Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Yüksək qan təzyiq nədir? - Həkim məsləhəti

Yüksək qan təzyiq nədir? - Həkim məsləhəti
   65297 dəfə oxunub

Xəstələrin illərlə arterial təzyiqi yüksək ola bilər, amma bundan xəbərləri olmaya bilər. Çünki xəstəliyin simptomları üzə çıxmaya bilər. Nəzarət olunmayan hipertenziya ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Arterial təzyiq sizin ürəyinizin vurduğu qanın həcmi və arteriyalarınızın rezistentliyi ilə təyin olunur. Ürəyiniz nə qədər çox qan vurursa və damarlarınız nə qədər dardırsa təzyiqiniz o qədər yüksək olur. Yüksək təzyiq demək olar ki, hər kəsi zədələyə bilir. Lakin xoşbəxtlikdən asanlıqla diaqnozu qoyulur və dərmanlar vasitəsi ilə idarə edilə bilir.

Əlamətlər

Xəstəlik bəzən simptomsuz keçir, bəzən də kəskin baş ağrıları, burundan qanaxmalar, başgicəllənmələr ilə keçir.

Həkimə nə zaman getməli?

20 yaşından yuxarı şəxslərin iki ildən bir arterial təzyiqlərini müayinə etməkləri gərəkdir. Təzyiqi adətən əczaxanalarda və ya poliklinikalarda müayinə etdirmək olar.Əgər hipertenziya diaqnozu qoyulmuşsa bundan sonra təzyiqinizi daha tez-tez müayinə etdirməli və təzyiqinizi həkimin məsləhət gördüyü dərmanlarla idarə etməyə çalışmalısınız.

Səbəblər

Xəstəliyin iki növü var.

İlkin hipertenziya:

90-95% hallarda səbəbləri aydınlaşdırmaq olmur. İllər boyu yavaş-yavaş inkişaf edir.

İkincili hipertenziya:

5-10 % hallarda isə xəstəliyə aşağıdakı hallar səbəb olur. Bu tip hipertenziyalar ikincili adlanır. Qəfil başlanır və təzyiq yüksək rəqəmlərə çatır. Səbəblər əsasən aşağıdakılardır:

- Böyrək xəstəlikləri
- Böyrəküstü vəzi şişləri
- Ürək qüsürları
- Bəzi dərmanlar: hamiləlik əleyhinə, soyuqlama əleyhinə,ağrıkəsicilər.
- İlleqal dərmanlar, kokain, amfetaminlər.

Risk faktorları:

- Yaş.  Yaş artdıqca xəstəliyin əmələ gəlmə riski artır. Orta yaşlarda yüksək arterial təzyiq kişilərdə çox rast gəlinir. Qadınlarda isə adətən menopauzadan sonra bu hal müşahidə olunur.
- İrq. Yüksək arterial təzyiq neqroid irqinin təmsilçilərində daha çox rast gəlinir. Və adətən ağırlaşmalarla müşayiət olunur.
- Ailə tarixçəsi. Adətən irsiyyətin burda rolu olur.

Sizin idarə edə biləcəyiniz risk faktorları:

- Artıq çəki. Çəkiniz artıq olduqca orqanizminizə də o qədər çox qan lazım olur. Və qanın artması da təzyiqin artmasına səbəb olur.
- Fiziki aktiv olmamaq. Sizin fiziki aktiv olmamağınız ürəyinizin işini artırır və ürək vurğularının tezliyi artmış olur.
- Tütün istifadə edilməsi. Bu tip tüstülər sizin arteriyanızın divarını zədələyir. Bu da arteriyaların divarının daralmasına və təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olur.
- Qidalarda duzun çox istifadəsi. Duzun çox istifadəsi mayenin orqanizmdə toplanmasına, bu da təzyiqin qalxmasına səbəb olur.
- Qidanızda kaliumun az olması. Kalium sizin hüceyrələrdə duz balansını saxlamağa kömək edir. Kifayət qədər kalium istifadə etmirsinizsə qidanızsa bu duzun orqanizmdə yığılmasına və təzyiqin qalxmasına səbəb olur.
- Alkoholun istifadəsi. Zaman keçdikcə alkohol içmə sizin ürəyinizi zədələyir.
- Stress. Yüksək stress təzyiqin qalxmasına səbəb olur.
- Xronik vəziyyətlər. Xronik vəziyyətlər təzyiqin yüksək olmasına gətirib çıxarır. Məsələn, şəkərli diabet, böyrək xəstəlikləri, yüksək xolesterol, yuxu apnoyesi.
Bəzən hamiləlik də yüksək arterial təzyiqə səbəb olur. Hipertenziya bəzən uşaqları da zədələyə bilir. Böyrək və ürək xəstəlikləri uşaqlarda təzyiqin qalxmasına səbəb olur.

Ağırlaşmalar

  - Arteriyaların zədələnməsi. Bu halda arteriyalarda ateroskleroz əmələ gəlir.
  - Anevrizma. Yüksək təzyiq damarları zədələyərək anevrizmanın əmələ gəlməsinə səbəb olur. Anevrizmanın divarı zədələməsi həyati təhlükəli ola bilər.
  - Ürək çatmazlığı. Qanı damarların yüksək təzyiqinə qarşı qovmaq ürək əzələsini zəiflədir. Bu da gələcəkdə ürək çatmazlığına səbəb olur.
  - Beyində zədələnmiş və ya blok olunmuş damarlar. Yüksək təzyiq beyin qan dövranını pozur və insulta səbəb olur.
  - Böyrəklərdə zədələnmiş və daralmış damarlar. Bu hal orqanları normal fəaliyyət göstərməyə qoymur.
  - Göz damarlarında dəyişikliklər. Yüksək təzyiq göz damarlarının cırılmasına, daralmasına, nəticədə görmənin itməsinə səbəb olur.

Test və diaqnoz

Təzyiq sfiqmomanometr adlanan cihazla ölçülür. Civə sütunu ilə qiymətləndirilir. Bu zaman 2 rəqəm alınır ki, bunlardan biri sistola, yəni ürəyin yığılma anında olan təzyiqi, digər isə ürəyin diastola, yəni boşalma anında əmələ gələn təzyiqidir.

Son təsnifatlara görə arterial təzyiq 4 kateqoriyaya bölünür:

- Normal qan təzyiqi. Bu halda təzyiqiniz 120/80 mm Hg-dan aşağıdır.
- Prehipertenziya. Bu halda sistolik təzyiq 120-139 arası, diastolik təzyiq isə 80-89 arası olur. Adətən prehipertenziya diaqnozu qoyulan adamlar 4 il ərzində hipertenziya fazasına çatırlar.
- Hipertenziya 1-ci dərəcə. 140-159 mm Hg arası sistolik təzyiq, 90-99 mm Hg arası diastolik təzyiq olur.
- Hipertenziya 2-ci dərəcə. Sistolik təzyiq bu halda 160 mm Hg və daha yüksək, diastolik təzyiq isə 100 mm Hg və daha çox olur.

Bundan əlavə olaraq sizə EKQ-Elektro Kardio Qrafiya, qan analizləri, sidiyin analizi məsləhət görüləcək.

Müalicə və dərmanlar

Müalicə aşağıdakı hallarda başlanır:

140/90 mm Hg və ya aşağı  Əgər siz sağlamsınızsa
130/80 mm Hg və ya aşağı  Əgər xronik böyrək xəstəliyiniz, diabet və ya koronar arteriya xəstəliyiniz varsa
120/80 mm Hg və ya aşağı  Ürək çatmazlığı, xronik böyrək xəstəliyi varsa

Müalicə məqsədi ilə istifadə olunan dərmanlar:

- Sidik qovucular.  Orqanizmdə olan duzu və suyu xaric etməyə kömək edir.
- Beta blokatorlar. Bu dərmanlar ürəyin işini azaldır, yəni ürək vurğularının sayını azaldır, damarlarınızı genişləndirir.
- Angiotenzin çevirici fermentin inhibitorları. Damarları daraldan fermenti blok etməklə damarları genişləndirir, nəticədə təzyiq düşür. Angiotenzin II reseptor blokatorları. Bu dərmanlar reseptorları blok etməklə təsir edir.
- Kalsium kanalı blokatorları. Bu dərmanlar damar divarının əzələlərinə təsir etməklə damarları genişləndirir.
- Əlavə olaraq alfa blokatorlar, alfa-beta blokatorlar, mərkəzi təsir edən dərmanlar, vazodilattorlar işlədilir.

Təzyiqiniz normallaşdıqdan sonra həkim sizə ürək xəstəliklərinin qarşısını almaq üçün aspirin içməyi də məsləhət görə bilər.
Rezistent hipertenziya: Çətin idarə olunan hipertenziyadır
Əgər 3 müxtəlif dərman qəbul etməyinizə baxmayaraq təzyiqiniz yuxarı rəqəmlərdə qalırsa, bu rezistent hipertenziya ola bilər. 4 müxtəlif dərmanla hipertenziya idarə olunursa bu da rezistent pnevmoniya sayıla bilər.
Lakin rezistent hipertenziya hələ o  demək deyil ki təzyiqi idarə etmək mümkün deyil. Ola bilər ki, sizin hər hansı bir böyrək xəstəliyiniz və ya yuxu apnoeniz var. Səbəblərin aydınlaşdırılması təzyiqin idarə edilməsinin asanlaşmasına gətirib çıxarır.
Ola bilsin ki, sizin dərmanlarınızın dozası və ya kombinasiyası düzgün deyil.
Əlavə olaraq sizin başqa xəstəliyinizə görə qəbul etdiyiniz dərmanlar da nəzərdən keçirilməlidir, çünki dərmanlar bir-biri ilə qarşılıqlı təsirə girə bilər və bir-birinin təsirini azalda bilər.
Əgər sizə yazılan dərmanları yadınızdan çıxdığına görə və ya baha olduğuna görə qəbul edə bilmirsinizsə bu barədə həkiminizlə açıq məsləhətləşin.

Həyat tərzi:

Həyat tərzini dəyişmək sizə təzyiqinizə nəzarət etməyə kömək edə bilər.Sizin edə biləcəkləriniz:

 - Sağlam qidalanma. Az piyli qidalardan istifadə etmək, gündəlik rasionda meyvə və tərəvəzin geniş istifadəsi, kaliumlu qidaların istifadəsi nəzərdə tutulur.
 - Qidada duzun azaldılması. Sağlamlar üçün duzun gündəlik limiti 2,4 milliqramdir. Gündəlik 1,5 milliqram artıq xəstələrin təzyiqinə təsir edir. Bunu ardan qaldırmaq üçün az duzlu qidalardan istifadə etmək məsləhətdir.
 - Çəkinin azaldılması. Kök adamlarda hətta 2,3 kq çəkinin azaldılması arterial təzyiqi aşağı sala bilər.
 - Fiziki aktivliyi artırmaq. Gündəlik hətta 30 dəqiqəlik fiziki aktivlik müsbət təsir edə bilər.
 - Alkohol limiti.
 - Siqaret çəkməmək. Bu sizin damarlarınızı zədələyir və son nəticədə təzyiq yüksəlir.
 - Stressi idarə edin. Stressi mümkün qədər azaltmaq məsləhətdir ki, buna da kifayət qədər gündəlik yuxu normasını almaq, əzələ relaksasiyası, dərindən nəfəsalma ilə nail olmaq olar.
 - Təzyiqinizi evdə vaxtaşırı ölçün.

Problemi aradan qaldırmaq

Hipertenziya elə bir xəstəlik deyil ki, onu müalicə edəsiniz və bununla bitsin. Hipertenziya həyatınız boyu sizi müşaiət etdiyindən onun qarşısını almaq üçün həyat tərzinizi dəyişməlisiniz:

 - Dərmanlarınızı vaxtlı-vaxtında qəbul edin. Əgər dərmanların əlavə təsirləri sizi narahat edirsə dərmanı qəbul etməyi dayandırmayın, həkiminizlə bu təsiri necə ardan qaldırmaq barədə məsləhətləşin.
  - Reqular həkim müayinəsinə gedin.
  - Sağlam həyat tərzi keçirin: Sağlam qida, çəkinin azaldılması, fiziki aktivlik, alkohol limiti, siqaret çəkməmək.
  - Stressi idarə etmək. Çalışın müsbət hadisələrdə özünüzü kökləyin.

BUNU DA OXU

İncəsənət Gimnaziyasında "Bilik Günü" belə qeyd olundu - FOTOLAR
“ATV Səhər” Cocuq Mərcanlıda - İki saat canlı yayımda tamaşaçılarla - FOTOLAR
Azərbaycanda malyariyanın qarşısı alınıb - Dünya səhiyyə təşkilatı ölkəmizlə bağlı müsbət rəy verdi
Bu qeyri-adi bostan bitkisi Yeni Yasamalda satılır - Günün fotosu - ÖZƏL - FOTOLAR
Şagirdlərin yerdəyişməsi müvəqqəti dayandırıldı - Prosesə oktyabrın 15-də yenidən start veriləcək
Xəbər lenti

Kim Çen Indan “Ağ ev”ə məktub - Şimali Koreya lideri Trampı ölkəsinə dəvət edir
23:48 16.09.2019

“The Cars” qrupun lideri Rik Okasek dünyasını dəyişib
23:29 16.09.2019

İranlı generaldan Vaşinqtona xəbərdarlıq - “ABŞ-ın hərbi bazaları atəşə tutulacaq”
23:10 16.09.2019

Brüsseldə İsfar Sarabski və Rain Sultanovun konserti olub - FOTOLAR
22:50 16.09.2019

İrəvan Teatrı yeni mövsümü “Soyqırımı tarixinin dastanı” ilə açıb - FOTOLAR
22:29 16.09.2019

Yanvar-iyul aylarında Azərbaycanda 79 mindən artıq körpə doğulub
22:10 16.09.2019

İran qaçaqmalçılıq yolu ilə neft daşıyan tankeri saxlayıb
21:49 16.09.2019

Musiqili Teatrın rəhbəri daha bir beynəlxalq tədbirə dəvət alıb
21:28 16.09.2019

Tələbələrə vəsiqələr təqdim olundu - Bakı Ali Neft Məktəbində prezident təqaüdçülərinin sayı 150-yə çatıb
21:11 16.09.2019

Sabah 31 dərəcə isti olacaq
20:52 16.09.2019

Özbəkistan Türk Şurasına üzv oldu - Türk Şurasının 7-ci zirvə toplantısı Bakıda baş tutacaq
20:33 16.09.2019

Bakı Kitab Mərkəzi bir yaşını qeyd edib - FOTOLAR
20:10 16.09.2019

12 ölkədən olan alimlər Şamaxıda - Beynəlxalq konfrans keçirilir
19:48 16.09.2019

Müalicə olunan uşaqlar üçün “Bilik günü” - Uşaqlar sosial həyata adaptasiya olunur
19:34 16.09.2019

Çoxmənzilli binaların dam örtüyü yenilənir - Xəzər rayonunda quruculuq işlərinə start verilib
19:15 16.09.2019

Abbas Müsəvi: İran və ABŞ prezidentlərinin görüşü nəzərdə tutulmayıb
18:56 16.09.2019

Qobustan qoruğunda “Açıq qapı” günü təşkil olunacaq
18:37 16.09.2019

Dünya çempionatında Azərbaycan gimnastlarının NƏTİCƏLƏRİ
18:20 16.09.2019

Azərbaycanlı model Moskvada 40 kiloqramlıq geyimdə - FOTOLAR
18:05 16.09.2019

Azərbaycanın “Avroviziya-2020” mahnı müsabiqəsində iştirakı rəsmən təsdiqlənib
17:47 16.09.2019

Emin Ağalarovun Almaniya qastrolları başa çatıb
17:28 16.09.2019

Marneulidə yeni məktəb istifadəyə verildi - Qardabanidə isə ilk dəfə uşaq bağçası tikilib
17:11 16.09.2019

Təhsilin maddi-texniki bazası gücləndirilir - Qubada yeni məktəb binası istifadəyə verilib - FOTOLAR
16:56 16.09.2019

ATV-də "Bizimləsən"-ə start verildi - ÖZƏL - FOTOLAR
16:36 16.09.2019

İran və Türkiyə liderlərinin görüşü iki saatdan artıq davam edib
16:18 16.09.2019

Dövlət Turizm Agentliyinin sədri beynəlxalq tədbirdə Azərbaycanın turizm potensialından danışıb - FOTOLAR
15:57 16.09.2019

Bakının azad edilməsinin 101-ci ildönümü münasibəti ilə yürüş keçirilib - FOTOLAR
15:38 16.09.2019

Rusiyanın qırıcı təyyarəsi Türkiyə səmasında uçub
15:19 16.09.2019

Bədii gimnastika üzrə 37-ci dünya çempionatına start verildi
15:09 16.09.2019

Kukla Teatrı yeni mövsümü açıq elan edib
15:00 16.09.2019

Dürüstlük, humanizm, yardımsevərlik aşılayan tamaşa - “Piter Pen: Yoxlandiyaya səyahət”
14:39 16.09.2019

İncəsənət Gimnaziyasında "Bilik Günü" belə qeyd olundu - FOTOLAR
14:20 16.09.2019

Dünya birjalarında neft bahalaşıb - 19 faizə qədər artım qeydə alınıb
14:05 16.09.2019

Bakıda üçüncü dəfə “DokuBaku” Beynəlxalq Sənədli Film Festivalı təşkil ediləcək
13:45 16.09.2019

Kukla Teatrı rusdilli tamaşaçılarını unutmayıb
13:24 16.09.2019

Bu gün Ankarada Rusiya, İran və Türkiyə liderlərinin Sammiti keçiriləcək
13:24 16.09.2019

“ATV Səhər” Cocuq Mərcanlıda - İki saat canlı yayımda tamaşaçılarla - FOTOLAR
13:03 16.09.2019

Hindistanda səyahət gəmisi batıb - 11 nəfər həyatını itirib
12:44 16.09.2019

Bakıda dünya çempionatı başlayır - Yarış Tokio olimpiadasına lisenziya verir
12:25 16.09.2019

İranda qadınlar da stadionlara buraxılacaq - Hökumət problemin həllini tapdi
12:04 16.09.2019

İmadəddin Nəsiminin yaradıcılığına həsr olunmuş rəsm müsabiqəsi davam edir
11:43 16.09.2019

Ordumuzun genişmiqyaslı təlimləri başladı - Təlimlərə 10 min hərbçi və müxtəlif silahlar cəlb edilib
11:24 16.09.2019

“Qızıl balıq” - mövsümün ilk tamaşası...
11:04 16.09.2019

Qobustanda dəhşətli yol qəzası - Minik maşını körpüdən aşdı
10:44 16.09.2019

Türkiyə-Suriya sərhədində güclü partlayış olub - 12 nəfər həyatını itirib
10:25 16.09.2019

Bu gün ilk dərs günüdür - 164 min 234 şagird 1-ci sinfə qədəm qoydu
10:16 16.09.2019

Cənubi Koreyada təcili yardım dronları istifadəyə veriləcək
10:09 16.09.2019

Самого опытного российского космонавта исключили из отряда
09:54 16.09.2019

Yada düşər xatirələr - Mirzə Babayev - "Pəncərəmə qondu çiçək" - VİDEO
09:35 16.09.2019

Növbəti metrostansiya gələn il təhvil veriləcək - Stansiya sayının 76-ya çatdırılması planlaşdırılır - VİDEO
22:53 14.09.2019

Yeni təhsil ocağı istifadəyə verildi - Nazir açılış mərasimində iştirak edib
22:33 14.09.2019

Yada düşər xatirələr. 1969-cu il - Elmira Rəhimova və Yaşar Səfərov - "Səadət" - VİDEO
22:11 14.09.2019

Niderland hökuməti ölkədəki müsəlman məktəblərində yoxlamalar aparır
21:52 14.09.2019

Ağstafada iki nəfəri cərəyan vurdu - Biri həyatını itirib, biri xəsarət alıb
21:30 14.09.2019

Məzar daşları eyni olacaq - Qəbiristanlıqlarla bağlı yeni tələblər açıqlandı
21:09 14.09.2019

“Multikulturalizmə giriş” dərsliyi təqdim edildi - Yeni dərslik ali məktəblərdə əsas fənn kimi tədris olunacaq
20:46 14.09.2019

Şirvanda faciəli hadisə - 71 yaşlı kişi kanalizasiya quyusuna düşdü
20:25 14.09.2019

Agentlikdən daşıyıcılara xəbərdarlıq - Avtobus sayı sərnişin axınına uyğun tənzimlənməlidir
20:04 14.09.2019

Donald Tramp Kubaya qarşı embarqonun müddətini daha bir il uzadıb
19:42 14.09.2019

Yük avtomobillərinə məhdudiyyət qoyulacaq - Sürücülərə xəbərdarlıq edildi
19:25 14.09.2019

Qorbaçovun “sarayı” satışa çıxarılıb
19:09 14.09.2019

Dəniz kənarı tullantılardan təmizləndi - İDEA növbəti təmizlik aksiyası keçirib
18:54 14.09.2019

Qazaxda torpaq uçqunu olub - Bir nəfər ölüb, bir nəfər xəsarət alıb
18:32 14.09.2019

İtaliyada Azərbaycan xalçalarının sərgisi keçirilir - FOTOLAR
18:15 14.09.2019

“Bürokratik maneələr götürülüb” - Xidmət rəisi viza tələbinin ləğvindən danışdı
18:00 14.09.2019

Azərbaycanda malyariyanın qarşısı alınıb - Dünya səhiyyə təşkilatı ölkəmizlə bağlı müsbət rəy verdi
17:41 14.09.2019

Səkkiz ayda 60 mindən çox şəxs işlə təmin edilib - İşlə təmin olunanların əksəriyyəti gənclərdir
17:22 14.09.2019

FHN-in qurumları arasında səmti müəyyən etmə idman növü üzrə çempionatı keçirildi
17:00 14.09.2019

Unudulmaz hitlər. 1992-ci il. - "Ace of Base" - "Happy Nation"
16:40 14.09.2019

Sabah 29 dərəcə isti olacaq
16:19 14.09.2019

Bu qeyri-adi bostan bitkisi Yeni Yasamalda satılır - Günün fotosu - ÖZƏL - FOTOLAR
16:03 14.09.2019

Şagirdlərin yerdəyişməsi müvəqqəti dayandırıldı - Prosesə oktyabrın 15-də yenidən start veriləcək
15:56 14.09.2019

Səudiyyə Ərəbistanında iki neft emalı zavodu yanıb
15:34 14.09.2019

Qışa tədarük - Pomidorların öz suyunda konservləşdirilməsi - VİDEO
15:13 14.09.2019

Yük və minik maşını toqquşdu - Sürücülər xəsarət aldı
14:58 14.09.2019

BMT Baş katibinin Beynəlxalq Demokratiya Günü münasibətilə müraciəti yayılıb
14:36 14.09.2019

Uşaqlar üçün müxtəlif fiqurlu peçenye resepti - VİDEO
14:14 14.09.2019

Çin ABŞ-ın bəzi məhsullarına tətbiq olunan əlavə tarifləri dayandırıb
13:53 14.09.2019

Strateji əməkdaşlığa daha bir töhvə - Azərbaycanla Gürcüstan arasında sənəd imzalandı
13:32 14.09.2019

Yüksək bal toplayan tələbələrlə görüş oldu - Binəqədidə yeni tədris ilinə həsr olunmuş konfrans keçirildi
13:13 14.09.2019

Bütün xəbərlər