Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Ana südü xərçəngin dərmanıdır - Bunu bilirdinizmi?

Ana südü xərçəngin dərmanıdır - Bunu bilirdinizmi?
1478 dəfə oxunub

Ana südü yeni doğulmuş körpənin qida ilə bağlı bütün tələblərini ödəyən zəngin qida məhsuludur.

Aparıcı səhiyyə təşkilatlarının, o cümlədən, Amerika Pediatriya Akademiyası və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə əsasən, yenidoğulmuş körpələr optimal boy, çəki, inkişaf səviyyəsi və səhhəti üçün ilk altı ay ərzində ana südü ilə qidalanmalıdır. Daha sonra körpələr adekvat qidalandırıcı və təhlükəsiz qidalar qəbul etməli, habelə döşdən qidalanma da iki il və daha uzun müddətə davam etməlidir.

Beləcə, ana südü uşaq üçün ilk qida mənbəyidir və erkən yaşlarında onun inkişafı prosesinə əhəmiyyətli dərəcə təsir göstərir. Döşlə qidalanma və uşaq leykozu arasında mümkün əlaqələrlə bağlı tədqiqat aparılıb.

Həmin tədqiqata əsasən, analar döşlə qidalandırma yolu ilə övladlarında leykemiyanın inkişafı riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. “JAMAPediatrics” jurnalının məlumatına görə, həkim Efrat Amiteyin (Efrat L.Amitay) rəhbərliyi altında Hayfa Universiteti və İsrailin Xəstəliklərə nəzarət və profilaktika mərkəzinin alimlərindən ibarət birgə tətqiqat qrupunun əldə etdiyi nəticələrə əsasən, doğuşdan sonra azı altı ay ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlar və yeniyetmələrdə (altı aydan az ana südü qəbul etmiş uşaqlarla müqayisədə) leykemiyaya tutulma ehtimalı 19 faiz aşağı olur.

Uşaqlar və 15 yaşdan aşağı yeniyetmələr arasında ən çox can alan ikinci xəstəlik xərçəng xəstəliyi sayılır. Leykemiya isə ən geniş yayılmış uşaq xərçəngi növüdür. Uşaqlar arasında xərçəngdən ölüm hallarının 30 faizi kəskin mieloid leykozun (sümük iliyini həddindən artıq dəyişilmiş qan hüceyrələri yaratmağa məcbur edir) və kəskin limfoblast leykozun (sümük iliyi izafi miqdarda yetkinləşməmiş ağ qan hüceyrəsi ifraz edir) payına düşür.

Leykemiya halları son on il ərzində sabit şəkildə artmaqdadır. Birləşmiş Ştatlarda 1975-2011-ci illərdə illik artım səviyyəsi 0,7 faiz təşkil edib, Avropada isə 1978-1997-ci illər ərzində xəstəliyə tutulma hallarında illik 0,6 faiz artım qeyd alınıb.

Alimlər xəstəliyə tutulma hallarında müşahidə olunan bu artımın nə ilə əlaqədar olduğunu hələ də müəyyən edə bilməyib, ancaq mümkün səbəblərdən biri Qrivs fərziyyəsinə (həmçinin, gigiyena fərziyyəsi adı ilə tanınır) işarə edir. Bu fərziyyəyə görə, döldaxili genetik mutasiya uşaqları leykemiyaya həssas edir, ardınca “infeksion agentlə” təmas doğuşdan sonra xərçəngin inkişafına yol açır.  

Bu fərziyyə doğrudursa, ana südü leykemiyaya qarşı təbii zərdab ola bilər. Uşaq qidalarından fərqli olaraq ana südündə infeksiyalara qarşı mübarizəyə kömək edən antitellər və digər immunoloji aktiv komponentlər olur. Ana südü uşaq bağırsağının mikroflorasının formalaşmasına və beləcə, immun sisteminin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Alimlər döşlə qidalanma və leykoz arasındakı əlaqəni araşdıran zaman Qrivs fərziyyəsini yoxlamaq qərarına gəliblər. Onlar əvvəllər dərc olunmuş (leykemiya və döşdən qidalanma arasında qarşılıqlı əlaqəni tədqiq etmiş) 18 hesabatın məlumatlarını hərtərəfli təhlil edib.

Araşdırma leykemiya diaqnozu qoyulmuş 10292 uşaq və yeniyetmə və nəzarət qrupu kimi tədqiqata cəlb olunmuş 17517 sağlam uşağın tibbi məlumatlarını ehtiva edir.

Ümumilikdə ana südündən məhrum olmuş və ya lazımi müddət ərzində ana südü ilə qidalanmamış uşaqlarla müqayisədə, döşlə qidalanan uşaqlarda leykemiya inkişafının 19 faiz az olduğunu müəyyən edib.

Alimlər tədqiqat məlumatlarını hərtərəfli şəkildə təhlil edib və hər dəfə döşlə qidalanma ilə leykoz arasında əlaqə olduğu sübuta yetirilib.

Məsələn, əsas diqqəti inkişaf etmiş ölkələrdə aparılmış tədqiqatlara yönəldən zaman müəyyən edilib ki, altı aydan çox müddət ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda leykemiya inkişafı ehtimalı ana südündən məhrum edilmiş uşaqlarla müqayisədə, 16 faiz aşağıdır. Alim qrupu öz seçimlərinə uyğun dörd ən iri tədqiqatın məlumatlarını təhlil etdikdən sonra da eyni nəticəyə gəliblər. Tədqiqatçılar belə bir nəticəyə gəlib ki, uşağın altı aydan çox təbii qidalanması leykemiya riskini 14 faiz aşağı salır.

Onlar nəticələri hesalayaraq, bir yaşına qədər xərçəng diaqnozu qoyulmuş uşaqların məlumatlarını tədqiqatdan xaric edib: belə ki, alimlərin fikrincə, bir yaşına qədər aşkarlanmış həmin şişlər, böyük ehtimalla, döşlə qidalanma ilə heç bir əlaqəsi olmayan, ananın doğuşdan öncəki vəziyyəti ilə əlaqədar olub.

Aparılan ixtisarlardan sonra tədqiqatçılar müəyyən edib ki, altı aydan çox müddət ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda leykemiyaya tutulma riski ana südündən məhrum olmuş uşaqlarla müqayisədə, 17 faiz daha azdır.

Bəzi tədqiqatlarda kəskin limfoblast leykozu (KLL) olan uşaqlar kəskin mieloid leykozlu (KML) uşaqlarıdan ayırılıb. Bu, alimlərin altı aydan çox ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda KLL inkişaf riskinin 18 faiz daha az olduğunu öyrənməsinə imkan verib. Habelə döşlə qidalanma və KML arasında hər hansı qarşılıqlı əlaqə ortaya çıxmayıb.  

18 tədqiqatdan 18-də ana südü ilə qidalanmanın müddəti ilə bağlı informasiya olub. Tədqiqatçılar uşaqların tibbi məlumatlarını bu meyar əsasında təhlil edəndən sonra müəyyən  edib ki, azı bir ay ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda, ümumiyyətlə, ana südü qəbul etməmiş və ya cəmi bir neçə həftə ərzində qidalanmış uşaqlarla müqayisədə, leykemiyanın inkişafı riski 11 faiz az olub.

Yeni tədqiqat körpələrin qidalaması ilə onların leykemiyaya həssaslığı arasında açıq-aydın statistik qarşılıqlı əlaqəni üzə çıxrır. “Uşağın altı ay və ya ondan çox müddət ərzində döşlə qidalanması hesabına Uşaq leykozu ilə bağlı bütün halların 14-19 faizinin qarşısını almaq olar”, - deyə həkim Amitey bildirib. Alimlərin fikrincə, bu məlumat ana südü ilə qidalanmanın xeyrinə güclü arqument ola bilər.

Qidalanma növü ilə qan xəstəliyi arasındakı qarşılıqlı əlaqənin səbəbləri hələlik müəyyən edilməyib. Ancaq tədqiqatçıların bununla bağlı bir neçə ideyası var. Efrat Amiteyin fikrincə, ana südü “canlı” maddədir. Yəni onun tərkibində zəngin maddələrdən savayı, ananın orqanizminin hasil etdiyi antitellər olur. Həmin antitellər bağırsaq sisteminin sağlam mikroflorasının formalaşmasına və uşağın immun sisteminin inkişafına təsir göstərir.

Digər mümkün səbəb, ana südünün körpənin mədəsində HAMLE zülal kompleksinin formalaşması üçün zəruri olan optimal turşu-qələvi tarazlığı yaratması sayılır. Gəmiricilər üzərində aparılmış sınaqlar bu kompleksin xərçəng hüceyrələrini öldürməyə qadir olduğunu göstərib.

Ana südünün tərkibində kök hüceyrələri olur. Alimlərin fikrincə, onlar da immun sistemini aktivləşdirə bilər.

Tədqiqat qrupu bu elmi araşdırmanın nəticələrin çox faydalı olduğunu düşünür və təkcə anaların yox, ümumilikdə cəmiyyətin ana südünün xeyri ilə bağlı məlumatlılığının artılmasını vacib hesab edir. Həm də o qeyd olunur ki, xərçəngə qarşı profilaktika baxımından döşlə qidalanma “əslində, əlçatan və ucuz vasitədir”.

“Döşlə qidalanmanın faydalarını insanların diqqətinə çatdırmaq çox vacibdir. Təbii qidalanmanın sosial baxımdan daha məqbul etmək və geniş kütlələr arasında təbliğ etmək üçün bu proseslə pozitiv münasibət formalaşdırmaq vacibdir”, - deyə müəlliflər qeyd edir.

Döşlə qidalanmanın faydaları mövzusu davam etdiriləcək. Belə ki, ana südü qadınlarda döş xərçəngi inkişafının erkən carçısı olur, uşağın intellekt səviyyəsinə müsbət təsir göstərir, hətta bəzi hallarda onu HİV-dən qoruyur. Bu, fərziyyə deyil, elmi faktdır.

Bu materialın orijinalı “Jama Network” portalında dərc olunub.                        

ATV.az

 

BUNU DA OXU

Bakı-Şamaxı yolunda ağır qəza - 5 nəfər həyatını itirib - VİDEO
Kürdəmirdə yol qəzası baş verib - ÖZƏL - FOTOLAR
Çimərlik mövsümünə az qaldı - VİDEO
ATV-nin əməkdaşlarının koronavirus testi neqativ çıxdı - Yenilənib - VİDEO
Ələt azad iqtisadi zonası yaradıldı
Xəbər lenti

Pulsuz tibbi maska paylanıldı - VİDEO
12:27 27.05.2020

Çimərliklərə yeni tələblər qoyuldu - Yenilənib - VİDEO
11:58 27.05.2020

Bakı-Şamaxı yolunda ağır qəza - 5 nəfər həyatını itirib - VİDEO
11:26 27.05.2020

Smart qaz sayğacları dəyişdirilir - Yenilənib - VİDEO
11:01 27.05.2020

Şamaxının icra başçısı rayondakı vəziyyət barəsində danışdı - VİDEO
10:35 27.05.2020

Kürdəmirdə yol qəzası baş verib - ÖZƏL - FOTOLAR
10:10 27.05.2020

Abonent tərəfindən “Azərişığ”ın əməkdaşı güllələndi - Enerji borcunu istəməyə getmişdir
22:35 26.05.2020

Daha 132 nəfər koronavirusa yoluxdu - 78 nəfər sağaldı, bir nəfər vəfat etdi
22:14 26.05.2020

Astarada qadın qonaq getdiyi evdən oğurluq etdi - 10000 manat pul və qızıl-zinət əşyaları oğurlandı
21:45 26.05.2020

Sabiq nazir koronavirusdan öldü - İyunun 1-dən daxili turizmdə məhdudiyyətlər yumşaldılır
21:39 26.05.2020

Astarada narkotacirlər saxlanılıb - Narkotik vasitəni Bakıda satmaq istəyirmiş
21:25 26.05.2020

Gürcüstan xin rəhbəri təşəkkür edib - “Köməklik göstərilməsəydi koronavirusun öhdəsindən gəlmək çətin olardı”
21:04 26.05.2020

ÜST rəsmi açıqlama verib - Malyariya əleyhinə dərman koronavirusa təsir etmir
20:47 26.05.2020

Türkiyədə gizli yas mərasiminə qatılanlar koronavirusa yoluxub - 163 nəfərdə virus aşkarlanıb
20:25 26.05.2020

Gəncədə 61 yaşlı kişinin meyiti evində aşkarlandı - Meyitə kəsici – deşici alətlə xəsarət yetirilib
20:05 26.05.2020

Yayda avtomobillər niyə yanır? - Ustalar səbələri açıqlayır
19:41 26.05.2020

Pulsuz tibbi maska paylanıldı - İctimai nəqliyyatda maskadan istifadə vacibdir
19:08 26.05.2020

Zaqatalada çobanı ilan sancdı - Gürzə gödəkçənin qolunda gizlənibmiş
18:34 26.05.2020

Bərdədə 70 kq yararsız ət aşkarlanıb - Ətdən nümunələr götürülüb
18:12 26.05.2020

Gəncədə avtomobil quyuya aşdı - 1 nəfər öldü, 1 nəfər xəsarət aldı
16:49 26.05.2020

Avtomobil ağaca çırpıldı - Sürücü xəsarət aldı
16:35 26.05.2020

Zidan, Qvardiola, Ançelotti - Çempionlar liqasının ən yaxşı məşqçiləri məlum oldu
15:58 26.05.2020

18 avroluq maskalar - "Barselona"dan azarkeşlərə xüsusi təklif
15:39 26.05.2020

20 min avroluq turnir başlayır - Yarışda milli komandanın üzvləri də iştirak edəcək
15:29 26.05.2020

Atəşkəs pozulub - Mövqelərimiz sutka ərzində 26 dəfə atəşə məruz qalıb
15:13 26.05.2020

Ermənistanda vəziyyət kritikdir - Boş yerlər tükənmək üzrədir
14:58 26.05.2020

Baş nazirin görmə qabiliyyəti pisləşib - Boris conson koronavirusun səhhətinə vurduğu zərərdən danışıb
14:38 26.05.2020

ABŞ-da yeni təhlükəli virus yayılır - Sakinlər həyəcan təbili çalır
14:16 26.05.2020

Dünyada koronavirusla bağlı son statistika - Virus qurbanlarının sayı 348 minə çatır
13:45 26.05.2020

Rusiyada hərbi helikopter qəzaya uğradı - Ölənlər var
13:23 26.05.2020

190 manat birdəfəlik ödəmə nə vaxtadək olacaq? - VİDEO
11:25 26.05.2020

Çimərlik mövsümünə az qaldı - VİDEO
10:59 26.05.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şamaxıya səfər edib - Yenilənib - VİDEO
10:28 26.05.2020

ATV-nin əməkdaşlarının koronavirus testi neqativ çıxdı - Yenilənib - VİDEO
10:01 26.05.2020

Gəncədə avtoxuliqanlıq edən şəxs saxlanıldı - 15 günlük həbs olundu
22:36 25.05.2020

Rusiya vətəndaşı saxlanıldı - Evindən nartotik vasitə və odlu silah götürüldü
22:16 25.05.2020

11 kiloqramdan çox narkotik vasitə dövriyyədən çıxarıldı - Faktla bağlı araşdırma davam edir
21:58 25.05.2020

Yeni Zelnadiyada baş nazir canlı efirdə olarkən zəlzələ baş verdi - 5,8 bal gücündə zəlzələ 30 saniyə davam edib
21:39 25.05.2020

Oksford alimlərindən COVİD-19 pevəndi ilə bağlı açıqlama - Sınaqların uğurlu olacağı ehtimalı 50 faizdir
21:28 25.05.2020

Ermənistanda koronavirus sürətlə yayılır - Bir gündə 452 nəfərdə virus aşkarlanıb
21:16 25.05.2020

Böyük Britaniya karantin qaydalarını pozduğu üçün istefası tələb olunur - Hakim partiyadan da ona qarşı çıxanlar var
20:49 25.05.2020

İki qardaş saxlanıldı - 17 kiloqramdan çox narkotik vasitə dövriyyədən çıxarıldı
20:39 25.05.2020

İmişlidə növbəti dəfə dezinfeksiya işləri aprıldı - Sakinlərə pulsuz maska paylandı
20:13 25.05.2020

149 nəfər yeni koronovirusa yoluxdu - 134 nəfər sağaldı, 2 nəfər vəfat etdi
19:49 25.05.2020

Prezident Ilham Əliyev Gürcüstanın Prezidenti Salome Zurabişvilini Gürcüstanın milli bayramı – Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik edib
19:37 25.05.2020

İtaliya Prezidenti Sercio Mattarella Respublika Günü münasibətilə dövlət başçısına məktub göndərib
19:26 25.05.2020

Türkmənistanın Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Prezidenti İlham Əliyevə təbrik məktubu göndərib
19:03 25.05.2020

Şamaxıda icra hakimiyyətində 1 nəfərdə virus aşkarlandı - İcra başçısı və əməkdaşlar karantindədirlər
18:39 25.05.2020

"Azəriqaz" sosial aksiya keçirdi - Evlərə pulsuz qaz xətti çəkildi
18:27 25.05.2020

Şəkidə əməliyyat tədbiri keçirilib - 1 ton çətənə məhv edilib
18:12 25.05.2020

Ağdaşda qanunsuz narkotik bitki əkən şəxs saxlanıldı - Faktla bağlı araşdırma başladılıb
17:58 25.05.2020

Karantin qaydalarını pozan restoran aşkar edilib - 32 nəfər məsuliyyətə cəlb edilib
17:36 25.05.2020

Təlimlər başa çatdı - Şəxsi heyət təcrübə və vərdişlər əldə edib
17:12 25.05.2020

Pandemiya dövründə ilk titul - Belarus kubokunun yeni sahibi məlum oldu
16:52 25.05.2020

Zidan özünütəcrid qaydalarını pozdu - "Real"ın baş məşqçisi cərimələnəcək
16:38 25.05.2020

Daha bir yüksək vəzifəli şəxs koronavirusa yoluxdu - Tuva respublikasının rəhbəri COVİD-19-a tutulub
16:15 25.05.2020

Trampın tvitlərini yazan şəxs məlum olub - “Bir centlmenim var”
15:48 25.05.2020

Virusa yoluxanların sayı 5 milyon 502 mini ötüb - Ölənlərin sayı isə 346 mini ötüb
15:27 25.05.2020

Atəşkəs yenə pozuldu - Mövqelərimiz atəşə məruz qalıb
15:12 25.05.2020

İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayında rekord azalma - Son sutkada cəmi 50 nəfər virusdan dünyasını dəyişib
14:58 25.05.2020

Çində 5 yaşlı uşaq son anda xilas edilib - Hündürmərtəbəli binanın balkonundan sallanıb
14:48 25.05.2020

Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident İlham Əliyevi Ramazan bayramı münasibətilə təbrik edib
14:36 25.05.2020

İndiyədək 4122 nəfərdə yoluxma aşkarlanıb - 49 nəfər vəfat edib
14:02 25.05.2020

Mingəçevirdə idarəetmədən çıxan maşın 13 nəfəri vurdu - Xəsarət alanlardan 10 nəfəri uşaqdır
19:48 24.05.2020

Virusa yoluxanların sayı 5 milyon 435 mini ötdü - Ölənlərin sayı isə 345 minə çatır
19:29 24.05.2020

Pakistanda qəzaya uğrayan təyyarənin “qara qutuları” tapılıb - Komissiya araşdırmaya başlayıb
19:15 24.05.2020

ABŞ-da koronavirusdan ölənlərin sayında azalma - Nyu-Yorkda gün ərzində daha az insan həyatını itirib
18:54 24.05.2020

Ermənistanda koronavirus sürətlə yayılır - Bir gündə 359 nəfər virusa yoluxub
18:48 24.05.2020

Tramp qolf oynayarkən görüntüləndi - Siyasi rəqibləri tərəfindən tənqid olundu
18:37 24.05.2020

Müsəlman dünyası bayramı fərqli qeyd edir - Əksər ölkələrdə bayram namazları evdə qılınıb
18:29 24.05.2020

Kürdəmirin Sığırlı kəndində 12 nəfər virusa yoluxub - Onların arasında 1 yaşlı uşaq da var
18:13 24.05.2020

Daha 140 nəfər koronavirusa yoluxub - 101 nəfər müalicə olunaraq sağalıb
17:57 24.05.2020

Koronavirusla mübarizədə yeni çağırışlar - Sınaqdan çıxmış Azərbaycan modeli
17:32 24.05.2020

Ramazan ayından sonrakı dönəm - 3 həftə qidalanmaya xüsusi diqqət edilməlidir
17:16 24.05.2020

Bakı və Sumqayıtda ağıllı şəhər sistemi qurulur - Bu şəhərlər müasir texnologiya ilə işıqlandırılacaq
16:48 24.05.2020

Müsəlman dünyası ramazan bayramını qeyd edir - Bu dəfə bayram namazı evlərdə qılınıb
16:28 24.05.2020

Xaçmazda qanunsuz balıq ovunun qarşısı alınıb - Reydlər davam etdirləcək
15:49 24.05.2020

Qarğıdalı əkininə görə fermerlərə vəsait ödəniləcək - Dövlət fermerlərin toxum təminatını dəstəkləyir
15:29 24.05.2020

Bakıda güclü külək ondan çox ağacı aşırıb - Aşan ağac avtomobillərə də ziyan vurub
15:03 24.05.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Ramazan bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını və dünya müsəlmanlarını təbrik edib
14:36 24.05.2020

Bütün xəbərlər