Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Qeyri-neft sektorunda bu il sürətli artım oldumu?

Qeyri-neft sektorunda bu il sürətli  artım oldumu?
606 dəfə oxunub

Bu il ölkədə ümumi daxili məhsul istehsalı (ÜDM) hökumətin proqnozlaşdırdığı kimi 5,2 faiz deyil, 3 faizlə yekunlaşacaq. Çünki 2014-cü ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində Azərbaycanda 49,225 milyard manatlıq ÜDM istehsal edilmişdir ki, bu da keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,8 faiz artıq olmuşdur. 2013-cü ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində isə 47,758 milyard manat əlavə dəyər istehsal olunmuşdu. Odur ki, bu ilin yerdə qalan 2 ayı da daxıl olmaqla ÜDM istehsalının artım tempi 3 faiz civarında təşkil edəcək.

Xatırladaq ki, 2013-cü ildə isə 5,8 faiz artım əldə olunmuşdu.

Göründüyü kimi hökumət 2014-cü ildə ÜDM istehsalını keçən ildəkindən az artacağını proqnozlaşdırmışdı. Bu da neft sektorunda müvafiq geriləmə ilə əlaqədar söylənilmişdi ki, proses artıq, neçə ildir davam edir. Sözümüz bunda deyil.

Əslində, 3 faiz də pis nəticə deyil. Nəzərə alsaq ki, bu il neftin dünya bazarında qiymətləri ilin ortasından bəri düşür və üstəlik, Azərbaycanın sıx iqtisadi və ticarət əlaqələrində olduğu şimal qonşusu Rusiyada da Qərbin sanksiyaları səbəbindən vəziyyət yaxşı deyil, ölkəmizdə iqtisadi artımın davam etməsi müsbət hadisədir.

Yeri gəlmişkən, Beynəlxalq Valyuta Fondu (BFV) məhz qeyd etdiyimiz səbəblər üzündən Mərkəzi Asiya, o cümlədən Qafqaz ölkələrində artımın ən azı 1 faiz də varsa düşəcəyini bəyan etmişdi. Ümumiyyətlə, bundan əvvəl Dünya Bankı (DB) da Azərbaycan üzrə iqtisadi artım proqnozunu azaltmışdı. Belə ki, DB ilin əvvəlində ölkəmizdə ÜDM istehsalının 5,3 faiz artacağını bildirsə də, sonrakı hesabatlarında bunu Azərbaycan hökumətinin nəzərdə tutduğu kimi 5,2 faizə qədər aşağı saldı. Bu yaxında isə bu rəqəmin daha da aşağı olacağını bildirdi. Sözümüz bunda deyil.

Məlumdur ki, ölkədə iqtisadi artımı saxlayan qeyri-neft sektoru sayılır ki, əgər, iqtisadiyyatın neftdən kənar sahələrində istehsalda artım qeydə alınmasa neft sektorunda dinamika üzü aşağıya doğru inkişaf etdiyindən Azərbaycanda ÜDM istehsalı nəyinki yerində qalar, hətta azalardı.

Elə cari ilin özündə ÜDM istehsalının artım tempində “lənglik” bir ara qeyri-neft sektorunda yaranan durğunluqla əlaqədar izah olunmalıdır. Ümumiyyətlə, 2014-cü ildə hökumətin ÜDM istehsalının artımına dair proqnozunun özünü doğrultmaması qeyri-neft sektorunda artımın gözlənilən və yaxud nəzərdə tutulandan aşağı olması ilə əlaqədar baş vermişdir ki, bu isə ciddi siqnal hesab olunmalıdır.

Düzdür, hökumətin gözləntisinə əsasən, bu il qeyri-neftdə 8,1 faiz artım olacaq. Lakin iş ondadır ki, bu da özünü doğrultmayacaq. Belə ki, sözügedən artım 6 faiz civarında olarsa, böyük nəticə sayılacaq. Çünki neftdən kənar sahələrdə artım dinamikasının nəzərdə tutulduğu kimi inkişaf etmədiyi göz qabağındadır. Bu sahədə növbəti illər üçün nəzərdə tutulan proqnozlara isə toxunmuruq. 2015-ci ildə qeyri-neft sektorunun təqribən 7,6, sonrakı illərdə isə 8 faiz civarında artacağı gözlənilir. Cari ildə müşahidə olunan tendensiyaya əsasən isə bu, şübhə doğurur.

Odur ki, sual olunur: bəs, nə etməli?

Fikrimizcə, başa çatmaqda olan 2014-cü ildə bütövlükdə ÜDM istehsalı üzrə deyil, məhz onun qeyri-neft sektorunda əldə olunan hissəsinin artım dinamikası təhlil olunmalı və bu sahədə proqnozun özünü doğrultmaması ətraflı nəzərdən keçirilməlidir. Bunun isə bir neçə səbəbi vardır.

Əvvəla, bayaq da qeyd etdik ki, BVF də bu il dünya bazarlarında neftin qiymətinin düşməsinin, habelə Rusiyada Qərbin sanksiyaları səbəbindən vəziyyətin qeyri-qənaətbəxş olmasının istər-istəməz ətraf ölkələrə təsir edəcəyini söyləmiş və Azərbaycan kimi ölkələrdə iqtisadi artımın əsas etibarı ilə məhz buna görə zəifləyəcəyini bildirmişdi.

Bizcə, bu, inkar edilməməlidir. Birincisi, ona görə ki, ölkəmizdə neft hasilatının enməsinə onun dünya bazarında qiymətlərinin də aşağı düşməsinin əlavə olunması “ikiqat” zərbə oldu. Çünki Azərbaycan üçün istehsal azalmaqda olduğundan neft dollarlarının daha qənaətbəxş həcmdə olması vacib sayılırdı. İkincisi də, Rusiyada rublun ABŞ dollarına görə kəskin enməsi ölkəmizə neftdən kənar istiqamətlərdən də maliyyə axınlarının həcmini azaltdı ki, bu isə neftdən kənar sahələrin inkişafı üçün əsas katalizator rolunu oynamaqda idi.

Düzdür, belə fikir də vardır ki, Azərbaycanda istehsalçılar üçün Rusiya bazarları guya, hazırda daha əlverişli xarakter daşıyır. Lakin bazarda reallaşdırılan məhsullardan istənilən vəsaiti əldə etmək mümkün deyilsə, onun istehsalına stimul yarana bilməz. Və odur ki, bu zaman iqtisadiyyatın heç bir sahəsində canlanma da qeydə alınmayacaq.    

Digər bir məqam isə DB-nın Azərbaycanda bu il ərzində ÜDM istehsalı artımına dair proqnozu yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi aşağıya doğru saldığına dair "Global iqtisadi perspektivlər" adlı hesabatında qeyd etdikləri ilə bağlıdır. DB-nın həmin proqnozuna əsasən, ölkəmizdə ÜDM istehsalı getdikcə daha çox enəcək ki, hökumətin gözlədiyi rəqəmlərdən də aşağı düşəcək.

Yəni, 2015-ci ildə onun artımı 4,1, 2016-cı ildə isə 3,6 faiz təşkil edəcək.

Azərbaycanda qeyri-neft sektorunda artımın zəifləyəcəyinin adı çəkilən qurum tərəfindən bilavasitə vergi-büdcə siyasətinin sərtləşdirilməsiylə əlaqədar ortaya çıxacağı bəyan edilmişdi ki, bu da Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) bu ilin əvvəlində banklara istehlak kreditlərini məhdudlaşdırmaq barədə tövsiyəsi ilə əlaqədar söylənilmişdi. Çünki AMB-in bu qərarı bütövlükdə pul-kredit siyasətinin sərtləşdirilməsi kimi xarakterizə olundu. Çünki vergi-büdcə siyasətində sərtlik məhz pul-kredit siyasətində müşahidə edilir.

Düzdür, ölkədə sahibkarlığın inkişafına dəstək var.

Ancaq istehlak kreditlərinin məhdudlaşdırılması dolayı yolla da varsa qeyri-neftdə ÜDM istehsalını buxova alan vasitələrdən biri kimi çıxış etməkdədir ki, bunu hər halda, cari ilin təcrübəsi belə deməyə əsas verir.


Pərviz Heydərov

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Türkiyədə silsilə partlayış - 4 nəfər həyatını itirdi, 97 nəfər xəsarət aldı
23:35 03.07.2020

Tərtərdə 2 yaşlı uşaq qətlə yetirildi - Onun başından küt alətlə vurulub
23:14 03.07.2020

Neft borusunda sızma baş verib - Zəbt olunan ərazidə qəzanın qarşısı alınıb
22:54 03.07.2020

200 kq-a yaxın at əti müsadirə edilib - Yoxlama zamanı qayda pozuntuları da aşkarlandı
22:32 03.07.2020

COVID-19 virusu ilə bağlı daha bir araşdırma - Hansı qan qrupundan olanlar koronavirusa daha çox yoluxur?
22:14 03.07.2020

Maşın nömrələri üçün də icazə alınacaq - Kamera vasitəsi ilə cərimə yazılmayacaq
21:54 03.07.2020

190 manat daha kimlərə veriləcək? - Zərərçəkən sektorların siyahısına yenidən baxıla bilər
21:37 03.07.2020

Myanmarda torpaq sürüşməsi - Ölənlərin sayı 162-yə çatıb
18:36 03.07.2020

Merkel covid-19-un yaratdığı böhranı dəyərləndirdi - “Avropa birliyi tarixinin ən ağır dövrünü yaşayır”
18:14 03.07.2020

Virusdan ölüm halları 2 faizdən aşağıdır - Daha çox qadınlar virusa yoluxur
17:54 03.07.2020

Daha 583 nəfər koronovirusa yoluxdu - 395 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
17:21 03.07.2020

Mağazalarda monitorinqlər davam edir - 1 ayda 4400-dən çox qayda pozuntusu aşkarlanib
16:54 03.07.2020

Artan rəqəmlərin nəticəsi - Məsuliyyətsizlik qaydaların sərtləşməsinə səbəb oldu
16:21 03.07.2020

DTX əməliyyat keçirir
15:54 03.07.2020

Tələbə köçürülməsi dayandırılır - Elektron sənəd qəbulu müvəqqəti təxirə salınır
15:36 03.07.2020

Ekspres marşrut xətlərinin fəaliyyəti bərpa olunur - Avtobuslar səhər saat 7.00-dan 20.00-dək işləyəcək
15:21 03.07.2020

Ziya Bünyadov prospekti bağlanır - Məhdudlaşma 2 gün olacaq
14:54 03.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyonu ötdü - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 524 mindən çoxdur
13:51 03.07.2020

Əfqanıstan Prezidentinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan, Əfqanıstan və Türkmənistan Prezidentlərinin videokonfrans vasitəsilə görüşü baş tutub
13:39 03.07.2020

Goranboyda traktor yanıb - 20 ton ot bağlaması ilə birlikdə
13:21 03.07.2020

Karantin rejiminə nəzarət - Hərbi qulluçular da cəlb olunub
12:51 03.07.2020

Xüsusi karantin rejimi iyulun 20-dək uzadıldı - Həftə sonları ictimai nəqliyyatın hərəkəti dayandırılır
12:25 03.07.2020

Erməni nazir gileylidir - “Reanimasiyalarda boş yer yoxdur”
23:14 02.07.2020

BƏƏ-də 1 gündə 402 nəfər virusa yoluxdu - İyulun 7-dən Dubay turistlər üçün açıq olacaq
22:54 02.07.2020

ABŞ-ın baş infeksionisti həyəcan təbili çalır - “Gündəlik yoluxma 100 mini keçə bilər”
22:32 02.07.2020

Daxili işlər naziri karantin rejimindən danışdı - “Qaydaları pozmaqdan çəkindirən səmərəli vasitə cərimədir”
22:14 02.07.2020

Neftçalada yeni magistral su kəməri çəkilir - 80 mindən çox sakinin içməli su problemi həll ediləcək
21:59 02.07.2020

Daha 572 nəfər koronovirusa yoluxdu - 364 nəfər sağaldı, 8 nəfər vəfat etdi
21:39 02.07.2020

Ticarət obyektlərinə nəzarət gücləndi - Qaydalara əməl etməyənlərə qarşı ciddi tədbir görüləcək
21:21 02.07.2020

Dövlət imtahan mərkəzi müraciət etdi - “Saxta profillərdə verilən cavablara inanmayın”
20:54 02.07.2020

Cəlilabadda 151 şəxs barəsində protokol tərtib edildi - Xüsüsi karantin qaydalarını pozanlar cərimələndi
20:37 02.07.2020

Balakəndə qonur ayı balalarını satan şəxslər saxlanıldı - “Qırmızı kitab”a düşən balalar xilas edildi
20:14 02.07.2020

Cəlilabadda bir gündə 8 dəfə sms göndərdi - 10 sutka həbs olundu
19:54 02.07.2020

Rusiyada referendumun nəticələri elan olundu - Seçicilər konstitusiyada düzəlişləri dəstəklədi
19:31 02.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 10 milyon 821 minə çatır - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 520 minə yaxınlaşır
19:14 02.07.2020

Pandemiya başlanandan sonra ilk xarici səfər - Ərdoğan Qətərə yola düşdü
18:58 02.07.2020

Koronavirusa qarşı 141 peyvənd üzərində iş aparlır - ÜST: “İşlər aylarla davam edə bilər”
18:31 02.07.2020

Ermənistanda fövqəladə vəziyyət rejimi uzadılır - Hökumətdə bununla bağlı müzakirələr aparılır
18:14 02.07.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva polis əməkdaşlarının peşə bayramı münasibətilə "Instagram" səhifəsində paylaşım edib
17:54 02.07.2020

Vahid nəzarət mexanizmi yaradılır - Məqsəd kadrların bilik və bacarıqlarının yoxlanılmasıdır
17:35 02.07.2020

Qəbələdə ailə faciəsi - Qardaş qardaşı güllələdi
17:14 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev 2 iyul – Azərbaycan Polisinin peşə bayramı münasibətilə öz “Facebook” səhifəsində paylaşım edib
16:51 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə zəng edib
16:21 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişikliyi təsdiqləyib
15:54 02.07.2020

Polis günü - Azərbaycan polisinin yaranmasindan 102 il ötür
15:21 02.07.2020

Lerikdə avtomobil dərəyə aşdı - 3 nəfər öldü 2 nəfər yaralandı
14:51 02.07.2020

"İnter"dən darmadağın - "Milan" məğlubiyyətdən xilas oldu
14:21 02.07.2020

Yeni dərs ilinə hazırlıq - Bəzi dərsliklər ilk dəfə çap olunacaq
13:51 02.07.2020

“Bayram Nurlu” kimi tanınan şəxs saxlanıldı - Karantin rejimi qaydalarını pozduğu üçün cərimə edildi
13:36 02.07.2020

Ödənişli yolun bir hissəsi artıq hazırdır - 30 km-lik hissəsi yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək
23:54 01.07.2020

Dağlıq Qarabağla bağlı danışıqlar yenidən canlanır - M.Brayza: “Ciddi irəliləyiş gözlənilmir”
23:14 01.07.2020

Sahibkarların güzəştli kredit imkanı - Aldıqları kreditlərin 60%-nə dövlət zəmanəti veriləcək
22:54 01.07.2020

Daha 588 nəfər koronovirusa yoluxdu - 346 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
22:21 01.07.2020

Virusa yoluxanların sayı azala bilər - “Karantin qaydalarına əməl edək”
21:21 01.07.2020

Həkimlər vətəndaşlara çağırış edir - Virusla mübarizədə yeganə yol məsuliyyətli davranmaqdır
20:54 01.07.2020

Görülən tədbirlər nəticə verəcək - Sərt karantin rejimi yoluxma dinamikasını aşağı salır
20:39 01.07.2020

“Kann” film festivalına etiraz məktubu göndərildi - Ermənilərin işğaldakı torpaqlarımızda çəkdikləri filmə görə
20:21 01.07.2020

Bərdədə restoran sahibi saxlanılıb - Karantin qaydalarını pozan 7 nəfər həbs edilib
19:47 01.07.2020

AI-95 markali benzin bahalaşdı - Benzinin qiyməti 10 qəpik artdı
19:21 01.07.2020

Ölkəyə 168 min fərdi qoruyucu vasitə gətirildi - Pandemiya ilə mübarizəyə ayrılan tibb müəssisələrinə paylanılacaq
18:54 01.07.2020

"Barselona" xal itirdi - Messidən 700-cü qol
18:21 01.07.2020

“Türk Eskobar” həbs olundu - Türkiyənin daxili işlər naziri bu haqda məlumat verib
17:54 01.07.2020

Xaçmazda silah-sürsat tapılıb - 6 əl qumbarası, 361 ədəd patron anama-ya təhvil verilib
17:51 01.07.2020

Tehranda xəstəxanada partlayış olub - 18 nəfər həyatını itirib
17:21 01.07.2020

Bugündən qadağa yumşaldılır - Aİ 14 ölkə vətəndaşlarının avropaya səyahətinə icazə verəcək
16:54 01.07.2020

İranın xarici işlər naziri sanksiyalardan danışıb - Rəsmi Vaşinqtonun məsuliyyət daşıyacağını bəyan edib
16:26 01.07.2020

İstanbul-Bakı təyyarəsinin həcmi böyüyüdülüb - Aviareysə biletlərin sayı artırılıb
16:05 01.07.2020

175 nəfər təkrar qayda pozuntusuna görə məsuliyyətə cəlb edilib - 800 avtomobilin postlardan keçmək cəhdinin qarşısı alınıb
15:48 01.07.2020

Oğuzda yeni layihəyə başlanılıb - Ölkədə istehsal olunan kombaynlar biçin prosesinə cəlb olunub
15:21 01.07.2020

Həmsədrlər bəyanat yaydı - Təxribatçı ifadələr nizamlama prosessinə xələl gətirə bilər
14:54 01.07.2020

Bəhram Bağırzadə “ECMO” cihazından ayrılıb - Vəziyyətində müsbətə doğru dəyişikliklər var
14:21 01.07.2020

Pandemiyanın Azərbaycana vurduğu zərər hesablanır - Sahibkarlar yeni tələblərə uyğunlaşmalıdır
21:57 30.06.2020

Pandemiya ölkələri seçim qarşısında qoyub - İqtisadi zərər yoxsa əhalinin sağlamlığı?
21:38 30.06.2020

Koronavirusa yoluxan həkim əhaliyə çağırış etdi - “Bu gün çox böyük yük altındayıq”
21:21 30.06.2020

Goranboyda zəncirvarı yol qəzası - Yük avtomobili üç minik maşınına çırpılıb
20:54 30.06.2020

“ASAN Xidmət”in iş rejimi gücləndirilib - Gün ərzində 10 mindən çox vətəndaşın müraciəti qəbul olunur
20:02 30.06.2020

Toyuqların çəkisini süni şəkildə artırıblar - Qanunsuz fəaliyyət göstərən toyuq əti müəssisəsi aşkarlandı
19:51 30.06.2020

Cenevrədə ÜST-dən koronavirusla bağlı bədbin açıqlama - “Koronavirusun yayılması sürətlənir”
19:21 30.06.2020

İranda sayt rəhbəri edama məhkum edilib - ABŞ və İsrail kəşfiyyat xidmətlərindən maliyyə dəstəyi alıb
18:51 30.06.2020

Yeni pandemiya qorxusu - Çində təhlükəli virus tapıldı
18:21 30.06.2020

Bütün xəbərlər