Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Ana südü xərçəngin dərmanıdır - Bunu bilirdinizmi?

Ana südü xərçəngin dərmanıdır - Bunu bilirdinizmi?
   187 dəfə oxunub

Ana südü yeni doğulmuş körpənin qida ilə bağlı bütün tələblərini ödəyən zəngin qida məhsuludur.

Aparıcı səhiyyə təşkilatlarının, o cümlədən, Amerika Pediatriya Akademiyası və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələrinə əsasən, yenidoğulmuş körpələr optimal boy, çəki, inkişaf səviyyəsi və səhhəti üçün ilk altı ay ərzində ana südü ilə qidalanmalıdır. Daha sonra körpələr adekvat qidalandırıcı və təhlükəsiz qidalar qəbul etməli, habelə döşdən qidalanma da iki il və daha uzun müddətə davam etməlidir.

Beləcə, ana südü uşaq üçün ilk qida mənbəyidir və erkən yaşlarında onun inkişafı prosesinə əhəmiyyətli dərəcə təsir göstərir. Döşlə qidalanma və uşaq leykozu arasında mümkün əlaqələrlə bağlı tədqiqat aparılıb.

Həmin tədqiqata əsasən, analar döşlə qidalandırma yolu ilə övladlarında leykemiyanın inkişafı riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. “JAMAPediatrics” jurnalının məlumatına görə, həkim Efrat Amiteyin (Efrat L.Amitay) rəhbərliyi altında Hayfa Universiteti və İsrailin Xəstəliklərə nəzarət və profilaktika mərkəzinin alimlərindən ibarət birgə tətqiqat qrupunun əldə etdiyi nəticələrə əsasən, doğuşdan sonra azı altı ay ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlar və yeniyetmələrdə (altı aydan az ana südü qəbul etmiş uşaqlarla müqayisədə) leykemiyaya tutulma ehtimalı 19 faiz aşağı olur.

Uşaqlar və 15 yaşdan aşağı yeniyetmələr arasında ən çox can alan ikinci xəstəlik xərçəng xəstəliyi sayılır. Leykemiya isə ən geniş yayılmış uşaq xərçəngi növüdür. Uşaqlar arasında xərçəngdən ölüm hallarının 30 faizi kəskin mieloid leykozun (sümük iliyini həddindən artıq dəyişilmiş qan hüceyrələri yaratmağa məcbur edir) və kəskin limfoblast leykozun (sümük iliyi izafi miqdarda yetkinləşməmiş ağ qan hüceyrəsi ifraz edir) payına düşür.

Leykemiya halları son on il ərzində sabit şəkildə artmaqdadır. Birləşmiş Ştatlarda 1975-2011-ci illərdə illik artım səviyyəsi 0,7 faiz təşkil edib, Avropada isə 1978-1997-ci illər ərzində xəstəliyə tutulma hallarında illik 0,6 faiz artım qeyd alınıb.

Alimlər xəstəliyə tutulma hallarında müşahidə olunan bu artımın nə ilə əlaqədar olduğunu hələ də müəyyən edə bilməyib, ancaq mümkün səbəblərdən biri Qrivs fərziyyəsinə (həmçinin, gigiyena fərziyyəsi adı ilə tanınır) işarə edir. Bu fərziyyəyə görə, döldaxili genetik mutasiya uşaqları leykemiyaya həssas edir, ardınca “infeksion agentlə” təmas doğuşdan sonra xərçəngin inkişafına yol açır.  

Bu fərziyyə doğrudursa, ana südü leykemiyaya qarşı təbii zərdab ola bilər. Uşaq qidalarından fərqli olaraq ana südündə infeksiyalara qarşı mübarizəyə kömək edən antitellər və digər immunoloji aktiv komponentlər olur. Ana südü uşaq bağırsağının mikroflorasının formalaşmasına və beləcə, immun sisteminin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Alimlər döşlə qidalanma və leykoz arasındakı əlaqəni araşdıran zaman Qrivs fərziyyəsini yoxlamaq qərarına gəliblər. Onlar əvvəllər dərc olunmuş (leykemiya və döşdən qidalanma arasında qarşılıqlı əlaqəni tədqiq etmiş) 18 hesabatın məlumatlarını hərtərəfli təhlil edib.

Araşdırma leykemiya diaqnozu qoyulmuş 10292 uşaq və yeniyetmə və nəzarət qrupu kimi tədqiqata cəlb olunmuş 17517 sağlam uşağın tibbi məlumatlarını ehtiva edir.

Ümumilikdə ana südündən məhrum olmuş və ya lazımi müddət ərzində ana südü ilə qidalanmamış uşaqlarla müqayisədə, döşlə qidalanan uşaqlarda leykemiya inkişafının 19 faiz az olduğunu müəyyən edib.

Alimlər tədqiqat məlumatlarını hərtərəfli şəkildə təhlil edib və hər dəfə döşlə qidalanma ilə leykoz arasında əlaqə olduğu sübuta yetirilib.

Məsələn, əsas diqqəti inkişaf etmiş ölkələrdə aparılmış tədqiqatlara yönəldən zaman müəyyən edilib ki, altı aydan çox müddət ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda leykemiya inkişafı ehtimalı ana südündən məhrum edilmiş uşaqlarla müqayisədə, 16 faiz aşağıdır. Alim qrupu öz seçimlərinə uyğun dörd ən iri tədqiqatın məlumatlarını təhlil etdikdən sonra da eyni nəticəyə gəliblər. Tədqiqatçılar belə bir nəticəyə gəlib ki, uşağın altı aydan çox təbii qidalanması leykemiya riskini 14 faiz aşağı salır.

Onlar nəticələri hesalayaraq, bir yaşına qədər xərçəng diaqnozu qoyulmuş uşaqların məlumatlarını tədqiqatdan xaric edib: belə ki, alimlərin fikrincə, bir yaşına qədər aşkarlanmış həmin şişlər, böyük ehtimalla, döşlə qidalanma ilə heç bir əlaqəsi olmayan, ananın doğuşdan öncəki vəziyyəti ilə əlaqədar olub.

Aparılan ixtisarlardan sonra tədqiqatçılar müəyyən edib ki, altı aydan çox müddət ərzində ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda leykemiyaya tutulma riski ana südündən məhrum olmuş uşaqlarla müqayisədə, 17 faiz daha azdır.

Bəzi tədqiqatlarda kəskin limfoblast leykozu (KLL) olan uşaqlar kəskin mieloid leykozlu (KML) uşaqlarıdan ayırılıb. Bu, alimlərin altı aydan çox ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda KLL inkişaf riskinin 18 faiz daha az olduğunu öyrənməsinə imkan verib. Habelə döşlə qidalanma və KML arasında hər hansı qarşılıqlı əlaqə ortaya çıxmayıb.  

18 tədqiqatdan 18-də ana südü ilə qidalanmanın müddəti ilə bağlı informasiya olub. Tədqiqatçılar uşaqların tibbi məlumatlarını bu meyar əsasında təhlil edəndən sonra müəyyən  edib ki, azı bir ay ana südü ilə qidalanmış uşaqlarda, ümumiyyətlə, ana südü qəbul etməmiş və ya cəmi bir neçə həftə ərzində qidalanmış uşaqlarla müqayisədə, leykemiyanın inkişafı riski 11 faiz az olub.

Yeni tədqiqat körpələrin qidalaması ilə onların leykemiyaya həssaslığı arasında açıq-aydın statistik qarşılıqlı əlaqəni üzə çıxrır. “Uşağın altı ay və ya ondan çox müddət ərzində döşlə qidalanması hesabına Uşaq leykozu ilə bağlı bütün halların 14-19 faizinin qarşısını almaq olar”, - deyə həkim Amitey bildirib. Alimlərin fikrincə, bu məlumat ana südü ilə qidalanmanın xeyrinə güclü arqument ola bilər.

Qidalanma növü ilə qan xəstəliyi arasındakı qarşılıqlı əlaqənin səbəbləri hələlik müəyyən edilməyib. Ancaq tədqiqatçıların bununla bağlı bir neçə ideyası var. Efrat Amiteyin fikrincə, ana südü “canlı” maddədir. Yəni onun tərkibində zəngin maddələrdən savayı, ananın orqanizminin hasil etdiyi antitellər olur. Həmin antitellər bağırsaq sisteminin sağlam mikroflorasının formalaşmasına və uşağın immun sisteminin inkişafına təsir göstərir.

Digər mümkün səbəb, ana südünün körpənin mədəsində HAMLE zülal kompleksinin formalaşması üçün zəruri olan optimal turşu-qələvi tarazlığı yaratması sayılır. Gəmiricilər üzərində aparılmış sınaqlar bu kompleksin xərçəng hüceyrələrini öldürməyə qadir olduğunu göstərib.

Ana südünün tərkibində kök hüceyrələri olur. Alimlərin fikrincə, onlar da immun sistemini aktivləşdirə bilər.

Tədqiqat qrupu bu elmi araşdırmanın nəticələrin çox faydalı olduğunu düşünür və təkcə anaların yox, ümumilikdə cəmiyyətin ana südünün xeyri ilə bağlı məlumatlılığının artılmasını vacib hesab edir. Həm də o qeyd olunur ki, xərçəngə qarşı profilaktika baxımından döşlə qidalanma “əslində, əlçatan və ucuz vasitədir”.

“Döşlə qidalanmanın faydalarını insanların diqqətinə çatdırmaq çox vacibdir. Təbii qidalanmanın sosial baxımdan daha məqbul etmək və geniş kütlələr arasında təbliğ etmək üçün bu proseslə pozitiv münasibət formalaşdırmaq vacibdir”, - deyə müəlliflər qeyd edir.

Döşlə qidalanmanın faydaları mövzusu davam etdiriləcək. Belə ki, ana südü qadınlarda döş xərçəngi inkişafının erkən carçısı olur, uşağın intellekt səviyyəsinə müsbət təsir göstərir, hətta bəzi hallarda onu HİV-dən qoruyur. Bu, fərziyyə deyil, elmi faktdır.

Bu materialın orijinalı “Jama Network” portalında dərc olunub.                        

ATV.az

 

BUNU DA OXU

Oksanadan seksual pozlar - FOTOLAR
Qarabağ həqiqətləri dünyaya yayılacaq - "Google” şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalandı
Oynaqlardan səs gəlməsi hansı xəstəliklərin əlamətidir?
Folklor İnstitutunda işləmək istəyənlərin nəzərinə - Vakant yerlər var
Ramazan ayından sonra qızıl və gümüş bazarında bahalaşma
Xəbər lenti

Könül Kərimova "Zaurla Günaydın"-da - "Sevgi mələyim " - VİDEO
23:30 15.06.2019

Oksanadan seksual pozlar - FOTOLAR
23:12 15.06.2019

Qarabağ həqiqətləri dünyaya yayılacaq - "Google” şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalandı
22:51 15.06.2019

Bazar günü havanın temperaturu 35 dərəcə olacaq - Dəniz suyunun temperaturu 24 dərəcə təşkil edəcək
22:29 15.06.2019

Türkiyədə ərazi münaqişəsi 6 nəfərin ölümüylə nəticələnib
22:10 15.06.2019

Daha bir kənd qazla təmin edildi - Ağcabədinin 4 yeni massivində işlər yekunlaşıb
21:50 15.06.2019

Turistlərin qaldığı mənzildən 3000 manat pul və mobil telefon oğurlayan qadın saxlanılıb
21:32 15.06.2019

Oynaqlardan səs gəlməsi hansı xəstəliklərin əlamətidir?
21:16 15.06.2019

Folklor İnstitutunda işləmək istəyənlərin nəzərinə - Vakant yerlər var
20:58 15.06.2019

Slovakiya tarixində ilk qadın prezident kimdir? - FOTOLAR
20:58 15.06.2019

10 самых КРЕАТИВНЫХ пенальти в истории футбола - VİDEO
20:40 15.06.2019

Vəfa Şərifova "Zaurla Günaydın"-da - "Bəlkədə doymusan məndən" - VİDEO
20:20 15.06.2019

Əvvələr məhkum olmuş gənclər azadlığa çıxandan sonra oğurluq etdilər - Gəncədə - FOTOLAR
20:02 15.06.2019

Ani Lorak ilk dəfə sevgilisinin üzünü göstərdi - FOTOLAR
19:45 15.06.2019

Рамиль Шейдаев поделился этим воспоминаем о Баку - VİDEO
19:29 15.06.2019

Ramazan ayından sonra qızıl və gümüş bazarında bahalaşma
19:10 15.06.2019

Keniyada partlayış - 8 polis həlak oldu
18:48 15.06.2019

Məşhur aktyor üçüncü dəfə evləndi - FOTOLAR
18:30 15.06.2019

Vasif Məhərrəmli "Zaurla Günaydın"-da - "Səni unuda bilmirəm" - VİDEO
18:10 15.06.2019

Ötən gün 31 nəfər saxlanılıb
17:43 15.06.2019

İyunun 23-də iki ixtisas qrupu üzrə ali məktəblərə imtahan keçiriləcək
17:25 15.06.2019

Azəri qızı Güneldən ŞOK açıqlama - ÖZƏL - FOTOLAR
17:07 15.06.2019

Selena Qomez: - “İnstaqram nəslimi məhv etdi”
16:50 15.06.2019

Oливеру Кану - 50! - VİDEO
16:33 15.06.2019

Zaqatalada iki nəfəri it dişləyib - Xəsarət alanlardan biri uşaqdır
16:29 15.06.2019

Çində daşqınlar 19 nəfəri öldürdü
16:17 15.06.2019

“Düşmən təxribatlarının qarşısı alınsın” - Zakir Həsənov:“Şəxsi heyətin təhlükəsizliyi təmin edilməlidir”
16:00 15.06.2019

"Gündən-Günə" nin bugünkü qonaqları - ÖZƏL - FOTOLAR
15:43 15.06.2019

15 yaşlı oğlanın meyiti dənizdən çıxarılaraq ailəsinə təhvil verilib
15:25 15.06.2019

Milli Qəhrəman İnqilab İsmayılovun ailəsinə mənzil verildi
15:11 15.06.2019

İşçiləri Trampın 73 yaşını belə təbrik etdilər - VİDEO
15:00 15.06.2019

Yaponiyanın Naqano prefekturasında G20 ölkələri enerji nazirlərinin görüşü başlayıb
14:46 15.06.2019

Yada düşər xatirələr. 1994-cü il - Ilqar Xəyal. "Ver əlini" - VİDEO
14:29 15.06.2019

"Zaurla Günaydın" verilişinin qonaqları - ÖZƏL - FOTOLAR
14:10 15.06.2019

Zərdabda avtoxuliqanlıq etdi - 15 gün həbs aldı
13:51 15.06.2019

Elton valideynlərinin fotosunu paylaşdı - FOTOLAR
13:35 15.06.2019

Novruz Məmmədov Tacikistanın prezidenti ilə görüşüb
13:17 15.06.2019

Более 170 человек были доставлены в полицию после массовой драки под Пензой - Местные жители против цыган
12:58 15.06.2019

Azərbaycan nefti bahalaşdı
12:39 15.06.2019

Alen Delon xəstəxanaya yerləşdirildi
12:21 15.06.2019

Bu gün milli parklarda “Açıq qapı” günü keçirilir
12:11 15.06.2019

Birinci vitse-prezidentin adından mərhum Həlimə Əliyevanın ailəsinə başsağlığı verilib
12:00 15.06.2019

Sükan arxasında yatdı və... - ÖZƏL - FOTOLAR
11:50 15.06.2019

“Ləki-Qəbələ” dəmir yolunda işlər sürətlənib - 103 suötürücü qurğunun tikintisi başa çatıb - VİDEO
11:36 15.06.2019

Bu gün "ASAN xidmət” və “ASAN Kommunal” mərkəzlərində qeyri iş günüdür
11:20 15.06.2019

Məşhur serialın aktrisası öldü - FOTOLAR
11:01 15.06.2019

Milli Qurtuluş Günü - xalqımızın şərəf tarixi - VİDEO
10:50 15.06.2019

Müəllimlərin işə qəbuluna start verilir - Sənəd qəbulu iyunun sonlarında başlayacaq
10:42 15.06.2019

Eldəniz Məmmədov "Ən yaxşısı"-da - "Qəlbimdə qaldı hicran" - VİDEO
10:25 15.06.2019

Məcburi köçkünlər müayinə olunur
10:10 15.06.2019

Lombardlar vətəndaşları aldatmaqla məşğuldur - Yeni qanun layihəsində nələr əksini tapib?
09:49 15.06.2019

Azərbaycanın mühüm siyasi uğuru - Amtimilli ünsürlər niyə susur? - VİDEO
09:30 15.06.2019

Bakıda polis əməliyyat keçirdi, külli miqdarda narkotik daşıyan maşın saxlanıldı
23:05 14.06.2019

Son 9 ayda 26 iş üzrə ekspert rəyi hazırlanıb - Əqli mülkiyyət hüquqlarının qorunması gücləndirilib
22:49 14.06.2019

Nurlan Təhməzli "Axşamın oyunu"-da - "Yox Xəbəri " - VİDEO
22:30 14.06.2019

Cocuq Mərcanlıda “son zəng” çalındı - 26 ildən sonra ilk dəfə
22:12 14.06.2019

Əcnəbilər üçün çoxdəfəlik giriş vizasına yeni rüsum qəbul edildi
21:55 14.06.2019

Şənbə gününün havası
21:35 14.06.2019

Günel Talıbı tanımadı
21:19 14.06.2019

Bakı kurortları MDB-nin ən yaxşıları sırasında - Turistlər istirahət üçün paytaxtımızı seçir
21:00 14.06.2019

Jurnalistin ailə üzvlərinin intiharı ilə bağlı cinayət işi başlandı
20:40 14.06.2019

Tünzalənin qarnı və sinəsi açıq libası - FOTOLAR
20:22 14.06.2019

Şirvanda 58 yaşlı kişinin meyiti tapıldı - Faktla bağlı araşdırma aparılır
20:07 14.06.2019

Üzünü tüllə bağlayıb, efirə çıxdı - FOTOLAR
19:50 14.06.2019

Türkiyə müraciət etdi, Rusiya bombaladı - Terrorçuların İdlibdəki mövqeləri darmadağın edildi
19:33 14.06.2019

Mett Henkok Britaniyanın baş naziri postuna namizədliyini geri götürüb
19:14 14.06.2019

Dövlət başçısının fərmanı icra olunur - 174 mənzil sahibindən ilkin sənədlər toplanıb
18:55 14.06.2019

MƏŞHUR FOTOQRAF ATV-NİN QONAĞI OLDU - ÖZƏL - FOTOLAR
18:38 14.06.2019

Tibb müəssisələri 5 ildən bir akkreditasiyadan keçiriləcək
18:32 14.06.2019

Demet Akalın yenə Bakıya gəlməkdən vaz keçdi
18:15 14.06.2019

ABŞ 50 min mühaciri Meksikaya geri göndərə bilər
17:04 14.06.2019

"Şou ATV" nin bugünkü qonaqları - ÖZƏL - FOTOLAR
16:47 14.06.2019

Esra Erol beş ilədək həbs edilə bilər
16:28 14.06.2019

Talıb Tale "Bir axşam"-da - "Yay gecəsi" - VİDEO
16:10 14.06.2019

Elektron qaimə-faktura və vergi hesab-fakturaları birləşdiriləcək
15:52 14.06.2019

Hacı Nazimdən Rəqsanəyə - "İtə də bir əppək borcu var"
15:35 14.06.2019

27 cinayətin üstü “isti izlər”lə açılıb
15:21 14.06.2019

Maradona istefa verdi
15:15 14.06.2019

ATV-nin aparıcısı məzun obrazında - FOTOLAR
15:00 14.06.2019

"2018-ci ilin dövlət büdcəsinin icrası haqqında" qanun ikinci oxunuşda qəbul olunub
14:50 14.06.2019

Bütün xəbərlər