Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

İfritələrin bayramı - “HALLOWEEN” – xristianlaşmış cadugərlər

İfritələrin bayramı - “HALLOWEEN” – xristianlaşmış cadugərlər
6591 dəfə oxunub
Müasir dövrdə qloballaşmanın təsiri ilə yeni-yeni “bayramlar” təqvim günümüzə daxil olmaqda davam edir. Biz isə həmin bayramın tarixini, mahiyyətini anlamadan onu qeyd edirik. Bundan əvvəl gənclərimizin sevərək qeyd etdikləri, amma anlamının fərqinə belə varmadiqları “14 fevral-Sevgililər günü”nün Valentin adlı sapıq xristian rahibin adı ilə bağlı olması tarixindən tutmuş, əsasını Bibliyada da adı çəkilən məkrli yəhudi qadın Esterin hiyləsi ilə midiyalı maqların qanlı soyqırıma uğramalarından götürərək XX əsrin əvvəllərində Lenin və digər bolşevik rəhbərliyinin “proletar toplantılarını” pozğun qadınlarla təchiz edən Klara Setkin deyilən başqa bir yəhudi qadına qədər tarixini gətirmiş olan “8 mart” haqqında yazmışdıq. Bu gün isə son bir neçə ildə Azərbaycanda dəb halını almış olan “31 oktyabr- Halloween” günü haqqında yazmaq istədik, bu “bayramı” böyük çoşğu ilə qeyd edənlərin, ən azı bu bayram haqqında məlumatl olmağa haqqları çatdıqlarını düşünərək...

 

"Halloween", ingilis dilindən “All Hallows' Eve və ya All Saints' Eve” bayramının qısadılmış adıdır. Bayram öz əsasını xristianlığa qədərki dövrdən Böyük Britaniya adasının xalqlarından – İrlandiya və Şotlandiyanın aborigen əhalisi olmuş qədim kelt tayfalarından götürür. İngilis dilinin Oksford lüğətinə əsasən, şotland ifadəsi kimi “Halloween” ilk dəfə məhz “All-Hallows-Even ” şəklində 16-cı əsrə aid əlyazmada qeyd edilir, mənası “Bütün müqəddəslərin axşamı” (even – evening (axşam) sözünün qısadılmış formasıdır) anlamını ifadə edir. Bu ifadə yazılı mənbələrdə 1556-cı ilə qədər rast gəlinmir. Xristian ölkələrində qeyd edilən “Bütün müqəddəslərin günü” bayramından bir gün öncənin - oktyabr ayının 31-də axşam saatlarında qeyd edilir. 
 
Hellouin ənənəvi olaraq əvvəllər ingilisdilli ölkələrdə bayram edilirdi. Lakin XX əsrin sonlarından başlayaraq dünyada gedən qloballaşma və “amerikanlaşma” mədəni ekspansiyası nəticəsində digər ölkələr və xalqlarda, o cümlədən bizdə də bu qeyri-adi bayramı qeyd etmək dəbi formalaşdı.
 
“Halloween”in mənşəyini qədim Romada qeyd edilən “Parentalia” bayramı ilə əlaqələndirirlər. Həmin gün romalılar vəfat etmiş valideynlərini və qohumlarını yad edirdilər. Fevral ayının 13-də qeyd edilən bu qədim bayramı günorta saat 12 tamamda xüsusi kahin qadın (Vestalis Maxima) qurban kəsməklə açırdı və 21 fevralda “feralia” adlı orgiya və müxtəlif həmin dövr üçün xarakterik olan elementlərlə zəngin böyük qutlama sona çatırdı. 
 
Lakin “Halloween”in tarixini araşdıran tədqiqatçı Nikolas Rocers qeyd edir ki, onun “Parentalia” ilə əlaqələndirilməsi yanlışdır və qədim keltlərin xristianlığa qədərki “Samhain” bayramı ilə əlaqələndirilməlidir. Bu bayram haqqında məlumata isə X əsrə aid qədim irland əlyazmalarında rast gəlmək olar. Bayramın adının mənası isə qədim irlandcadan “yayın sonu” anlamını ifadə edirdi. Sonralar Samhain – noyabr ayının irlandca adına çevrilir. 
 
Oksford folklor lüğətinə görə, Samhain – bütünlüklə Britaniya xalqları tərəfindən qeyd edilirdi və daha çox ölüm və fövqəlgüclərlə əlaqədar idi. VIII əsrdə xristianlığın İrlandiyada möhkəmlənməsi ilə “Bütün müqəddəslər günü” getdikcə “Samhain”I sıxışdırmağa başlayır və beləliklə getdikcə gələcəkdə qeyd ediləcək “Hellouin”in əsası qoyulmağa başlanır. X-XI əsrə yaşamış kilsə rahiblərinə aid gündəliklərdə gecə qeyd edilən bayram zamanı dəhşətli ritullar keçirildiyi, bu zaman şər qüvvələrlə - o cümlədən ruhlar və cinlərlə (demons) təmasda olduqları barədə yazılar mövcuddur. Keltlərin inancına görə, həmin gün “dirilərin və ölülərin dünyaları öz qapılarını açır və bu səbəbdən də dünya ruhlar və şər qüvvələrlə dolur”. Şər qüvvələrin hücumlarından özlərini qorumaq üçün, keltlər evdə yanan hər şeyi söndürür, özləri isə müxtəlif heyvan dəriləri geyinərdilər. Onlar inanırdılar ki, belə etməklə gələn şər fövqəlqüvvələri qorxuda biləcəklər. Hər evin qarşısında ruhları qonaq etmək üçün qoyulmuş şirnilərə rast gəlmək olardı. Keltlərin özləri isə druid kahinlərinin qaladıqları tonqalların ətrafına toplaşır, müxtəlif heyvanları (bəzi əlyazmalara görə, insanlar da) qurban kəsirdilər. Bu zaman istifadə edilən rituallar, sonradan bir çox qara magiya elementləri kimi şər qüvvələrin çağırılması və iblisə pərəstiş (satanizm) elementlərində də öz əksini tapdı. Qurbankəsmədən sonra isə druidin xüsusi ritualı ilə guya ki, “müqəddəsləşdirdiyi” tonqaldan od götürərək evlərinə gətirirdilər. 
 
Bayramın simvolu isə boranı idi. O nəinki yayın bitməsini və məhsul yığımını simvolizə edirdi, həm də tonqaldan götürülən odla içində yandırılan işıq vasitəsi ilə şər qüvvələri qorxutmalı idi. 
 
IX əsrdə Roma papası III Qriqorinin əmri ilə “Bütün müqəddəslərin günü” noyabr ayının ilk gününə təyin edilir. Katolik kilsəsi bununla “Samhain” bayramını sıxışdıraraq tamamən aradan qaldırmağa çalışırdı. Lakin gözlənilənin əksi baş verir. Artıq bu dövrdən başlayaraq iki bayramın çulğalaşması dövrü başlayır. “Samhain” kimi Hellouin də 31 oktyabrdan 1 noyabra keçən gecə qeyd edilir. Təqribən XVI əsrdə 31 oktyabr gecəsi qapıları döyərək şirin şeylər istəmək ənənəsi formalaşır. 
 
Beləliklə bi bu bayramın tarixinə və mahiyyəinə qısa da olsa nəzər yetirməyə çalışdıq, bununla da borcumuzdan çıxdıq. Artıq qeyd edib-etməmək, sizlərə qalmış...
 
Vüqar Zifəroğlu

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Rusiyalı tarixçi qarabağ kanalı açdı - Qarabağ: “Rusiyadan baxış”
19:52 12.07.2020

Nazirlik fermerlərə müraciət etdi - Gələcəkdə subsidiya almaya bilərsiz
19:14 12.07.2020

Azərbaycanın qlobal reytinqdə mövqeyi - Davamlı inkişaf məqsədləri üzrə regionda liderik
18:51 12.07.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva COVİD-19 xəstəliyindən müalicəsi davam edən Əməkdar artist Bəhram Bağırzadə ilə telefonla danışıb
18:36 12.07.2020

Ölkələr karantin rejimini sərtləşdirir
18:14 12.07.2020

Ölkədə 520 nəfər koronovirusa yoluxdu - 486 nəfər sağaldı, 8 nəfər vəfat etdi
17:54 12.07.2020

Azərbaycan-Ermənistan sərhədində döyüş gedir - Hər iki tərəfdən itki var
17:36 12.07.2020

Cəbhədə düşmən təxribatı - Silahlı qüvvələrimiz vəziyyətə nəzarət edir
17:14 12.07.2020

Teymur Cəfərov EKMO cihazına qoşulub - Həkim dərin koma vəziyyətindədir
16:52 12.07.2020

Rusiyadan həkimlər gəlir - Öz təcrübələrini bölüşəcəklər
16:14 12.07.2020

COVİD-19 yoluxan daha bir xəstə saxlanılıb - Polis nəzarətinə götürülüb
15:58 12.07.2020

XİN–dən düşmən təxribatı ilə bağlı açıqlama - Məsuliyyət Ermənistanın üzərinə düşür
15:25 12.07.2020

Rusiya Çinlə ABŞ arasında vasitəçilik etməyə hazırdır - Lavrov: “Buna maraq olarsa, biz imtina etmərik”
23:17 11.07.2020

Şəhid ailəsinə yeni mənzil verildi - Heydər Əliyev fondu daha bir şəhid ailəsinə dəstək oldu
19:28 11.07.2020

Gəncədə yağan güclü yağış fəsadtörətdi - Xəstəxananın hasarı uçdu, qaz xətti yararsız vəziyyətə düşdü
19:06 11.07.2020

Futbol üzrə dünya çempionu vəfat etdi - Çarlton uzun sürən xəstəlikdən əziyyət çəkib
18:54 11.07.2020

Rusiyalı pulmanoloqun təəssüratı - “Azərbaycan reanimasiya şöbəsinin təchizatı yüksək səviyyədədir”
18:36 11.07.2020

Koronavirusla mübarizəmiz davam edir - Qaydalara əməl edilərsə, yoluxma azalacaq
18:14 11.07.2020

31-ci xüsusi sessiyanın ilkin gündəliyi açıqlandı - Gündəliyə 7 bənd daxildir
17:57 11.07.2020

Daha 531 nəfər Covid-19 yoluxub - 514 nəfər sağalıb, 6 nəfər vəfat edib
17:36 11.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 12 milyon 660 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 564 minə çatır
16:54 11.07.2020

Bosniya və Herseqovina Srebrenitsa qətliamından 23 il ötür - Daha 9 nəfərin qalıqları torpağa tapşırıldı
16:36 11.07.2020

Trampdan NATO açıqlaması - “Əgər belə deməsən, ödəniş etməyəcəklər”
16:14 11.07.2020

Ərdoğan Aya Sofyanin yeni statusunu təsdiqlədi - “Bütün dövlətlər qərara hörmətlə yanaşmalıdır”
15:54 11.07.2020

Karantin rejimini pozan sürücü saxlanıldı - O, başqa taksi sürücüsünün icazəsindən istifadə edib sərnişin daşıyıb
15:14 11.07.2020

Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzaladı
14:52 11.07.2020

Binəqədidə qanvermə aksiyası keçirildi - Toplanan qan irsi qan xəstələrinə veriləcək
14:39 11.07.2020

Bağ evində narkotik əkdi - Çətənə kolu və qurudulmuş marixuana aşkarlandı
14:12 11.07.2020

BMT davamlı inkişaf hesabatını açıqladı - Azərbaycan “Davamlı inkişaf məqsədləri indeksi”nə görə regionda liderdir
13:54 11.07.2020

Ağsuda iribuynuzlu heyvanları oğurlayan qəssab saxlanıldı - Oğurlanan heyvanlar sahiblərinə qaytarıldı
13:36 11.07.2020

Daha 526 nəfər koronavirusa yoluxdu - 502 nəfər sağaldi, 8 nəfər vəfat etdi
23:59 10.07.2020

XİN-in konsulluq idarəsinin rəisi həbs edildi - Onunla barəbər saxlanılan digər əməkdaş barəsində həbs qərarı verildi
23:57 10.07.2020

İspaniyada məhdudiyyətlər artırlır - Daha bir bölgədə maska taxmaq məcburi oldu
23:41 10.07.2020

Avstriyada da yoluxma halları artır - Qaydalar yenidən sərtləşdiriləcək
23:39 10.07.2020

ABŞ-ın baş infeksionisti ehtiyatlı olmağa çağırdı - “Pandemiya hələ yenicə başlayır”
23:25 10.07.2020

Türkiyədə növbəti partlayış - 3 nəfər ölüb, 6 işçi yaralanıb
23:11 10.07.2020

Rusiya peyvənd sınağının yekun mərhələsinə başladı - Könüllülərin səhhəti normaldır
22:54 10.07.2020

Xaricdə təhsil almaq istəyənlərin nəzərinə - Şərt və qaydalarda dəyişiklik nədən ibarətdir?
22:36 10.07.2020

Şəmkirdə avtoxuliqanlıq edib sosial şəbəkədə paylaşdı - Sürücülük hüququndan məhrum edildi
22:14 10.07.2020

Sahə həkimlərini tanımayan vətəndaşlar nə etməlidir? - Poliknikalara müraciətdə yaşayış yeri üzrə qeydiyyat önəmli deyil
21:58 10.07.2020

Karantin rejimi daha 60 gün uzadılacaq? - Qərarlar vəziyyət təhlil olunaraq verilir
21:14 10.07.2020

Polisdən xəbərdarlıq - 2 gün bütün küçə və prospektlərdə mobil postlar qurulacaq
20:54 10.07.2020

Tarixi abidə məhv olmaq təhlükəsi ilə üzləşib - “Qum hamamı” adı ilə tanınan abidə tullantı məkanına çevrilib
20:36 10.07.2020

Kürdə 3 nəfər batdı - Birinin meyiti tapılsa da, digər ikisi axtarılır
20:14 10.07.2020

Taktiki təlimlər keçirilir - Hədəflər məhv edilib
19:54 10.07.2020

BMT Azərbaycanın təşəbbüsünü dəstəklədi - Bu gün baş assambleyanın 31-ci xüsusi sessiyası çağırılır
19:21 10.07.2020

"Bergen anlaşması"nın müddəaları müzakirə edildi - Komitə sədri İspaniya ilə bağlı hansı təklifi etdi?
18:58 10.07.2020

Hökümətlərarası komissiyanın 6-cı iclası keçirildi - Litva ilə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi 42 faiz artıb
18:21 10.07.2020

Göranboyda yük avtomobilləri toqquşdu - Tonlarla qarpız yola dağıldı
17:54 10.07.2020

Şirvanda qətl törədilib - Dostunu bıçaqlayaraq öldürdü
17:47 10.07.2020

Daha 200 Azərbaycan vətəndaşı təxliyə ediləcək - Onlar Tbilisidə Covid-19 testindən keçiriləcəklər
17:21 10.07.2020

Serbiya da tədbirlərə əl atır - Kütləvi tədbirlərin keçirilməsi qadağan olundu
16:58 10.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 12 milyon 414 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 558 mindən çoxdur
16:21 10.07.2020

ÜST-ün Rusiyadakı nümayəndəsindən xəbərdarlıq - “Belə davam edərsə, vəziyyə acınacaqlı ola bilər”
15:54 10.07.2020

Seulun itkin düşən merinin cəsədi tapıldı - Onun intihar etdiyi güman olunur
15:21 10.07.2020

41 şəhər və rayonda imtahan keçirilib - Yalnız elektron ərizələri təsdiq edilən abituriyentlər iştirak edib
14:58 10.07.2020

1440 nəfər inzibati məsuliyyətə cəlb edilib - 595 avtomobilin postlardan keçmək cəhdinin qarşısı alınıb
14:58 10.07.2020

Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqə başlayır - Elektron sənəd qəbulu növbəti həftədən başlayacaq
14:26 10.07.2020

AZAL sərnişinlərə müraciət edib - Aviabilet alışı zamanı rəsmi internet saytından istifadə edilməlidir
14:26 10.07.2020

Erməni mediası yeni inqilab xəbərdarlığı edir - Kardaşyan Ermənistanı Paşinyandan daha çox “düşünür”
14:26 10.07.2020

Qeyri-neft sektoru inkişaf tempini saxlayıb - Azərbaycanın postpandemiya dövrünə yeni iqtisadi modellərlə daxil olur
21:14 09.07.2020

Kürdəmirdə oğurluq edən şəxslər saxlanıldı - Onlar məişət avadanlıqlarını oğurlayıblar
20:54 09.07.2020

Göygöldə 4 nəfər saxlanıldı - 2 baş heyvan oğurladıqlarına görə
20:14 09.07.2020

Gəncədə üzərindən 773 qram miqdarda heroin götürüldü - 2.5 kq heroin isə soyuducuda aşkarlandı
19:54 09.07.2020

Çirkin erməni lobbiçiliyi - Bəzi Avropa qurumlarını ələ alırlar
19:14 09.07.2020

Cavid Paşayevin səhhəti xüsusi nəzarətə götürülüb - Hazırda heç bir cihaza qoşulu deyil
18:58 09.07.2020

Prezident İlham Əliyev Bakının Nizami rayonunda “Azərenerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yenidən qurulan “8-ci km” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib
18:41 09.07.2020

Xarici mütəxəssilər bakıya gəldi - Onlar “COVİD-19”la mübarizədə Azərbaycan səhiyyəsinə kömək edəcək
18:21 09.07.2020

SOCAR onlayn dərslər keçirir - 37 adda vebinar təşkil olunub
17:54 09.07.2020

AZAL Berlinə xüsusi reyslər açır - Biletlərin satışı xüsusi şərtlərlə satılacaq
17:21 09.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 12 milyon 190 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 552 500-dən çoxdur
16:54 09.07.2020

Qırğızıstanda Atambayevin səhhəti normallaşıb - O, yenidən təcridxanaya köçürülüb
16:21 09.07.2020

Bolton Trampın planları haqda danışdı - Qoşunlar Yaponiya və Cənubi Koreyadan çıxarıla bilər
15:54 09.07.2020

"Trabzonspor" qızıla bərabər xallar itirdi - "Qalatasaray" yenə uduzdu
15:32 09.07.2020

Şamaxıda yaşayış binası istifadəyə verilib - 6 ailə yeni mənzillə təmin olunub
15:12 09.07.2020

Ermənistan öz xalqına düşmən mövqedədir - Leyla Abdullayeva: “Rəsmi İrəvan əsl simasını göstərir”
14:52 09.07.2020

Şirvanda hərbi xidmətə gedən oğlu üçün qonaqlıq etdi - Ev sahibi və gələn qonaqlar da cərimələndi
14:21 09.07.2020

Ekspress avtobusların hərəkət qrafiki dəyişdirilib - Avtobuslar saat 21:00-dək işləyəcək
13:54 09.07.2020

Daha bir kafe aşkarlanıb - İcarədar 3 min manat cərimələnib
12:14 09.07.2020

Qeydiyyatdan keçə bilməyən sahıbkarların nəzərinə - Dövlət vergi xidmətinə müraciət edə bilərsiniz
21:51 07.07.2020

Bütün xəbərlər