Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Neft ucuzlaşır - Hara qədər?

Neft ucuzlaşır - Hara qədər?
797 dəfə oxunub

Əvvəl, hökumət nümayəndələri dünya bazarlarında neftin 1 barelinin qiymətinin hətta 60 ABŞ dollarına düşsə də belə, Azərbaycanın dövlət büdcəsinin icrası üçün heç bir problem yaratmayacağını söyləsələr də indi, sözügedən ucuzlaşmanın icmal büdcəyə təsirsiz ötüşməyəcəyini qeyd etməyə başlayıblar. Bu da təbiidir, o mənada ki, neftin qiymətinin düşməsinin yalnız bu ilin büdcəsinə təsirindən danışmaq olardı. Prosesin 2015-ci ilin dövlət büdcəsinə necə təsir göstərəcəyini isə indidən söyləmək mümkün deyildi.

Əsasən də ona görə ki, ucuzlaşma hələ davam etməkdədir.

Digər tərəfdən, əvvəlki şərhlərimizdə də yazmışdıq ki, ölkəmizin dövlət büdcəsinin yarıdan çox hissəsi Dövlət Neft Fondundan (ARDNF), qalanı isə demək olar, bütövlükdə Dövlət Neft Şirkətindən daxilolmalardan asılı olduğundan neftin dünya bazarlarındakı qiyməti ona dərhal təsir etmir.

Odur ki, neftin qısamüddətli ucuzlaşmasının dövlətin əsas maliyyə sənədinin icrasında problem yaradacağı bizdə əslində, qeyri-mümkün hesab edilir. Ucuzlaşma uzunmüddətli xarakter daşıyarsa məsələ artıq, başqa xarakter daşıyır. Belə ki, bu, istər-istəməz əvvəl ARDNF-in gəlirlərinə, ardınca dövlət büdcəsinə təsir göstərəcək.

Məsələ bundadır ki, artıq, başa çatmaqda olan bu il ərzində neft iyun ayından ucuzlaşmağa başlasa da oktyabra qədər 1 barelin qiyməti 100 dollardan aşağı düşməmişdi. 2014-cü il dövlət büdcəsində qiymət 100 dollardan götürüldüyündən odur ki, narahatlıq yaranmamışdı. Belə ki, 2014-cü ilin yanvar-sentyabr aylarında azərbaycan neftinin orta qiyməti 109 dollar təşkil edib ki, iyun və oktyabr ayları arasında təqribən 20 faiz səviyyəsində ensə də yalnız oktyabr ayında 100 dollardan aşağı düşdü. Bununla belə, ilin sonunadək qiymət 90-95 dollar arasında qalsaydı 2014-cü il üçün neftin 1 barelinin orta qiyməti ölkəmizə 100 dollardan aşağı başa gəlməyəcəkdi.

Ancaq bəlli olduğu kimi noyabrın ortasından 70 dollardan da aşağı düşdü.

Odur ki, maliyyə naziri Samir Şərifov bu günlərdə qeyd etmişdir ki, cari ilin dövlət büdcəsi profisitlə yekunlaşsa da neftin ucuzlaşması icmal büdcənin gəlirlərini azaldacaq. “İcmal büdcənin gəlirləri, əsasən, Neft Fonduna toplanan gəlirlərdən ibarətdir. Yəni, bu gəlirlərə baxdıqda biz icmal büdcənin gəlirlərində xeyli azalma müşahidə edəcəyik.” – deyə, nazir bildirmişdir.

Doğrudur, ARDNF üzrə də cari ildə qiymətin düşməsinin problem yaratmadığı deyilir ki, dövlət büdcəsində olduğu kimi Neft Fondunun da 2014-cü il üçün gəlirləri xərclərini üstələyəcək.

Bunun bir neçə səbəbi vardır. Birincisi sözügedən Fondun da bu il üçün nəzərdə tutulan büdcəsində neftin 1 barelinin qiyməti 100 dollar götürülmüşdüsə, digər səbəblər sırasına isə hasilatın nisbətən qənaətbəxş səviyyədə qalması və neftin qeyd etdiyimiz kimi iyun ayından bəri 40 faiz ucuzlaşmasına rəğmən, bütövlükdə yanvar-noyabr ayları ərzində orta qiymətin 105,6 dollara başa gəlməsi kimi amilləri daxildir. Ona görə də ARDNF-in nə dövlət büdcəsi qarşısında öhdəliyində, nə də gəlirləri ilə xərcləri arasında heç bir kəsir yaranmayacaq.

Ancaq neftin qiymətinin ucuzlaşması tendensiyası davam edərsə bunu, 2015-ci il üçün demək mümkün olmayacaq. Belə ki, dünya bazarındakı ucuzlaşma birinci Neft Fondunu “vuracaq” ki, əvvəla, ölkəmizdə hasilat bu il bayaq qeyd etdiyimiz kimi nisbətən qənaətbəxş səviyyədə qalsa da növbəti ildə buna ümid etmək olmayacaq. Ikincisi də məlum olduğu kimi ARDNF-in üzərinə böyük xərc öhdəlikləri düşür ki, dövlət büdcəsinə transfertdən əlavə, Neft Fondundan Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin tikintisi, Samur-Abşeron suvarma sisteminin yenidən qurulması, 2007-2015-ci illərdə Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsili üzrə Dövlət Proqramı, Neft-Qaz və Neft-kimya Kompleksinin tikintisi layihəsində ölkəmizin iştirak payı, TANAP, “Cənub qaz Dəhlizi” kimi böyük layihələr maliyyələşdirilir.

Yeri gəlmişkən, hasilatın nisbətən sabit qalması səbəbi neft mütəxəssislərinin də bildirdiklərinə görə, “Azəri-Çıraq-Günəş”li yataqlarında modernizasiya ilə əlaqədar bu il ərzində 2 platforma dayandırmalı olsa da cəmi 1-nin dayandırılmasıyla  bağlı izah edilir. Sözümüz bunda deyil.

Nəhayət üçüncüsü, dövlət büdcəmizin gəlirlərinin formalaşmasında sözügedən qurumun payı 2009-cu ildən 50 faizdən yuxarı təşkil edir ki, 2013-cü ilin büdcəsinə ARDNF-dan transfert 11 milyard 350 milyon manat nəzərdə tutulmuşdu ki, bu da gəlirlərin 59,2 faizii demək idi. 2014-cü ilin dövlət büdcəsində ən mühüm cəhət bunun məhz 17,7 faiz az təşkil etməsi sayılsa da, 2015-ci ilin büdcəsində ARDNF-dən transfert cari ilin büdcəsinə proqnozlaşdırılandan 11,3 faiz çox həyata keçiriləcək.

Ümumiyyətlə, Fondun əsasnaməsinə görə də vəsaitlər strateji əhəmiyyətli infrastruktur obyektlərin yenidənqurulması və tikintisinə, həmçinin ümummilli problemlərin həllinə xərclənməkdədir ki, bunlar da hər il xeyli çoxlu pul aparır.

Xatırladaq ki, ARDNF 1999-cu ildə yaradılarkən ölkəmiz üçün iqtisadi təhlükəsizlik yastığı xarakteri daşımaqla o vaxt cəmi 271 milyon dollar vəsaitə malik idi. 2014-cü ilin oktyabrın 1-nə Fondun aktivləri yanvarın 1-nə olan 35 milyard 877 milyon 500 min məbləğindən 3,98 faiz artaraq 37 milyard 305 milyon 300 min ABŞ dollarına çatmışdır.

ARDNF-in rəhbəri Şahmar Mövsümov qeyd etmişdir ki, proqnozlara əsasən, yaxın illərdə quruma 200 milyard dollar daxil olacaq. İş ondadır ki, neftin qiyməti 60 dollar civarında təşkil etdiyindən ötən şərhimizdə də yazmışdıq ki, neftin qiymətinin ucuzlaşması ilə əlaqədar Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) da rəsmi valyuta ehtiyatları azalmaqdadır. Belə ki, cari ilin avqustundan başlanan proses davam edir ki, bunun da manatın dəyəri ilə bağlı olduğu sezilir.

Belə ki, iyulun sonuna ehtiyat 15193.4 min ABŞ dolları təşkil edirdisə, avqustun sonuna bu rəqəm 15190.9, sentyabrda 15042.4, oktyabrda 15033.6, noyabrda isə 14996.3 min dollara bərabər olub. Halbuki, son 4 ildə isə AMB-in valyuta ehtiyatları 6 faizdən çox artaraq 15 milyard dollara çatmışdı.

Odur ki, tendensiyanın gələn ildən başlayaraq Neft Fondunun da aktivlərinə təsir edəcəyi qaçılmaz görünür. Bu üzdən maliyyə naziri də qeyd etmişdir ki, hökumət ucuzlaşmanı diqqətdə saxlayır. “Şərait tələb edərsə, Azərbaycan hökuməti yaxın illər üçün priorotet olmayan infrastruktur layihələrinin icrasını təxirə sala bilər.” – deyə, nazir bildirmişdir.

Pərviz Heydərov

BUNU DA OXU

NATO-nun BAŞ KATİBİNDƏN QARABAĞ AÇIQLAMASI
“Light” neftinin qiyməti bahalaşır
Prezident İlham Əliyev: Biz Böyük Qayıdışın astanasındayıq
Paşinyanın zəngləri
Hikmət Hacıyev: Humanitar atəşkəsin birinci günü Ermənistan Azərbaycanın 5 rayonuna 229 mərmi atıb
Xəbər lenti

Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın bu hökuməti ilə münaqişənin sülh yolu üzrə nizamlanması perspektivləri çox uzaqdır
14:16 22.10.2020

Çempionlar Liqasında I tura yekun vuruldu
13:54 22.10.2020

Ermənistana məxsus daha bir PUA məhv edilib
13:32 22.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın haqq işi Türkiyə mətbuatı vasitəsilə dünyaya çatdırılır
13:08 22.10.2020

Baş Prokurorluq: Ermənistan ordusu Oğuz-Qəbələ-Bakı su kəmərini hədəfə alaraq raket atıb
12:43 22.10.2020

AVROPADA 1 MİLYONDAN ÇOX COVİD-19 XƏSTƏSİ OLAN İLK ÖLKƏ
12:19 22.10.2020

NATO-nun BAŞ KATİBİNDƏN QARABAĞ AÇIQLAMASI
11:57 22.10.2020

BANKA SOXULAN CİNAYƏTKAR TƏSLİM OLUB - Gürcüstanda
11:32 22.10.2020

ERMƏNİSTAN ORDUSUNDA PKK TERRORÇULARI - “ONLAR ÖN MÜDAFIƏ XƏTTINƏ TƏYIN OLUNUR”
11:11 22.10.2020

YAŞAYIŞ MƏNTƏQƏLƏRİNDƏ RAKETLƏR TAPILDI
10:50 22.10.2020

Müdafiə Sənayesi Nazirliyi “İti qovan” pilotsuz uçuş aparatlarının seriyalı istehsalını davam etdirir
10:24 22.10.2020

Siyəzən, Qəbələ və Kürdəmir rayonları Ermənistan ərazisindən raket atəşinə tutulub
09:57 22.10.2020

Cəbhədəki son vəziyyət
09:44 22.10.2020

Luçesku Çempionlar Liqasının tarixinə düşdü
13:27 21.10.2020

Ermənistan ordusuna məxsus pilotsuz uçuş aparatı vurulub
13:04 21.10.2020

Doqquz ayda Azərbaycandan 2722 çeşiddə məhsul ixrac olunub
12:40 21.10.2020

VİRUSA REKORD SAYDA YOLUXMA HALI QEYDƏ ALINIB - Böyük Britaniyada
12:19 21.10.2020

HİKMƏT HACIYEV : “ERMƏNİLƏR MÜLKİ VƏTƏNDAŞLARA QARŞI MÜHARİBƏ CİNAYƏTLƏRİNİ DAVAM ETDİRİR”
11:56 21.10.2020

Düşmənin dinc əhalini hədəfə alması nəticəsində həlak olan mülki şəxslərin sayı 63-ə çatıb
11:30 21.10.2020

“Light” neftinin qiyməti bahalaşır
11:08 21.10.2020

Cəbhədə oktyabrın 21-nə olan son vəziyyət
10:45 21.10.2020

General Şəkinski vəfat etdi
10:23 21.10.2020

Çempionlar Liqası: "Bavariya" "Atletiko"ya, "Liverpul" "Ayaks"a qarşı
10:00 21.10.2020

Millimizin və "Qarabağ"ın ev oyunları ilə bağlı qərar qəbul olundu
09:39 21.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Biz Böyük Qayıdışın astanasındayıq
15:50 20.10.2020

Prezident İlham Əliyev Xocavənd rayonunun isğaldan azad edilən Vəng kəndinə Çinarlı adı verib
15:28 20.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Zəngilan şəhəri və rayonun 6 kəndi, Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd rayonlarının 18 kəndi işğaldan azad edilib
15:15 20.10.2020

Paşinyanın zəngləri
11:57 20.10.2020

Azərbaycan neftinin bir barreli 42,44 dollara satılır
10:33 20.10.2020

Çempionlar Liqasında qrup mərhələsinə start verilir
10:10 20.10.2020

Cəbhədə son vəziyyət
09:49 20.10.2020

VİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 40 MİLYON 287 MİNİ ÖTDÜ
13:13 19.10.2020

DÜŞMƏN HUMANİTAR ATƏŞKƏSİ POZUR
12:51 19.10.2020

COVID-19: Fransada bir gündə 32 427 yeni yoluxma qeydə alınıb
12:28 19.10.2020

Meza Kolli "Keşlə"yə qayıtdı
11:56 19.10.2020

DTX: Həqiqəti əks etdirməyən məlumatların yayılması ümumi işimizə əngəl törədir
11:33 19.10.2020

Hikmət Hacıyev: Humanitar atəşkəsin birinci günü Ermənistan Azərbaycanın 5 rayonuna 229 mərmi atıb
11:10 19.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Ermənistan silahlı qüvvələri razılaşdırılmış müvəqqəti humanitar atəşkəs rejimini kobudcasına pozub
10:51 19.10.2020

Cəbhədə son vəziyyət
10:30 19.10.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
10:07 19.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Cəbrayıl rayonunun 13 kəndi azad edilib
09:49 19.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bu gün Füzuli şəhəri və rayonun bir neçə kəndi işğalçılardan azad edilib
10:25 17.10.2020

FHN: İndiyədək dağıntılar altından xəsarət almış 52 nəfər və 13 nəfərin cəsədi çıxarılıb
10:17 17.10.2020

Hikmət Hacıyev: Gəncədə 10-dan çox mülki şəxs öldürüldü, təxminən 40 nəfər yaralandı
09:50 17.10.2020

Düşmən Gəncədə yenə dinc sakinləri hədəf aldı
09:23 17.10.2020

Ermənistan silahlı qüvvələri Ordubad rayonu ərazisinə raket zərbəsi endirib
13:37 16.10.2020

Yanvar-avqust aylarında Azərbaycan 5,6 milyard dollarlıq neft ixrac edib
12:18 16.10.2020

Adil Əliyev: Zəfər bizimdir
11:56 16.10.2020

"Azərbaycan Rusiya Federasiyasından olan hərbi müşahidəçilərin Qarabağda yerləşdirilməsi fikrini dəstəkləmir” - Hikmət Hacıyev
11:30 16.10.2020

Azərbaycan neftinin bir barreli 41,90 dollara satılır
11:09 16.10.2020

Ölkə üzrə bütün təhsil müəssisələrində tətil elan olunur
10:45 16.10.2020

Bakı metropolitenində sərnişindaşıma fəaliyyəti dayandırılır
10:22 16.10.2020

Ceyhun Bayramovun Türkiyə Respublikasının Xarici İşlər naziri Mevlüt Çavuşoğlu arasında telefon danışığı baş tutub
10:07 16.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Dünya ictimaiyyətini Ermənistanın müharibə cinayətlərini qınamağa çağırıram
09:44 16.10.2020

KORONAVİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 39 MİLYONA ÇATIR
11:23 15.10.2020

TƏRTƏRƏ 130-DAN ÇOX MƏRMİ ATILIB - EVLƏRƏ CİDDİ ZİYAN DƏYİB
11:00 15.10.2020

DÜŞMƏNİN XEYLİ TEXNİKASI MƏHV EDİLİB - Oktyabrın 14-dən 15-ə keçən gecə
10:35 15.10.2020

Fransada koronavirus pandemiyasının ikinci dalğası başlayıb
10:11 15.10.2020

ZELENSKİ BU GÜN TÜRKİYƏYƏ YOLLANIR
09:49 15.10.2020

Mesut Özildən Azərbaycana dəstək
12:59 14.10.2020

Müdafiə Nazirliyi: Mülki əhalimizi və yaşayış məntəqələrimizi hədəfə alan düşmənin bütün legitim hərbi hədəfləri məhv ediləcək
12:35 14.10.2020

TƏRTƏR ATƏŞƏ TUTULUB - BİR NƏFƏR HƏLAK OLUB, YARALILAR VAR
12:10 14.10.2020

ERMƏNİSTANIN NÖVBƏTİ BALLİSTİK RAKET KOMPLEKSİ SIRADAN ÇIXARILIB
11:46 14.10.2020

Rusiya Müdafiə naziri azərbaycanlı və erməni həmkarlarına çağırış edib
11:33 14.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva “İnstagram” səhifəsində paylaşım edib
11:00 14.10.2020

Azərbaycan milli komandası Kiprə qalib gələ bilmədi
10:37 14.10.2020

EVSİZ QALAN VƏTƏNDAŞLAR KİRAYƏ EVLƏ TƏMİN EDİLİB
10:10 14.10.2020

DÜŞMƏNİN HƏRBİ HƏDƏFLƏRİ ZƏRƏRSİZLƏŞDİRİLDİ
09:47 14.10.2020

Fövqəladə Hallar naziri Ermənistan silahlı qüvvələrinin raket atəşləri nəticəsində dağılmış binalara baxış keçirib - Gəncədə
12:25 13.10.2020

“Böyük dəbilqə” turnirində Azərbaycanı 17 cüdoçu təmsil edəcək
12:00 13.10.2020

Azərbaycan yığması UEFA Millətlər Liqasında dördüncü oyununu keçirəcək
11:40 13.10.2020

ERMƏNİSTAN HUMANİTAR ATƏŞKƏS REJİMİ POZUR
11:18 13.10.2020

Düşmənin bütün cəbhəboyu fəaliyyətinin qarşısı alınıb
10:53 13.10.2020

18 yaşlı oğlan dayanacaqda 6 nəfəri güllələyib - Rusiyada
10:30 13.10.2020

Silahlı Qüvvələrə Yardım Fondunda əlavə hesablar açılıb
10:11 13.10.2020

Dünyada ilk dəfə koronavirusa təkrar yoluxmadan ölüm halı qeydə alınıb
09:49 13.10.2020

EMOMƏLİ RƏHMON PREZİDENT SEÇKİLƏRİNİN QALİBİ OLUB
11:45 12.10.2020

Milli komandamız Kiprə qarşı oyuna qara sarğı ilə çıxacaq
11:22 12.10.2020

Bağlanmış 4 bankın əmanətçilərinə 542 milyon manatdan çox kompensasiya ödənilib
11:00 12.10.2020

Qoşunlarımız bütün cəbhə boyu əməliyyat üstünlüyünü qoruyur
10:34 12.10.2020

Bütün xəbərlər