Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Laykanın ölümü və KQB-nin Qaqarin müəmması - Kosmosa ilk kim uçub?

Laykanın ölümü və KQB-nin Qaqarin müəmması - Kosmosa ilk kim uçub?
8820 dəfə oxunub

1960-cı il, avqustun 19-u... Belka və Strelka adlı itlər “Sputnik-5” Sovet kosmik raketi ilə uçuşa başlayır. Sınağın məqsədi kosmik radiasiyanın canlı orqanizmlərə təsirini öyrənmək idi.

İt yoxsa meymun?

1961-ci ildə kosmosa ilk canlının uçuşu baş verir. Belka və Strelka adlı iki it “Vostok” gəmisi ilə kosmosa uçur və sağ qayıdır. Amma Belka və Strelka kosmosa gedən ilk quyruqlu astronovtlar deyildi. Onlardan əvvəl Layka adlı it 1957-ci ildə “Sputnik2” kosmik raketi ilə kosmosa göndərilir. Və beləliklə, kosmosla bağlı ilk təcrübələr başlayır. Lakin Laykanın uçuşu uğurlu olmur və o, qayıtmır.

Dövrü nəzərə alsaq kosmosa uçuşlar haqqında məlumatın azlığı və texnologiyasının inkişaf etməməsi Laykanın yaşaması haqqında heç bir məlumat vermirdi.

Laykanın planetə qayıdışı planlaşdırılmamışdı. Əslində onun orbitdə 1 həftə qalacağı güman edilirdi. Yəqin ki, Layka R-7 raketində baş verəndə həddindən artıq istiləşmə zamanı bir neçə saat ərzində həyatını itirib. Baxmayaraq ki, onu göndərən zaman hər şey ən xırda detalına qədər hesablanmışdı. Lakin onu ölümdən geri qaytarmaq mümkün olmadı. Ölümünün gerçək səbəbi və zamanı 2002-ci ilə qədər açıqlanmayıb. Səbəb kimi orada oksigenin bitdiyi göstərilirdi. 2008-ci ildə isə Rusiyada Layka üçün abidə ucaldılıb.

Səmimi münasibətlər

Əslində təcrübə üçün bir neçə heyvan - siçan, siçovul, meymun nəzərdə tutulmuşdu. Amerikalılar bir müddət sonra meymunlardan istifadə etmişdi. Meymunlar sakit davrana bilirdilər. Lakin itlər daha çox qida yesələrdə  və dözümlü  idilər.

 

Ən tüklü və ən uğursuz

Layka Yerin ətrafında dörd dəfə inqilab edir. Lakin hesablamalar zamanı baş verən səhv və 40 dərəcəyə istiyə dözə bilməyən Layka...

SSRİ mətbuatı 7 gün ərzində dünyaya yalnış məlumatlar ötürməyə başlayır. Yalnız bir həftə sonra Layka haqqında məlumatların çox az qismi gün üzünə çıxarılır. Hətta Kremlə istehza dolu məktublar daxil olur: “Kosmosa itin əvəzinə Xruşşovun göndərilməsi daha məqsədəuyğun olardı”.

Laykanın oraya uçuşu və bütün bu proseslərdə iştirak edənlər bunun psixoloji cəhətdən nə qədər çətin olduğunu bildirib: “Laykanın həyata qaytarılması üçün heç bir sistem yoxdur. Bu çox acınacaqlı və bir o qədər də dözülməz duyğudur”.

Layka haqqında İngiltərə, Danimarka və Kanadanın pop qrupları məşhur mahnılar oxuyub.

Qəhrəmanların qayıdışı

1960-cı il iyulun 28-də yenidən bir qrup it “Vostok” raketi ilə kosmosa göndərilir. Və budur, ikinci uğursuz cəhd. Raket yerə düşür, partlayır və bütün itlər məhv olur. Lakin növbəti iki it - Belka və Strelkanın şansı daha çox idi. Çünki onların bədəninə inyeksiya yeridilərək uzun yaşamalarını təmin edə bilmişdilər.

Uçuş  zamanı itlər çox narahat olsalar da, kosmik hərəkət zamanı mükəmməl davranır. Kosmonavt itlər yerə qayıdanda təbii ki, qəhrəman sayılırdı. Hətta insanlar avtomobillərin pəncərələrini açaraq onlara tamaşa edirdi. Hazırda həmin itlər Moskva Memorial Muzeyində doldurulmuş vəziyyətdə saxlanılır.

Kosmosa gedən yolda canını qoyan o Laykaya bütün bəşəriyyət minnətdar olmalıdır. Təəccüblü deyil ki, dörd ayaqlı dostlarımız üçün bir çox yerdə abidələr qoyulub.

İnsanın ilk addımı

Alimlərin bir neçə illik araşdırmalarından sonra 12 aprel 1961-ci ildə insan ilk dəfə Yuri Qaqarin kosmosa uçur. O, Sovet kosmik raketi “Vostok 1” ilə ilk uçuşunu həyata keçirir. Qaqarin özünün 108 dəqiqəlik tarixi orbital uçuşunu yerinə yetirəndə cəmi 27 yaşı vardı. O, Sovet İttifaqının kosmosa göndərmək üçün seçdiyi 20 kosmonavtdan biri idi. 108 dəqiqə Yuri Qaqarinin həyatını büsbütün dəyişir. Qırıcı-aviasiya polkunun təyyarəçisi bir an içində dünyanın ən məşhur adamlarından biri olur. İlk kosmosa səfərindən sonrakı 3 il ərzində müxtəlif ölkələrə səfərlər və görüşlər Qaqarinin çox vaxtını alır.

Yuri Qaqarin ölümünə 9 ay qalmış sovet kosmonavtının Amerika ekipajı tərkibində və əksinə uçması imkanlarını təklif etmişdi və qəti rədd cavabı almışdı. Daha sonra Qaqarin xoşməramlı jest kimi NASA-da olmağı xahiş etmişdi, onun bu xahişi də rədd olunmuşdu. SSRİ hakimiyyət orqanları Qaqarinin təkliflərini təhlükəli hesab edirdi; Qaqarin bu təkliflərdən sonra təyyarə ilə xaricə uça bilərdi. Son vaxtlara qədər polkovnik Qaqarinin şəxsi işi SSRİ DTK-nın Xüsusi şöbəsi üçün xüsusi əhəmiyyətli dövlət sirri hesab olunub.

Son uçuş

Uzun fasilədən sonra - 1967-ci ildə Qaqarin yenidən uçmağa başladı. Bu dəfə Qaqarin özünü "MİQ-17" təyyarəsində sınadı. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərdi. Belə ki, yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmədi və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur oldu. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq, gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə hamıya aydın idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçuş etməyə hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də, Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxdılar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istədi. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Nərgiz Əziz

BUNU DA OXU

Hikmət Hacıyev Qüdrət Həsənquliyevə cavab verdi - VİDEO
Tullantıların emalından əldə olunan məhsullar
Çörəyi dəmirdən çıxanlar - VİDEO
Məktəblidən əsgər salamı - VİDEO
Asfaltlanmayan küçələrlə bağlı müjdə - VİDEO
Xəbər lenti

Epidemiya qurbanlarının sayı 990 mindən çoxdur - Virusa yoluxanların sayı 32 milyon 500 mini ötdü
18:23 25.09.2020

Müdafiə Nazirliyi təlim görüntülərini yaydı - Mühəndis-istehkam bölmələri ilə məşğələlər keçirilir
17:54 25.09.2020

Ermənistan müxtəlif ölkələrdən Dağlıq Qarabağa muzdlular və terrorçular cəlb edir
17:36 25.09.2020

Norveç kralının səhhəti pisləşdi - O, xəstəxanaya yerləşdirildi
17:36 25.09.2020

Parisdə silahlı hücum - Dörd nəfər xəsarət aldı
17:21 25.09.2020

Tarixi hamamlar məhv olmaq üzrədir - Fatmayı qəsəbəsindəki hamamlar niyə qorunmur?
17:01 25.09.2020

Tramp vətəndaşlara vəd verdi - “Vaksın 24 saat ərzındə bütün ərazılərə çatdırılacaq”
16:54 25.09.2020

Goranboyda iki avtomobil toqquşdu, sürücülər ağır xəsarət aldı - Avtomobillərdən biri iki yerə parçalandı
16:36 25.09.2020

Ağdam ilk tibbi yardım təlimləri başa çatdı - Təlimlər təmas xətti boyunca davam etdiriləcək
16:26 25.09.2020

BMT-nin xəbər portalı prezidentin çıxışını yaydı - Bu ölkə başçısının siyasi nüfuzunun göstəricisidir
16:23 25.09.2020

Ermənistanda çox ciddi hərbi hazırlıqlar gedir - Onların hərbi qüvvələri təmas xəttində, dövlət sərhədində cəmləşir
15:25 25.09.2020

Yeni proqramın üstünlükləri - Başqa dillərdə olan yazıları azərbaycan dilində oxumaq mümkün olacaq
14:54 25.09.2020

Tullantıları gölə atanlar özləri ərazini təmizlədi - “Müəssisələrə də cərimə tətbiq oluna bilər”
14:26 25.09.2020

Bərdədə 28 yaşlı qız xəstəxanada həyatını itirdi - O əməliyyatdan sonra dünyasını dəyişib
17:54 24.09.2020

Ali məktəblərə 5751 vakant yer var - Qəbul aparılacaq ixtisaslar sabah açıqlanacaq
17:36 24.09.2020

Qızıl ehtiyatlarının həcmi artıb - “Daşkəsən” yatağı polad məhsulların istehsalı üçün perspektiv vəd edir
17:23 24.09.2020

Rəqəmsal texnologiyanın zərərləri - Görmə qabiliyyəti və danışıq problemi olan uşaqların sayı artıb
16:54 24.09.2020

Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzaladı
16:36 24.09.2020

XİN paşinyanın təxribatlarının siyahısını yaydı - “Ermənistan yeni ərazilər zəbt etmək məqsədi güdür”
16:25 24.09.2020

Qubada avtomobil piyadanı vurub - Piyada həyatını itirib
15:54 24.09.2020

Peşə təhsili müəllimlərinin işə qəbulu başlandı - Müsabiqəyə 257 vakant yer ayrılıb
15:36 24.09.2020

Terrorçu ilə əməkdaşlıq edən ermənistan - Qarabağı terrorçu yuvasına çeviriblər
15:23 24.09.2020

"Oradan-buradan" - "ATV Səhər"də - VİDEO
14:54 24.09.2020

İstixanada çətənə kolları yetişdirən şəxs saxlanılıb - 2 kilo marexuana isə həyətdən aşkar olunub
14:36 24.09.2020

SUPERKUBOK GÖRÜŞÜ - "BAVARİYA"-"SEVİLYA"YA QARŞI
14:30 24.09.2020

Diqqətli olun - Ermənilər sosial şəbəkələrdə təxribat aparır
14:21 24.09.2020

"Tez bişir" - Pendirli kətə - VİDEO
14:08 24.09.2020

İslam dünyası niyə susur? - Təcavüzkara qarşı sərt reaksiya mütləqdir
13:54 24.09.2020

TALİBAN HÜCUM ETDİ - 28 polis əməkdaşı öldürülüb
13:44 24.09.2020

DÜNYA ÜZRƏ VİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 32 MİLYONU ÖTDÜ
13:20 24.09.2020

CEYHUN BAYRAMOV GÜRCÜSTANDA RƏSMİ SƏFƏRDƏDİR
12:59 24.09.2020

Qapalı məkanlarda yoxlamalar davam edir - VİDEO
12:35 24.09.2020

Müdafiə Nazirliyi Qüdrət Həsənquliyevə cavab verdi - VİDEO
12:10 24.09.2020

Müasir avadanlıqlarla təchiz olunan ambulanslar - VİDEO
11:47 24.09.2020

Hikmət Hacıyev Qüdrət Həsənquliyevə cavab verdi - VİDEO
11:25 24.09.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Balaxanı qəsəbəsinin sakinləri ilə görüşüblər - Yenilənib - VİDEO
11:01 24.09.2020

Azərbaycan əhalisinin 20 faizi vaksinasiya ediləcək - VİDEO
10:40 24.09.2020

Sabirabadda “Ağ qızıl”ın yığımına başlanılıb - Yenilənib - VİDEO
10:17 24.09.2020

Uşaqlar da koronavirusa yoluxur - Yenilənib - VİDEO
09:54 24.09.2020

Düşmənə sirr vermə - Ermənilər sosial şəbəkələr vasitəsilə məlumat əldə etmək istəyir
17:54 23.09.2020

Təcavüzkarın hərbi ritorikası - Anna Akopyan niyə “Sülh quşu” ola bilmədi?
17:25 23.09.2020

Yeni proqramın üstünlükləri - Başqa dillərdə olan yazıları Azərbaycan dilində oxumaq mümkün olacaq
16:25 23.09.2020

Tullantiları gölə atanlar özləri ərazini təmizlədi - “Müəssisələrə də cərimə tətbiq oluna bilər”
15:23 23.09.2020

85 ildən sonra incəsənət məktəbi yeni görkəm aldı - 3 mərtəbəli binada müasir şərait yaradılıb
14:36 23.09.2020

Piyada səkisinin üzərində tikilən stadion - Qurumlar “biz icazə verməmişik” deyir. Bəs, qanun nə deyir?
13:36 23.09.2020

Baba Vəziroğlu "Bağ mövsümü" verilişində - VİDEO
12:45 23.09.2020

Tullantıların emalından əldə olunan məhsullar
12:21 23.09.2020

Çörəyi dəmirdən çıxanlar - VİDEO
12:00 23.09.2020

Ermənistanın işğalçı təxribatları ifşa edildi - VİDEO
11:35 23.09.2020

Məktəblidən əsgər salamı - VİDEO
11:11 23.09.2020

Asfaltlanmayan küçələrlə bağlı müjdə - VİDEO
10:46 23.09.2020

Qubada 8 müəllim koronavirusa yoluxdu - Yenilənib - VİDEO
10:23 23.09.2020

Azərbaycan ordusu ən müasir silahlarla güclənib - VİDEO
09:59 23.09.2020

KORONAVİRUS PEYVƏNDİNİN VAXTI AÇIQLANDI - Türkiyədə
13:45 22.09.2020

Agentlik sürücülərə bunu tövsiyə etdi
13:23 22.09.2020

ÇEMPİONLAR LİQASI - BU AXŞAM 3 OYUN BAŞ TUTACAQ
12:59 22.09.2020

MİLLİ MƏCLİSİN SƏDRİ SAHİBƏ QAFAROVA RUSİYADA RƏSMİ SƏFƏRDƏDİR
12:34 22.09.2020

Peyvənd Azərbaycana da gətiriləcək - VİDEO
12:10 22.09.2020

Elza Seyidcahan koronavirusa şeir oxudu - "Bağ mövsümü"ndə - VİDEO
11:46 22.09.2020

Düşmən bizi provakasiyaya çəkir - VİDEO
11:23 22.09.2020

BMT-nin 75 illiyinə həsr edilmiş iclas keçirilib - VİDEO
11:00 22.09.2020

Dərslikdə erməni bayrağı iddiası - Təhsil nazirliyi açıqlama yaydı - Yenilənib - VİDEO
10:40 22.09.2020

Ehtiyyatda olan hərbçilərin təlimi başladı - Yenilənib - VİDEO
10:17 22.09.2020

"Vine Şou" - Sabah - ATV-də - VİDEO
09:55 22.09.2020

Prezident İlham Əliyev Ermənistanın işğalçı siyasətini, məkrli oyunlarını mütəmadi olaraq ifşa edir
18:10 21.09.2020

Prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə “İşsizlikdən sığorta haqqında” qanuna dəyişikliklər təsdiq edilib.
17:46 21.09.2020

Artıq kişilərin pensiya yaşı artırılmayacaq - Qadınlar daha erkən pensiyaya çıxa bilər
17:28 21.09.2020

Rüsumsuz mallara limit tətbiqi - Yeni qaydalar sentyabrın 24-dən qüvvəyə minəcək
16:23 21.09.2020

Bu il baytarlıq klinikası istifadəyə veriləcək - Heyvanları əməliyyat da etmək mümkün olacaq
15:57 21.09.2020

Düşmənin müharibə cəhdləri - Rəsmi irəvan növbəti provakasiyalara əl atır
15:25 21.09.2020

Zəbt olunan yol - Antisanitar vəziyyətdə meyvə-tərəvəz satışı həyata keçirilir
15:22 21.09.2020

Taksilər həftə sonu qiymətləri süni şəkildə qaldırır - Yenilənib - VİDEO
15:16 21.09.2020

Hərbi qulluqçumuz şəhid olub - “Cinayətin məsuliyyətini ermənistan hərbi siyasi rəhbərliyi daşıyır”
14:52 21.09.2020

Əmircan qəsəbəsi yeni görkəm alır - Tarix və müasirlik yeni formada təqdim olunacaq
14:25 21.09.2020

Toylar başlaya bilər - Şadlıq evlərində yerlər artıq dolub
14:05 21.09.2020

Gömrük əməliyyatı keçirilib - Dərman, mobil telefon və kosmetik vasitələr müsadirə edilib
13:35 21.09.2020

DÜNYA ÜZRƏ VİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 31 MİLYONU ÖTDÜ
13:00 21.09.2020

Səyyar sənəd qəbuluna başlanılıb
12:35 21.09.2020

QARDAŞ BACINI ODLU SİLAHLA QƏTLƏ YETİRDİ
12:12 21.09.2020

"QARABAĞ"DAN NÖVBƏTİ MƏĞLUBİYYƏT
11:50 21.09.2020

Bütün xəbərlər