Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Laykanın ölümü və KQB-nin Qaqarin müəmması - Kosmosa ilk kim uçub?

Laykanın ölümü və KQB-nin Qaqarin müəmması - Kosmosa ilk kim uçub?
8122 dəfə oxunub

1960-cı il, avqustun 19-u... Belka və Strelka adlı itlər “Sputnik-5” Sovet kosmik raketi ilə uçuşa başlayır. Sınağın məqsədi kosmik radiasiyanın canlı orqanizmlərə təsirini öyrənmək idi.

İt yoxsa meymun?

1961-ci ildə kosmosa ilk canlının uçuşu baş verir. Belka və Strelka adlı iki it “Vostok” gəmisi ilə kosmosa uçur və sağ qayıdır. Amma Belka və Strelka kosmosa gedən ilk quyruqlu astronovtlar deyildi. Onlardan əvvəl Layka adlı it 1957-ci ildə “Sputnik2” kosmik raketi ilə kosmosa göndərilir. Və beləliklə, kosmosla bağlı ilk təcrübələr başlayır. Lakin Laykanın uçuşu uğurlu olmur və o, qayıtmır.

Dövrü nəzərə alsaq kosmosa uçuşlar haqqında məlumatın azlığı və texnologiyasının inkişaf etməməsi Laykanın yaşaması haqqında heç bir məlumat vermirdi.

Laykanın planetə qayıdışı planlaşdırılmamışdı. Əslində onun orbitdə 1 həftə qalacağı güman edilirdi. Yəqin ki, Layka R-7 raketində baş verəndə həddindən artıq istiləşmə zamanı bir neçə saat ərzində həyatını itirib. Baxmayaraq ki, onu göndərən zaman hər şey ən xırda detalına qədər hesablanmışdı. Lakin onu ölümdən geri qaytarmaq mümkün olmadı. Ölümünün gerçək səbəbi və zamanı 2002-ci ilə qədər açıqlanmayıb. Səbəb kimi orada oksigenin bitdiyi göstərilirdi. 2008-ci ildə isə Rusiyada Layka üçün abidə ucaldılıb.

Səmimi münasibətlər

Əslində təcrübə üçün bir neçə heyvan - siçan, siçovul, meymun nəzərdə tutulmuşdu. Amerikalılar bir müddət sonra meymunlardan istifadə etmişdi. Meymunlar sakit davrana bilirdilər. Lakin itlər daha çox qida yesələrdə  və dözümlü  idilər.

 

Ən tüklü və ən uğursuz

Layka Yerin ətrafında dörd dəfə inqilab edir. Lakin hesablamalar zamanı baş verən səhv və 40 dərəcəyə istiyə dözə bilməyən Layka...

SSRİ mətbuatı 7 gün ərzində dünyaya yalnış məlumatlar ötürməyə başlayır. Yalnız bir həftə sonra Layka haqqında məlumatların çox az qismi gün üzünə çıxarılır. Hətta Kremlə istehza dolu məktublar daxil olur: “Kosmosa itin əvəzinə Xruşşovun göndərilməsi daha məqsədəuyğun olardı”.

Laykanın oraya uçuşu və bütün bu proseslərdə iştirak edənlər bunun psixoloji cəhətdən nə qədər çətin olduğunu bildirib: “Laykanın həyata qaytarılması üçün heç bir sistem yoxdur. Bu çox acınacaqlı və bir o qədər də dözülməz duyğudur”.

Layka haqqında İngiltərə, Danimarka və Kanadanın pop qrupları məşhur mahnılar oxuyub.

Qəhrəmanların qayıdışı

1960-cı il iyulun 28-də yenidən bir qrup it “Vostok” raketi ilə kosmosa göndərilir. Və budur, ikinci uğursuz cəhd. Raket yerə düşür, partlayır və bütün itlər məhv olur. Lakin növbəti iki it - Belka və Strelkanın şansı daha çox idi. Çünki onların bədəninə inyeksiya yeridilərək uzun yaşamalarını təmin edə bilmişdilər.

Uçuş  zamanı itlər çox narahat olsalar da, kosmik hərəkət zamanı mükəmməl davranır. Kosmonavt itlər yerə qayıdanda təbii ki, qəhrəman sayılırdı. Hətta insanlar avtomobillərin pəncərələrini açaraq onlara tamaşa edirdi. Hazırda həmin itlər Moskva Memorial Muzeyində doldurulmuş vəziyyətdə saxlanılır.

Kosmosa gedən yolda canını qoyan o Laykaya bütün bəşəriyyət minnətdar olmalıdır. Təəccüblü deyil ki, dörd ayaqlı dostlarımız üçün bir çox yerdə abidələr qoyulub.

İnsanın ilk addımı

Alimlərin bir neçə illik araşdırmalarından sonra 12 aprel 1961-ci ildə insan ilk dəfə Yuri Qaqarin kosmosa uçur. O, Sovet kosmik raketi “Vostok 1” ilə ilk uçuşunu həyata keçirir. Qaqarin özünün 108 dəqiqəlik tarixi orbital uçuşunu yerinə yetirəndə cəmi 27 yaşı vardı. O, Sovet İttifaqının kosmosa göndərmək üçün seçdiyi 20 kosmonavtdan biri idi. 108 dəqiqə Yuri Qaqarinin həyatını büsbütün dəyişir. Qırıcı-aviasiya polkunun təyyarəçisi bir an içində dünyanın ən məşhur adamlarından biri olur. İlk kosmosa səfərindən sonrakı 3 il ərzində müxtəlif ölkələrə səfərlər və görüşlər Qaqarinin çox vaxtını alır.

Yuri Qaqarin ölümünə 9 ay qalmış sovet kosmonavtının Amerika ekipajı tərkibində və əksinə uçması imkanlarını təklif etmişdi və qəti rədd cavabı almışdı. Daha sonra Qaqarin xoşməramlı jest kimi NASA-da olmağı xahiş etmişdi, onun bu xahişi də rədd olunmuşdu. SSRİ hakimiyyət orqanları Qaqarinin təkliflərini təhlükəli hesab edirdi; Qaqarin bu təkliflərdən sonra təyyarə ilə xaricə uça bilərdi. Son vaxtlara qədər polkovnik Qaqarinin şəxsi işi SSRİ DTK-nın Xüsusi şöbəsi üçün xüsusi əhəmiyyətli dövlət sirri hesab olunub.

Son uçuş

Uzun fasilədən sonra - 1967-ci ildə Qaqarin yenidən uçmağa başladı. Bu dəfə Qaqarin özünü "MİQ-17" təyyarəsində sınadı. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərdi. Belə ki, yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmədi və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur oldu. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq, gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə hamıya aydın idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçuş etməyə hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də, Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxdılar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istədi. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Nərgiz Əziz

BUNU DA OXU

Obama 11 milyon dollara malikanə alıb
Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan gənclərə ətrafdakılar niyə dəstək olmadı? - “Bizimləsən”də - VİDEO
Kosmonavtlar da unudulmadı - Onlara yeni il hədiyyəsi aparıldı
“Çelsi”nin transfer qadağası ləğv edildi
Bu gün 650 min ağac əkiləcək - Kampaniya bütün bölgələri əhatə edəcək - VİDEO
Xəbər lenti

Ərdoğanla Putin yanvarın 8-də bir araya gələcək - Suriya məsələsi əsas müzakirə mövzusu olacaq
21:04 11.12.2019

Heydər Əliyev Fondu Oqtay Gülalıyevin səhhəti ilə bağlı məlumat yayıb
18:03 11.12.2019

Seçki bülletenlərinin paylanmasına başlanıldı - Proses dekabrın 16-dək yekunlaşacaq
17:43 11.12.2019

Ağsuda ev yanıb
16:59 11.12.2019

“Ekoloji problemlər gənclərin gözü ilə” - Sərgi açıldı - VİDEO
16:38 11.12.2019

NATO karvanı yaxınlığında partlayış - 50-dən çox insan xəsarət alıb
16:15 11.12.2019

Elmar Məmmədyarov Latviyaya gedir
14:50 11.12.2019

Milyonlarla istifadəçi “WhatsApp”sız qalacaq - Kimlər xidmətdən istifadə edə bilməyəcək?
14:27 11.12.2019

Ceyhun Bayramov: "Ölkədə 23 mindən artıq könüllü var" - Tələbə-könüllülərinin Forumu keçirilib
21:54 10.12.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Sabah seçki bülletenləri paylanılacaq
21:32 10.12.2019

Rövnəq Abdullayev :“Aktiv kəşfiyyat işləri həyata keçirilir”
21:08 10.12.2019

Sahibkarlar üçün yeni imkan - Yeni portal istifadəyə verildi
17:30 10.12.2019

“Azərbaycan Könüllülük Həftəsi” yekunlaşdı - Layihədə 15 mindən çox könüllü iştirak edib
16:43 10.12.2019

Çexiyada xəstəxanada silahlı insident baş verib - Altı nəfər ölüb, iki nəfər yaralanıb
16:19 10.12.2019

Üç aylıq körpənin ölüm səbəbləri araşdırılır - “Bizimləsən”də - VİDEO
15:19 10.12.2019

Yeni yerli pomidor sortu yaradılıb - Yeni sort fermerlərə ucuz satılacaq - VİDEO
14:12 10.12.2019

Ərdoğan mübahisələrə son qoydu - Türkiyə “S-400”lərdən imtina etməyəcək
13:50 10.12.2019

Minik maşını qəfil yandı - Yanğına səsgücləndiricilər səbəb olub
13:31 10.12.2019

Lavrov Trampla görüşəcək - İki ölkə arasında münasibətlər müzakirə olunacaq
13:10 10.12.2019

Bakıda ticarət mərkəzində yanğın başlayıb - Əraziyə helikopter cəlb olunub - FOTOLAR
10:40 10.12.2019

Obama 11 milyon dollara malikanə alıb
10:12 10.12.2019

Tarixdə bu gün - 10 Dekabr - Nobelin təqdimatı, İnsanların hüququ, İşıqfor, Futbol...
09:35 10.12.2019

Yağış sürüşmə zonalarında aktivlik yaradıb - Bibiheybətdə xırda uçqunlar baş verib
21:50 09.12.2019

Ən hündür yolka “Azneft”də qurulacaq - Şaxta Baba və Qar qız olmaq üçün rüsum da bəlli oldu
21:35 09.12.2019

Sürücülər üçün təcrübə meydançası açılıb - Sürücülük vəsiqəsi üçün yeni texnologiya tətbiq edilir
21:15 09.12.2019

Baramaçılıqda bir ilk - Gələn ildən süni yem istehsalına başlanılır
20:48 09.12.2019

Türkiyədə terror aktı törədilib - İki hərbçi şəhid olub
20:25 09.12.2019

Binəqədidə "Könüllülük Həftəsi" keçirildi - Fəal gənclərə sertifikat təqdim edildi
19:48 09.12.2019

Sabah hava necə olacaq?
19:04 09.12.2019

Azərbaycanla Rusiya arasında üç sənəd imzalandı
18:33 09.12.2019

İqtisadiyyat nazirləri görüşdü - Niyyət Protokolu imzalandı - FOTOLAR
18:21 09.12.2019

2019-cu ilin ən çox qazanan musiqiçiləri - Siyahı
18:12 09.12.2019

“Trend of the Year 2019” mükafatları - “ATV Xəbər” və “ATV Səhər” verilişləri təltif edildi - FOTOLAR
17:50 09.12.2019

Bakı şəhəri Suraxanı rayonunun Yeni Suraxanı qəsəbəsinin daxili yollarının əsaslı təmiri ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə - Sərəncam
17:10 09.12.2019

“Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu Müşahidə Şurasının yeni tərkibinin təsdiq edilməsi haqqında” Sərəncamda dəyişiklik edildi
16:54 09.12.2019

MSK-nın bələdiyyə seçkiləri ilə əlaqədar maarifləndirmə tədbirləri davam edir
16:30 09.12.2019

Hansı rayonlarda subasma olub? - “Azərsu” rəsmisi problemin səbəblərini açıqladı
16:06 09.12.2019

İran ABŞ hərbi bazasını raket atəşinə tutub?
15:43 09.12.2019

Prezident İlham Əliyev Rusiyanın İqtisadi İnkişaf nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
15:30 09.12.2019

Tramp İrana təşəkkür etdi - Rəsmi Tehranla Vaşinqton razılıq əldə edə bilər
15:03 09.12.2019

Mikroavtobus və minik maşını toqquşdu - Sürücü xəsarət aldı
14:58 09.12.2019

Tovuzda dəm qazından zəhərlənmə olub - İki qadın xəstəxanaya yerləşdirilib
14:40 09.12.2019

Xələf Xələfov: “Demarkasiya prosesi növbəti 2-3 ildə yekunlaşacaq”
14:22 09.12.2019

Rusiya idmanına şok zərbə - 4 illik qadağa qoyuldu
14:14 09.12.2019

Şahzadə Trampa başsağlığı verib - Hərbi bazaya hücum terror kimi dəyərləndirilir
14:07 09.12.2019

Trampla Lavrov Vaşinqtonda görüşəcək
13:58 09.12.2019

Astarada dəhşətli hadisə - Dostunu öldürüb, evi yandırdı
13:44 09.12.2019

Yük maşını idarəetməni itirərək qəza törədib - Avtomagistralda tıxac yaranıb
13:35 09.12.2019

Yollarda sürət həddi endirilib
13:13 09.12.2019

Dəm qazı növbəti dəfə ailə faciəsinə səbəb oldu
12:47 09.12.2019

Tarixdə bu gün – 9 Dekabr - "Maus"un yaranması, Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Günü və Kirk Duqlas
12:22 09.12.2019

Lənkəranda zəlzələ olub
11:41 09.12.2019

“Həmrəy olaq” - Konsert proqramı təqdim olundu
21:48 07.12.2019

Şahin Mustafayev Nazirlər Kabinetinin Yol Hərəkəti Təhlükəsizliyi Komissiyasının sədri təyin edilib
18:35 07.12.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Şirvanda seminar-müşavirə keçirilib
18:10 07.12.2019

“Xalça diyarına səyahət" - Uşaq festivalında möhtəşəm anlar yaşanıb
17:52 07.12.2019

Sabah yağış yağacaq
17:30 07.12.2019

Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan gənclərə ətrafdakılar niyə dəstək olmadı? - “Bizimləsən”də - VİDEO
14:33 07.12.2019

Tramp Dünya Bankını Çinə kredit verməyi dayandırmağa çağırıb
14:09 07.12.2019

Yada düşər xatirələr. 2005-ci il. - Abbas Bağırov - "Məhəbbətin qüdrəti" - VİDEO
13:44 07.12.2019

Kosmonavtlar da unudulmadı - Onlara yeni il hədiyyəsi aparıldı
13:20 07.12.2019

Kirayə mənzillər necə satılacaq? - Qaydalar açıqlandı - VİDEO
12:53 07.12.2019

Avstraliyada meşə yanğınları - Dörd nəfər ölüb, 30 nəfərdən çox xəsarət alan var
12:30 07.12.2019

Qaz sayğacları ilə bağlı qanunsuz pul yığılır - “Azəriqaz”dan abonentlərə xəbərdarlıq - VİDEO
12:11 07.12.2019

Avtomobillərin toqquşması ölümlə nəticələndi - Qəbələdə - FOTOLAR
11:51 07.12.2019

Qırğızıstanın sabiq Baş nazirlərinə hökm oxunub - FOTOLAR
11:32 07.12.2019

Vətəndaşların problemlərinin həlli diqqət mərkəzindədir - VİDEO
11:11 07.12.2019

“Danışan məktub” filmi yeni versiyada - Görmə və eşitmə məhdudiyyəti olan şəxslər üçün hazırlanıb - VİDEO
10:49 07.12.2019

Taliban 10 polis əməkdaşını qətlə yetirdi - Əfqanıstanda şiddətli atışma
10:25 07.12.2019

AFFA İcraiyyə Komitəsinin iclasının vaxtı açıqlandı
10:06 07.12.2019

Xaçmazda ağır avtoqəza - Sürücü və sərnişin dünyasını dəyişdi
09:45 07.12.2019

“KOB DOSTU”nun sayı artır - Lənkəran və Cəlilabadda da fəaliyyətə başladı
20:49 06.12.2019

Braziliyanın BMT-yə 415 milyon dollar borcu var - Ölkə səsvermə hüququndan məhrum edilə bilər
20:25 06.12.2019

TRASEKA hökumətlərarası komissiyasının 14-cü iclası - Bakı Bəyannaməsi qəbul edildi - FOTOLAR
20:00 06.12.2019

Rusiya pomidor idxalına qadağa qoyur - Qadağa Azərbaycana təsir edə bilərmi?
19:33 06.12.2019

“Putinlə təkbətək görüşdən qaç” - Poroşenkodan Zelenskiyə məsləhət
19:10 06.12.2019

Tramp iddiaları təkzib etdi - “ABŞ Yaxın Şərqə əlavə qüvvə göndərməyəcək”
18:45 06.12.2019

Ağacəkmə aksiyası bölgələri də əhatə edib - Tovuz və Qaxda 30 min ağac əkilib
18:28 06.12.2019

Həlak olan neftçilərin xatirəsi anıldı - SOCAR-ın əməkdaşları 100 min ağac əkdi
18:10 06.12.2019

Daha bir müəssisə bağlandı - Küçədən yığılan butulkalardan istifadə edilirmiş
17:44 06.12.2019

Bütün xəbərlər