Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Kəmərlərin “genişləndirilməsi” və - Bakıdan asılı məsələ

Kəmərlərin “genişləndirilməsi” və - Bakıdan asılı məsələ
559 dəfə oxunub

Rusiya prezidenti Vladimir Putininin Türkiyəyə səfəri zamanı "Cənub axını" layihəsindən imtina etməsi Avropa İttifaqını (Aİ) deyəsən, əməlli-başlı “çaş-baş” vəziyyətdə qoyub. Əvvəlki şərhlərimizdə də qeyd etmişdik ki, Rusiyanın "Cənub axını" layihəsindən imtina edəcəyi gözlənilən idi. Çünki bu layihə əslində, həqiqətən Rusiyadan çox Aİ-nin özünə lazım idi. Lakin, məlum səbəblər üzündən V. Putinin qeyd olunan addımı atacağı qaçılmaz sayılırdı.

Təsadüfi deyil ki, Rusiya Federasiyasının energetika naziri də qeyd etdi ki, sözügedən qərar şəxsən cənab V. Putinə məxsusdur. Prezident V. Putin məsələdə Bolqarıstan amilini qabartsa da layihənin gündəlikdən çıxarılmasının əsil səbəbləri tamamilə başqadır. Sözümüz bunda deyil.

İndi Aİ tərəfindən "Cənub axını" layihəsinn arxivə atılması ilə əlaqədar Trans-Anadolu Boru Kəməri (TANAP) qaz kəmərinin gücünün 20 milyard kubmetrə qədər artırılması kimi istək irəli sürülür. Məlumdur ki, TANAP layihəsi çərçivəsində inşa olunacaq qaz kəməriylə Azərbaycan “Şahdəniz” yatağından ikinci mərhələ üzrə çıxarılacaq qazın Gürcüstan-Türkiyə-Yunanıstan-Albaniya-İtaliya marşrutu üzrə nəqlini nəzərdə tutur. Belə ki, kəmər vasitəsilə Türkiyəyə 6, Avropaya isə 10 milyard kubmetr həcmində qaz nəql ediləcək.

Ümumiyyətlə, tikintisi layihə iştirakçıları arasında əldə olunan razılığa əsasən 2019-cu ildə başa çatdırılacaq adı çəkilən kəmərlə əvvəl 16 milyard kubmetr qaz nəql ediləcəksə, 2023-cü ildə bu rəqəm 23, 2026-cı ildə isə 31 milyard kubmetrə çatdırılacaq.

Məsələ bundadır ki, kəmərin gücünün 20 milyard kubmetrə qədər artırılması kimi hər addımbaşı bu cür yeni mövzu və "ideya təkliflərin" ortaya atılması Aİ-nin iqtisadi təhlükəsizliyini təmin etmək və enerji təminatı sahəsində konkret və yekdil fikrə sahib olmadığını bir daha əyani sübut edir. Başqa sözlə desək, Aİ ölkələrində iqtisadiyyatla sanki iqtisadçılar və maliyyəçilər deyil, sırf siyasətçilər məşğul olur. Bu isə olduqca təəssüf doğurur. O səbəbdən ki, 20 milyard kubmetr az həcm deyil. Qaz nəqli üçün çəkilən kəmər loru dillə desək, rezindən ibarət olmadığından hər hansı bir istəklə və yaxud təkliflə onun buraxılış həcmini genişləndirmək mümkün deyil.

Bunun üçün müvafiq qaz resursları, investisiya və sair lazımdır.

Yeri gəlmişkən, "Cənub axını" layihəsinin gündəlikdən çıxarılması müəyyən mənada Azərbaycan üçün xeyirli oldu. Bu layihə ölkəmizin Avropanın qaz bazarına iddiaları üçün böyük bir “baryer” sayılırdı. Belə ki, "Cənub axını" layihəsi də tikilib istifadəyə verilərdisə, Azərbaycan qazı üçün ciddi alternativ olacaqdı. Çünki rus qazı həcm, həm də qiymət baxımdan bizimkindən dəfələrlə üstün mövqeyə sahibdir. Hələ buna rəğmən, Rusiya Azərbaycan qazını Avropa bazarında görmək istəmirdi. Odur ki, bizim üçün bu xəbər hardasa sevindirici oldu.

Ancaq V. Putinin səfəri zamanı tək bu məsələ müzakirə edilmədi. Türkiyənin təkcə tranzit deyil, həm də istehlakçı ölkə olduğunu nəzərə alsaq, bu ölkənin özünün də qaz idxalı sahəsində diversifikasiya üçün çalışdığını nəzərdən qaçırmamalıyıq. Bu zaman başlıca məqsəd ən aşağı qiymət əldə etməyə nail olmaqdan ibarətdir ki, “Cənub axını” boru xəttinin tikintisinin əvəzində Türkiyəyə yeni xətt çəkiləcəyi açıqlanıb. Belə ki, bu xətt də Türkiyə-Yunanıstan sərhədinin Türkiyə tərəfində yaradılacaq qaz terminalına birləşdiriləcək ki, Türkiyə tərəfinin tələbləri nəzərə alınaraq 2015-ci ilin yanvarın 1-dən təbii qazın qiymətində  6 faiz endirim ediləcək. Hansı ki, bu da Azərbaycan qazına alternativ deməkdir. Özü də bu dəfə bəlkə də daha əyani və daha ciddi alternativ... Özü də söhbət, ilkin olaraq endirimdən gedib ki, bundan əlavə, qazın həcmində də 3 milyard kubmetr artıma gediləcəyi razılaşdırılıb.

Bütün bunlar bir yana qalsın, ümumiyyətlə, Moskva özü TANAP-a ilk gündən "barmaqarası" baxır. Və dəfələrlə Azərbaycanın onsuz da bu boru kəməri vasitəsilə 15 milyard kubmetrdən artıq qaz  ixrac edə bilməyəcəyi vurğulanıb. Avropaya qaz ixracı ilə bağlı proseslər əslində, Moskvanın istəyinə uyğun inkişaf etsə Azərbaycan qazının hətta Türkiyə bazarına çıxarılması belə, "tıxacla" üzləşəcək.

Rusiya tərəfinin son addımından sonra isə Aİ-nin TANAP-ın gücünü artırmaq barədə təkliklə çıxış edəcəyi təbii ki, gözlənilən idi. Ancaq Avropaya qaz təkcə TANAP ilə çatdırmayacaq... “Şahdəniz” qazını Avropaya çatdırmaq üçün birinci hissəni Gürcüstandan keçəcək cənub-Qafqaz boru kəməri, ikincini TANAP, üçüncünü isə Trans Adriatik Boru Kəməri (TAP) təşkil edəcək ki, bu da böyük bir infrastruktur deməkdir. Onda gərək, Azərbaycandan çəkləcək bütün boru kəmərlərinin gücü artırılsın.

Doğrudur, Avropa Komissiyasının sədr müavini, Aİ-nin enerji komissarı bildirib ki, kəmərin gücünün artırılması üçün texniki imkanlar vardır. Onda necə deyərlər buyursun, Avropa ölkələrinin müvafiq şirkətləri və maliyyə qurumları da özləri qoşulsun bu işə... Prinsipcə və texniki baxımdan əslində, hər şey mümkündür. Sadəcə, konkret və birgə istək, o cümlədən maliyyə vəsaitləri lazımdır.

Sözün qısası, Aİ əgər həqiqətən, Rusiyadan enerji asılılığını azaltmaq istəyirsə TANAP-la yanaşı, TAP-ın da, Azərbaycandan bütün axın imkanlarının da bacardıqca genişləndirilməsi qayğısına qaymalıdır.

Ancaq bu, təkcə Bakıdan asılı məsələ deyil.

Yeri gəlmişkən, Azərbaycan qazının dünya bazarlarına ixracı ilə əlaqədar həyata keçiriləcək layihələrə gələn ilin büdcəsindən 928 milyon manat xərclənəcək ki, bu da Azərbaycan qazının dünya bazarına nəqli ilə əlaqədar Cənub Qaz Dəhlizinin fəaliyyətini təmin etmək məqsədiylə “Şahdəniz” qaz-kondensat yatağının tammiqyaslı işlənməsinə, Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin genişləndirilməsi, Trans-Anadolu Boru Kəməri və Trans-Adriatik Boru Kəməri layihələrinin həyata keçirilməsi üçün əsas sərf edəcək.

 

Pərviz Heydərov 

BUNU DA OXU

Ermənistanda daha 2474 nəfər koronavirusa yoluxub, 14 nəfər ölüb
NATO-nun BAŞ KATİBİNDƏN QARABAĞ AÇIQLAMASI
“Light” neftinin qiyməti bahalaşır
Prezident İlham Əliyev: Biz Böyük Qayıdışın astanasındayıq
Paşinyanın zəngləri
Xəbər lenti

QARABAĞDA DÖYÜŞƏN KEÇMİŞ ERMƏNİ POLİS RƏİSİ MƏHV EDİLİB
11:56 23.10.2020

Pele - 80!
11:32 23.10.2020

“Böyük dəbilqə” turnirinin birinci günündə 7 cüdoçumuz mübarizəyə başlayır
11:09 23.10.2020

Ermənistanda daha 2474 nəfər koronavirusa yoluxub, 14 nəfər ölüb
10:55 23.10.2020

Avroliqada ilk turun nəticələri
10:32 23.10.2020

"Qarabağ" "Makkabi"yə məğlub oldu
10:10 23.10.2020

Müdafiə Nazirliyi: Düşmən fərarilik edərək mövqeləri tərk edir
09:49 23.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Ermənistanın bu hökuməti ilə münaqişənin sülh yolu üzrə nizamlanması perspektivləri çox uzaqdır
14:16 22.10.2020

Çempionlar Liqasında I tura yekun vuruldu
13:54 22.10.2020

Ermənistana məxsus daha bir PUA məhv edilib
13:32 22.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın haqq işi Türkiyə mətbuatı vasitəsilə dünyaya çatdırılır
13:08 22.10.2020

Baş Prokurorluq: Ermənistan ordusu Oğuz-Qəbələ-Bakı su kəmərini hədəfə alaraq raket atıb
12:43 22.10.2020

AVROPADA 1 MİLYONDAN ÇOX COVİD-19 XƏSTƏSİ OLAN İLK ÖLKƏ
12:19 22.10.2020

NATO-nun BAŞ KATİBİNDƏN QARABAĞ AÇIQLAMASI
11:57 22.10.2020

BANKA SOXULAN CİNAYƏTKAR TƏSLİM OLUB - Gürcüstanda
11:32 22.10.2020

ERMƏNİSTAN ORDUSUNDA PKK TERRORÇULARI - “ONLAR ÖN MÜDAFIƏ XƏTTINƏ TƏYIN OLUNUR”
11:11 22.10.2020

YAŞAYIŞ MƏNTƏQƏLƏRİNDƏ RAKETLƏR TAPILDI
10:50 22.10.2020

Müdafiə Sənayesi Nazirliyi “İti qovan” pilotsuz uçuş aparatlarının seriyalı istehsalını davam etdirir
10:24 22.10.2020

Siyəzən, Qəbələ və Kürdəmir rayonları Ermənistan ərazisindən raket atəşinə tutulub
09:57 22.10.2020

Cəbhədəki son vəziyyət
09:44 22.10.2020

Luçesku Çempionlar Liqasının tarixinə düşdü
13:27 21.10.2020

Ermənistan ordusuna məxsus pilotsuz uçuş aparatı vurulub
13:04 21.10.2020

Doqquz ayda Azərbaycandan 2722 çeşiddə məhsul ixrac olunub
12:40 21.10.2020

VİRUSA REKORD SAYDA YOLUXMA HALI QEYDƏ ALINIB - Böyük Britaniyada
12:19 21.10.2020

HİKMƏT HACIYEV : “ERMƏNİLƏR MÜLKİ VƏTƏNDAŞLARA QARŞI MÜHARİBƏ CİNAYƏTLƏRİNİ DAVAM ETDİRİR”
11:56 21.10.2020

Düşmənin dinc əhalini hədəfə alması nəticəsində həlak olan mülki şəxslərin sayı 63-ə çatıb
11:30 21.10.2020

“Light” neftinin qiyməti bahalaşır
11:08 21.10.2020

Cəbhədə oktyabrın 21-nə olan son vəziyyət
10:45 21.10.2020

General Şəkinski vəfat etdi
10:23 21.10.2020

Çempionlar Liqası: "Bavariya" "Atletiko"ya, "Liverpul" "Ayaks"a qarşı
10:00 21.10.2020

Millimizin və "Qarabağ"ın ev oyunları ilə bağlı qərar qəbul olundu
09:39 21.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Biz Böyük Qayıdışın astanasındayıq
15:50 20.10.2020

Prezident İlham Əliyev Xocavənd rayonunun isğaldan azad edilən Vəng kəndinə Çinarlı adı verib
15:28 20.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Zəngilan şəhəri və rayonun 6 kəndi, Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd rayonlarının 18 kəndi işğaldan azad edilib
15:15 20.10.2020

Paşinyanın zəngləri
11:57 20.10.2020

Azərbaycan neftinin bir barreli 42,44 dollara satılır
10:33 20.10.2020

Çempionlar Liqasında qrup mərhələsinə start verilir
10:10 20.10.2020

Cəbhədə son vəziyyət
09:49 20.10.2020

VİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 40 MİLYON 287 MİNİ ÖTDÜ
13:13 19.10.2020

DÜŞMƏN HUMANİTAR ATƏŞKƏSİ POZUR
12:51 19.10.2020

COVID-19: Fransada bir gündə 32 427 yeni yoluxma qeydə alınıb
12:28 19.10.2020

Meza Kolli "Keşlə"yə qayıtdı
11:56 19.10.2020

DTX: Həqiqəti əks etdirməyən məlumatların yayılması ümumi işimizə əngəl törədir
11:33 19.10.2020

Hikmət Hacıyev: Humanitar atəşkəsin birinci günü Ermənistan Azərbaycanın 5 rayonuna 229 mərmi atıb
11:10 19.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Ermənistan silahlı qüvvələri razılaşdırılmış müvəqqəti humanitar atəşkəs rejimini kobudcasına pozub
10:51 19.10.2020

Cəbhədə son vəziyyət
10:30 19.10.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
10:07 19.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Cəbrayıl rayonunun 13 kəndi azad edilib
09:49 19.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bu gün Füzuli şəhəri və rayonun bir neçə kəndi işğalçılardan azad edilib
10:25 17.10.2020

FHN: İndiyədək dağıntılar altından xəsarət almış 52 nəfər və 13 nəfərin cəsədi çıxarılıb
10:17 17.10.2020

Hikmət Hacıyev: Gəncədə 10-dan çox mülki şəxs öldürüldü, təxminən 40 nəfər yaralandı
09:50 17.10.2020

Düşmən Gəncədə yenə dinc sakinləri hədəf aldı
09:23 17.10.2020

Ermənistan silahlı qüvvələri Ordubad rayonu ərazisinə raket zərbəsi endirib
13:37 16.10.2020

Yanvar-avqust aylarında Azərbaycan 5,6 milyard dollarlıq neft ixrac edib
12:18 16.10.2020

Adil Əliyev: Zəfər bizimdir
11:56 16.10.2020

"Azərbaycan Rusiya Federasiyasından olan hərbi müşahidəçilərin Qarabağda yerləşdirilməsi fikrini dəstəkləmir” - Hikmət Hacıyev
11:30 16.10.2020

Azərbaycan neftinin bir barreli 41,90 dollara satılır
11:09 16.10.2020

Ölkə üzrə bütün təhsil müəssisələrində tətil elan olunur
10:45 16.10.2020

Bakı metropolitenində sərnişindaşıma fəaliyyəti dayandırılır
10:22 16.10.2020

Ceyhun Bayramovun Türkiyə Respublikasının Xarici İşlər naziri Mevlüt Çavuşoğlu arasında telefon danışığı baş tutub
10:07 16.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Dünya ictimaiyyətini Ermənistanın müharibə cinayətlərini qınamağa çağırıram
09:44 16.10.2020

KORONAVİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 39 MİLYONA ÇATIR
11:23 15.10.2020

TƏRTƏRƏ 130-DAN ÇOX MƏRMİ ATILIB - EVLƏRƏ CİDDİ ZİYAN DƏYİB
11:00 15.10.2020

DÜŞMƏNİN XEYLİ TEXNİKASI MƏHV EDİLİB - Oktyabrın 14-dən 15-ə keçən gecə
10:35 15.10.2020

Fransada koronavirus pandemiyasının ikinci dalğası başlayıb
10:11 15.10.2020

ZELENSKİ BU GÜN TÜRKİYƏYƏ YOLLANIR
09:49 15.10.2020

Mesut Özildən Azərbaycana dəstək
12:59 14.10.2020

Müdafiə Nazirliyi: Mülki əhalimizi və yaşayış məntəqələrimizi hədəfə alan düşmənin bütün legitim hərbi hədəfləri məhv ediləcək
12:35 14.10.2020

TƏRTƏR ATƏŞƏ TUTULUB - BİR NƏFƏR HƏLAK OLUB, YARALILAR VAR
12:10 14.10.2020

ERMƏNİSTANIN NÖVBƏTİ BALLİSTİK RAKET KOMPLEKSİ SIRADAN ÇIXARILIB
11:46 14.10.2020

Rusiya Müdafiə naziri azərbaycanlı və erməni həmkarlarına çağırış edib
11:33 14.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva “İnstagram” səhifəsində paylaşım edib
11:00 14.10.2020

Azərbaycan milli komandası Kiprə qalib gələ bilmədi
10:37 14.10.2020

EVSİZ QALAN VƏTƏNDAŞLAR KİRAYƏ EVLƏ TƏMİN EDİLİB
10:10 14.10.2020

DÜŞMƏNİN HƏRBİ HƏDƏFLƏRİ ZƏRƏRSİZLƏŞDİRİLDİ
09:47 14.10.2020

Fövqəladə Hallar naziri Ermənistan silahlı qüvvələrinin raket atəşləri nəticəsində dağılmış binalara baxış keçirib - Gəncədə
12:25 13.10.2020

“Böyük dəbilqə” turnirində Azərbaycanı 17 cüdoçu təmsil edəcək
12:00 13.10.2020

Azərbaycan yığması UEFA Millətlər Liqasında dördüncü oyununu keçirəcək
11:40 13.10.2020

ERMƏNİSTAN HUMANİTAR ATƏŞKƏS REJİMİ POZUR
11:18 13.10.2020

Düşmənin bütün cəbhəboyu fəaliyyətinin qarşısı alınıb
10:53 13.10.2020

Bütün xəbərlər