Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

“Lənətlənmiş qocalıq gəlir” - Baş tutmamış çevriliş: Bağırov-Beriya

“Lənətlənmiş qocalıq gəlir” - Baş tutmamış çevriliş: Bağırov-Beriya
3088 dəfə oxunub

ATVxəbər.az tədqiqatçı Adıgözəl Məmmədovun M.C.Bağırovun məhkəməsinə işıq tutan araşdırmasını dərc edir. Bu tədqiqatın hər kəs üçün maraqlı olacağını düşünürük.

 (Yazının əvvəli üçün link:http://atvxeber.az/?b=news&cat=interesting&id=173-axmaq-qadin-danisan-beriyadir-baybakova-qalos-mesleheti)

Daha ətraflı:http://atvxeber.az/?b=news&cat=interesting&id=173-axmaq-qadin-danisan-beriyadir-baybakova-qalos-mesleheti
Atvxeber.az saytında yerləşdirilmiş materiallardan istifadə edərkən istinad mənbəyinin göstərilməsi vacibidir.Ancaq bu əks-zərbələr heç bir nəticə vermədi. İş burasındadır ki, Beriya tərəfinin zərbəsi daha tutarlı oldu, belə ki, 20 noyabrdakı birinci istintaqda xüsusi vacib məsələlər üzrə böyük müstəntiq, podpolkovnik Mixail Rumin Ettingeri ölkə rəhbərlərini, ən başlıcası isə Aleksandr Şerbakovu “səhv müalicə” etməkdə ittiham etdi. Ettinger isə deyirdi ki, ağır xəstə Şerbakovu Vinoqradov müalicə edirdi, o, ancaq konsultant idKomissiyanın təhqiqatı zamanı aydın oldu ki, 1950-ci il dekabrın axırında Abakumov əmr veribmiş ki (yəqin anlayıb ki, bu ittiham əsassızdır-A.M.), “səhv müalicə” işi Enqelqartla qurtarsın və bu işə xitam verilsin. Lakin dindirmələrin birindən sonra Yakov Ettinger vəfat edir.Rumin Abakumovu o səbəbə görə ittiham etdi ki, niyə o, Şerbakovun səhv müalicəsi barədə ittihamı “siyirməyə qoyub” və Ettingeri daxili həbsxanadan “məhbus” üçün həddindən artıq sərt rejimə malik Lefortovoya, ən soyuq və nəm kameraya göndərib. Bu da onda stenokardiyaya, sonra isə ölümə gətirib çıxartmışdı. “Həkimlərin işi” isə məhz bundan sonra meydana gəldi (“Həkimlərin işi” ilə əlaqədar SİTA-nın rəsmi məlumatı 13 yanvar 1953-cü ildə dərc olunacaqdı-A.M.). Komissiya müəyyən etdi ki, həbs olunan yəhudi millətçi həkim Ettinger boynuna alıb ki, Şerbakovu müalicə eləyərkən onun haqqında terrorçu fikri olub və hər cür tədbir qurub ki, onun ömrünü qısaltsın. Rumini Kremlə çağırdılar və Stalinlə söhbətdən sonra o, təhlükəsizlik nazirinin müavini oldu. Ancaq bu əks-zərbələr heç bir nəticə vermədi. İş burasındadır ki, Beriya tərəfinin zərbəsi daha tutarlı oldu, belə ki, 20 noyabrdakı birinci istintaqda xüsusi vacib məsələlər üzrə böyük müstəntiq, podpolkovnik Mixail Rumin Ettingeri ölkə rəhbərlərini, ən başlıcası isə Aleksandr Şerbakovu “səhv müalicə” etməkdə ittiham etdi. Ettinger isə deyirdi ki, ağır xəstə Şerbakovu Vinoqradov müalicə edirdi, o, ancaq konsultant idi.

 Ancaq bu əks-zərbələr heç bir nəticə vermədi. İş burasındadır ki, Beriya tərəfinin zərbəsi daha tutarlı oldu, belə ki, 20 noyabrdakı birinci istintaqda xüsusi vacib məsələlər üzrə böyük müstəntiq, podpolkovnik Mixail Rumin Ettingeri ölkə rəhbərlərini, ən başlıcası isə Aleksandr Şerbakovu “səhv müalicə” etməkdə ittiham etdi. Ettinger isə deyirdi ki, ağır xəstə Şerbakovu Vinoqradov müalicə edirdi, o, ancaq konsultant idi.   

Komissiyanın təhqiqatı zamanı aydın oldu ki, 1950-ci il dekabrın axırında Abakumov əmr veribmiş ki (yəqin anlayıb ki, bu ittiham əsassızdır-A.M.), “səhv müalicə” işi Enqelqartla qurtarsın və bu işə xitam verilsin. Lakin dindirmələrin birindən sonra Yakov Ettinger vəfat edir.

    Rumin Abakumovu o səbəbə görə ittiham etdi ki, niyə o, Şerbakovun səhv müalicəsi barədə ittihamı “siyirməyə qoyub” və Ettingeri daxili həbsxanadan “məhbus” üçün həddindən artıq sərt rejimə malik Lefortovoya, ən soyuq və nəm kameraya göndərib. Bu da onda stenokardiyaya, sonra isə ölümə gətirib çıxartmışdı. “Həkimlərin işi” isə məhz bundan sonra meydana gəldi (“Həkimlərin işi” ilə əlaqədar SİTA-nın rəsmi məlumatı 13 yanvar 1953-cü ildə dərc olunacaqdı-A.M.). Komissiya müəyyən etdi ki, həbs olunan yəhudi millətçi həkim Ettinger boynuna alıb ki, Şerbakovu müalicə eləyərkən onun haqqında terrorçu fikri olub və hər cür tədbir qurub ki, onun ömrünü qısaltsın.

    Rumini Kremlə çağırdılar və Stalinlə söhbətdən sonra o, təhlükəsizlik nazirinin müavini oldu.

Yazıçı Kirill Anatolyeviç Stolyarovun fikrinə görə,  Abakumovu Jdanov irəli çəkmişdi, Siyasi büronun üzvlərini sıxışdırırdı və çalışırdı ki, onu nazir vəzifəsinə qoysun.      Malenkovun adamları Abakumovu çıxardılar və öz adamlarını - partiya məmuru Semyon Davıdoviç İqnatyevi onun yerinə qoydular, Beriya isə Sergey Qoqlidzeni onun birinci müavini etdi...”

    Həqiqətən də Malenkov DT naziri vəzifəsinə MK-nın şöbə müdiri S.D.İqnatyevi irəli çəkməyə müvəffəq oldu.

   1951-ci il 4 iyunda Abakumovu işdən uzaqlaşdırdılar, 12 iyulda prokurorluğa çağırdılar və “xüsusi həbsxanaya göndərdilər”.

    Abakumovun Kolpaçnı döngəsi, ev nömrə 11-də yerləşən 16 otaqlı mənzilində  axtarış getdi. Bu mənzil öz  mebel qarniturları, soyuducuları, radioqəbulediciləri (və hamısı da çoxlu miqdarda!) ilə əməliyyatçıları sarsıtmışdı.

    Ona qarşı  Cinayət məcəlləsinin 58-49-cu maddələri ilə iş açdılar (“Hərbi qulluqçular tərəfindən törədilmiş vətənə xəyanət”).

    Artıq Abakumovun da həbsindən sonra Stalinin ən istəklisi Beriya hesab olunurdu, artıq  o, Abakumovun başladığı meqrel millətçiliyi işinin təhqiqat komissiyasına başçılıq edrdi.

    1951-ci il 6 noyabrda araşdırmanın qızğın vaxtında Beriya Oktyabr inqilabının 34-cü ildönümü ilə əlaqədar Moskvada keçirilən iclasda məruzə edərkən, çıxışının bir hissəsində   Abakumovu vətənə xəyanətdə ittiham edirdi. Beriyanın mövqelərini laxlatmaq üçün Abakumovun cəhdləri uğursuz oldu, o, artıq meydanda tək qalmışdı, ona görə də müvəffəqiyyət qazana bilmədi. Gürcüstandakı araşdırmalarda Vlasikin təxribatçılıq rolu haqqında Beriya məlumatlı idi. Abakumova bu işdə kömək etmiş Vlasiklə isə Beriya çox asanlıqla haqq-hesabı çürütdü.

    Vlasik xatırlayır: “Beriya bunu mənə heç vaxt bağışlaya bilmirdı. Bu isə onu mənə qarşı çevirmişdi və o, məni Stalinin yanında gözdən salmaq üçün məqam axtarırdı”.

    “1951-ci ilin may ayında, -Vlasik xatırlayır, - mənə bəyan etdilər ki, mühafizə idarəsində işlər qaydasında deyil. Stalin  təklif etdi ki, komissiya təşkil edilsin və mənim başçılıq etdiyim mühafizə idarəsinin işi Malenkovun sədrliyi ilə yoxlanılsın, o da təklif etdi ki, komissiyanın tərkibinə Beriyanı salsınlar. Elə  birinci iclasdan görünürdü ki, komissiyaya Malenkov yox, Beriya rəhbərlik edir”.     

      Vlasikin sözlərinə görə, bağ evinin təminatı üçün xərclərin miqdarı süni şəkildə artırılmışdı. “Ağıla gəlməyən məbləğ əmələ gəlmişdi, onu da Stalinə təqdim etdilər, nə mənə, nə də mənim müavinimə imkan vermədilər ki, onu izah edək və hesablamanın yanlış olduğunu bildirək”.

       Komissiyanın üzvü general V.S.Ryasnoyun sözlərinə görə, N.İ.Vlasik öz xidməti vəzifəsini biabırçı şəkildə yerinə yetirirdi və komissiyanın işi ilə tanış olanda Stalin hiddətə gəlmişdi. Ryasnoyun xatırladığı kimi, “Stalin özü bütün kağızlara baxaraq:- “Bu nədir, mən bu qədər yemişəm, paltar dağıtmışam? –Stalin deyinirdi. - Mən bir botinkanı neçə ildir geyirəm! Burada Vlasikdə bir siyənəyin qiyməti min rubl göstərilir”. Ryasnoyun sözlərinə görə, Stalin onun stoluna qoyulan bir siyənəyin kağızda adi siyənəkdən min dəfə baha göstərildiyini biləndə dəhşətə gəlmişdi. - “Bu necə siyənəkdir ki! - İosif Vissarionoviç hiddətləndi. - Qoy Vlasik otursun və fikirləşsin ki, bizim dövlətdə mallar hansı qiymətədır”.

       Beləliklə, 1952-ci il aprelin 29-da mühafizə xidmətinin veteranı Vlasik vəzifədən uzaqlaşdırıldı, dekabrın 16-da isə həbs olundu.

     Xidməti vəzifədən sui-istifadədə Stalinin daimi köməkçisi Poskrebışev də təqsirli bilindi, o da vəzfəsindən uzaqlaşdırıldı.

     XIX partiya qurultayında (oktyabr 1952-ci il) əsas məruzə ilə Malenkov çıxış etdi. Bu o demək idi ki, onu Stalinin rəsmi varisi kimi qəbul etmək lazım idi. Malenkovun mövqeləri bərkimişdı, bu vaxtlar Kremlin sənədlərinə qol çəkməyi Stalin ona həvalə etmişdi. Malenkovu irəli çəkərkən Beriya ölkə rəhbərləyində öz mövqelərini də bərkitdi.

    Jdanovun digər kadrı və Leninqrad qruplaşmasının liderlərindən biri Voznesenski və onun əhatəsilə Beriya çox asanca hesablaşdı. Dövlət Plan Komitəsinin kadrlar şöbəsinin müdiri Y.Y.Andreyev məxfi sənədlərin itməsilə əlaqədar ərizə ilə müraciət edir. Onda Beriya və Malenkov sənədlərin itməsinin günahını gələcəkdə hökumət başçılığına iddialı ola biləcək Voznesenskinin üzərinə qoydular və bu barədə Stalinə məlumat verdilər. Beləliklə də onlar SSRİ Dövlət Plan Komitəsində işləyən Voznesenskinin karyerasına beləcə son qoydular. Jdanovun irəli çəkdiyi adamlardan onlar ancaq Kuznetsovun qohumu Aleksey Nikolayeviç Kosıginə yazıqları gəldi. Əslində      ona Beriya özü kömək etdi. Məsələ burasındaydı ki, Kosıginin qızı Cermen Qvişianiyə ərə gedirdi; Mixail Maksimoviç Qvişiani Beriyanın şəxsi mühafizə xidmətinin müdiri, köhnə çekist idi  (Bu köməyə görə Kosıgin Beriyanın həbsindən sonra Qvişianinin özünə kömək etdi və onu Beriyanın bütün ətrafının üzləşdiyi aqibətdən xilas etdi-A.M.).      

    Beləliklə, güc mərkəzlərini öz əlində cəmləyən Beriya, Stalinin həyatının son illərində faktiki olaraq ölkədə ikinci şəxsə çevrilmişdi. Həyatının son illərində Stalin bərk xəstə idi. O, tez-tez ayaqlarından şikayət edirdi. Vaxtaşırı onun başı bərk fırlanırdı. V.Turkov söyləyirdi ki, yıxılmaması üçün onu izləyirdilər. Oksigen çatışmamazlığı ona bərk əziyyət verirdi. İ.Orlovun dediyinə görə, sıx ağaclıqda seyrəklik aparırdılar, bu ondan ötrü idi ki, hava sərbəst dövr etsin. Buraya insult və iflicin daimi yol yoldaşı olan hipertoniyanı da əlavə etmək lazımdır. Son illər o, özü dəfələrlə deyirdi: “Lənətlənmiş qocalıq gəlir”.

     Stalin öz sağlamlığına zalım kimi yanaşırdı. Çörəyini ayrı-ayrı vaxtlarda yeyirdi. Bu, saat 15, 17, 19, 20 və hətta 22 ola bilərdi. Müalicəni həkimlərdə keçməyi xoşlamırdı, patolojı şübhəli Stalin həkimlərə inanmırdı.

      Ölümündən bir az qabaq bir qrup ziyançı, terrorçu həkimlər barəsində SİTA-nın xəbəri dərc olunmuşdu. Onların məqsədləri bir idi: ziyanlı müalicə ilə çalışırdılar ki, Sovet İttifaqının fəal xadimlərinin həyatını qısa etsinlər. “Əclaf casus və qatillərin” qurbanları arasında partiyanın görkəmli rəhbərləri A.A.Jdanov, A.S.Şerbakov və həmçinin ölkənin hərbi rəhbərliyində çalışan bir sıra şəxslərin adları çəkilirdi. 

      Terrorçu qrupun sıralarında görkəmli tibb işçilərinin, professorlardan Vovsi M.S., Vinoqradov V.N., Koqan B.B., Yeqorov P.İ., Feldman A.İ., Ettinger Y.Q., Qrişteyn A.M., həkim Mayorov Q.İ. və başqalarını göstərirdilər...

      Məlumat verilirdi ki, qrupun əksər iştirakçılarının “beynəlxalq yəhudi burjua-millətçi qurumu olan, Amerikanın agenturası tərəfindən təşkil olunan “Coynt” təşkilatı  ilə əlaqələri vardır”.     

 

“Əclaflar, atamı məhv etdiniz!” və rəhbərin son günü

 

 

  Böyük “iş” hazırlanırdı və onun təşkilatçıları tələsmirdilər. Prosesi şəxsən Stalin fikirləşmişdi və bir neçə məqsəd güdürdü. Böyük “iş” ölkədə 30-cu illərin nümunəsinə oxşar kütləvi repressiyaların başlanğıcı olmalı idi. Güman etməyə bütün əsaslar var ki, Stalin “qatil-həkimlər” işinin toz dumanında  bəzi siyasi fiqurları aradan götürmək istəyirdi. Qocalan və daha da şübhələnən Stalin yeni düşmənlərinin siyahısına Molotovu və Mikoyanı əlavə etmişdi.

    MK-nın 16 oktyabr 1952-ci il tarixli plenumunda o, Molotovun ünvanına kəskin sözlər söylədi, Mikoyanı isə “partiya qarşısında” sadaqətsizlikdə ittiham etdi. Stalinin xasiyyəti bilindiyinə görə güman etmək o qədər də çətin deyil ki, onları hansı tale gözləyirdi.

    Yəhudi Antifaşist Komitəsi (YAK) ləğv olunur, onun üzvləri (sədri görkəmli artist  Solomon Mixoels idi –A.M.) casusluqda və antisovet millətçilik fəaliyyətində ittiham olunaraq həbs edilirlər. Əslində, məqsəd “YAK işini” “həkimlərin cinayətilə” bağlamaqdan ibarət idi. Birləşdirici rolu isə S.M.Mixoelsin əmisi oğlu, professor M.S.Vovsi oynayacaqdı. Guya Mixoels ABŞ-dan “Coynt” təşkilatı üçün gələn direktivləri YAK-ın üzvü olan həkimdən alırdı.

     İri miqyaslı antisemit prosesinə - yəhudilərin Şimalın ucqar rayonlarına və Uzaq Şərqə sürgününə və kütləvi repressiyalarına hazırlıq gedirdi. 1952-ci ildə YAK üzvlərinin bir qrupu güllələndi. Ancaq hadisələrin gedişatı Stalinin ölümü ilə dəyişdi.

    1953-cü ilin 28 fevralında Stalinin Kuntsovodakı bağ evində ənənəvi ziyafətin iştirakçıları Beriya, Malenkov, Xruşşov və Bulqanin martın 1-i səhərə qədər rəhbərlə bərabər oldular. Səhərə yaxın onları mühafizə xidmətinin əməkdaşı, polkovnik Xrustalev yola salır. Həmin gün Stalinin yanında mühafizə xidmətinin əməkdaşlarından M.Starostin, V.Tukov, bağ evinın komendantının köməkçisi P.Lozqaçev, xidmət personalından M.Butusova olur... P.Lozqaçev xatırlayırdı: “28 fevralda axşam qonaqlara ancaq üzüm şirəsi verilirdi. Qaldı ki meyvə, onlar həmişə stolun üstündə olurdu... Martın 1-i səhər saat dörddə tək qalan Stalin  bizi çağırdı və dedi: “Mən yatıram, sizi daha çağırmayacağam. Siz də yatın”. Əvvəllər Stalin belə göstərişlər verməzdi. 1 martda biz hamımız - hər kəs öz sahəsində işi ilə məşğul olurdu. Günorta vaxtı mühafizəçilər Stalinin kabinetində və otaqlarda bir hərəkət hiss eləmədilər. Bu bizi  diqqət yetirməyə vadar etdi, ancaq təxminən saat 18.30-da kabinetdə və ümumi zalda işıq yandı. Bizdən kimisə çağıracaqlarını düşünərək hamı rahatlıqla köksünü ötürdü. Ancaq nə 19, nə 20 və nə də saat 22-də heç bir çağırış olmadı. Mühafizə dəstəsini həyəcan bürüyürdü, ona görə ki Stalinin iş rejimi pozulurdu, baxmayaraq ki, istirahət günü idi. Adətən istirahət günündə rejim dəyişmirdi.

    Saat 22.30-da mühafizə xidməti xoşagəlməz şeylər haqqında şübhələnməyə başladı. Starostin böyük əməkdaş olduğu halda Stalinə tərəf məni göndərirdi. Mən isə deyirdim ki, sən böyüksən, sən birinci getməlisən. Beləliklə, biz mübahisə aparırdıq, bir-birimizə deyirdik və hər birimiz çağırış olmadan Stalinin yanına getməyə qorxurduq.

    Nəhayət, poçt gəldi. Bu, imkan verirdi ki, Stalinin otağına daxil olaq. Mən məktubları götürdüm və inamlı addımlarla məruzə etməyə getdim.  Otağın birisini keçdim, o birisini, ancaq Stalin heç yerdə görünmürdü. Nəhayət, mən kiçik yemək otağına daxil olanda dəhşətli mənzərə gördüm. Dönüb qurudum qaldım, əllərim-ayaqlarım sözümə baxmırdı. Stalin dirsəyini xalçaya söykəyərək stolun yanında uzanmışdı. O, hələ şüurunu itirməmişdı, lakin danışa bilmirdi, nitqini tamam itirmişdi. Görünür, o,  mənim addımlarımı eşidibmiş və yavaşca qaldırılmış əlilə elə bil ki məni özünə sarı çağırdı. Mən cəld onun yanına qaçdım və soruşdum: “Sizə nə olub, yoldaş Stalin?”

      Cavab əvəzinə aydın olmayan “dz” səsinə oxşar bir şey tələffüz etdi. Döşəmənin üstündə  birinci Moskva zavodunun istehsalı olan cib saatı və “Pravda” qəzeti vardı. Stolun üstündə isə bir mineral suyun şüşəsi və stəkan.

      Domofon ilə mən təcili Starostini, Tukovu və Butusovanı çağırdım. Onlar o dəqiqə qaça-qaça gəldilər və onlardan kimsə soruşdu: “Yoldaş Stalin, sizi kuşetkaya uzadaq?”

      Cavab əvəzinə o, başı ilə razılığını bildirdi. Birgə səylə onu yemək otağındakı kuşetkaya uzatdıq. O dəqiqə DTN-ə İqnatyevə zəng etdik, ancaq o, məsləhət gördü ki, Beriyaya zəng edək. Xəstəni böyük zala aparmağa ehtiyac var idi. Biz hamımız bunu birgə etdik, Stalini enli divana uzatdıq və üstünü pledlə örtdük. Görünürdü ki, Stalin üşüyür, yəqin ki o, axşam saat yeddi-səkkizdən mətbəxdə köməksiz qalmışdı... Mən onun yanında növbəçiliyə durdum”.

     M.Starostin xatırlayır: “Mən o dəqiqə Malenkova zəng etdim və Stalinlə bağlı bədbəxt hadisəni danışdım. Təxminən yarım saat keçəndən sonra Malenkov zəng etdi və dedi: “Beriyanı mən tapa bilmədim. Onu özünüz axtarın”. Daha yarım saat keçdi. Beriya zəng etdi və dedi: “Stalinin xəstəliyi barəsində heç kimə deməyin və zəng etməyin”.

       P.Lozqaçev davam edir: “Xəstə Stalinin yorğan-döşəyinin yanında tək oturmuşam. Qəlbimdə ağıla sığmayan ağırlıq var. Əlacsızlıq, ruhi əzab və sıxıntı içindəyəm. Starostin qaçır, hay salır: Lozqaçev, müdiriyyətə zəng et... Stalinin xəstəliyi ilə bağlı daha kimə zəng etməliyəm, kimə lazımdırsa, bilirlər. Mənim üçün bu gecə ağır və yorucu idi. Səhərəcən mənim başım ağardı... Mən Stalinin yanında tək qalmaqdayam. Gecə saat 2-ni keçmişdi, ancaq xəstəyə heç yerdən kömək yoxdu. Martın 2-də gecə saat 3-də bağ evinə bir maşın yaxınlaşdı. Mən sevindim. Düşünürəm: nəhayət, həkimlər gəldi, mən xəstə Stalini onlara verə bilərəm. Səhv eləmişdim. Məlum oldu ki, gələnlər Beriya və Malenkovdur. Beriya başını dik tutaraq zala mənim yanıma keçdi. Malenkovun botinkaları cırıldayırdı. O, ayaqqabıları çıxartdı, qoltuğunun altında saxlayaraq, corabla içəri girdi. Silahdaşlar xəstənin yanında dayandılar, bir müddət sakit durdular. Stalin bu vaxt bərk xoruldadı. Beriya mənə müraciət edərək dedi: “Sən nə üçün şayiə yaradırsan. Görürsənmi, yoldaş Stalin bərk yatır. Səs-küy qaldırma, bizi də, yoldaş Stalini də narahat etmə”.

   Mən sübut etməyə çalışırdım ki, yoldaş Stalin bərk xəstədir, ona təcili həkim yardımı lazımdır. Ancaq silahdaşlar məni eşitmək istəmədilər və fövrən zaldan çıxdılar.  Beriya Starostinin üstünə qışqırdı və danladı. Onun sözlərindən ancaq bu ifadəni deyə bilərəm: “Kim sizin kimi  axmaqları yoldaş Stalinə təhkim etdi...”  Bununla da Beriya və Malenkov getdilər.

   Səhər saat  4-ü, 5-i, 6-nı, 7-ni vurdu. Stalinə hələ də həkim köməyi yox idi. Bütün bunlar hamısı xəyanətə oxşamağa başladı.         

   7.30-da Xruşşov gəldi və dedi ki, bir azdan Kreml xəstəxanasının həkimləri gələcək”.            

    V.Tukov xatırlayır: “Mən Molotova zəng etdim və Stalinlə bağlı hadisəni danışdım. Molotov dedi: “Siyasi büro üzvlərinə zəng edin və Stalinin xəstəliyi barədə deyin. Mən indi gəlirəm”.

    Lozqaçev davam edir: “Saat doqquzun yarısı ilə doqquz arasında həkımlər gəldi, onların arasında  P.Y.Lukomcki da var idi. Həkimlər böyük həyəcan keçirirdilər, onların əlləri əsirdi. Elə həyəcan keçirirdilər ki, hətta xəstənin köynəyini belə çıxara bilmədilər. Köynəyi qayçı ilə kəsməli oldular. Həkimlər xəstəni müayinə etdilər və diaqnoz qoydular: beyninə qan sızıb. Onlar müalicə prosedurlarına başladılar - iynə, kamfora, zəlilər, oksigen üfürmək. Cərrahi əməliyyatdan söhbət getmirdi. Hansı cərrah belə bir məsuliyyəti üzərinə götürə bilərdi? Beriya həkimlərə qorxulu sualla müraciət edirdi: “Siz yoldaş Stalinin həyatına zəmanət verirsiniz?”

   Atasının xəstəliyi barədə Vasili Stalinə ikinci gün xəbər verdilər. O, topoqrafik xəritələrlə gəlmişdi, elə bilirdi ki atası onu aviasiya rəisi kimi imtahana tutacaq. Svetlana da xəstə atasının yanına çağırıldı.”

    V.Tukovun xatirələrindən: “Vasili Stalin bağ evinə sərxoş halda gəldi və astanada qışqırdı: “Əclaflar, atamı məhv etdiniz!” Kimsə ona hirsləndi, Voroşilov isə onu dilə tutdu: “Biz yoldaş Stalinin həyatını xilas etmək üçün bütün tədbirləri görürük”.

    Stalinin xəstəliyi barədə bütün ölkə bilirdi. Bağ evinə həkimlərin konüllü zəngləri tez-tez olurdu, xahiş edirdilər ki, onları Stalinin yanına buraxsınlar, inandırırdılar ki, onu müalicə edə biləcəklər. Başqa ölkələrdən də zəng edirdilər. Biri heç əl çəkmirdi. Axırda telefona Beriya gəldi. O, həkimdən soruşdu: “Sən kimsən? Təxribatçısan, ya quldursan?” Zəng edən başa düşdü ki, o, kiminlə danışır və dəstəyi qoydu.

  Martın 2-si, 3-ü, 4-ü keçdi, Stalinin vəziyyəti ağırlaşırdı. Bir dəfə o, gözlərini açmağa cəhd göstərdi, dodaqlarını tərpətdi. Ancaq heç nə başa düşmək olmurdu. Hansısa demokratik respublikadan bir xilaskarla danışıqlar aparılırdı, ancaq o gəlmədi. 5 martda nəbz düşməyə başladı. Beriya xəstənin yanına gəldi: “Yoldaş Stalin, Siyasi büronun bütün üzvləri buradadır. Onlara bir söz deyin”. Voroşilov onun qolundan tutub dedi: “Qoy ona xidmətçilərdən biri yaxınlaşsın, onu tez tanıyar”. İ.Xrustalev yaxınlaşdı. Stalin axırıncı dəqiqələrini yaşayırdı. Həkimlər güclü bir iynə vurdular. Stalinin bədəni səksəndi. On dəqiqə keçdi, o, dərin nəfəs aldı və öldü”.

(Ardı var...)

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Sel suları ciddi fəsadlara səbəb oldu - Təbii fəlakətin vurduğu ziyan araşdırılır
20:36 15.07.2020

Müəllimlərin işə qəbulu başlayır - Qeydiyyat iyulun 25-dək davam edəcək
20:12 15.07.2020

Karantin qaydalarını pozmaq olmaz - Polis və hərbçiləri də təhlükə qarşısında qoyuruq
19:54 15.07.2020

Fransa səfiri XİN-ə çağrıldı - Nazir müavini erməni təxribatı barədə məlumat verdi
19:36 15.07.2020

İsmayıllıda avtomobil aşıb - 1 nəfər öldü, 1 nəfər yaralandı
19:08 15.07.2020

Cəbhədəki vəziyyət “Al Jazeera İnternatıonal”da - Prezidentin köməkçisi Ermənistanın nazirini debatda susdurdu
18:54 15.07.2020

Tovuz rayonu istiqamətində mövqelərimizi və yaşayış məntəqələrimizi atəşə tutan düşmən bölmələrinin digər uzunmüddətli atəş nöqtəsi də bölmələrimiz tərəfindən yerlə yeksan edilib
18:52 15.07.2020

Erməni dəyirmanına su tökən "artistlər" - Düşmənin arxa cəbhədə ajiotaj yaratmaq cəhdləri boşa çıxdı
18:36 15.07.2020

Bir qrup təxribatçı Milli Məclisin binasına daxil oldu - Baş prokurorluq hadisə ilə bağlı araşdırma aparır
18:14 15.07.2020

Ağdam kəndində elektrik xətləri zədələnib - Düşmən təxribatı nəticəsində dəyən ziyan aradan qaldırılıb
17:54 15.07.2020

Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti vətəndaşlara təşəkkür etdi - Cəbhə bölgəsinə getmək üçün çoxsaylı müraciətlər daxil olur
17:36 15.07.2020

Füzulidə 1 ədəd tank əleyhinə raket tapıldı - PQ-7 raketi zərərsizləşdirildi
17:12 15.07.2020

Prezident İlham Əliyev döyüş zamanı müdafiənin ön xəttində olarkən qəhrəmancasına şəhid olmuş general-mayor Polad Həşimovun anası Səmayə xanım və polkovnik İlqar Mirzəyevin oğlu Elvinlə telefonla danışıb
17:12 15.07.2020

Beynəlxalq təşkilatlar məlumatlandırılacaq - “Cenevrə konvensiyasının 18-ci maddəsi kobud şəkildə pozulub”
16:54 15.07.2020

Yalan informasiyalara inanmayın! - “Tovuzda heç kim, heç yeri tərk etmir”
16:36 15.07.2020

Türkiyədə dövlət çevrilişinə cəhddən 4 il ötür - Qiyamçılarla mübarizədə 251 nəfər şəhid olub
16:12 15.07.2020

ATƏT-İN fəaliyyətdə olan sədri çağırış etdi - “Tərəfləri atəşkəsə əməl etməyə çağırıram”
15:54 15.07.2020

Ərdoğandan Azərbaycana dəstək - “Azərbaycanın yanında olmaqda davam edəcəyik”
15:32 15.07.2020

Orduya dəstək aksiyaları keçirildi - Respublikanın bir çox bölgələrində təşkil olundu
15:12 15.07.2020

Magistrlərin qeydiyyat müddəti uzadıldı - Qeydiyyat iyulun 20-dək davam edəcək
14:54 15.07.2020

DIN vətəndaşlara müraciət ünvanladı - Yoluxma riskini artiran toplaşmalardan çəkinin
14:32 15.07.2020

Siyasi partiyalar bəyanat yaydı - Siyasi partiyalar Ali baş komandanın siyasətini dəstəkləyir
14:12 15.07.2020

Hulusi Akardan Azərbaycana dəstək mesajı - “Qardaş Azərbaycanın yanında olmağa davam edəcəyik”
23:36 14.07.2020

Ermənistan itkilərini açıqlamağa məcbur oldu - Vətəndaşlar rəqəmlərin gizlədildiyi qənaətindədir
23:14 14.07.2020

Azərbaycanlı hakerlər erməni saytlarını dağıtdılar - Baş nazirin veb səhifəsi çökdü
22:54 14.07.2020

Yalan “SMS”lərə inanmayın! - Dövlət xidməti səfərbərlik çağırışı ilə açıqlama yaydı
22:32 14.07.2020

Ermənistan və ermənipərəst dairələr çox narahatdır - Azərbaycanın əldə etdiyi beynəlxalq uğurları həzm edə bilmirlər
22:14 14.07.2020

Mingəçevirdə yas mərasimi keçirənlər cərimələndi - Barələrində inzibati tənbeh tədbirləri görüldü
21:54 14.07.2020

“Kliniki Tibbi Mərkəz”in direktoru işdən çıxarıldı - Yerinə yeni direktor təyin olundu
21:36 14.07.2020

Müdafiə nazirliyi məlumat yaydı - Düşmənin PUA və artilleriya qurğusu məhv edildi
21:14 14.07.2020

Azərbaycan tarixinin Qızıl Səhifəsi - 14 iyul - milli özünüdərkə, soykökə qayıdışın başlandığı gün
20:54 14.07.2020

Qanunsuz sərnişin daşıyan sürücülər saxlanıldı - Başqalarının şəxsiyyət vəsiqəsi ilə sərnişin keçirmək istədi
20:36 14.07.2020

DTX yalan məlumat yayanlara xəbərdarlıq etdi - Qərəzli məlumatlar yayan şəxslər barədə ən sərt tədbirlər görüləcək
20:26 14.07.2020

Düşmən təxribatı ilə bağlı cinayət işi başlandı - Faktlar toplanır
20:12 14.07.2020

Karantin rejimini pozan şəxslərdən narkotik vasitə aşkar edildi - Barələrində araşdırma tədbirləri davam edir
19:54 14.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 13 milyon 260 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 576 mindən çoxdur
19:23 14.07.2020

BMT, ABŞ və Rusiya sərhəddəki hərbi qarşıdurmanı qınayır - “Tərəfləri güc tətbiqini dayandırmağa çağırırıq”
18:54 14.07.2020

Ukrayna və Türkiyədən Azərbaycana növbəti dəstək - “Can Azərbaycana canımız fəda”
18:38 14.07.2020

Pakistan prinsipial mövqeyini təsdiqləyir - Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə dəstəyini bir daha bəyan edir
18:26 14.07.2020

Naftalanda iki avtomobil toqquşdu - Üç nəfər ölüb, dörd yaralı var
17:54 14.07.2020

Hikmət Hacıyev beynəlxalq medianı məlumatlandırdı - “Beynəlxalq ictimaiyyət Ermənistanı ciddi şəkildə qınamaldır”
17:23 14.07.2020

General əsgərlə birlikdə vətən uğurunda şəhid olur - Düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirilib
16:59 14.07.2020

Qaydaları pozub, kiçik toy etdilər
16:39 14.07.2020

Düşmənə ağır zərbə - Düşmənin tabor qərərgahı, tank, zirehli transportyor məhv edildi
16:15 14.07.2020

Qubada karantin rejimini pozan şəxslər cərimələnib - Barələrində protokol tərtib edilib
15:48 14.07.2020

Düşmənin aktiv fəaliyyətinin qarşışı alınıb - Düşmən mövqeləri və ehtiyatları məhv edilib
15:21 14.07.2020

Ermənilər mülki əhalini atəşə tutur - Sakinlər Azərbaycan əsgərinə güvənir
15:14 14.07.2020

DİM-in direktorlar şurası toplanır - İmtahanlarla bağlı qərar veriləcək
14:58 14.07.2020

1310 nəfər inzibati məsuliyyətə cəlb edilib - 385 avtomobilin postlardan keçmək cəhdinin qarşısı alınıb
14:36 14.07.2020

Vasitəçilərin neytral bəyanatına etiraz edildi - Həmsədrlər də susur ATƏT katibliyi də
14:12 14.07.2020

Xarici İşlər nazirliyində brifinq keçirildi - Diplomatik korpusun nümayəndələri məlumatlandırıldı
23:14 13.07.2020

MİNSK qrupunun həmsədrləri birgə bəyanat yaydı - “Tərəfləri zəruri addımlar atmağa çağırırıq”
22:54 13.07.2020

Çavuşoğludan İrəvana sərt etiraz - “Ermənistan ağlını başına toplasın!”
22:36 13.07.2020

Alimlər tətqiqat apardı - Uşaqların covid-19-u bir-birinə ötürmə faizi xeyli aşağıdır
22:14 13.07.2020

Ermənistan növbəti dəfə təcavüzkar olduğunu göstərdi - “Düşmənə yenidən öz yeri göstəriləcək”
21:54 13.07.2020

Azərbaycan güclü orduya malikdir - Düşmən təxribatının qarşısı qətiyyətlə alınır
21:14 13.07.2020

Daxili xaosdan yayınmağın təxribatçı yolu - Paşinyan komandasını xilas edə biləcək?
20:54 13.07.2020

Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı icması bəyanat yaydı - “Ermənistan münaqişənin sülh yolu ilə həllini istəmir”
20:32 13.07.2020

Düşmən Naxçıvan istiqamətində də atəşkəsi pozdu - Beş hektara qədər ərazi yanıb
20:14 13.07.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəsmi "İnstagram" səhifəsində şəhid olanların xatirəsinə həsr olunan paylaşım edilib
19:54 13.07.2020

Erməni sosial şəbəkə istifadəçiləri məlumat yaydı - Düşmənin itkiləri yüzlərlədir
19:36 13.07.2020

Gürcüstandan 200 Azərbaycan vətəndaşı təxliyə olundu - Onlarda COVİD-19 virusu aşkarlanmayıb
19:14 13.07.2020

Gəncədə yanacaqdoldurma məntəqəsində partlayış - Partlayış yanğınla nəticələnib
18:54 13.07.2020

Daha 529 nəfər koronavirusa yoluxdu - 547 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
18:36 13.07.2020

Karantin qaydalarını pozan bərbərxana aşkarlandı - Qanunu pozan şəxslərlə bağlı protokol tərtib edildı
18:14 13.07.2020

Rəhim Qazıyev saxlanıldı - O, dövlət əleyhinə açıq çağırışlar və təxribat maddələri ilə ittiham edilir
17:57 13.07.2020

Pandemiya jurnalistlərin fəaliyyətinə təsir edir - Yanliş məlumatlar medianın işini çətinləşdirir
17:36 13.07.2020

Rusiya XİN bəyanat yaydı - “Moskva sərhəddindəki əməliyyatlardan narahatdır”
17:32 13.07.2020

Ötən il qida zəhərlənməsindən 7 nəfər ölüb - 2025-ci ilə qədər sayın azaldılması hədəflənir
17:23 13.07.2020

Düşmənin dayaq məntəqəsinə zərbə endirildib - Tovuz istiqamətində gecə də gərginlik davam edib
17:14 13.07.2020

Orduya getmək üçün müraciətlər edilir - Ehtiyatda olan Azərbaycan gəncləri döyüşə getmək istəyir
16:54 13.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 13 milyon 60 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 572 mindən çoxdur
16:36 13.07.2020

Tovuz istiqamətində iki erməni polisi yaralanıb - Ermənistanın Müdafiə nazirliyi itkilərini gizlədir
16:14 13.07.2020

Türkiyə XİN-dən Azərbaycana dəstək - “Erməni təcavüzünü şiddətlə qınayırıq”
15:54 13.07.2020

Avropa ittifaqı təxribata münasibət bildirdi - “Dövlət sərhədində atışma çox narahatedicidir”
15:48 13.07.2020

Elmar Məmmədyarov vasitəçilərlə danışdı - Yeni təxribat təcavüz aktı olaraq qiymətləndirildi
15:28 13.07.2020

Yevlaxda idmançılar cərimələndi - Karantin qaydalarını pozub, idman zalında məşq ediblər
15:14 13.07.2020

KTMT-nin təcili iclası keçiriləcək - Təşkilatın baş katibi bu təşəbbüs ilə çıxış edib
14:54 13.07.2020

Ağstafada 1 ədəd mərmi tapıldı - 122 mm-lik top mərmisi zərərsizləşdirildi
14:36 13.07.2020

Türkiyə Azərbaycana belə dəstək oldu - #səninləyikAzərbaycan
14:14 13.07.2020

Bütün xəbərlər