Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Nəsrəddin Şah və onun hərəmxanası - FOTOLAR

Nəsrəddin Şah və onun hərəmxanası - FOTOLAR
9936 dəfə oxunub

Nəsrəddin Şah (1831-1896) — Qacar sülaləsindən olan dördüncü İran şahıdır. Miladi tairxlə 1848-ci il sentyabrın 17-də taxta çıxıb və ömrünün son günlərinədək dövləti idarə edib.

Uşaqlığını Təbrizdə, saraydan kənarda keçirib. Atası Məhəmməd Şahın ölümündən sonra (1848) onu taxt-taca dəvət ediblər. Əyanlar ondan vasitə kimi istifadə etməyi düşünüblər. Amma çifayda...

Buna qədər yalnız ana dilində - azərbaycanca danışa bilən gənc fars - dövlət dilini və paralel olaraq fransızcanı mükəmməl öyrənib. Coğrafiya, poeziya və rəssamlığa maraq göstərib. 1873, 1878 və 1889-ci illərdə Avropaya səfərlərini şah özü təsvir edib.

Nəsrəddin hələ gənc yaşlarında kraliça Viktoriyanın qəbulunda olub. Kraliça öz əlləriylə ona fotokamera hədiyyə edib. Nəsrəddin taxta çıxandan sonra da fotoqrafiya ilə maraqlanıb. Təbiət mənzələrini, saray ətrafındakı peyzajları və öz hərəmxanasını fotolentin yaddaşına köçürüb. Elə özü də kamera qarşısında dayanmağı sevib.


Amma onun islahatlar yolu ilə Avropa sivilizasiyasını İrana gətirmək cəhdləri ölkənin dini fanatik əhalisi tərəfindən etirazla qarşılanıb. Bununla belə, şah bəzi dəyişikliklərə nail olub: teleqraf ölkəyə yol tapıb, hərbi məktəbin əsası qoyulub, Fransadan hərbi təlimatçı dəvət edilib, fars ordusu müasirləşdirilib. Tehranda fransız məktəbi açılıb. Orada tarix, coğrafiya, kimya, tibb elmləri öyrədilib. 
Nəsrəddin Şahın ən qəti əleyhdarları babçılar olub, onlar bir neçə dəfə hökmdara qarşı sui-qəsd təşkil ediblər. Sonuncu qəsddə - 19 aprel 1896-cı ildə Nərsəddin şahı qətlə yetirmək mümkün olub. 
Hələ 13 yaşından fotoqrafiya ilə maraqlanan şah hakimiyyətə gələndən sonra öz sarayında ilk rəsmi fotostudiya açmaq istəyib. Fransız fotoqrafı Fransis Kralianı da bunun üçün Tehrana dəvət edib. Bundan başqa, Rusiayadan da mütəxəssislər çağırıb. Onlardan biri də Anton Severyugin olub. O, 1870-1920-cu illər üçün İranın fotosalnaməsini yaradıb. Hətta şah bu fotoqrafın xidmətlərinə görə ona xan titulu da verib.


Amma hərəmxanada fotoçəkilişləri yalnız şahın özü apara bilərdi. Bu şəkilləri saray loboratoyasında o, öz əlləri ilə çap edirdi. Beləliklə, tarixə ilk iranlı fotohəvəskar kimi düşən şah övladlarına nadir fotolar miras qoyub. Bu sırada onun hərəmlərinin fotoşəkilləri də vardı.

Sah tez-tez xaricə səfərlər edirdi. Yeri gəlmişkən, o, Avropanı gəzən ilk İran şahı idi. Səfərləri zamanı şah baletə tamaşa etməyi sevirdi. Balerinaların kostyumları onu elə valeh etmişdi ki, Tehrana qayıdandan sonra arvadlarına bu cür qısa geyinməyi əmr etmişdi. Qadınlar başlarını bağlamaq şərtiylə bu əmrə tabe olmuşdular.

İranda şalitə adlanan bu yeni geyim tipi tezliklə, ölkədə dəb halını aldı. Evlərində bəzi xanımlar bu cür geyinməyə başladılar. Severyuginin atelyesində isə qadınlar başıaçıq da çəkilə bilirdilər. 

Fotoşəkilləri şah atlas üzlü albomlarda toplayıb, Gülüstan sarayında, gülləkeçirməz və zəlzələyə davamlı otaqda saxlayırdı. Hazırda muzeyə çevrilən Gülüstan sarayında 50 min belə fotoşəkil var. 
Fotolar həm də ona görə maraq doğrurur ki, islam qanunlarına görə, insanların, xüsusən də qadınların üzünü köçürmək haram idi. Sadəcə, şah özü bu qadağanı pozduğu üçün heç kim ona bir söz deyə bilmirdi. 
Qadınların fotoşəkilləri hərəmxana həyatı barədə ümumi təsəvvürləri alt-üst edir - şahın arvadları dövrlərinə görə müasir görünürlər və onlar obyektiv qarşısında özlərini itirmirlər. Nə naz satırlar, nə də ürəkəklik nümayiş etdirirlər. Şəkillərdən də görünür ki, qadınlar bir-biriləri ilə mehriban dolanır, birgə məslislər təşkil edirdilər.

Bir maraqlı məqamı da qeyd edək: ötən il Azərbaycan qəzetlərinin birində tədqiqatçı alim Aydın Məmmədovun məqaləsi dərc olundu. Yazıda deyilirdi ki, Nəsrəddin şahın özünün, oğlunun və nəvəsinin əksi olan orijinal şüşə neqativlər Şəkidən tapılıb. Amma bu nadir tapıntı tapılan kimi də müəmmalı şəkildə itib.

A.Məmmədovun yazdığına görə, hadisə belə olub: "2000-ci ildə Şəki şəhərində, rus millətindən olan bir qadın öz evinin zirzəmisini təmizləyərkən 17 ədəd şüşə neqativ tapır və onları MTN-nin Şəki şöbəsinə təqdim edir. Həmin qadının babası fotoqraf olmuşdu, yəqin ki şüşə neqativlər də babasına məxsus imiş... Biz neqativləri o vaxt, MTN-nin Şəki şöbəsindən 1 saatlıq icazə ilə götürüb, foto-kağız üzərində təsvirlərini əldə etmək üçün Bayram Salamov adlı qocaman fotoqrafa təqdim etdik, məqsədimizə nail olandan sonra onları yenidən MTN-nin Şəki şöbəsinə qaytardıq. Foto-Kino sənədləri Arxivinə də bu barədə məlumat verdik, amma əhəmiyyət vermədilər.

Bizim üçün və bu foto şəkilləri, yaxud onların şüşə neqativlərini görən hər bir kəs üçün maraqlı idi ki, burada kimlərin təsvirləri var? Və foto-şəkillər hansı illərdə, hansı ölkədə çəkilib. 
Düzü, fotolarla tanış olan kimi, oradakı adamlardan birinin Nəsrəddin şah olmasını güman etmişdik. Belə ki, bizə məlum idi ki, Nəsrəddin şah həddindən artıq kök imiş... lakın, bunu dəqiqləşdirmək üçün bizə 7-8 il vaxt lazım oldu!

Fotolardan bəzilərini internetdə yerləşdirdik. 7-8 il ərzində, dünyanın müxtəlif ölkələrindən, yüzlərlə adam həmin fotolarla baxdı. Nəhayət, Bəhruz adlı bir qardaşımız, hansı ki qədimi fotoların kolleksiyasını toplamaqla məşğuldur, bildirdi ki, bəli, burada Nəsrəddin şahın təsvirləri var; güzgülü zal isə Tehrandadır və indi də durur.

Yeri gəlmişkən əlavə edək ki, Nəsrəddin şah 1896-cı ildə öldürülmüşdür. Həmin nöqteyi-nəzərdən foto şəkillərin çəkilmə tarixini 1896-cı ildən əvvələ aiddir.


2000-ci ildə Şəki şəhərində tapılmış, azı 104 il əvvələ aid şüşə-neqativlərdə İran şahının təsvirinin olması müəyyənləşdikdən sonra, həmin tapıntının qiyməti də qalxır. Mümkündür ki, onlar hansısa, antikvar əşyalar hərracına çıxarılsın və 1 miyon dollardan baha qiymətə satılsın".


Şah Güzgülü zalda. 1895


Şahın arvadları

 

 


Şahın 84 arvadından biri Ansiodolla

 

 


İndi isə müqayisə edin: fars qadını çadranın altından belə geyinirdi

 

Ya da belə yarımçadrada - Severyuginin fotosu

 

Fars qadınlarının geyimi yaşadıqları bölgədən asılı olaraq dəyişirdi. 
 

 

 

 

 

Şahın qızları:

 

 

 

Bunlar isə Şəkidə tapılan və sonradan müəmmalı şəkildə itən fotoşəkillərdir:

 

 

 

sivil.az

BUNU DA OXU

İndiyədək Azərbaycanda COVID-19 xəstələrinin donoru olmaq üçün 150 nəfər müraciət edib
Ermənistanın təxribatları nəticəsində 2734 ev, 98 yaşayış binası və 500 mülki obyekt yararsız vəziyyətə düşüb
Neft Fondu Seuldakı daşınmaz əmlakını satıb
UEFA-dan Avro-2020 açıqlaması
Balaş Qasımovun komandası “Kim? Harada? Nə vaxt?” intellektual yarışmasının payız finalının qalibi olub
Xəbər lenti

Mövlud Çavuşoğlu: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü hər kəs tərəfindən qeyd-şərtsiz dəstəklənməlidir
15:00 04.11.2020

Cəbhənin Ağdərə istiqamətində düşmənin UAZ-ı sıradan çıxarılıb
14:04 04.11.2020

Fuad Muradov: Azərbaycan və Türkiyə icmaları dünyanın 50-dən çox ölkəsində birgə fəaliyyət göstərir
13:36 04.11.2020

İndiyədək Azərbaycanda COVID-19 xəstələrinin donoru olmaq üçün 150 nəfər müraciət edib
12:58 04.11.2020

Ermənistanın təxribatları nəticəsində 2734 ev, 98 yaşayış binası və 500 mülki obyekt yararsız vəziyyətə düşüb
12:42 04.11.2020

Donald Tramp: Biz seçkilərdə qalib gəlirik
12:14 04.11.2020

Leyla Abdullayeva: Ermənistan prezidenti RBK kanalına müsahibəsində faktları təhrif edib
11:50 04.11.2020

Çempionlar Liqasında 3-cü tura start veridi
11:21 04.11.2020

Əlcəzair prezidenti koronavirusa yoluxub
11:00 04.11.2020

HİKMƏT HACIYEVDƏN AÇIQLAMA - KƏNDLƏRİMİZ ARTİLLERİYADAN ATƏŞƏ TUTULUR
10:34 04.11.2020

CƏBHƏDƏ SON VƏZİYYƏT
10:10 04.11.2020

ABŞ-da prezident seçkilərini, hələ ki, Donald Tramp öndə aparır
09:49 04.11.2020

Azərbaycanda koronavirus infeksiyasına daha 1242 yoluxma faktı qeydə alınıb
15:00 03.11.2020

Neft Fondu Seuldakı daşınmaz əmlakını satıb
14:36 03.11.2020

Adil Əliyev: Ermənistana qarşı sanksiyalar tətbiq edilməsi üçün hələ də gec deyil
14:07 03.11.2020

Bakıda yağış yağacaq
13:45 03.11.2020

Ronaldu ən yaxşı bombardirlər siyahısında liderdir
13:24 03.11.2020

DÜŞMƏN ATƏŞKƏSİ POZDU LİD - MEŞƏDƏ YANĞIN BAŞLADI
12:59 03.11.2020

BMT SƏNƏD YAYDI - ERMƏNİSTANIN UŞAQLARI ƏSGƏR KİMİ CƏLB ETMƏSİ PİSLƏNİB
12:36 03.11.2020

BMT-NİN İNSAN HÜQUQLARI ÜZRƏ ALİ KOMİSSARI ERMƏNİSTANIN HÜCUMLARINI PİSLƏDİ
12:13 03.11.2020

Bu gün Çempionlar Liqasında 3-cü tura start veriləcək
11:48 03.11.2020

UEFA-dan Avro-2020 açıqlaması
11:22 03.11.2020

ABŞ-DA 59-CU ÜMUMİ SEÇKİLƏR KEÇİRİLİR
11:00 03.11.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
10:34 03.11.2020

ANAMA 28 əməliyyat həyata keçirib
10:10 03.11.2020

Cəbhədə noyabrın 3-nə olan son vəziyyət
09:48 03.11.2020

Azərbaycan Prezidenti: Paşinyanın Rusiya Prezidentinə məktub göndərməsi, əslində, Ermənistanın məğlubiyyətinin etirafıdır
14:55 02.11.2020

PAŞİNYAN MƏĞLUBİYYƏTƏ GÖRƏ RUSİYANI GÜNAHLANDIRIR
12:56 02.11.2020

BİNƏLİ YILDIRIM AZƏRBAYCANA DƏSTƏYƏ GƏLDİ
12:30 02.11.2020

Вüşmənin Su-25 döyüş təyyarəsi də məhv edilib
12:03 02.11.2020

BAŞ PROKURORLUQDAN AÇIQLAMA - QARABAĞDA QIZIL YATAQLARINDAN QANUNSUZ İSTİFADƏ EDƏNLƏR BEYNƏLXALQ AXTARIŞA VERİLİB
11:44 02.11.2020

RUSİYA SƏFİRLİYİ ERMƏNİ YALANINI İFŞA ETDİ
11:20 02.11.2020

Balaş Qasımovun komandası “Kim? Harada? Nə vaxt?” intellektual yarışmasının payız finalının qalibi olub
10:57 02.11.2020

Cəbhədə noyabrın 2-nə olan son vəziyyət
10:32 02.11.2020

İzmirdə 3 yaşlı qız 65 saat sonra dağıntılar altından sağ çıxarılıb
10:10 02.11.2020

Hikmət Hacıyev ermənilərin saxtakarlığını ifşa edib - FOTOLAR
09:49 02.11.2020

Prezident: Yeddi rayon bizə qaytarılmalıdır, Dağlıq Qarabağdan qovulmuş azərbaycanlılar da oraya qayıtmalıdır
12:54 31.10.2020

Azərbaycan Prezidenti: Bizdə “Amnesty International” və “Human Rights Watch”ın qərəzliliyi ilə bağlı böyük şübhələr var
12:45 31.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bizim cavabımız sərt oldu, amma onlar buna layiq idilər
12:33 31.10.2020

Ceyhun Bayramov: Həmrəyliyimiz, dəstəyimiz, dualarımız sizinlədir, qardaş Türkiyə!
12:18 31.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Cəbrayılın, Zəngilanın və Qubadlının 9 kəndini işğaldan azad edib
15:15 30.10.2020

Baş prokuror: Ermənistan ordusunun mülki əhalini atəşə tutması nəticəsində 7 ailə tamamilə məhv olub
15:01 30.10.2020

Cari ildə 234,7 min ton meyvə-tərəvəz idxal edilib
14:37 30.10.2020

TÜRKİYƏNİN SABİQ BAŞ NAZİRİ DÜNYASINI DƏYİŞİB
12:19 30.10.2020

Maradona - 60! - VİDEO
11:58 30.10.2020

Avropa Liqasında gecənin nəticələri
11:33 30.10.2020

FHN: Ermənistan ölkəmizə qarşı növbəti ekoloji terror aktları törədib
11:09 30.10.2020

ANAMA-ya Ağcabədi, Ağdam, Bərdə, Cəbrayıl, Füzuli, Goranboy, Tərtər rayonları ərazisinə mərmilərin düşməsi barədə müraciət daxil olub
10:44 30.10.2020

"Qarabağ" İstanbudla "Vilyarreal"a uduzdu
10:20 30.10.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyəti açıqlayıb
09:57 30.10.2020

Ermənistanın iki Su-25 təyyarəsi məhv edilib
14:06 29.10.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
13:38 29.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva qardaş Türkiyə xalqını 29 Oktyabr – Respublika Günü münasibətilə təbrik edib
13:05 29.10.2020

MN: Azərbaycan HHQ-nin aviasiya vasitələri bugünkü döyüşlərdə tətbiq olunmayıb
12:46 29.10.2020

Hikmət Hacıyev: Azərbaycan Ordusu düşmənin cavabını verir və onları iti qovan kimi qovuruq
12:22 29.10.2020

UNİCEF MÜNAQİŞƏ İLƏ BAĞLI BƏYANAT YAYIB
12:00 29.10.2020

CEYHUN BAYRAMOV Aİ-nin ALİ NÜMAYƏNDƏSİ İLƏ DANIŞIB
11:35 29.10.2020

"Qarabağ" "Vilyarreal"a qarşı
11:14 29.10.2020

Çempionlar Liqasında 2-ci tura yekun vurulub - Nəticələr
10:52 29.10.2020

Müdafiə Nazirliyi: Döyüş əməliyyatları əsasən cəbhənin Xocavənd, Füzuli və Qubadlı istiqamətlərində davam edib
10:30 29.10.2020

“MÜLKİ ŞƏXSLƏRİN HƏDƏF ALINMASI QƏBULEDİLMƏZDİR” - AVROPA İTTİFAQINDAN DAĞLIQ QARABAĞ MÜNAQİŞƏSİ İLƏ BAĞLI BƏYANAT
10:07 29.10.2020

Qızıl Aypara cəmiyyətinin könüllüsü həlak olub - Bərdədə
09:45 29.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Zəngilan, Füzuli, Cəbrayıl və Qubadlı rayonlarının 13 kəndini işğaldan azad edib
16:40 28.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq və döyüş meydanında işğalçılara layiqli cavab veriləcək
16:25 28.10.2020

Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində ölənlərin sayı 19-a çatıb
15:10 28.10.2020

Baş Prokurorluq: Ermənistan ordusunun Bərdəni raket atəşinə tutması nəticəsində həlak olanların sayı 14-ə çatıb
14:39 28.10.2020

Düşmən Bərdəni yenidən “Smerç” raketləri ilə atəşə tutub
14:05 28.10.2020

Çempionlar Liqasında 2-ci tura start verilib - Nəticələr
13:40 28.10.2020

Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı 34 min 858-ə çatıb
13:18 28.10.2020

“SƏRHƏDSİZ REPORTYORLAR” FRANSALI JURNALSİTLƏRƏ TƏZYİQLƏRİ PİSLƏDİ
12:57 28.10.2020

ÇAVUŞOĞLUDAN SƏRT SÖZLƏR - “TƏHQİR ACİZLƏRİN SİLAHIDIR”
12:33 28.10.2020

"Barselona"nın prezidenti istefa verdi
12:11 28.10.2020

ERMƏNİ TƏXRİBATI NƏTİCƏSİNDƏ 69 MÜLKİ ŞƏXS HƏLAK OLUB
11:45 28.10.2020

ERMƏNİSTANDA FƏRARİLİYİN QARŞISINI ALMAQ ÜÇÜN CƏZALAR SƏRTLƏŞDİRİLİB
11:20 28.10.2020

İran parlamentinin sədri koronavirusa yoluxub
10:57 28.10.2020

Bu gün "Dünya Cüdo Günü" kimi qeyd edilir
10:34 28.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində həlak olanların yaxınlarına başsağlığı verib
10:10 28.10.2020

Cəbhədə oktyabrın 28-nə olan son vəziyyət
09:49 28.10.2020

HİKMƏT HACIYEV "EURONEWS" ÇƏKİLİŞ QRUPUNA HÜCUMU PİSLƏDİ
13:33 27.10.2020

Doqquz ayda Azərbaycan ən çox Rusiyadan məhsul idxal edib
13:10 27.10.2020

Bütün xəbərlər

ÇOX OXUNANLAR