Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Bağırov “Müsavat”a necə xidmət etdi?

Bağırov “Müsavat”a necə xidmət etdi?
   1506 dəfə oxunub

 

Quba qəzasında Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin nümayəndəsi, parlament üzvü Əli bəy Zizikski idi. 1956-cı ildə Mircəfər Bağırovu «müsavatçı» qubalılara arxa olmaqda günahlandıranların ağlına belə gəlməzdi ki, onların tarixdən sildikləri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yenidən Azərbaycan torpağında, o cümlədən Əli bəy Zizikskilər, Mircəfər Bağırovlar Qubasında bərqərar olacaqdır.«Rudenko məhkəməsi»nin müttəhimi Mircəfər Bağırovun qubalı müsavatçı dostları kimlər idi? İlk növbədə Quba qəza komissarı Əli bəy Zizikski. Məhkəmədə şahid Orucov belə nəql edir: «1920-ci ildən sonra Bağırov Bakıda Azərbaycan FK-nın ( Fövqəladə Komissiya -red ) sədri idi, onun katibi isə mənim dayım oğlu Hacıağa Şahverdiyev idi. Şahverdiyev Bağırovla ən yaxın dost olub. Biz üçümüz birlikdə Qubada şəhər məktəbində oxumuşduq.1922-ci ildə mən Bakıya getdim və Şahverdiyevin evinə düşdüm.Bir dəfə işdən qayıdandan sonra Şahverdiyev mənə dedi ki, Bağırov səni yanına çağırır. Ertəsi gün mən Hacıağa Şahverdiyevlə birlikdə Azərbaycan FK-ya Bağırovun yanına getdim. Bağırovla biz köhnə dostlar kimi görüşdük. O, məni çox yaxşı qarşıladı. Söhbət əsnasında Bağırov məndən soruşdu ki, Əlibəy Zizikskini xatırlayırsanmı? Mən cavab verdim ki, çox yaxşı yadımdadır. Söhbətimizdə Hacıağa Şahverdiyev də iştirak edirdi.Bir qədər keçdikdən sonra Qəni adlı mühafizəçi bildirdi ki, onlar gəliblər. Bağırov gələnləri içəri buraxmaq barədə ona göstəriş verdi. Bağırovun otağına bir-birinin ardınca keçmiş Quba bəylərindən Şıxlarskinin qohumu Bəybala bəy Alpanski, Bağırovun qubalı dostlarından Əli bəy Zizikskinin qohumu tacir Hacıbala Məmmədyarov, eləcə də Əli bəy Zizikski daxil oldular.

Onlar otağa daxil olanda Bağırov yerindən qalxıb onları qarşıladı, hər biri ilə mehribanlıqla gorüşdü, Əli bəy Zizikski ilə hətta öpüşdü. Söhbət zamanı Bağırov ərklə bildirdi ki, sən nə üçün gizlənirsən, özünü alçaldırsan. Bilirsən ki, mən burada işləyirəm. Əli bəy gözləri yaşarmış halda Bağırova bildirdi ki, onu həbs etməklə qorxudurmuşlar, ona görə də gizlənib. Bağırov o dəqiqə Əli bəy Zizikskinin üzə çıxarılması üçün sənədlər hazırlamağı Hacıağa Şahverdiyevə tapşırdı. Elə həmin otaqdaca Şahverdiyev sənədləri hazırladı, Bağırov həmin sənədi imzalayıb möhür vurdu. Həmin sənədi Zizikskiyə verib dedi: «Bu sənədə əsasən sən Azərbaycanın harasında istəsən yaşaya bilərsən. Nə qədər ki, mən burada - FK-da işləyirəm, sən heç bir şey üçün narahat olma». Doğrudan da, bütün sonrakı illər ərzində Əli bəy Zizikski Bakıda yaşadı. Məhkəmə materiallarında bu da göstərilir ki, Əli bəy Zizikski şəxsi mülkündə yaşamış və həmin evin kirayə pulu ilə dolanmışdır. Mircəfər Bağırovun himayədarlıq etdiyi dostları arasında Bəybala bəy Alpanski, Hacıbala Məmmədyarov və Qazı Əhməd bəy Məmmədbəyov da vardı. Mircəfər Bağırov keçmiş Müsavat pristavı Qiyas bəy Cahandar bəy oğlu Şıxlinskinin (Cahandar ağanın oğlu) Qazax qəzasına milis rəisi vəzifəsinə göndərilməsində də müqəssir hesab edilir. Şahid Z.Ə.Əliyevin ifadəsinə görə, Bağırov çox vaxt keçmiş “Müsavat” fəallarını öz tərəfinə çəkir və məsul vəzifələrə təyin edirmiş.Məhkəmə materiallarında qeyd olunduğu kimi, Mircəfər Bağırov Qubada Müsavat Partiyasının qəza komitəsi sədrinin müavini Əlipənah bəy Şəfibəyovu da himayə etmişdir. Şəfibəyov 1930-cu ildə həbsə alınarkən, ondantürk nümunəli tüfəng və ona müvafiq 30 patron tapılmışdı. Lakin Azərbaycan Dövlət Siyasi İdarəsinin 1930-cu il martın 16-da Bağırovun sədrliyi ilə keçirilmiş kollegiyası Şəfibəyovun işinə xitam vermişdir. Görünür Mircəfər Bağırov yəqin etmişdi ki, keçmiş müsavatçı bir ədəd türk nümunəli tüfənglə və 30 patronla dövlət çevrilişi etməyə qadir deyilmiş...

Mircəfər Bağırovun qanadı altına aldığı başqa bir qubalı - Müsavat Partiyası şöbəsinin təşkilatçısı Əbilqasım Rüstəmov On birinci Ordunun qoşun hissələri Qubaya daxil olanda qaçıb gizlənmişdi. 1923-cü ildə Bağırov tərəfindən üzə çıxarılmış və Qubada 11 nömrəli sovxozda yanğından mühafizə idarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir. Nə qədər təəccüblü olsa da, müsavatçının çalışdığı sovxozda heç bir yanğın baş verməmişdir. Bununla belə, 1925-ci ildə Azərbaycan DSŞ aparatında işləmiş A.M.Qasımov məhkəmədə şahid kimi bildirmişdir ki, «onun məsuliyyətə cəlb olunması barədə məsələ qaldırdım, Bağırov buna qol qoymadı və dedi ki, qoy o yaşasın».

   Məhkəmə materiallarında Mircəfər Bağırovun “Müsavat” ordusu zabitlərinə də himayədarlığına dair məlumatlar vardır.”Müsavat” ordusunda zabit kimi xidmət etmiş, hərbi məktəb bitirmiş Məmməd Aslan oğlu Sarıcalinski Bağırovun köməyi ilə 1921-ci ildə Fövqəladə Komissiyanın əvvəlcə süvari diviziyasına, sonra isə sərhəd qoşunlarına işə götürülmüşdü. O, bir müddət Bağırovun özü ilə birgə xidmət etmişdir. Görünür bir nəfər “Müsavat” zabitinin Sovet orqanlarında işləməsini Mircəfər Bağırov qəbahət hesab etməmişdi. O öz gözləri ilə görmüşdü ki, Mikoyanın,Amazaspın, Avetisovun ön cərgəsində durduğu On birinci Ordu vədinə xilaf çıxdı.Qısa bir müddətdə Səməd bəy Mehmandarovun və Əliağa Şıxlinskinin yaratdıqları Müsavat milli ordusu amansız təqiblərə məruz qaldı. 12 general, 27 polkovnik və podpolkovnik, 46 nəfər kapitan dərhal məhv edildi. 1200-dən çox “Müsavat” zabiti və əsgəri Arazı keçdi, mühacirətə üz tutdu.Vur-tut bircə “Müsavat” zabiti Sarıcalinski bu boyda Qızıl Ordunu dağıtmayacaqdı ki...

Məhkəmə materiallarında Mircəfər Bağırovun Müsavat Partiyası ilə yanaşı İttihad Partiyası üzvlərinə də himayədarlıq etməsi barədə ittihamlar irəli sürülür. Göstərilir ki, Bağırovun məsuliyyətdən xüsusilə qoruduğu şəxslər arasında1919-cu ilin əvvəllərində İttihad Partiyasının məsul katibi Əhməd Triniç xüsusi yer tutur. İstintaqdan məlum olub ki, Əhməd Triniç əvvəllər türk ordusunun zabiti olub. Onun başçılığı ilə Qubada və Bakıda bolşeviklərə qarşı fəal mübarizə aparılıb. Şahidlərin ifadələrinə görə, Əhməd Triniçlə Bağırov çox yaxın münasibətdə imişlər. Bağırov onu yüksək vəzifələrə irəli çəkirmiş, hətta respublika qəzetinin redaktoru kimi yüksək vəzifəyə təyin edibmiş. Triniçin əksinqilabi keçmişi barədə dəfələrlə siqnallar olmasına baxmayaraq, Bağırov 1933-cü ildə onu hökumət mükafatına - ordenlə təltif olunmağa təqdim etmişdir. Mircəfər Bağırova yaxşı məlum idi ki, On birinci Ordunun Xüsusi şöbəsinin rəisi Pankratov 1920-1921-ci illərdə İttihad Partiyasının işi ilə şəxsən məşğul olmuşdu. Ordunun ermənilərdən və ruslardan ibarət hərbi müstəntiqləri Azərbaycanda Sovet hakimiyyətini silahlı üsyan yolu ilə devirmək cəhdində ittiham olunan İttihad Partiyasının yüzlərlə üzvünü və tərəfdarlarını cəzalandırmaq üçün «üçlüyə» təqdim etmişlər. Pankratovdan, Aşukindən və Qubindən ibarət «üçlük» Azərbaycanın ziyalı və millətsevər oğullarını Rusiyanın Xolmoqor, Ryazan, Nijni-Novqorod və digər həbs düşərgələrinə göndərmişdir.Yalnız bir nəfər - Əhməd Triniç Mir Cəfər Bağırovun köməyi ilə Pankratovun caynağından xilas edilmişdi. Məhkəmə iclasında nümayiş etdirilən bir ərizə də Mircəfər Bağırovu təəccübləndirməmişdi. Həmin ərizədə Əhməd Triniç Quba şəhərinin komendantı olduğunu, Xırdalandakı döyüşlərdə iştirakını, Qubada könüllülər dəstəsi yaradıb Azərbaycan-türk ordusunun hücumunadək bolşeviklərə qarşı fəal mübarizəsini əsas tutaraq, “Müsavat” parlamentinin mühafizəsi üçün dəstə yaradılmasını ona tapşırmağı xahiş edirdi. Məktub kimə ünvanlanmışdı? Azərbaycan Müsavat Partiyasının sədri M.Ə.Rəsulzadəyə.

...Mircəfər Bağırov düşünürdü: Yaxşı, “Müsavatın” liderini Stalin Bayıl türməsindən çıxarıb özü ilə Moskvaya aparanda, mən beş-altı müsavatçı dostumu Pankratovun əlindən ala bilməzdim? Bir də ki, Əhməd Triniç ordu zabiti idi.Yaxşı, Nəriman Nərimanov Müsavat ordusunun iki generalını Leninə məktub yazıb xilas etməmişdi? Mən də bir zabitini Bakıda saxlamışam...

Məhkəmə materiallarında deyilir ki, MirCəfər Bağırov 1921-ci ilin dekabrın 9-da Beriya tərəfindən imzalanmış orderi yerinə yetirməyib. Həmin order Gürcüstanda həbs olunmuş Əli Əsədullayev haqqında idi. Bakı milyonçusu Əsədullayevin oğlu və H.Z.Tağıyevin kürəkəni Əli Əsədullayevin təqsiri nədən ibarət idi? O, çar ordusunun poruçiki olmuşdu. «Rudenko məhkəməsi»nin materialarına görə Əli Əsədullayev “Müsavat” hakimiyyəti dövründə «Vəhşi diviziya» tərkibində Sovet ordusuna qarşı mübarizə aparmışdır. Mircəfər Bağırov Əli Əsədullayevin «işi» üzrə heç bir təhqiqat aparmayıb, demək, milyonçu oğluna himayədarlıq etmişdir. Əli Əsədullayev Bakı cıdır meydanında işləyirmiş, sonralar arvadı ilə birlikdə İrana keçib.

... Nərimanov Hacı Zeynalabdin Tağıyevə dəymədi, mən də onun kürəkəninə bir yaxşılıq edim. Əli Əsədullayev bir gün cıdır meydanından köhlən atın belində yoxa

çıxdı...

1956-cı ildə, məhkəmə materiallarında adları «xalq düşmənləri»

siyahısında çəkilənlər bu gün hamımız üçün Xalq Cümhuriyyətinin və milli

ordumuzun işıqlı adamları kimi daha doğma və əzizdir. Ən çətin məqamlarda

onlara himayədarlıq etmiş Mircəfər Bağırovun günahı nədir?

 

Tarixçi Araz Vəliyev

İstifadə edildi :Teyyub Qurbandan

 

 

BUNU DA OXU

ABŞ-da dronlardan istifadə edərək məhsulların çatdırılmasına başlayıblar
“Formula 1”in biletləri artıq satışda - Qiymət tribunadan asılı olaraq 210-710 manat arasında dəyişir
Əvvəl onu maşın vurdu, sonra su kanalına düşərək boğuldu - Ağdaşda
“Xalq artisti” fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
Ötən il 4000-dən çox şagird sinifdə saxlanılıb
Xəbər lenti

Rövzət Qasımov MSK sədrinin müavini seçilib - MSK-nın növbəti iclası keçirilib
22:33 23.10.2019

“Qarabağ Azərbaycandır!” vətənpərvərlik tədbiri keçirilib - Tədbir İqtisad Universitetində təşkil olundu
22:12 23.10.2019

Tərxis olunan gənclərlə Xətai rayonunda ehtiyata buraxılmış gənclər qarşılanıb - Onlara hüquq və vəzifələri haqqında məlumat verilib
21:52 23.10.2019

Rəvan Qarayev: "Xahiş edirəm, məni bağışla!" - "Şou ATV"də - VİDEO
21:30 23.10.2019

“Mənim günahım” tamaşası maraqla qarşılanıb - FOTOLAR
21:09 23.10.2019

Zirvə görüşündən əvvəl nazirlər bir araya gəldi - XİN rəhbərlərinin iclasına sədrlik Azərbaycana keçib
20:49 23.10.2019

Seyyid Mahmud Şərif: Misir ilə Azərbaycan arasında bütün sahələrdə əlaqələr yüksək səviyyədədir - VİDEO
20:30 23.10.2019

Yol qəzası ölümlə nəticələndi - Hacıqabulda
20:11 23.10.2019

Cəbhədə son vəziyyət - Növbəti monitorinq insidentsiz başa çatıb
19:51 23.10.2019

Yeni hərbi hissə istifadəyə verildi - Sərhədçilərin şəraiti yaxşılaşdırılır
19:32 23.10.2019

“Suriya münaqişəsi siyasi yolla həll edilməlidir” - NATO baş katibindən açıqlama
19:15 23.10.2019

Qubada oğurluq hadisəsi baş verib - VİDEO
18:55 23.10.2019

Taxıl istehsalı 3,4 milyon tona çatıb - Ölkəyə taxıl idxalı azalır
18:36 23.10.2019

Sabah da sabit hava şəraiti davam edəcək
18:17 23.10.2019

İsveçrənin səyahət portalı Lənkəran haqqında məqalə yayıb
17:59 23.10.2019

“Barış bulağı” əməliyyatı dayandırılıb - Çavuşoğlu: “Terrorçular peyda olsa, ordumuz onlarla döyüşəcək”
17:38 23.10.2019

R.Ə.Mehdiyev Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti vəzifəsinə təsdiq edildi
17:19 23.10.2019

A.A.Əli Zadə 1-ci dərəcəli “Əmək” ordeni ilə təltif edildi
17:14 23.10.2019

Qoşulmama Hərəkatının nazirlər görüşü başlayıb - Təşkilata sədrlik Azərbaycana keçib
17:00 23.10.2019

Kürdəmirdə yol qəzasında iki nəfər xəsarət alıb
16:42 23.10.2019

R.Ə.Mehdiyev “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edildi
16:24 23.10.2019

R.Ə.Mehdiyev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının rəhbəri vəzifəsindən azad edildi
16:14 23.10.2019

İqtisadiyyat Nazirliyinin funksiyaları və strukturu genişləndirilib
15:59 23.10.2019

Təranə Qumral : "Musa söyüşcüldür" - "Şou ATV"də - VİDEO
15:40 23.10.2019

Gənclərin mübahisəsi bıçaqlanma ilə bitdi
15:22 23.10.2019

M.Ç.Cabbarov Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat naziri təyin edildi
15:10 23.10.2019

M.Ç.Cabbarov Azərbaycan Respublikasının Vergilər naziri vəzifəsindən azad edildi
15:03 23.10.2019

Paytaxtda binaların dam örtüyü yenilənir - Görülən işlərə baxış keçirilib
14:45 23.10.2019

Bakıda sərxoş sürücü qəza törədib
14:27 23.10.2019

Polşada keçirilən rəsm müsabiqəsində Azərbaycan da iştirak edib
14:09 23.10.2019

Kiyevin mərkəzində qumbara partlayıb - İki nəfər ölüb, bir nəfər ağır xəsarət alıb
13:51 23.10.2019

Göygöldə top mərmisi aşkarlanıb
13:32 23.10.2019

Xəstəxanalarda konteynerlər quraşdırılır - Tibbi tullantılar da çeşidlənəcək
13:14 23.10.2019

Gəncədə zəncirvari avtomobil qəzası baş verib - Üç nəfər xəsarət alıb
12:56 23.10.2019

İki rayonda qaz fasilələrlə veriləcək - Yeni qaz xətləri şəbəkəyə birləşdirilir
12:37 23.10.2019

İki milyonuncu müraciət qeydə alındı - Səyyar “ASAN xidmət” fəaliyyətini genişləndirir
12:19 23.10.2019

Tarixdə bu gün - 23 Oktyabr - Qar Bəbirlərinin Müdafiəsi Günü, Səxavət Məmmədov, Pele...
12:00 23.10.2019

ATƏT nümayəndələri təmas xəttində - Monitorinq insidentsiz başa çatıb
11:42 23.10.2019

Nəzakət Teymurova "Şou ATV"də - " İntizar" - VİDEO
11:23 23.10.2019

Ərdoğan ABŞ-ın vədlərinə əməl etmədiyini bəyan edib
11:07 23.10.2019

Ərdoğan Putin görüşündə vacib memorandum imzalanıb
10:49 23.10.2019

Polşada keçirilən ərzaq yarmarkasında Azərbaycan məhsulları maraqla qarşılanıb
10:30 23.10.2019

Su ehtiyatları yenidən hesablanmalıdır - 50 il əvvəlki rəqəmlərə istinad olunur
10:10 23.10.2019

İctimai rəyi çaşdırmaq cəhdi - VİDEO
09:52 23.10.2019

"Bizimlə diktə ilə danışmayın" - VİDEO
09:35 23.10.2019

Qoşulmama Hərəkatının Bakı zirvəsi başlayır - YENILƏNİB - VİDEO
09:18 23.10.2019

ABŞ-ın “USD Porter” hərbi gəmisi Batumi limanına daxil olub
22:55 22.10.2019

Aygün Bayramova "Şou ATV"də - "Anacan " - VİDEO
22:38 22.10.2019

Ordudan tərxis olunan gənclərlə görüş keçirilib - Samuxda tədbir təşkil olunub
22:20 22.10.2019

120 saatlıq atəşkəsin vaxtı başa çatır - 2200 kvadrat kilometr ərazi terrorçulardan təmizlənib
22:02 22.10.2019

Bakıda bəzi yollar bağlanacaq - Sürücülərin nəzərinə!
21:45 22.10.2019

Portret - "Axşamın oyunu"nda - VİDEO
21:26 22.10.2019

Bakıda inşaat sərgisi açılıb - Sərgidə 23 ölkədən 280 şirkət iştirak edir
20:00 22.10.2019

Brexit üç ay təxirə salına bilər - Donald Tusk: “İstənilən ssenariyə hazır olmalıyıq”
19:43 22.10.2019

Beş min metr sintetik tor yığıldı - Qanunsuz balıq ovuna qarşı mübarizə gücləndirilir
19:25 22.10.2019

Milli Kitabxanada “Ərtoğrul Cavid-100” adlı kitab sərgisi açılıb
18:56 22.10.2019

“Bizimlə diktə ilə danışmayın” - Ziyafət Əsgərovdan Avropa Birliyinə cavab
18:37 22.10.2019

Pakistan prezidenti Bakıya gələcək
18:20 22.10.2019

Sabah hava küləkli olacaq
18:01 22.10.2019

Tarix-mədəniyyət qoruqlarının yaradılması haqqında - Sərəncam
17:45 22.10.2019

Niyam Salami "Zaurla Günaydın"da - "Gülüm" - VİDEO
17:41 22.10.2019

Soçidə Rusiya və Türkiyə prezidentlərinin görüşü keçirilir
17:23 22.10.2019

Bakı-Quba yolunda ağır qəza - Üç nəfər xəsarət alıb
16:56 22.10.2019

Ş.A.Mustafayev Azərbaycan Respublikası Baş Nazirinin müavini təyin edildi
16:45 22.10.2019

Şahin Mustafayev Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat naziri vəzifəsindən azad edildi
16:37 22.10.2019

ABŞ-da dronlardan istifadə edərək məhsulların çatdırılmasına başlayıblar
16:19 22.10.2019

Pantomima Teatrı noyabr repertuarını açıqlayıb
16:01 22.10.2019

“Ağ bığlılar” növbəti dəfə nümayiş edilib
15:45 22.10.2019

İran BMT-yə müraciət edib
15:27 22.10.2019

Türkiyədə terror aktı törədilib - Yeddi hərbçi yaralanıb
15:10 22.10.2019

Müəmmalı ölüm... - Firuzənin ölümünün səbəbləri araşdırılır - "Bizimləsən"də - VİDEO
14:52 22.10.2019

Kürdəmirdə yük maşını piyadanı vurub
14:33 22.10.2019

Makron Putinlə müzakirələr aparıb - Suriyadakı atəşkəsdən danışılıb
14:15 22.10.2019

Namiq Qaraçuxurlu və Aygün Kazımovanın parodiyası - "ÜÇÜMÜZ"də - VİDEO
13:56 22.10.2019

“Formula 1”in biletləri artıq satışda - Qiymət tribunadan asılı olaraq 210-710 manat arasında dəyişir
13:37 22.10.2019

Yeni doğulan körpə dünyasını dəyişdi - Ölüm səbəbi araşdırmadan sonra bilinəcək
13:22 22.10.2019

Yaponiya İmperatorunun taxta çıxması ilə əlaqədar mərasimlər başlayıb
13:07 22.10.2019

Bu gün hansı bürc sahibləri sürpirizlə qarşılaşacaq? - Ulduz falından öyrənin - VİDEO
12:55 22.10.2019

Pompeo Türkiyəyə qarşı hərbi əməliyyatlardan danışıb
12:42 22.10.2019

“Azərbaycan hər zaman Türkiyəyə dəstək verib” - Səfir: “Qarabağ probleminin həllini sizin qədər istəyirik”
12:25 22.10.2019

Bütün xəbərlər