Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Yüksək qan təzyiq nədir? - Həkim məsləhəti

Yüksək qan təzyiq nədir? - Həkim məsləhəti
72177 dəfə oxunub

Xəstələrin illərlə arterial təzyiqi yüksək ola bilər, amma bundan xəbərləri olmaya bilər. Çünki xəstəliyin simptomları üzə çıxmaya bilər. Nəzarət olunmayan hipertenziya ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Arterial təzyiq sizin ürəyinizin vurduğu qanın həcmi və arteriyalarınızın rezistentliyi ilə təyin olunur. Ürəyiniz nə qədər çox qan vurursa və damarlarınız nə qədər dardırsa təzyiqiniz o qədər yüksək olur. Yüksək təzyiq demək olar ki, hər kəsi zədələyə bilir. Lakin xoşbəxtlikdən asanlıqla diaqnozu qoyulur və dərmanlar vasitəsi ilə idarə edilə bilir.

Əlamətlər

Xəstəlik bəzən simptomsuz keçir, bəzən də kəskin baş ağrıları, burundan qanaxmalar, başgicəllənmələr ilə keçir.

Həkimə nə zaman getməli?

20 yaşından yuxarı şəxslərin iki ildən bir arterial təzyiqlərini müayinə etməkləri gərəkdir. Təzyiqi adətən əczaxanalarda və ya poliklinikalarda müayinə etdirmək olar.Əgər hipertenziya diaqnozu qoyulmuşsa bundan sonra təzyiqinizi daha tez-tez müayinə etdirməli və təzyiqinizi həkimin məsləhət gördüyü dərmanlarla idarə etməyə çalışmalısınız.

Səbəblər

Xəstəliyin iki növü var.

İlkin hipertenziya:

90-95% hallarda səbəbləri aydınlaşdırmaq olmur. İllər boyu yavaş-yavaş inkişaf edir.

İkincili hipertenziya:

5-10 % hallarda isə xəstəliyə aşağıdakı hallar səbəb olur. Bu tip hipertenziyalar ikincili adlanır. Qəfil başlanır və təzyiq yüksək rəqəmlərə çatır. Səbəblər əsasən aşağıdakılardır:

- Böyrək xəstəlikləri
- Böyrəküstü vəzi şişləri
- Ürək qüsürları
- Bəzi dərmanlar: hamiləlik əleyhinə, soyuqlama əleyhinə,ağrıkəsicilər.
- İlleqal dərmanlar, kokain, amfetaminlər.

Risk faktorları:

- Yaş.  Yaş artdıqca xəstəliyin əmələ gəlmə riski artır. Orta yaşlarda yüksək arterial təzyiq kişilərdə çox rast gəlinir. Qadınlarda isə adətən menopauzadan sonra bu hal müşahidə olunur.
- İrq. Yüksək arterial təzyiq neqroid irqinin təmsilçilərində daha çox rast gəlinir. Və adətən ağırlaşmalarla müşayiət olunur.
- Ailə tarixçəsi. Adətən irsiyyətin burda rolu olur.

Sizin idarə edə biləcəyiniz risk faktorları:

- Artıq çəki. Çəkiniz artıq olduqca orqanizminizə də o qədər çox qan lazım olur. Və qanın artması da təzyiqin artmasına səbəb olur.
- Fiziki aktiv olmamaq. Sizin fiziki aktiv olmamağınız ürəyinizin işini artırır və ürək vurğularının tezliyi artmış olur.
- Tütün istifadə edilməsi. Bu tip tüstülər sizin arteriyanızın divarını zədələyir. Bu da arteriyaların divarının daralmasına və təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olur.
- Qidalarda duzun çox istifadəsi. Duzun çox istifadəsi mayenin orqanizmdə toplanmasına, bu da təzyiqin qalxmasına səbəb olur.
- Qidanızda kaliumun az olması. Kalium sizin hüceyrələrdə duz balansını saxlamağa kömək edir. Kifayət qədər kalium istifadə etmirsinizsə qidanızsa bu duzun orqanizmdə yığılmasına və təzyiqin qalxmasına səbəb olur.
- Alkoholun istifadəsi. Zaman keçdikcə alkohol içmə sizin ürəyinizi zədələyir.
- Stress. Yüksək stress təzyiqin qalxmasına səbəb olur.
- Xronik vəziyyətlər. Xronik vəziyyətlər təzyiqin yüksək olmasına gətirib çıxarır. Məsələn, şəkərli diabet, böyrək xəstəlikləri, yüksək xolesterol, yuxu apnoyesi.
Bəzən hamiləlik də yüksək arterial təzyiqə səbəb olur. Hipertenziya bəzən uşaqları da zədələyə bilir. Böyrək və ürək xəstəlikləri uşaqlarda təzyiqin qalxmasına səbəb olur.

Ağırlaşmalar

  - Arteriyaların zədələnməsi. Bu halda arteriyalarda ateroskleroz əmələ gəlir.
  - Anevrizma. Yüksək təzyiq damarları zədələyərək anevrizmanın əmələ gəlməsinə səbəb olur. Anevrizmanın divarı zədələməsi həyati təhlükəli ola bilər.
  - Ürək çatmazlığı. Qanı damarların yüksək təzyiqinə qarşı qovmaq ürək əzələsini zəiflədir. Bu da gələcəkdə ürək çatmazlığına səbəb olur.
  - Beyində zədələnmiş və ya blok olunmuş damarlar. Yüksək təzyiq beyin qan dövranını pozur və insulta səbəb olur.
  - Böyrəklərdə zədələnmiş və daralmış damarlar. Bu hal orqanları normal fəaliyyət göstərməyə qoymur.
  - Göz damarlarında dəyişikliklər. Yüksək təzyiq göz damarlarının cırılmasına, daralmasına, nəticədə görmənin itməsinə səbəb olur.

Test və diaqnoz

Təzyiq sfiqmomanometr adlanan cihazla ölçülür. Civə sütunu ilə qiymətləndirilir. Bu zaman 2 rəqəm alınır ki, bunlardan biri sistola, yəni ürəyin yığılma anında olan təzyiqi, digər isə ürəyin diastola, yəni boşalma anında əmələ gələn təzyiqidir.

Son təsnifatlara görə arterial təzyiq 4 kateqoriyaya bölünür:

- Normal qan təzyiqi. Bu halda təzyiqiniz 120/80 mm Hg-dan aşağıdır.
- Prehipertenziya. Bu halda sistolik təzyiq 120-139 arası, diastolik təzyiq isə 80-89 arası olur. Adətən prehipertenziya diaqnozu qoyulan adamlar 4 il ərzində hipertenziya fazasına çatırlar.
- Hipertenziya 1-ci dərəcə. 140-159 mm Hg arası sistolik təzyiq, 90-99 mm Hg arası diastolik təzyiq olur.
- Hipertenziya 2-ci dərəcə. Sistolik təzyiq bu halda 160 mm Hg və daha yüksək, diastolik təzyiq isə 100 mm Hg və daha çox olur.

Bundan əlavə olaraq sizə EKQ-Elektro Kardio Qrafiya, qan analizləri, sidiyin analizi məsləhət görüləcək.

Müalicə və dərmanlar

Müalicə aşağıdakı hallarda başlanır:

140/90 mm Hg və ya aşağı  Əgər siz sağlamsınızsa
130/80 mm Hg və ya aşağı  Əgər xronik böyrək xəstəliyiniz, diabet və ya koronar arteriya xəstəliyiniz varsa
120/80 mm Hg və ya aşağı  Ürək çatmazlığı, xronik böyrək xəstəliyi varsa

Müalicə məqsədi ilə istifadə olunan dərmanlar:

- Sidik qovucular.  Orqanizmdə olan duzu və suyu xaric etməyə kömək edir.
- Beta blokatorlar. Bu dərmanlar ürəyin işini azaldır, yəni ürək vurğularının sayını azaldır, damarlarınızı genişləndirir.
- Angiotenzin çevirici fermentin inhibitorları. Damarları daraldan fermenti blok etməklə damarları genişləndirir, nəticədə təzyiq düşür. Angiotenzin II reseptor blokatorları. Bu dərmanlar reseptorları blok etməklə təsir edir.
- Kalsium kanalı blokatorları. Bu dərmanlar damar divarının əzələlərinə təsir etməklə damarları genişləndirir.
- Əlavə olaraq alfa blokatorlar, alfa-beta blokatorlar, mərkəzi təsir edən dərmanlar, vazodilattorlar işlədilir.

Təzyiqiniz normallaşdıqdan sonra həkim sizə ürək xəstəliklərinin qarşısını almaq üçün aspirin içməyi də məsləhət görə bilər.
Rezistent hipertenziya: Çətin idarə olunan hipertenziyadır
Əgər 3 müxtəlif dərman qəbul etməyinizə baxmayaraq təzyiqiniz yuxarı rəqəmlərdə qalırsa, bu rezistent hipertenziya ola bilər. 4 müxtəlif dərmanla hipertenziya idarə olunursa bu da rezistent pnevmoniya sayıla bilər.
Lakin rezistent hipertenziya hələ o  demək deyil ki təzyiqi idarə etmək mümkün deyil. Ola bilər ki, sizin hər hansı bir böyrək xəstəliyiniz və ya yuxu apnoeniz var. Səbəblərin aydınlaşdırılması təzyiqin idarə edilməsinin asanlaşmasına gətirib çıxarır.
Ola bilsin ki, sizin dərmanlarınızın dozası və ya kombinasiyası düzgün deyil.
Əlavə olaraq sizin başqa xəstəliyinizə görə qəbul etdiyiniz dərmanlar da nəzərdən keçirilməlidir, çünki dərmanlar bir-biri ilə qarşılıqlı təsirə girə bilər və bir-birinin təsirini azalda bilər.
Əgər sizə yazılan dərmanları yadınızdan çıxdığına görə və ya baha olduğuna görə qəbul edə bilmirsinizsə bu barədə həkiminizlə açıq məsləhətləşin.

Həyat tərzi:

Həyat tərzini dəyişmək sizə təzyiqinizə nəzarət etməyə kömək edə bilər.Sizin edə biləcəkləriniz:

 - Sağlam qidalanma. Az piyli qidalardan istifadə etmək, gündəlik rasionda meyvə və tərəvəzin geniş istifadəsi, kaliumlu qidaların istifadəsi nəzərdə tutulur.
 - Qidada duzun azaldılması. Sağlamlar üçün duzun gündəlik limiti 2,4 milliqramdir. Gündəlik 1,5 milliqram artıq xəstələrin təzyiqinə təsir edir. Bunu ardan qaldırmaq üçün az duzlu qidalardan istifadə etmək məsləhətdir.
 - Çəkinin azaldılması. Kök adamlarda hətta 2,3 kq çəkinin azaldılması arterial təzyiqi aşağı sala bilər.
 - Fiziki aktivliyi artırmaq. Gündəlik hətta 30 dəqiqəlik fiziki aktivlik müsbət təsir edə bilər.
 - Alkohol limiti.
 - Siqaret çəkməmək. Bu sizin damarlarınızı zədələyir və son nəticədə təzyiq yüksəlir.
 - Stressi idarə edin. Stressi mümkün qədər azaltmaq məsləhətdir ki, buna da kifayət qədər gündəlik yuxu normasını almaq, əzələ relaksasiyası, dərindən nəfəsalma ilə nail olmaq olar.
 - Təzyiqinizi evdə vaxtaşırı ölçün.

Problemi aradan qaldırmaq

Hipertenziya elə bir xəstəlik deyil ki, onu müalicə edəsiniz və bununla bitsin. Hipertenziya həyatınız boyu sizi müşaiət etdiyindən onun qarşısını almaq üçün həyat tərzinizi dəyişməlisiniz:

 - Dərmanlarınızı vaxtlı-vaxtında qəbul edin. Əgər dərmanların əlavə təsirləri sizi narahat edirsə dərmanı qəbul etməyi dayandırmayın, həkiminizlə bu təsiri necə ardan qaldırmaq barədə məsləhətləşin.
  - Reqular həkim müayinəsinə gedin.
  - Sağlam həyat tərzi keçirin: Sağlam qida, çəkinin azaldılması, fiziki aktivlik, alkohol limiti, siqaret çəkməmək.
  - Stressi idarə etmək. Çalışın müsbət hadisələrdə özünüzü kökləyin.

BUNU DA OXU

Putinin köməkçisi vəzifəsindən istefa verdi
Türkiyədə zəlzələ nəticəsində həlak olanların sayı 22 nəfərə çatıb - 1030 nəfər xəsarət alıb
“Qarabağ”a yeni transferlə bağlı gözlənilməz xəbərdarlıq
Maşınlarını düzgün yerdə saxlamayan sürücülərdən fərqli addım - VİDEO
Tovuzda minik maşını qatarla toqquşub - ÖZƏL - FOTOLAR
Xəbər lenti

Zəlimxan Yaqubun 70 illiyi Gürcüstanda qeyd olunub
18:58 25.01.2020

Hələb şəhəri atəşə tutulub - 11 nəfər ölüb, 30 nəfər yaralanıb
18:33 25.01.2020

Yerə asteroid yaxınlaşır - Səma cismi fevralın 15-də yerə ən yaxın məsafədə olacaq
18:06 25.01.2020

55 yaşlı qadın süni göldə boğularaq həyatını itirib - Gəncədə
17:42 25.01.2020

Tovuz rayonunda ev yanıb - FOTOLAR
17:17 25.01.2020

Putinin köməkçisi vəzifəsindən istefa verdi
16:50 25.01.2020

Prezident İlham Əliyev Türkiyədə azərbaycanlı tələbələrin zəlzələ zonasından təxliyəsi barədə tapşırıq verib
16:26 25.01.2020

ÜST dünyanı koronavirusa qarşı hazırlığa çağırıb - Uxan şəhəri ilə bağlı qorxulu xəbərlər yayılır
16:04 25.01.2020

Evdən qızıl oğurlayan şəxs saxlanılıb - İsmayıllıda
15:38 25.01.2020

Türkiyədə zəlzələ nəticəsində həlak olanların sayı 22 nəfərə çatıb - 1030 nəfər xəsarət alıb
15:15 25.01.2020

Sistemli islahatların uğurlu nəticələri - Azərbaycan Korrupsiya Qavrama İndeksində 26 pillə irəliləyib - VİDEO
14:54 25.01.2020

Azərbaycan Prezidenti türkiyəli həmkarına başsağlığı verib
14:30 25.01.2020

Tibb işçilərinin nəzərinə! - Əməkhaqqına əlavələr ediləcək - VİDEO
13:54 25.01.2020

Tovuz rayonunda yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib - ÖZƏL - FOTOLAR
13:30 25.01.2020

AMEA-da Rəyasət Heyətinin növbəti iclası keçirilib - Yenilənib - VİDEO
13:03 25.01.2020

“Qarabağ”a yeni transferlə bağlı gözlənilməz xəbərdarlıq
12:37 25.01.2020

İsrail-Azərbaycan münasibətləri - Yeni səfir gələcək planlardan danışdı - VİDEO
12:15 25.01.2020

Azərbaycanın artan nüfuzu - Böyük şirkətlər ölkəmizə maraq göstərir - VİDEO
11:54 25.01.2020

Maşınlarını düzgün yerdə saxlamayan sürücülərdən fərqli addım - VİDEO
11:30 25.01.2020

“Bakı-Moskva: Mədəniyyətlərin dialoqu” - Bakıda mühüm tədbir təşkil edildi - VİDEO
11:07 25.01.2020

Prezident İlham Əliyev Davosda “Equinor” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşüb - Yenilənib - VİDEO
10:42 25.01.2020

Prezident İlham Əliyev Davosda İsveçrənin Montrö şəhərinin meri ilə görüşüb - Yenilənib - VİDEO
10:21 25.01.2020

Ramin Quluzadə Sumqayıt şəhərinin və Xızı rayonunun sakinlərini qəbul edib - VİDEO
10:01 25.01.2020

Türkiyədə 6,8 bal gücündə zəlzələ baş verib - 19 nəfər ölüb, 922 nəfər xəsarət alıb
09:44 25.01.2020

Məhsullarımızın Fransaya ixracı artırılır
20:26 24.01.2020

XİN-dən təhlükəli virusla bağlı xəbərdarlıq - Çinə gedənlərə ehtiyatlı olmaq tövsiyə olunur
20:02 24.01.2020

“Brexit”lə bağlı saziş imzalandı - Avropa İttifaqı ilə Britaniya arasında dostluq qorunacaq
19:41 24.01.2020

Dəniz Baykal xəstəxanaya yerləşdirilib
19:19 24.01.2020

Gürcüstanda güclü qar çətinliklər yaradıb - Məktəb və bağçalar bağlanıb
18:50 24.01.2020

“Azəriqaz”ın rəhbərliyi üç rayonda vətəndaş qəbulu keçirib
18:28 24.01.2020

Qarabağda erməni hərbçilər arasında atışma olub
18:00 24.01.2020

Sabah hava necə olacaq?
17:33 24.01.2020

Çindən Türkiyəyə gələn bütün sərnişinlər xüsusi cihazlarla yoxlanılır
17:07 24.01.2020

Qadağan olunan psixotrop tərkibli dərmanların satışı ilə məşğul olan şəxslər saxlanılıb - VİDEO
16:44 24.01.2020

Bakıda mərkəzi rayonun yaradılması üçün üç qurum bu istiqamətdə işləri davam etdirir - VİDEO
16:18 24.01.2020

Putin özünə yeni köməkçilər təyin etdi
15:56 24.01.2020

Tovuzda minik maşını qatarla toqquşub - ÖZƏL - FOTOLAR
15:31 24.01.2020

Davos İqtisadi Forumunun əhəmiyyəti - Ölkəmizə yeni investorlar cəlb olunacaq - VİDEO
14:54 24.01.2020

Şahzadə ABŞ-ın vitse-prezidentinin əlini sıxmadı - Çarlzın bu rəftarının səbəbi məlum deyil
14:32 24.01.2020

İsrail səfiri ilk mətbuat konfransını keçirdi
14:10 24.01.2020

Şirvan sakini saxlanılıb - Üzərindən 100 qram heroin götürülüb
13:47 24.01.2020

Azərbaycan “2020-ci ilin ən yaxşı ölkələr”i siyahısına düşüb - VİDEO
13:20 24.01.2020

Fevralın 9-na təyin edilmiş parlament seçkilərinə bugünədək 2431 namizəd müraciət edib - VİDEO
12:53 24.01.2020

Sərnişinlər bir ay əvvəldən bilet ala biləcəklər - Yenilənib - VİDEO
12:32 24.01.2020

Polis Biləsuvarda 2 iranlını saxlayıb, 16 kiloqramdan çox narkotik və silah aşkarlanıb - VİDEO
12:08 24.01.2020

Cüdo üzrə "İsrail Qran-Pri"si - Şanslar əldən gedir
11:40 24.01.2020

Binəqədi rayonunda ağacların kəsilməsi faktı qeydə alınıb - VİDEO
11:18 24.01.2020

İş zamanı üç nəfəri elektrik cəryanı vurub
10:55 24.01.2020

İlham Əliyev “Swiss Re” şirkətinin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə sədri Veronika Skotti ilə görüşüb - Yenilənib - VİDEO
10:32 24.01.2020

ABŞ İRAQDA İŞİD-Ə QARŞI MÜBARİZƏNİ DAYANDIRIB
10:17 24.01.2020

KRALİÇA “BREXİT” QANUNUNU TƏSDİQLƏDİ
09:50 24.01.2020

Qaçqın statusu alan şəxslərə “Yol sənədi” təqdim edilir
09:23 24.01.2020

İlham Əliyevin Davosda “Procter and Gamble Europe” şirkətinin prezidenti Loik Tassel ilə görüşü olub - VİDEO
21:26 23.01.2020

26 ildən sonra kimliyi bilinən şəhid Yevlaxda dəfn edilib - Yenilənib - VİDEO - FOTOLAR
21:05 23.01.2020

İçərişəhərdə qəzalı binalar təmir olunacaq
20:42 23.01.2020

Koronavirusun müalicəsi tapılıb - Virusa yoluxanların sayı 617 nəfərə çatıb
20:19 23.01.2020

Yasamalda ağac avtomobilin üzərinə aşıb
19:51 23.01.2020

Xoruldamaq hansı xəstəlikdən xəbər verir? - VİDEO
19:24 23.01.2020

Zərərvericilərə qarşı mübarizədə yeni üsul - VİDEO
18:49 23.01.2020

Putinin İsrailə rəsmi səfəri başlayıb
18:30 23.01.2020

Narkotik alverçisi və onun müştərisi tutulub
18:08 23.01.2020

Vaqif Şadlinski “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
17:55 23.01.2020

Cavad Zərif Səudiyyə Ərəbistanının XİN başçısına cavab verib
17:42 23.01.2020

Seçki mübahisələrinin məhkəmə qaydasında həllinə həsr olunan regional seminar-müşavirə keçirilib
16:56 23.01.2020

Xəzərdə suyun səviyyəsi niyə azalır? - VİDEO
16:33 23.01.2020

İlham Əliyevin Davosda İsveçrə Prezidenti Simonetta Sommaruqa ilə görüşüb
16:10 23.01.2020

Kirayə mənzil satışında prosesə yarım saat qalmış sistemdə problem yaranıb - YENİLƏNİB - VİDEO
15:48 23.01.2020

Füzuli rayonunda məcburi köçkün qadınlar üçün biznes sahələri yaradılıb - VİDEO
15:27 23.01.2020

Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının vaxtı açıqlanıb - VİDEO
15:06 23.01.2020

Koronavirus təhlükəsi artır - VİDEO
14:44 23.01.2020

Zığ-Hövsan yolunda işlər nə vaxt yekunlaşacaq? - VİDEO
14:20 23.01.2020

Növbədənkənar parlament seçkilərinə hazırlıq davam edir
13:58 23.01.2020

İraq prezidentindən etiraf - Aksiyalarda 600-dən artıq insan öldürülüb
13:35 23.01.2020

Dəm qazı bir nəfərin həyatına son qoyub - 67 yaşlı kişi yataq otağında boğulub
13:13 23.01.2020

Siyahıyaalma davam edir - Proses ilin sonunda başa çatacaq
12:50 23.01.2020

Makron İsrail polislərini kilsədən qovdu
12:25 23.01.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Mixail Qusmanı 70 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib
12:10 23.01.2020

“Sovetski”də söküntü dayandırılıb - İşlərə nə vaxt başlanılacaq? - VİDEO
11:52 23.01.2020

Qarabağ üçün itirilmiş il - Hikmət Hacıyev: “Erməni tərəfi formatı dəyişməyə cəhd etdi” - VİDEO
11:25 23.01.2020

Davos İqtisadi Forumu Azərbaycan üçün böyük gözləntilər vəd edir - VİDEO
11:02 23.01.2020

Bütün xəbərlər