Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Azərbaycanda inflyasiya niyə və nə qədər sabitdir?

Azərbaycanda inflyasiya niyə və  nə qədər sabitdir?
3037 dəfə oxunub

Neftin ucuzlaşması ilə əlaqədar, dünya bazarlarında yanacağın qiyməti aşağı düşür. Buna uyğun olaraq bir çox istehlak mallarının da qiymətləri enir. Xüsusən də ərzaq məhsullarının... Azərbaycanda isə ərzağın qiyməti ötən ay bəlli olduğu kimi yüksəlib. Elə indinin özündə də ərzaq məhsullarının qiymətlərində bahalaşmaya meyl var. Odur ki, sual yaranır ki, bu, nəylə bağlıdır?

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, istehlak mallarının qiymətləri və xidmət tarifləri noyabr ayı ərzində oktyabr ayı ilə müqayisədə 0,1, on bir ay ərzində keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən isə 1,5 faiz bahalaşıb. Oktyabr ayına nisbətən noyabrda ərzaq məhsulları 0,2 faiz bahalaşsa da qeyri-ərzaq mallarının qiymətləri və xidmət tariflərisə əvvəlki ayla eyni səviyyədə qalıb. Ümumiyyətlə, ilin əvvəlindən keçən vaxt ərzində ərzaq məhsullarının qiymətləri 1,1, qeyri-ərzaq mallarının 3,5, xidmət tarifləri isə 0,4 faiz bahalaşıb.

Noyabr ayı ərzində mal, qoyun və toyuq ətləri, balıq məhsulları, limon, portağal, naringin, alma, heyva, nar, xurma, kələm, göyərti, baş soğan, kök, çuğundur kimi məhsulların qiymətlərində ucuzlaşma müşahidə olunduğu halda, buğda unu, əla növ çörəyi, düyü, qarabaşaq yarması, kolbasa məmulatları, süd və süd məhsulları, yumurta, kərə və zeytun yağları, üzüm, qoz, fındıq, şabalıd, xiyar, pomidor, kartof, sarımsaq, duz, şəkər tozunun qiymətlərində bahalaşma qeydə alınmışdır.

Qısa desək, il sona yaxınlaşdıqca 2014-cü ildə inflyasiyanın hansı səviyyədə qeydə alınacağı ciddi maraq doğurur. Keçən il ölkədə istehlak qiymətləri indeksi 2,4 faizlə yekunlaşmışdı ki, başa çatmaqda olan cari il üçün isə Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) 3,5 faiz inflyasiya proqnozlaşdırıb.

2012-ci ildə ölkəmizdə inflyasiya 1,1, 2011-də 7,9, 2010-da 5,7, 2009-da isə 1,5 faiz qeydə alınmışdı ki, 2009-cu ildən bəri ölkədə o, birrəqəmli səviyyədə əldə olunur. Hansı ki, hökumət bunu qoruyub saxlamağa çalışır. Çünki mövcud makroiqtisadi sabitlik naminə bu, vacib sayılır. 2008-ci ilin yekununa görə isə 20,8 faiz inflyasiya qeydə alınmışdı.

Sözümüz bunda deyil.

Əvvəlki şərhlərimizdə də yazmışdıq ki, Azərbaycanda real iqtisadi vəziyyətin yaxşı olduğunu göstərən amillərdən biri əhalinin gəlirlərinin artım səviyyəsinin istehlak qiymətləri indeksini – inflyasiya səviyyəsini üstələməsidir. Bu vəziyyət neçə ildir ki, davam edir. Bunun iki səbəbi var. Birincisi, ölkəmiz inflyasiyanın aşağı səviyyədə olmasına görə dünyada liderdir, ikincisi isə ölkə vətəndaşlarının pul gəlirləri zəif templə də olsa hər il artır. Məsələn, ötən il bizdə inflyasiya göstəricisi 2,4 faizə bərabər olmuşdusa, dünya üzrə bu göstərici 3,6 faiz təşkil etmişdi. Elə cari ilin yanvar-noyabr ayları ərzində əldə olunan 1,5 faizlik inflyasiya səviyyəsi də 2014-cü ildə də sözügedən tendensiyanın qorunub saxlandığını göstərir.

Təkrar edirik ki, hökumət 3,5 faiz proqnozlaşdırıb.

Ancaq əhalinin gəlirləri isə artır. Son statistikaya əsasən, 2014-cü ilin yanvar-noyabr ayları ərzində əhalinin gəlirləri keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 4,7 faiz artaraq 33,6 milyard manata, onun əhalinin hər nəfərinə düşən məbləği isə 3,4 faiz çoxalaraq 3573,3 manata çatmışdır. Gəlirlərin 69,5 faizi son istehlaka, 9,1 faizi vergilər, sosial sığorta və könüllü üzvlük haqlarının ödənilməsinə, 18,8 faizi isə əmanətlərin və kapitalın artırılmasına sərf olunmuşdur. Əhalinin sərəncamında 30,6 milyard manat məbləğində gəlir qalmışdır ki, bu da keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 5,1 faiz artıqdır.

Bəs, ərzağın armağa meyilli olması nəylə əlaqədardır?

Ərzağın qiymətinin artmağa meyilli olması bir neçə səbəblə bağlıdır. Əvvəla, kənar ölkələrdə neftin ucuzlaşması ilə əlaqədar ölkəyə inflyasiya idxalı yaranmış, ikincisi isə bizdə yanacağın qiyməti ucuzlaşmamışdır. Üçüncüsü də ölkədə əhalinin gəlirləri yüksəlməkdədir.

Bu siyahını bir az da uzatmaq olar. Lakin iş ondadır ki, sadaladığımız amillər ciddi xarakter kəsb edir. O mənada ki, bunlar bahalaşmanın növbəti ildə də davam edəcəyi üçün stimul yaradır. Ölkədə qeyri-neft sektorunun istənilən səviyyədə inkişaf etməməsi neftin ucuzlaşması faktını dolayı yolla əleyhimizə işlədir ki, əhalinin gəlirlərinin artması ölkədə ərzaq istehlakını genişləndirir.

Bu mövzuda əvvəlki şərhimizdə də sual etmişdik ki, əhalinin gəlirləri artdıca görəsən, ərzaq istehlakı niyə artır? Ölkəmiz inflyasiya səviyyəsinə görə qeyd etdik ki, dünyada liderdir. Əhalinin gəlirlərinin daha çox hissəsinin ərzağa xərclənməsi qiymət artımı ilə əlaqədar deyilsə, o zaman natural və yaxud həcm etibarilə artım təbii olaraq ciddi sual doğurur.

Məsələ bundadır ki, bu, əhalinin gəlirləri ilə də bağlı məsələ deyil. Xarici ölkələrin təcrübəsi sübut edir ki, ölkələrdə əhali tərəfindən ərzağa xərclənilən vəsait heç də onların real pul gəlirləri ilə bağlı deyil. Məsələn, ABŞ əhalisi gəlirləri baxımından əksər ölkələrin əhalisindən üstün olsa da, ailə büdcəsindən evdən kənarda yemək də daxil olmaqla 15 faizə yaxın pul xərclənir.

Azərbaycana gəldikdə isə gəlirlərin təxminən 70 faizi son istehlaka sərf olunur. Bu isə o deməkdir ki, ölkəmizdə ərzaq məhsullarına yüksək tələb mövcuddur. O zaman, istehlak qiymətləri indeksi – inflyasiya da bizdə deməli, yüksəlməyə meyillidir. Və əhalinin gəlirlərinin onu üstələməsi həm də hökumətin bilavasitə sözügedən göstəricini “basqı” altında saxlamasının nəticəsi hesab olunur. Bu isə idxala rəvac verən amillərdəndir.

Ona görə də kənd təsərrüfatında istehsal istənilən templə artmamaqdır.

Yeri gəlmişkən, növbəti il – 2015-ci il üçün Azərbaycanda bu ildəkindən də az – 2,3 faiz inflyasiya proqnozlaşdırılıb. Bizcə, bunu qorumaq çətin olacaq. Əvvəla, ona görə ki, ölkəyə inflyasiya idxalı mövcuddur. İkincisi isə neftin ucuzlaşması ilə əlaqədar manatın alıcılıq qabiliyyətinin azalması ehtimalı var ki, neftə görə Rusiyada milli pul vahidinin - rublun sürətlə dəyərdən düşməsi iqtisadiyyatı “qara qızıl”dan, o cümlədən dövlət gəlirləri məhz onun qiymətindən asılı olan bütün ölkələr üçün xarakterikdir. Belə ki, real olaraq Azərbaycan manatının da dəyərinin ucuzlaşması təhlükəsi var. Manatın ipini əvvəl “sakit dayandığı” üçün əgər, sərbəst buraxmaq mümkün idisə indi əksinə, “üzü aşağı dartınmağa” başladığı üçün onu bacardıqca möhkəm saxlamaq zərurəti yaranıb.

Üçüncüsü isə, ölkə Prezidentinin tələbi ilə gələn il kredit faizləri aşağı salınacaq. Bu isə baş tutarsa, istehsal və ixracın stimullaşması inflyasiyanı istər-istəməz yüksəldəcək. Çünki ötən yazılarımızda da qeyd etmişik ki, ixracı stimullaşdırmağın ən real yolu mərkəzi kreditləşdirmə üzrə uçot dərəcəsindən keçsə də bizdə bu, mexanizm işləmir. AMB rəhbərliyi də əvvəlki illərdə etiraf etmişdir ki, uçot dərəcəsi makroiqtisadi proseslərə təsir etmədiyi üçün məsələn, sərbəst məzənnə siyasətinə keçid heç bir nəticə verə bilməz.

Odur ki, 2015-ci ildə ola bilsin ki, müəyyən bahalaşma ilə üzləşək.

 

Pərviz Heydərov 

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Ödənişli yolun bir hissəsi artıq hazırdır - 30 km-lik hissəsi yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək
23:54 01.07.2020

Dağlıq Qarabağla bağlı danışıqlar yenidən canlanır - M.Brayza: “Ciddi irəliləyiş gözlənilmir”
23:14 01.07.2020

Sahibkarların güzəştli kredit imkanı - Aldıqları kreditlərin 60%-nə dövlət zəmanəti veriləcək
22:54 01.07.2020

Daha 588 nəfər koronovirusa yoluxdu - 346 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
22:21 01.07.2020

Virusa yoluxanların sayı azala bilər - “Karantin qaydalarına əməl edək”
21:21 01.07.2020

Həkimlər vətəndaşlara çağırış edir - Virusla mübarizədə yeganə yol məsuliyyətli davranmaqdır
20:54 01.07.2020

Görülən tədbirlər nəticə verəcək - Sərt karantin rejimi yoluxma dinamikasını aşağı salır
20:39 01.07.2020

“Kann” film festivalına etiraz məktubu göndərildi - Ermənilərin işğaldakı torpaqlarımızda çəkdikləri filmə görə
20:21 01.07.2020

Bərdədə restoran sahibi saxlanılıb - Karantin qaydalarını pozan 7 nəfər həbs edilib
19:47 01.07.2020

AI-95 markali benzin bahalaşdı - Benzinin qiyməti 10 qəpik artdı
19:21 01.07.2020

Ölkəyə 168 min fərdi qoruyucu vasitə gətirildi - Pandemiya ilə mübarizəyə ayrılan tibb müəssisələrinə paylanılacaq
18:54 01.07.2020

"Barselona" xal itirdi - Messidən 700-cü qol
18:21 01.07.2020

“Türk Eskobar” həbs olundu - Türkiyənin daxili işlər naziri bu haqda məlumat verib
17:54 01.07.2020

Xaçmazda silah-sürsat tapılıb - 6 əl qumbarası, 361 ədəd patron anama-ya təhvil verilib
17:51 01.07.2020

Tehranda xəstəxanada partlayış olub - 18 nəfər həyatını itirib
17:21 01.07.2020

Bugündən qadağa yumşaldılır - Aİ 14 ölkə vətəndaşlarının avropaya səyahətinə icazə verəcək
16:54 01.07.2020

İranın xarici işlər naziri sanksiyalardan danışıb - Rəsmi Vaşinqtonun məsuliyyət daşıyacağını bəyan edib
16:26 01.07.2020

İstanbul-Bakı təyyarəsinin həcmi böyüyüdülüb - Aviareysə biletlərin sayı artırılıb
16:05 01.07.2020

175 nəfər təkrar qayda pozuntusuna görə məsuliyyətə cəlb edilib - 800 avtomobilin postlardan keçmək cəhdinin qarşısı alınıb
15:48 01.07.2020

Oğuzda yeni layihəyə başlanılıb - Ölkədə istehsal olunan kombaynlar biçin prosesinə cəlb olunub
15:21 01.07.2020

Həmsədrlər bəyanat yaydı - Təxribatçı ifadələr nizamlama prosessinə xələl gətirə bilər
14:54 01.07.2020

Bəhram Bağırzadə “ECMO” cihazından ayrılıb - Vəziyyətində müsbətə doğru dəyişikliklər var
14:21 01.07.2020

Pandemiyanın Azərbaycana vurduğu zərər hesablanır - Sahibkarlar yeni tələblərə uyğunlaşmalıdır
21:57 30.06.2020

Pandemiya ölkələri seçim qarşısında qoyub - İqtisadi zərər yoxsa əhalinin sağlamlığı?
21:38 30.06.2020

Koronavirusa yoluxan həkim əhaliyə çağırış etdi - “Bu gün çox böyük yük altındayıq”
21:21 30.06.2020

Goranboyda zəncirvarı yol qəzası - Yük avtomobili üç minik maşınına çırpılıb
20:54 30.06.2020

“ASAN Xidmət”in iş rejimi gücləndirilib - Gün ərzində 10 mindən çox vətəndaşın müraciəti qəbul olunur
20:02 30.06.2020

Toyuqların çəkisini süni şəkildə artırıblar - Qanunsuz fəaliyyət göstərən toyuq əti müəssisəsi aşkarlandı
19:51 30.06.2020

Cenevrədə ÜST-dən koronavirusla bağlı bədbin açıqlama - “Koronavirusun yayılması sürətlənir”
19:21 30.06.2020

İranda sayt rəhbəri edama məhkum edilib - ABŞ və İsrail kəşfiyyat xidmətlərindən maliyyə dəstəyi alıb
18:51 30.06.2020

Yeni pandemiya qorxusu - Çində təhlükəli virus tapıldı
18:21 30.06.2020

Şəmkirdə təhsil şöbəsinin müdiri və ailəsi koronavirusa yoluxub - Müalicələri evdə davam edir
17:51 30.06.2020

Parlamentin növbədənkənar sessiyası başa çatdı - Sessiya dövründə 35 qanun və qərar qəbul edilib
17:36 30.06.2020

Yeni güzəştli kredit təklifi - Sahibkarlar üçün elektron kredit platformasi təqdim edilib
17:12 30.06.2020

Koronavirus üçün polikliniklara müraciət olunacaq - Səhiyyə nazirliyi xəstələrin evdə müalicəsini açıqladı
16:57 30.06.2020

Qeyri-neft sektoru üzrə ixrac azalıb - Rusiya, İsveçrə və Çinə edilən qeyri-neft məhsulların ixracı artıb
16:47 30.06.2020

Göyçayda ikimərtəbəli evdə yanğın baş verib - Əraziyə üç yanğınsöndürən cəlb olunub
16:21 30.06.2020

Gəncədə yaşayış evində yanğın baş verib - Ətrafdakı evlər yanğından mühafizə olunub
15:51 30.06.2020

Rusiyadan daha 225 azərbaycanlı vətənə gətirilir - Onlar karantinə alınacaqlar
15:21 30.06.2020

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
12:25 30.06.2020

SMS-icazə sisteminə limit qoyuldu - Yenilənib - VİDEO
12:00 30.06.2020

Daha iki yeni metro qatarı xəttə buraxıldı - VİDEO
11:36 30.06.2020

Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
11:11 30.06.2020

DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
10:49 30.06.2020

Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
10:25 30.06.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunda aparılan bərpa-konservasiya işləri ilə tanış olublar - Yenilənib - VİDEO
10:01 30.06.2020

DSX İmişlidə İran vətəndaşını saxladı - 21,7 kq narkotik maddə aşkar edilərək götürülüb
21:32 29.06.2020

Cərimələrin tətbiq olunacağı yerlər açıqlanıb - Hansı yerlərdə maska taxmaq məcburidir?
20:54 29.06.2020

Azərbaycana göstərilən növbəti etimad - Dünya birliyi bir araya gəlməyə hazırlaşır
20:21 29.06.2020

Dəyişiklik qəbul olundu - Aztəminatlı ailələrə yaşayış sahələri veriləcək
19:51 29.06.2020

Astarada narkotik becərən 3 qonşu saxlanıldı - Toyuq hinindən 6 kq narkotik maddə çıxdı
19:21 29.06.2020

Maska taxmamağa görə cərimələr iki dəfə artırıldı - Cərimələrin artırılma səbəbinə aydınlıq gətirildi
18:21 29.06.2020

Pakistanda fond birjasının binasına silahlı hücum - Doqquz nəfər həyatını itirib
17:51 29.06.2020

Çində təbii fəlakət həyatı iflic edib - 12 nəfər həyatını itirib
17:21 29.06.2020

Dünyada koroanvirusla bağlı son durum - Virus qurbanlarının sayı yarım milyonu ötüb
16:51 29.06.2020

Cəzaçəkmə müəssisələrində səyyar xidmət - Məhbusların şəxsiyyət vəsiqələri dəyişidirilir
16:14 29.06.2020

Döyüş atışlı məşqlər keçirilib - Gözətçi gəmiləri yoxlanılıb
15:54 29.06.2020

Prezident İlham Əliyevin Sərəncam imzaladı
15:36 29.06.2020

Qazaxda mübahisə bıçaqlanma ilə nəticələndi - 48 yaşlı şəxs həyatını itirdi
15:25 29.06.2020

Zaqatalada “Xaş-Xaş 2020” əməliyyatı - 5 ton çətənə bitkisi məhv edilib
15:14 29.06.2020

Ağstafada bədbəxt hadisə - Qazax sakini su kanalında boğulub
14:25 29.06.2020

Hande Harmançı çağırış etdi - “Qaydalara əməl etməklə özümüzü və yaxınlarımızı qoruya bilərik“
14:14 29.06.2020

Maska taxmamağa görə cərimələr iki dəfə artırıldı
13:58 29.06.2020

HAMİLƏ QADIN KORONAVİRUSDAN HƏYATINI İTİRDİ - Bakıda
13:33 29.06.2020

Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
13:11 29.06.2020

Zaqatalada may balının süzümü davam edir
12:45 29.06.2020

Pandemiyanın turizm sektoruna təsiri - Yenilənib - VİDEO
12:21 29.06.2020

Paytaxt ərazisində koronavirusa ən çox yoluxma hal hansı rayondadır?
11:55 29.06.2020

Ehtiyyatlı olun! Çiyələk və pomidordan zəhərlənmə baş verə bilər - VİDEO
11:30 29.06.2020

Aygün Kazımova iki həftə karantində olub - Yenilənib - VİDEO
11:07 29.06.2020

İcazələrin bir hissəsi ləğv edilib - VİDEO
10:44 29.06.2020

BNA mətbuat katibinin koronavirus testinin nəticələri pozitiv çıxıb - VİDEO
10:20 29.06.2020

Virusa yoluxan ATV-nin əməkdaşı nələri müşahidə etdi? - “Dəhlizdə gəzən bir xəstə səhər tezdən dünyasını dəyişdi” - VİDEO
09:52 29.06.2020

Daha 534 nəfərdə koronavirus aşkarlandı - 307 nəfər sağalıb, 5 nəfər vəfat edib
19:21 28.06.2020

Qırğızıstan və Serbiyada son durum - Virus dövlət idarələrinə də yol açdı
18:51 28.06.2020

İranda da virusun yayılması sürətlənir - Hökumət karantin rejimini yenidən sərtləşdirəcək
18:21 28.06.2020

ABŞ-da rekord yoluxma - Bir gündə 42500 nəfər Covid-19 virusuna yoluxdu
17:54 28.06.2020

ABŞ-da növbəti silahlı insident - 1 nəfər ölüb, 4-ü yaralanıb
17:21 28.06.2020

Putinin bütün koronavirus testləri neqativ çıxıb - O hər gün 3-4 dəfə test olunur
16:54 28.06.2020

Azərbaycan prezidentinin təşəbbüsü - BMT Baş assambleyasının xüsusi sessiyası keçiriləcək
14:51 28.06.2020

Bütün xəbərlər