
18:51 30.06.2020

Yeni pandemiya qorxusu - Çində təhlükəli virus tapıldı
18:21 30.06.2020

Şəmkirdə təhsil şöbəsinin müdiri və ailəsi koronavirusa yoluxub - Müalicələri evdə davam edir
17:51 30.06.2020

Parlamentin növbədənkənar sessiyası başa çatdı - Sessiya dövründə 35 qanun və qərar qəbul edilib
17:36 30.06.2020

Yeni güzəştli kredit təklifi - Sahibkarlar üçün elektron kredit platformasi təqdim edilib
17:12 30.06.2020

Koronavirus üçün polikliniklara müraciət olunacaq - Səhiyyə nazirliyi xəstələrin evdə müalicəsini açıqladı
16:57 30.06.2020

Qeyri-neft sektoru üzrə ixrac azalıb - Rusiya, İsveçrə və Çinə edilən qeyri-neft məhsulların ixracı artıb
16:47 30.06.2020

Göyçayda ikimərtəbəli evdə yanğın baş verib - Əraziyə üç yanğınsöndürən cəlb olunub
16:21 30.06.2020

Gəncədə yaşayış evində yanğın baş verib - Ətrafdakı evlər yanğından mühafizə olunub
15:51 30.06.2020

Rusiyadan daha 225 azərbaycanlı vətənə gətirilir - Onlar karantinə alınacaqlar
15:21 30.06.2020

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
12:25 30.06.2020

SMS-icazə sisteminə limit qoyuldu - Yenilənib - VİDEO
12:00 30.06.2020

Daha iki yeni metro qatarı xəttə buraxıldı - VİDEO
11:36 30.06.2020

Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
11:11 30.06.2020

DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
10:49 30.06.2020

Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
10:25 30.06.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunda aparılan bərpa-konservasiya işləri ilə tanış olublar - Yenilənib - VİDEO
10:01 30.06.2020

DSX İmişlidə İran vətəndaşını saxladı - 21,7 kq narkotik maddə aşkar edilərək götürülüb
21:32 29.06.2020

Cərimələrin tətbiq olunacağı yerlər açıqlanıb - Hansı yerlərdə maska taxmaq məcburidir?
20:54 29.06.2020

Azərbaycana göstərilən növbəti etimad - Dünya birliyi bir araya gəlməyə hazırlaşır
20:21 29.06.2020

Dəyişiklik qəbul olundu - Aztəminatlı ailələrə yaşayış sahələri veriləcək
19:51 29.06.2020

Astarada narkotik becərən 3 qonşu saxlanıldı - Toyuq hinindən 6 kq narkotik maddə çıxdı
19:21 29.06.2020

Maska taxmamağa görə cərimələr iki dəfə artırıldı - Cərimələrin artırılma səbəbinə aydınlıq gətirildi
18:21 29.06.2020

Pakistanda fond birjasının binasına silahlı hücum - Doqquz nəfər həyatını itirib
17:51 29.06.2020

Çində təbii fəlakət həyatı iflic edib - 12 nəfər həyatını itirib
17:21 29.06.2020

Dünyada koroanvirusla bağlı son durum - Virus qurbanlarının sayı yarım milyonu ötüb
16:51 29.06.2020

Cəzaçəkmə müəssisələrində səyyar xidmət - Məhbusların şəxsiyyət vəsiqələri dəyişidirilir
16:14 29.06.2020

Döyüş atışlı məşqlər keçirilib - Gözətçi gəmiləri yoxlanılıb
15:54 29.06.2020

Prezident İlham Əliyevin Sərəncam imzaladı
15:36 29.06.2020

Qazaxda mübahisə bıçaqlanma ilə nəticələndi - 48 yaşlı şəxs həyatını itirdi
15:25 29.06.2020

Zaqatalada “Xaş-Xaş 2020” əməliyyatı - 5 ton çətənə bitkisi məhv edilib
15:14 29.06.2020

Ağstafada bədbəxt hadisə - Qazax sakini su kanalında boğulub
14:25 29.06.2020

Hande Harmançı çağırış etdi - “Qaydalara əməl etməklə özümüzü və yaxınlarımızı qoruya bilərik“
14:14 29.06.2020

Maska taxmamağa görə cərimələr iki dəfə artırıldı
13:58 29.06.2020

HAMİLƏ QADIN KORONAVİRUSDAN HƏYATINI İTİRDİ - Bakıda
13:33 29.06.2020

Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
13:11 29.06.2020

Zaqatalada may balının süzümü davam edir
12:45 29.06.2020

Pandemiyanın turizm sektoruna təsiri - Yenilənib - VİDEO
12:21 29.06.2020

Paytaxt ərazisində koronavirusa ən çox yoluxma hal hansı rayondadır?
11:55 29.06.2020

Ehtiyyatlı olun! Çiyələk və pomidordan zəhərlənmə baş verə bilər - VİDEO
11:30 29.06.2020

Aygün Kazımova iki həftə karantində olub - Yenilənib - VİDEO
11:07 29.06.2020

İcazələrin bir hissəsi ləğv edilib - VİDEO
10:44 29.06.2020

BNA mətbuat katibinin koronavirus testinin nəticələri pozitiv çıxıb - VİDEO
10:20 29.06.2020

Virusa yoluxan ATV-nin əməkdaşı nələri müşahidə etdi? - “Dəhlizdə gəzən bir xəstə səhər tezdən dünyasını dəyişdi” - VİDEO
09:52 29.06.2020

Daha 534 nəfərdə koronavirus aşkarlandı - 307 nəfər sağalıb, 5 nəfər vəfat edib
19:21 28.06.2020

Qırğızıstan və Serbiyada son durum - Virus dövlət idarələrinə də yol açdı
18:51 28.06.2020

İranda da virusun yayılması sürətlənir - Hökumət karantin rejimini yenidən sərtləşdirəcək
18:21 28.06.2020

ABŞ-da rekord yoluxma - Bir gündə 42500 nəfər Covid-19 virusuna yoluxdu
17:54 28.06.2020

ABŞ-da növbəti silahlı insident - 1 nəfər ölüb, 4-ü yaralanıb
17:21 28.06.2020

Putinin bütün koronavirus testləri neqativ çıxıb - O hər gün 3-4 dəfə test olunur
16:54 28.06.2020

Azərbaycan prezidentinin təşəbbüsü - BMT Baş assambleyasının xüsusi sessiyası keçiriləcək
14:51 28.06.2020

Bütün xəbərlər