Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Ana südü xərçəngin dərmanıdır - Bunu bilirdinizmi?

Ana südü xərçəngin dərmanıdır - Bunu bilirdinizmi?
   1321 dəfə oxunub

Ana südü yeni doğulmuş körpənin qida ilə bağlı bütün tələblərini ödəyən zəngin qida məhsuludur.

Aparıcı səhiyyə təşkilatlarının, o cümlədən, Amerika Pediatriya Akademiyası və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə əsasən, yenidoğulmuş körpələr optimal boy, çəki, inkişaf səviyyəsi və səhhəti üçün ilk altı ay ərzində ana südü ilə qidalanmalıdır. Daha sonra körpələr adekvat qidalandırıcı və təhlükəsiz qidalar qəbul etməli, habelə döşdən qidalanma da iki il və daha uzun müddətə davam etməlidir.

Beləcə, ana südü uşaq üçün ilk qida mənbəyidir və erkən yaşlarında onun inkişafı prosesinə əhəmiyyətli dərəcə təsir göstərir. Döşlə qidalanma və uşaq leykozu arasında mümkün əlaqələrlə bağlı tədqiqat aparılıb.

Həmin tədqiqata əsasən, analar döşlə qidalandırma yolu ilə övladlarında leykemiyanın inkişafı riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. “JAMAPediatrics” jurnalının məlumatına görə, həkim Efrat Amiteyin (Efrat L.Amitay) rəhbərliyi altında Hayfa Universiteti və İsrailin Xəstəliklərə nəzarət və profilaktika mərkəzinin alimlərindən ibarət birgə tətqiqat qrupunun əldə etdiyi nəticələrə əsasən, doğuşdan sonra azı altı ay ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlar və yeniyetmələrdə (altı aydan az ana südü qəbul etmiş uşaqlarla müqayisədə) leykemiyaya tutulma ehtimalı 19 faiz aşağı olur.

Uşaqlar və 15 yaşdan aşağı yeniyetmələr arasında ən çox can alan ikinci xəstəlik xərçəng xəstəliyi sayılır. Leykemiya isə ən geniş yayılmış uşaq xərçəngi növüdür. Uşaqlar arasında xərçəngdən ölüm hallarının 30 faizi kəskin mieloid leykozun (sümük iliyini həddindən artıq dəyişilmiş qan hüceyrələri yaratmağa məcbur edir) və kəskin limfoblast leykozun (sümük iliyi izafi miqdarda yetkinləşməmiş ağ qan hüceyrəsi ifraz edir) payına düşür.

Leykemiya halları son on il ərzində sabit şəkildə artmaqdadır. Birləşmiş Ştatlarda 1975-2011-ci illərdə illik artım səviyyəsi 0,7 faiz təşkil edib, Avropada isə 1978-1997-ci illər ərzində xəstəliyə tutulma hallarında illik 0,6 faiz artım qeyd alınıb.

Alimlər xəstəliyə tutulma hallarında müşahidə olunan bu artımın nə ilə əlaqədar olduğunu hələ də müəyyən edə bilməyib, ancaq mümkün səbəblərdən biri Qrivs fərziyyəsinə (həmçinin, gigiyena fərziyyəsi adı ilə tanınır) işarə edir. Bu fərziyyəyə görə, döldaxili genetik mutasiya uşaqları leykemiyaya həssas edir, ardınca “infeksion agentlə” təmas doğuşdan sonra xərçəngin inkişafına yol açır.  

Bu fərziyyə doğrudursa, ana südü leykemiyaya qarşı təbii zərdab ola bilər. Uşaq qidalarından fərqli olaraq ana südündə infeksiyalara qarşı mübarizəyə kömək edən antitellər və digər immunoloji aktiv komponentlər olur. Ana südü uşaq bağırsağının mikroflorasının formalaşmasına və beləcə, immun sisteminin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Alimlər döşlə qidalanma və leykoz arasındakı əlaqəni araşdıran zaman Qrivs fərziyyəsini yoxlamaq qərarına gəliblər. Onlar əvvəllər dərc olunmuş (leykemiya və döşdən qidalanma arasında qarşılıqlı əlaqəni tədqiq etmiş) 18 hesabatın məlumatlarını hərtərəfli təhlil edib.

Araşdırma leykemiya diaqnozu qoyulmuş 10292 uşaq və yeniyetmə və nəzarət qrupu kimi tədqiqata cəlb olunmuş 17517 sağlam uşağın tibbi məlumatlarını ehtiva edir.

Ümumilikdə ana südündən məhrum olmuş və ya lazımi müddət ərzində ana südü ilə qidalanmamış uşaqlarla müqayisədə, döşlə qidalanan uşaqlarda leykemiya inkişafının 19 faiz az olduğunu müəyyən edib.

Alimlər tədqiqat məlumatlarını hərtərəfli şəkildə təhlil edib və hər dəfə döşlə qidalanma ilə leykoz arasında əlaqə olduğu sübuta yetirilib.

Məsələn, əsas diqqəti inkişaf etmiş ölkələrdə aparılmış tədqiqatlara yönəldən zaman müəyyən edilib ki, altı aydan çox müddət ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda leykemiya inkişafı ehtimalı ana südündən məhrum edilmiş uşaqlarla müqayisədə, 16 faiz aşağıdır. Alim qrupu öz seçimlərinə uyğun dörd ən iri tədqiqatın məlumatlarını təhlil etdikdən sonra da eyni nəticəyə gəliblər. Tədqiqatçılar belə bir nəticəyə gəlib ki, uşağın altı aydan çox təbii qidalanması leykemiya riskini 14 faiz aşağı salır.

Onlar nəticələri hesalayaraq, bir yaşına qədər xərçəng diaqnozu qoyulmuş uşaqların məlumatlarını tədqiqatdan xaric edib: belə ki, alimlərin fikrincə, bir yaşına qədər aşkarlanmış həmin şişlər, böyük ehtimalla, döşlə qidalanma ilə heç bir əlaqəsi olmayan, ananın doğuşdan öncəki vəziyyəti ilə əlaqədar olub.

Aparılan ixtisarlardan sonra tədqiqatçılar müəyyən edib ki, altı aydan çox müddət ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda leykemiyaya tutulma riski ana südündən məhrum olmuş uşaqlarla müqayisədə, 17 faiz daha azdır.

Bəzi tədqiqatlarda kəskin limfoblast leykozu (KLL) olan uşaqlar kəskin mieloid leykozlu (KML) uşaqlarıdan ayırılıb. Bu, alimlərin altı aydan çox ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda KLL inkişaf riskinin 18 faiz daha az olduğunu öyrənməsinə imkan verib. Habelə döşlə qidalanma və KML arasında hər hansı qarşılıqlı əlaqə ortaya çıxmayıb.  

18 tədqiqatdan 18-də ana südü ilə qidalanmanın müddəti ilə bağlı informasiya olub. Tədqiqatçılar uşaqların tibbi məlumatlarını bu meyar əsasında təhlil edəndən sonra müəyyən  edib ki, azı bir ay ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda, ümumiyyətlə, ana südü qəbul etməmiş və ya cəmi bir neçə həftə ərzində qidalanmış uşaqlarla müqayisədə, leykemiyanın inkişafı riski 11 faiz az olub.

Yeni tədqiqat körpələrin qidalaması ilə onların leykemiyaya həssaslığı arasında açıq-aydın statistik qarşılıqlı əlaqəni üzə çıxrır. “Uşağın altı ay və ya ondan çox müddət ərzində döşlə qidalanması hesabına Uşaq leykozu ilə bağlı bütün halların 14-19 faizinin qarşısını almaq olar”, - deyə həkim Amitey bildirib. Alimlərin fikrincə, bu məlumat ana südü ilə qidalanmanın xeyrinə güclü arqument ola bilər.

Qidalanma növü ilə qan xəstəliyi arasındakı qarşılıqlı əlaqənin səbəbləri hələlik müəyyən edilməyib. Ancaq tədqiqatçıların bununla bağlı bir neçə ideyası var. Efrat Amiteyin fikrincə, ana südü “canlı” maddədir. Yəni onun tərkibində zəngin maddələrdən savayı, ananın orqanizminin hasil etdiyi antitellər olur. Həmin antitellər bağırsaq sisteminin sağlam mikroflorasının formalaşmasına və uşağın immun sisteminin inkişafına təsir göstərir.

Digər mümkün səbəb, ana südünün körpənin mədəsində HAMLE zülal kompleksinin formalaşması üçün zəruri olan optimal turşu-qələvi tarazlığı yaratması sayılır. Gəmiricilər üzərində aparılmış sınaqlar bu kompleksin xərçəng hüceyrələrini öldürməyə qadir olduğunu göstərib.

Ana südünün tərkibində kök hüceyrələri olur. Alimlərin fikrincə, onlar da immun sistemini aktivləşdirə bilər.

Tədqiqat qrupu bu elmi araşdırmanın nəticələrin çox faydalı olduğunu düşünür və təkcə anaların yox, ümumilikdə cəmiyyətin ana südünün xeyri ilə bağlı məlumatlılığının artılmasını vacib hesab edir. Həm də o qeyd olunur ki, xərçəngə qarşı profilaktika baxımından döşlə qidalanma “əslində, əlçatan və ucuz vasitədir”.

“Döşlə qidalanmanın faydalarını insanların diqqətinə çatdırmaq çox vacibdir. Təbii qidalanmanın sosial baxımdan daha məqbul etmək və geniş kütlələr arasında təbliğ etmək üçün bu proseslə pozitiv münasibət formalaşdırmaq vacibdir”, - deyə müəlliflər qeyd edir.

Döşlə qidalanmanın faydaları mövzusu davam etdiriləcək. Belə ki, ana südü qadınlarda döş xərçəngi inkişafının erkən carçısı olur, uşağın intellekt səviyyəsinə müsbət təsir göstərir, hətta bəzi hallarda onu HİV-dən qoruyur. Bu, fərziyyə deyil, elmi faktdır.

Bu materialın orijinalı “Jama Network” portalında dərc olunub.                        

ATV.az

 

BUNU DA OXU

ATV-də yeni serial - "Duzkomediya" - FOTOLAR
Муж 30 лет скрывал от жены, что продал ее квартиру дочери от первого брака
AFFA-nln Baş katibi : "Tənqid hər insanın haqqı və hüququdur"
Rahidə Baxışova və İslam Mehrəliyevdən maraqlı səhnəcik - "Üçümüz" də - VİDEO
Ərdoğandan qondarma "erməni soyqırımı" ilə bağlı açıqlama - “Hadisənin uydurma olduğunu sənədlərlə sübut etdik”
Xəbər lenti

Mal-qara müəmmalı şəkildə tələf olur - Təcili müayinələrə başlandı
22:02 20.11.2019

İcbari tibbi sığortanın tətbiqinə 41 gün qaldı - Kimlər sığorta haqqı ödəməkdən azaddır?
21:45 20.11.2019

“ASAN xidmət” BMT ilə memorandum imzaladı - Uşaq hüquqlarının qorunması istiqamətində işlər görüləcək
21:29 20.11.2019

VI İncəsənət Biennalesi başladı - Tədbirə 17 ölkədən 40 rəssam dəvət edilib - FOTOLAR
21:10 20.11.2019

Morales kompromis təklif edir - O, Boliviyaya geri dönmək arzusundadır
20:52 20.11.2019

Qidalar necə yoxlanılır? - İstehlakçılar proseslə əyani tanış oldular
20:31 20.11.2019

Avtomobil anidən alışaraq yanıb - Ucarda - FOTOLAR
20:12 20.11.2019

Ehtiyatda olan hərbi qulluqçular təltif olundu - Goranboyda tədbir təşkil edilib - FOTOLAR
19:53 20.11.2019

Qəhrəman dənizçilər mükafatlandırıldı - Onlar 14 nəfəri partlayışdan sağ çıxarmışdılar - FOTOLAR
19:35 20.11.2019

İsrailin Suriyaya hava hücumu
19:16 20.11.2019

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Rusiyaya rəsmi səfərə gəlib
18:57 20.11.2019

Sabah bəzi rayonlara sulu qar yağacaq
18:40 20.11.2019

Daha 50 ailəyə mənzil verildi - Şəhid ailəsi və Qarabağ əlillərinin mənzil problemi həll olunur
18:21 20.11.2019

“Qarabağın statusu ilə bağlı qəlizlik yoxdur” - Politoloq Lavrovun fikirlərinə münasibət bildirdi
18:02 20.11.2019

Quba rayonunda 6 kənddə 948 fərdi evə qaz verildi - FOTOLAR
17:41 20.11.2019

Əfqanıstanda “Taliban” hərbi bazaya hücum edib
17:23 20.11.2019

Qadın fermerlər avadanlıq problemi ilə üzləşib - Onlara AFAQ layihəsi çərçivəsində kömək ediləcək - VİDEO
17:04 20.11.2019

38 ildən sonra atasına qovuşdu - “Bizimləsən” - VİDEO
16:45 20.11.2019

Xamenei: “Düşməni geri oturtmuşuq"
16:27 20.11.2019

Bakı şəhərinin Sabunçu rayonu ərazisində avtomobil yollarının, həmçinin su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulması işlərinin davam etdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında - Sərəncam
16:08 20.11.2019

ATV-də yeni serial - "Duzkomediya" - FOTOLAR
15:50 20.11.2019

Муж 30 лет скрывал от жены, что продал ее квартиру дочери от первого брака
15:32 20.11.2019

Almaniyanın sabiq prezidentinin oğlu mühazirə zamanı öldürülüb
15:17 20.11.2019

Azərbaycanın bu rayonlarına yeni icra hakimləri təyin edildi
15:00 20.11.2019

Azərbaycanın bu rayonlarının icra hakimləri işdən azad edildi
14:45 20.11.2019

Bakı-İstanbul təyyarəsi təcili eniş edib - Sərnişinlərdən birinin halı qəfildən pisləşib
14:34 20.11.2019

Masallıda evdən oğurluq olub - Pul və qızıl-zinət əşyaları götürülüb
14:16 20.11.2019

Balakəndə əl qumbaraları tapılıb
13:59 20.11.2019

İranda aksiyalarda ölənlərin sayi 106 nəfərə çatıb - Aksiyanın təşkilatçıları edam olunacaq
13:48 20.11.2019

AFFA-nln Baş katibi : "Tənqid hər insanın haqqı və hüququdur"
13:29 20.11.2019

Bakıda Quba yolunda sürət həddi endirildi - Səbəb yolda qəzaların sayının artmasıdır - VİDEO
13:10 20.11.2019

Sumqayıtın 70 illiyi qeyd olunub - Ümümşəhər tədbiri möhtəşəm paradla yadda qalıb YENİLƏNİB - VİDEO - FOTOLAR
12:52 20.11.2019

Mourinyo "Tottenhem"də!
12:35 20.11.2019

Leyla Əliyevanın iştirakı ilə Bakının Atatürk prospektindəki parka 10 tutuquşu buraxılıb - FOTOLAR
12:30 20.11.2019

Özəl məhkəmə ekspertizası yaradılır - İkinci qanunvericilik paketi müzakirəyə çıxarıldı
12:17 20.11.2019

Avropa çempionatının final mərhələsinə vəsiqə qazanan 20 komanda bəlli oldu
12:00 20.11.2019

Bakıda evlərdən oğurluq edən qadın tutuldu - VİDEO
12:00 20.11.2019

ABŞ Səudiyyə Ərəbistanına əlavə qüvvələr göndərəcək
11:40 20.11.2019

Sənədsiz evlər nə vaxt sənədləşdiriləcək? - Komissiya araşdırma işlərini davam etdirir - VİDEO
11:23 20.11.2019

Səkkiz oyundan bir xal - AÇ-2020-in seçmə mərhələsinin acı nəticəsi
11:05 20.11.2019

Almaniyada miqrant qalmaqalı - Azərbaycandan miqrant qəbulu dayandırılıb - VİDEO
10:46 20.11.2019

Tarixdə bu gün - 20 Noyabr - Qədir Rüstəmov, Lev Tolstoy və uşaqlar
10:28 20.11.2019

Rahidə Baxışova və İslam Mehrəliyevdən maraqlı səhnəcik - "Üçümüz" də - VİDEO
10:09 20.11.2019

Azərbaycanın UNESKO üzrə milli komissiyasının 25 illiyi keçirilib
09:52 20.11.2019

Qarakənddə baş vermiş faciədən 28 il ötür
09:35 20.11.2019

Xəzərdə batan neftçinin meyiti tapıldı - VİDEO
09:20 20.11.2019

644 vakant iş yeri təqdim olundu - Məcburi köçkünlər üçün əmək yarmarkası keçirilib
21:54 19.11.2019

Ərdoğandan qondarma "erməni soyqırımı" ilə bağlı açıqlama - “Hadisənin uydurma olduğunu sənədlərlə sübut etdik”
21:35 19.11.2019

Vəzifəli şəxsin 7 milyonluq əmlakına həbs qoyuldu - Onun 3 milyon dollari təyinati üzrə istifadə etmədiyi aşkarlanıb
21:19 19.11.2019

Qaranlığa qərq olan yaşayış kompleksi - Elektirik enerjisinin verilməsində problem yaşanır
21:00 19.11.2019

Bakı-Şamaxı-Yevlax yolunda çat əmələ gəldi - Çökmə nəticəsində asfalt örtüyünə ziyan dəyib
20:41 19.11.2019

Faiq Ağayev: “Zövqlər çox dəyişib” - VİDEO
20:22 19.11.2019

Rahidə Baxışova maraqlı suallara belə cavab verdi - “Üçümüz”də - VİDEO
20:00 19.11.2019

Xamneinin nümayəndəsinə qarşı sui-qəsd cəhdi - Dörd nəfər saxlanıldı
19:40 19.11.2019

Talıb Tale Əflatun Qubadovu "aldatdı" - “Üçümüz”də - VİDEO
19:21 19.11.2019

Günəş enerjisi ilə işləyən avtomobil - Saatda 90 km sürətlə hərəkət edir - FOTOLAR
19:04 19.11.2019

"Boeing 737" перестал быть самым продаваемым самолетом в мире
18:45 19.11.2019

Sabah hava metohəssas insanlar üçün əlverişsizdir
18:28 19.11.2019

Paytaxtda avtomobil qəzası baş verib - Sürücü xəsarət alıb
18:11 19.11.2019

Prezident İlham Əliyev Bakı dairəvi dəmir yolunun Sabunçu-Pirşağı xəttinin yenidənqurma işlərindən sonra açılışında iştirak edib - Yenilənib - FOTOLAR
17:52 19.11.2019

Ağsu–Kürdəmir–Bəhrəmtəpə (53 km)–Zərdab avtomobil yolunun yenidən qurulmasına 5 milyon manat ayrılıb
17:34 19.11.2019

“Müxtəliflik həftəsi”nə həsr olunmuş növbəti tədbir - FOTOLAR
17:17 19.11.2019

Nəsiminin 650 illiyi qeyd edilir - Bakı Slavyan Universitetində tədbir keçirilib - FOTOLAR
17:00 19.11.2019

Cənubi Koreya və ABŞ hərbi xərclərin bölünməsi üzrə razılığa gələ bilməyib
16:38 19.11.2019

İran ordusu hərbi təlimlərə başladı
16:19 19.11.2019

Луис Энрике вернулся в сборную Испании
15:58 19.11.2019

Afət Fərmanqızı :"Tərəddüd etdiyimdən uşağı abort etdirdim” - VİDEO
15:40 19.11.2019

Bakıda məşhur fotoqrafın sərgisi açıldı - Azərbaycana aid fotolar da nümayiş olunur
15:23 19.11.2019

“İnterfaks”ın redaktoru Moskvada itib
15:05 19.11.2019

Helsinkidə Cəfər Cabbarlının 120 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirilib - VİDEO
14:50 19.11.2019

Qubada ağır qəza - Körpə dünyasını dəyişdi
14:14 19.11.2019

Qəza törədən sürücü hadisə yerindən qaçdı
13:40 19.11.2019

“Barış bulağı” əməliyyatı yenidən başlayacaq - Türkiyə XİN-dən ABŞ və Rusiyaya xəbərdarlıq
13:21 19.11.2019

Gömrük Komitəsində kollegiya iclası olub - 10 ay ərzində görülən işlər müzakirə edilib
13:20 19.11.2019

Yeni duetlər - Nigar Camal ft Aygun Bəylər - "Nəfəsim, qəlbim" - VİDEO
13:03 19.11.2019

Tarixdə bu gün - 19 Noyabr - Beynəlxalq Kişilər Günü, Pelenin mininci qolu və Azərbaycan parlamenti
12:45 19.11.2019

Bakı metrosunun inkişaf planı açıqlanıb - VİDEO
12:38 19.11.2019

Qarabağ İcması ABŞ-da görüşlərini davam etdirir - Qarabağ münaqişəsi haqqında məlumat verilib
12:30 19.11.2019

Sumqayıtın 70 illiyi qeyd olunacaq - Şəhərdə geniş hazırlıq işləri görülüb - YENİLƏNİB - VİDEO
12:12 19.11.2019

Sərnişinlərin nəzərinə! - Bakı-Sabunçu-Bakı elektrik qatarlarının hərəkəti dayandırılıb
11:55 19.11.2019

Bütün xəbərlər