Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Laykanın ölümü və KQB-nin Qaqarin müəmması - Kosmosa ilk kim uçub?

Laykanın ölümü və KQB-nin Qaqarin müəmması - Kosmosa ilk kim uçub?
8683 dəfə oxunub

1960-cı il, avqustun 19-u... Belka və Strelka adlı itlər “Sputnik-5” Sovet kosmik raketi ilə uçuşa başlayır. Sınağın məqsədi kosmik radiasiyanın canlı orqanizmlərə təsirini öyrənmək idi.

İt yoxsa meymun?

1961-ci ildə kosmosa ilk canlının uçuşu baş verir. Belka və Strelka adlı iki it “Vostok” gəmisi ilə kosmosa uçur və sağ qayıdır. Amma Belka və Strelka kosmosa gedən ilk quyruqlu astronovtlar deyildi. Onlardan əvvəl Layka adlı it 1957-ci ildə “Sputnik2” kosmik raketi ilə kosmosa göndərilir. Və beləliklə, kosmosla bağlı ilk təcrübələr başlayır. Lakin Laykanın uçuşu uğurlu olmur və o, qayıtmır.

Dövrü nəzərə alsaq kosmosa uçuşlar haqqında məlumatın azlığı və texnologiyasının inkişaf etməməsi Laykanın yaşaması haqqında heç bir məlumat vermirdi.

Laykanın planetə qayıdışı planlaşdırılmamışdı. Əslində onun orbitdə 1 həftə qalacağı güman edilirdi. Yəqin ki, Layka R-7 raketində baş verəndə həddindən artıq istiləşmə zamanı bir neçə saat ərzində həyatını itirib. Baxmayaraq ki, onu göndərən zaman hər şey ən xırda detalına qədər hesablanmışdı. Lakin onu ölümdən geri qaytarmaq mümkün olmadı. Ölümünün gerçək səbəbi və zamanı 2002-ci ilə qədər açıqlanmayıb. Səbəb kimi orada oksigenin bitdiyi göstərilirdi. 2008-ci ildə isə Rusiyada Layka üçün abidə ucaldılıb.

Səmimi münasibətlər

Əslində təcrübə üçün bir neçə heyvan - siçan, siçovul, meymun nəzərdə tutulmuşdu. Amerikalılar bir müddət sonra meymunlardan istifadə etmişdi. Meymunlar sakit davrana bilirdilər. Lakin itlər daha çox qida yesələrdə  və dözümlü  idilər.

 

Ən tüklü və ən uğursuz

Layka Yerin ətrafında dörd dəfə inqilab edir. Lakin hesablamalar zamanı baş verən səhv və 40 dərəcəyə istiyə dözə bilməyən Layka...

SSRİ mətbuatı 7 gün ərzində dünyaya yalnış məlumatlar ötürməyə başlayır. Yalnız bir həftə sonra Layka haqqında məlumatların çox az qismi gün üzünə çıxarılır. Hətta Kremlə istehza dolu məktublar daxil olur: “Kosmosa itin əvəzinə Xruşşovun göndərilməsi daha məqsədəuyğun olardı”.

Laykanın oraya uçuşu və bütün bu proseslərdə iştirak edənlər bunun psixoloji cəhətdən nə qədər çətin olduğunu bildirib: “Laykanın həyata qaytarılması üçün heç bir sistem yoxdur. Bu çox acınacaqlı və bir o qədər də dözülməz duyğudur”.

Layka haqqında İngiltərə, Danimarka və Kanadanın pop qrupları məşhur mahnılar oxuyub.

Qəhrəmanların qayıdışı

1960-cı il iyulun 28-də yenidən bir qrup it “Vostok” raketi ilə kosmosa göndərilir. Və budur, ikinci uğursuz cəhd. Raket yerə düşür, partlayır və bütün itlər məhv olur. Lakin növbəti iki it - Belka və Strelkanın şansı daha çox idi. Çünki onların bədəninə inyeksiya yeridilərək uzun yaşamalarını təmin edə bilmişdilər.

Uçuş  zamanı itlər çox narahat olsalar da, kosmik hərəkət zamanı mükəmməl davranır. Kosmonavt itlər yerə qayıdanda təbii ki, qəhrəman sayılırdı. Hətta insanlar avtomobillərin pəncərələrini açaraq onlara tamaşa edirdi. Hazırda həmin itlər Moskva Memorial Muzeyində doldurulmuş vəziyyətdə saxlanılır.

Kosmosa gedən yolda canını qoyan o Laykaya bütün bəşəriyyət minnətdar olmalıdır. Təəccüblü deyil ki, dörd ayaqlı dostlarımız üçün bir çox yerdə abidələr qoyulub.

İnsanın ilk addımı

Alimlərin bir neçə illik araşdırmalarından sonra 12 aprel 1961-ci ildə insan ilk dəfə Yuri Qaqarin kosmosa uçur. O, Sovet kosmik raketi “Vostok 1” ilə ilk uçuşunu həyata keçirir. Qaqarin özünün 108 dəqiqəlik tarixi orbital uçuşunu yerinə yetirəndə cəmi 27 yaşı vardı. O, Sovet İttifaqının kosmosa göndərmək üçün seçdiyi 20 kosmonavtdan biri idi. 108 dəqiqə Yuri Qaqarinin həyatını büsbütün dəyişir. Qırıcı-aviasiya polkunun təyyarəçisi bir an içində dünyanın ən məşhur adamlarından biri olur. İlk kosmosa səfərindən sonrakı 3 il ərzində müxtəlif ölkələrə səfərlər və görüşlər Qaqarinin çox vaxtını alır.

Yuri Qaqarin ölümünə 9 ay qalmış sovet kosmonavtının Amerika ekipajı tərkibində və əksinə uçması imkanlarını təklif etmişdi və qəti rədd cavabı almışdı. Daha sonra Qaqarin xoşməramlı jest kimi NASA-da olmağı xahiş etmişdi, onun bu xahişi də rədd olunmuşdu. SSRİ hakimiyyət orqanları Qaqarinin təkliflərini təhlükəli hesab edirdi; Qaqarin bu təkliflərdən sonra təyyarə ilə xaricə uça bilərdi. Son vaxtlara qədər polkovnik Qaqarinin şəxsi işi SSRİ DTK-nın Xüsusi şöbəsi üçün xüsusi əhəmiyyətli dövlət sirri hesab olunub.

Son uçuş

Uzun fasilədən sonra - 1967-ci ildə Qaqarin yenidən uçmağa başladı. Bu dəfə Qaqarin özünü "MİQ-17" təyyarəsində sınadı. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərdi. Belə ki, yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmədi və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur oldu. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq, gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə hamıya aydın idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçuş etməyə hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də, Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxdılar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istədi. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Nərgiz Əziz

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Oteldə istirahət edənlər saxlanılıb - Polis karantini pozan şəxslərə qarşı əməliyyat keçirib
20:35 05.07.2020

Koronavirusla mübarizə - Türkiyə Azərbaycana tibbi yardım göndərib
20:14 05.07.2020

Dünya koronovirusun çəngində - Yoluxanların sayı 11 415 900 nəfəri ötüb
19:54 05.07.2020

Ölkəmizdə daha 523 nəfərdə Covid-19 aşkarlanıb - 9 nəfər vəfat edib
19:35 05.07.2020

4 yeni doğulmuş körpə koronavirusa yoluxub - Körpələr sağalaraq evə buraxılıb
19:14 05.07.2020

Ağcabədidə qonaqlıq təşkil edən şəxslər cərimələnib - Qanunu pozanlar cəzalandırıldı
18:54 05.07.2020

Yevlaxda qanunsuz işləyən trenajor zalı aşkarlandı - Qanunu pozanlar cəzalandırıldı
18:21 05.07.2020

Bir qrup qadın ad günü şənliyi keçirdi - Qaydaları pozanlar məsuliyyətə cəlb olundu
17:54 05.07.2020

Ögey ata həyat yoldaşını və qızını bıçaqladı - Naftalanda ailə münaqişəsi ölümlə nəticələndi
17:48 05.07.2020

8103 sms icazə sistemi ilə bağlı yeniliklər - İcazəsi ləğv edilən qurumlar yenidən icazə ala bilməyəcək
17:21 05.07.2020

Vahid Əhmədov Türkiyəyə aparılıb - Deputatın səhhətində problemlər yaranıb
16:54 05.07.2020

Hacıqabulda iki yük maşını toqquşdu - Sürücünün vəziyyəti ağırdır
16:21 05.07.2020

Boya fabrikində yanğın baş verib - Hadisə zamanı 5 nəfər xəsarət alıb
15:59 05.07.2020

Yaxınlarınızı risk altına atmayın! - Koronovirusla mübarizədə vətəndaş məsuliyyəti önəmlidir
15:48 05.07.2020

12 ailənin sevincinə səbəb olan hadisə - Qəzalı binada yaşayanların arzusu gerçəkləşdi
15:25 05.07.2020

Türkiyədə silsilə partlayış - 4 nəfər həyatını itirdi, 97 nəfər xəsarət aldı
23:35 03.07.2020

Tərtərdə 2 yaşlı uşaq qətlə yetirildi - Onun başından küt alətlə vurulub
23:14 03.07.2020

Neft borusunda sızma baş verib - Zəbt olunan ərazidə qəzanın qarşısı alınıb
22:54 03.07.2020

200 kq-a yaxın at əti müsadirə edilib - Yoxlama zamanı qayda pozuntuları da aşkarlandı
22:32 03.07.2020

COVID-19 virusu ilə bağlı daha bir araşdırma - Hansı qan qrupundan olanlar koronavirusa daha çox yoluxur?
22:14 03.07.2020

Maşın nömrələri üçün də icazə alınacaq - Kamera vasitəsi ilə cərimə yazılmayacaq
21:54 03.07.2020

190 manat daha kimlərə veriləcək? - Zərərçəkən sektorların siyahısına yenidən baxıla bilər
21:37 03.07.2020

Myanmarda torpaq sürüşməsi - Ölənlərin sayı 162-yə çatıb
18:36 03.07.2020

Merkel covid-19-un yaratdığı böhranı dəyərləndirdi - “Avropa birliyi tarixinin ən ağır dövrünü yaşayır”
18:14 03.07.2020

Virusdan ölüm halları 2 faizdən aşağıdır - Daha çox qadınlar virusa yoluxur
17:54 03.07.2020

Daha 583 nəfər koronovirusa yoluxdu - 395 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
17:21 03.07.2020

Mağazalarda monitorinqlər davam edir - 1 ayda 4400-dən çox qayda pozuntusu aşkarlanib
16:54 03.07.2020

Artan rəqəmlərin nəticəsi - Məsuliyyətsizlik qaydaların sərtləşməsinə səbəb oldu
16:21 03.07.2020

DTX əməliyyat keçirir
15:54 03.07.2020

Tələbə köçürülməsi dayandırılır - Elektron sənəd qəbulu müvəqqəti təxirə salınır
15:36 03.07.2020

Ekspres marşrut xətlərinin fəaliyyəti bərpa olunur - Avtobuslar səhər saat 7.00-dan 20.00-dək işləyəcək
15:21 03.07.2020

Ziya Bünyadov prospekti bağlanır - Məhdudlaşma 2 gün olacaq
14:54 03.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyonu ötdü - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 524 mindən çoxdur
13:51 03.07.2020

Əfqanıstan Prezidentinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan, Əfqanıstan və Türkmənistan Prezidentlərinin videokonfrans vasitəsilə görüşü baş tutub
13:39 03.07.2020

Goranboyda traktor yanıb - 20 ton ot bağlaması ilə birlikdə
13:21 03.07.2020

Karantin rejiminə nəzarət - Hərbi qulluçular da cəlb olunub
12:51 03.07.2020

Xüsusi karantin rejimi iyulun 20-dək uzadıldı - Həftə sonları ictimai nəqliyyatın hərəkəti dayandırılır
12:25 03.07.2020

Erməni nazir gileylidir - “Reanimasiyalarda boş yer yoxdur”
23:14 02.07.2020

BƏƏ-də 1 gündə 402 nəfər virusa yoluxdu - İyulun 7-dən Dubay turistlər üçün açıq olacaq
22:54 02.07.2020

ABŞ-ın baş infeksionisti həyəcan təbili çalır - “Gündəlik yoluxma 100 mini keçə bilər”
22:32 02.07.2020

Daxili işlər naziri karantin rejimindən danışdı - “Qaydaları pozmaqdan çəkindirən səmərəli vasitə cərimədir”
22:14 02.07.2020

Neftçalada yeni magistral su kəməri çəkilir - 80 mindən çox sakinin içməli su problemi həll ediləcək
21:59 02.07.2020

Daha 572 nəfər koronovirusa yoluxdu - 364 nəfər sağaldı, 8 nəfər vəfat etdi
21:39 02.07.2020

Ticarət obyektlərinə nəzarət gücləndi - Qaydalara əməl etməyənlərə qarşı ciddi tədbir görüləcək
21:21 02.07.2020

Dövlət imtahan mərkəzi müraciət etdi - “Saxta profillərdə verilən cavablara inanmayın”
20:54 02.07.2020

Cəlilabadda 151 şəxs barəsində protokol tərtib edildi - Xüsüsi karantin qaydalarını pozanlar cərimələndi
20:37 02.07.2020

Balakəndə qonur ayı balalarını satan şəxslər saxlanıldı - “Qırmızı kitab”a düşən balalar xilas edildi
20:14 02.07.2020

Cəlilabadda bir gündə 8 dəfə sms göndərdi - 10 sutka həbs olundu
19:54 02.07.2020

Rusiyada referendumun nəticələri elan olundu - Seçicilər konstitusiyada düzəlişləri dəstəklədi
19:31 02.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 10 milyon 821 minə çatır - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 520 minə yaxınlaşır
19:14 02.07.2020

Pandemiya başlanandan sonra ilk xarici səfər - Ərdoğan Qətərə yola düşdü
18:58 02.07.2020

Koronavirusa qarşı 141 peyvənd üzərində iş aparlır - ÜST: “İşlər aylarla davam edə bilər”
18:31 02.07.2020

Ermənistanda fövqəladə vəziyyət rejimi uzadılır - Hökumətdə bununla bağlı müzakirələr aparılır
18:14 02.07.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva polis əməkdaşlarının peşə bayramı münasibətilə "Instagram" səhifəsində paylaşım edib
17:54 02.07.2020

Vahid nəzarət mexanizmi yaradılır - Məqsəd kadrların bilik və bacarıqlarının yoxlanılmasıdır
17:35 02.07.2020

Qəbələdə ailə faciəsi - Qardaş qardaşı güllələdi
17:14 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev 2 iyul – Azərbaycan Polisinin peşə bayramı münasibətilə öz “Facebook” səhifəsində paylaşım edib
16:51 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə zəng edib
16:21 02.07.2020

Prezident İlham Əliyev İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişikliyi təsdiqləyib
15:54 02.07.2020

Polis günü - Azərbaycan polisinin yaranmasindan 102 il ötür
15:21 02.07.2020

Lerikdə avtomobil dərəyə aşdı - 3 nəfər öldü 2 nəfər yaralandı
14:51 02.07.2020

"İnter"dən darmadağın - "Milan" məğlubiyyətdən xilas oldu
14:21 02.07.2020

Yeni dərs ilinə hazırlıq - Bəzi dərsliklər ilk dəfə çap olunacaq
13:51 02.07.2020

“Bayram Nurlu” kimi tanınan şəxs saxlanıldı - Karantin rejimi qaydalarını pozduğu üçün cərimə edildi
13:36 02.07.2020

Ödənişli yolun bir hissəsi artıq hazırdır - 30 km-lik hissəsi yaxın günlərdə istifadəyə veriləcək
23:54 01.07.2020

Dağlıq Qarabağla bağlı danışıqlar yenidən canlanır - M.Brayza: “Ciddi irəliləyiş gözlənilmir”
23:14 01.07.2020

Sahibkarların güzəştli kredit imkanı - Aldıqları kreditlərin 60%-nə dövlət zəmanəti veriləcək
22:54 01.07.2020

Daha 588 nəfər koronovirusa yoluxdu - 346 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
22:21 01.07.2020

Virusa yoluxanların sayı azala bilər - “Karantin qaydalarına əməl edək”
21:21 01.07.2020

Həkimlər vətəndaşlara çağırış edir - Virusla mübarizədə yeganə yol məsuliyyətli davranmaqdır
20:54 01.07.2020

Görülən tədbirlər nəticə verəcək - Sərt karantin rejimi yoluxma dinamikasını aşağı salır
20:39 01.07.2020

“Kann” film festivalına etiraz məktubu göndərildi - Ermənilərin işğaldakı torpaqlarımızda çəkdikləri filmə görə
20:21 01.07.2020

Bərdədə restoran sahibi saxlanılıb - Karantin qaydalarını pozan 7 nəfər həbs edilib
19:47 01.07.2020

AI-95 markali benzin bahalaşdı - Benzinin qiyməti 10 qəpik artdı
19:21 01.07.2020

Ölkəyə 168 min fərdi qoruyucu vasitə gətirildi - Pandemiya ilə mübarizəyə ayrılan tibb müəssisələrinə paylanılacaq
18:54 01.07.2020

"Barselona" xal itirdi - Messidən 700-cü qol
18:21 01.07.2020

“Türk Eskobar” həbs olundu - Türkiyənin daxili işlər naziri bu haqda məlumat verib
17:54 01.07.2020

Xaçmazda silah-sürsat tapılıb - 6 əl qumbarası, 361 ədəd patron anama-ya təhvil verilib
17:51 01.07.2020

Tehranda xəstəxanada partlayış olub - 18 nəfər həyatını itirib
17:21 01.07.2020

Bugündən qadağa yumşaldılır - Aİ 14 ölkə vətəndaşlarının avropaya səyahətinə icazə verəcək
16:54 01.07.2020

Bütün xəbərlər