Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR
953 dəfə oxunub

Orqan və ya toxumalarının transplantasiyası  dünya səhiyyəsinin ən önəmli qollarından biridir.

Son illərdə orqan və toxuma nəqli sahəsində cərrahi üsulların inkişafı, immunosupresiv, antibakterial, antiviral müalicə üsullarının istifadə edilməsi, tədarük və əməliyyat proseslərində zamanın daha effektiv istifadəsi bütün dünyada daha çox sayda xəstənin orqan və toxuma nəqlindən faydalanmasına və bu imkanlara daha asan əl çatıla bilən omasına səbəb olmuşdur. Lakin bu göründüyü qədər asan proses deyil. Organ nəqli gözləyən xəstə sayı ildən-ilə artmaqdadır. Yetərli orqanın olmaması, dünyada və ölkəmizdəki ən önəmli problemlərdən biridir. Orqan və ya toxuma transplantasiyasının keçdiyi  inkişaf yolunda qarşılaşdığı  bir çox çətinliklər  və onların önlənməsi, transplantalogiya sahəsinin daha da təkmilləşdirilməsi üçün görülən ən son tədbirlərdən söhbət açmaq üçün məhz “Transplantalogiya üzrə Dünya Konqresi”-ndə yaxından iştirak edən Azərbaycan Tibb Universitetinin  dosenti, Dr. Asiman Həsənov ATV.az-ın suallarını cavablandırıb.

-Asiman həkim, bildiyimiz kimi siz bu yaxınlarda Türkiyədə keçirilən  transplantologiya  üzrə konfransda iştirak  etmişdiniz.  Bu konfrans haqqında nə deyə bilərsiniz?

 Nəzərinizə çatdırım ki, keçən ayın 17-21 tarixlərində  I Beynəlxalq  Transplantasiya şəbəkəsi ( 1st International Transplant Network Congress ) Türkiyədə  möhtəşəm şəkildə təşkil olunmuşdu.  Dünyanın  əksər ölkələrindən 1000-ə yaxın  həkim, koordinator  və səhiyyə  idarələrinin qatıldığı  toplantıda Azərbaycanı Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin sədr müavini, hörmətli həkim və  millət vəkilimiz Musa Quliyevin rəhbərliyi ilə 10-a yaxın  nümayəndə təmsil edirdi. Bu konfransda dünyanın  aparıcı transplantasiya mərkəzlərində çalışan təcrübəli həkimlərin ənənəvi olaraq yeni metod və  yanaşmalarla  birgə  əsas məsələ olaraq  “Dünya Transplant Şəbəkəsi” ideyası ortaya atıldı. Burada əsas məqsəd transplantasiya sahəsində vahid sistem qurmaq, orqan nəqlinin  bütün aspektlərində yeniliklərin, təcrübələrin mübadiləsi, inkişaf etməmiş və etməkdə olan ölkələrdə bu sahənin  inkişafı və ən ümdə  məsələ gələcəkdə  hər hansı  bir ölkədə beyin ölümü keçirmiş şəxsin, həmin ölkədə köçürülməsi uyğun olmayan qalan orqan və bioloji materiallarından digər ölkələrdə istifadə oluna bilməsini təmin etməkdir.

Düşünün ki, hər hansı bir ölkədə  beyin ölümü keçirmiş  şəxsin  orqanlarından bir hissəsi  transplantasiya olunub, qalan orqan və hissələr isə  toxuma uyğunsuzluğu səbəbindən   istifadə oluna bilmir. Belə ki, bağışlanmış  orqanlar  istifadə oluna bilsəydi bir neçə illərdir bu anı gözləyən xəstələr sağlamlığa qovuşardı. Dövlətlərarası  orqan mübadiləsi olmadığından,  bu orqanlar yaşaya  və yaşada biləcəyi halda məhv olunmağa məhkum olur. Bu uzun müddətli   proyekt  nə vaxtsa həllin tapsa, orqan növbəsini illərlə gözləyən xəstələrin  həyatlarını xilas etmiş olarıq.

Azərbaycanda orqan köçürmə və transplantasiya nə səviyyədədir?

Azərbaycanda artıq bir neçə illərdir ki,  çox təcrübəli cərrahların  və digər ixtisaslı həkimlərin dəstəyi ilə  qaraciyər, böyrək, sümük iliyi,  gözün buynuz  qişası toxumaları  transplantasiyası  həyata keçirilir və bu sahədə ciddi irəliləyişlər var. Lakin ölkəmizdə  qanun icazə vermədiyindən ancaq canlıdan – yaxın qohumlardan orqan köçürmə aparıla bilir.

Prof. N. Bayramovun rəhbərliyi ilə  Azərbaycan Tibb Universitetində, Uzman Dr. M. Kazıminin rəhbərliyi ilə  Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanası və Mərkəzi Gömrük Hospitalında  canlı donordan  qaraciyər və böyrək transplantasiyaları, Uroloji Mərkəzdə ancaq böyrək transplantasiyaları, Talassemiya Mərkəzində isə  sümük iliyi köçürməsi uğurla həyata keçirilir.

Bəzi orqanlar tək olduğundan  və  anatomik - funksional baxımdan hissəvi köçürülməsi mümkün olmadığından ancaq meyitdə köçürülmə mümkün olur. Uyğun donorun tapılması çətin olduğundan canlıdan orqan nəqli də məhdud sayda olur.

Azərbaycanda bu sahəni inkişaf etdirmək üçün nəyə ehtiyac var?

Bunun üçün hər kəsin üzərinə vəzifə düşür. Həm dövlətin, həm cəmiyyətin, din xadimlərinin, tanınmış ziyalıların, səhiyyə  idarəçilərinin  və bu sahədə xüsusi təlim görmüş həkim və koordinasiya heyətinin  üzərinə böyük missiya düşür. Dünyada gedən bu sahədə inkişafa çata bilməmiz üçün  bir neçə tələblər qoyulur.

Beyin ölümü tanınması və meyitdən orqanların götürülməsi üçün müvafiq qanun  hazırlanmalı, o qanunların icrasına nəzarət mexanizmləri  işlənməli, maliyyə dəstəyi edilməli, cəmiyyətdə orqan bağışlanması barədə maarifləndirmə aparılmalı, etik dəyərlər formalaşmalıdır.

Xəstəxanada müalicə olan zaman və ya hər hansı bir  kriminal əhəmiyyət kəsb edən ölümlərdən sonra belə meyidin   təşrihinə  və  müayinəsinə kəskin qarşı çıxan insanlara  meyidin orqanlarından  transplantasiya məqsədi  ilə  istifadə  edilməsini izah etmək və onları razı  salmaq  çox çətin məsələdir. Bunun üçün cəmiyyətdə bu məsələyə müsbət  baxış formalaşdırılmalı və insanlar  tam  sağlam vaxtlarından  gələcəkdə  ola biləcək  beyin ölümü keçirmə ehtimallarında  orqanlarını  başqalarına  “həyat vermək” üçün, həm də öz orqanlarının  başqa bədəndə “yaşaması” üçün  cəsarətli  və şərəfli  addım  atmalıdırlar.

Səhiyyə müəssisələri və xəstəxanalarda bu proseslərə  başlamaq üçün ciddi addımlar atılmalı, bir neçə geniş  profilli, maddi - texniki bazası tələblərə  cavab  verən xəstəxanalarda cərrahlarla yanaşı həkimlər, orta personal və koordinatorlar yetişdirilməlidir.

  Orqan köçürmə və transplantasiya haqqında qanuna hansı dəyişikliklər nəzərdə tutulur?

Ümumiyyətlə transplantasiya ciddi, xüsusi ehtiyatlılıq və nəzarət mexanizmləri ilə idarə olunması gərəkən  multidisiplinar xidmətlər toplusudur. Burada mütləq şəkildə etik, mənəvi, tibbi və ən əsası da orqan alveri ilə bağlı olan hüquqi məqamlar diqqət mərkəzində olmalıdır. Məndə olan məlumata görə  MM-in Səhiyyə Komitəsində “İnsan orqanlarının  donorluğu və transplantasiyası haqqında” qanun  hazırlanması sahəsində ciddi işlər görülür və qanun lahiyəsi  müzakirə üçün hazırlanır.  Bu qanun imzalandıqdan sonra Azərbaycanda transplantasiya sahəsində sürətli inkişafa səbəb olacaqdır.

Rövşən Əliyev/ ATV.az

 





BUNU DA OXU

Yalan məlumat yayan qadin həbs olundu - Polis əməliyyat keçirib - VİDEO
Xəzərdə yeni neft yatağı kəşf olunub
Virusdan özümüzü necə qoruyaq? - VİDEO
BOKSÇULARIMIZDAN TOKİO-2020-YƏ İLK LİSENZİYA
ATV-nin Novruz Xonçası - VİDEO
Xəbər lenti

Ronaldo 4 milyon avronu kluba bağışladı - "Yuventus"un 4 futbolçusu maaşdan imtina etdi
21:21 28.03.2020

Braziliyalı futbolçudan çağırış - "Çempionat dayandırılsın"
21:03 28.03.2020

Milli komanda FIDE-yə məktub yazdi - "Rəcəbov iddiaçilar turnirinə qaytarilsin"
20:52 28.03.2020

Zaqatalada əməliyyat keçirilib - Yalan məlumat yayan 2 nəfər saxlandı
20:36 28.03.2020

Goranboyda avtomobil dəmir arakəsməyə çırpıldı - İki nəfər yaralandı
20:25 28.03.2020

Daha az işçi ilə maksimum işləmək - “Azəriqaz” yeni iş rejiminə keçir
20:17 28.03.2020

Xüsusi karantin rejimi ilə bağlı qayda təsdiqləndi - Polis postlarından kimlər buraxılacaq?
20:03 28.03.2020

Horadizdə dezinfeksiya işləri gücləndirilib - Könüllülər isə əhali ilə maarifləndirmə işi aparır
19:21 28.03.2020

Dövlət təhlükəsizliyi xidmətinin tarixi - Yüksək peşəkarlıq, intellektual səviyyə, ciddi xidmət və icra intizamı
19:07 28.03.2020

Ölkəmizdə xüsusi karantin rejimi - Bu gecədən tətbiq ediləcək
18:52 28.03.2020

Lənkəran polisi əməliyyat keçirib - Narkotik satan şəxslər saxlandı
18:26 28.03.2020

Daha 17 nəfər koronavirusa yoluxub, 1 nəfər ölüb - Operativ qərargahdan açıqlama
18:04 28.03.2020

Rusiya koronavirusa qarşı dərman hazırladı - Malyariyaya qarşı preparat əsasında
17:36 28.03.2020

Koronavirusla mübarizə - Çindən Azərbaycana kömək təklifi
17:02 28.03.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakıda “Yeni klinika” tibb müəssisəsinin açılışında iştirak ediblər
16:52 28.03.2020

Koronavirusla mübarizəyə dəstək - Fonda ayrılan məbləğ 90 milyon manatı ötüb
16:25 28.03.2020

Birinci sinfə qəbul - Aprel ayına nəzərdə tutulan müsahibələr təxirə salındı
16:02 28.03.2020

ABŞ Azərbaycana 1.7 milyon dollar yardım ayırdı - Koronavirusla mübarizə üçün
15:23 28.03.2020

Xüsusi karantin rejimi - Hansi sahələrdə qadağalar tətbiq ediləcək
15:03 28.03.2020

Nigeriyada xüsusi əməliyyat - “Boko-Haram”ın 100-dən çox üzvü məhv edildi
15:03 28.03.2020

Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayi 92-yə çatdı - Virusa yoluxanların da sayi sürətlə artır
14:52 28.03.2020

“ASAN xidmət” və “ASAN kommunal”in fəaliyyəti - Hər iki qurum sabahdan xüsusi iş rejiminə keçir
14:03 28.03.2020

Bakı Nəqliyyat Agentliyindən xəbərdarlıq - Marşrut xətlərinin fəaliyyəti dayandırıla bilər - VİDEO
12:59 28.03.2020

Evdə qalmasaq nə baş verər? - “Bir nəfər 450-dən çox insanı yoluxdura bilər” - VİDEO
12:37 28.03.2020

Xalq artistləri “evdə qal” deyir - Xuraman Qasımova və Arif Quliyevin əhaliyə çağırışı - VİDEO
12:02 28.03.2020

"Votsap"da dezinformasiya yayan 3 nəfər həbs edildi - VİDEO
11:25 28.03.2020

ABŞ yoluxma sayına görə ilk sıraya yüksəldi - Bu ölkədə hər gün 2300-ə qədər insan ölə bilər
22:02 27.03.2020

Koronavirusla mübarizə fonduna dəstək olan təşkilat və şirkətlər
21:25 27.03.2020

Trampla Si Çinpin arasında telefon danışığı olub - Koronavirusla mübarizə yolları müzakirə olunub
21:15 27.03.2020

“İttihamlar əsassızdır” - Maduro onun həbsi üçün ABŞ-ın mükafat vədini pislədi
21:02 27.03.2020

Bakıya gəlmək üçün görün nələrə əl atdılar? - Polis 3 nəfəri saxladı
20:15 27.03.2020

Daha 43 nəfər koronavirusa yoluxub - Operativ qərargahdan açiqlama
20:02 27.03.2020

Prezident İlham Əliyev Rauf Yusuf oğlu Babayevin vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıb
19:25 27.03.2020

Şirvanda dezinfeksiya işləri davam etdirilir - Şəhər ərazisi xüsusi dərmanla yuyulur
19:12 27.03.2020

Bəzi yerlərdə qaz xətləri sıradan çıxır - “Azəriqaz” karxana sahiblərinə müraciət etdi
18:02 27.03.2020

Koronavirusa qarşı qabaqlayıcı tədbirlər - Xəzər rayonunda dezinfeksiya işləri aparılıb
17:15 27.03.2020

Hərbi xidmətə çağırış - Müddət mayın 31-dək uzadıla bilər
17:02 27.03.2020

Heydər Əliyev Fondundan nəcib təşəbbüs - Ahıllara və tənha şəxslərə ərzaq çatdırılır
16:45 27.03.2020

6 milyon manatlıq siqaret aşkarlandı - Gömrükçülər əməliyyat keçirib
16:36 27.03.2020

Rayonlara giriş–çıxış məhdudlaşdırılıb - Daxili işlər nazirliyindən açıqlama
15:52 27.03.2020

İspaniyada vəziyyət nəzarətdən çıxıb - Son sutkada 769 nəfər koronavirusdan ölüb
15:33 27.03.2020

Türkiyədə maskaya görə silahlı insident baş verdi - 4 nəfər yaralandı
15:12 27.03.2020

Gəncədə mövcud qadağalara necə əməl olunur? - Polis vətəndaşlara çağırış etdi
15:02 27.03.2020

Kremldə koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb - Peskov məlumatı təsdiqləyib
14:42 27.03.2020

Bakı nəqliyyat agentliyindən xəbərdarlıq - Marşrut xətlərinin fəaliyyəti dayandırıla bilər
14:20 27.03.2020

“Vitka” ləqəbli narkotacir saxlanılıb - Balakən polisi Qullar kəndində əməliyyat keçirdi
13:45 27.03.2020

Rauf Babayev dünyasını dəyişib
12:42 27.03.2020

Bakıda polis əhaliyə çağırış etdi - YENİLƏNİB - VİDEO
11:00 27.03.2020

Yalan məlumat yayan qadin həbs olundu - Polis əməliyyat keçirib - VİDEO
10:33 27.03.2020

YAP-ın könüllülərindən təqdirəlayiq addım - 2500-dən artıq tənha və ahıla yardım edilib - Yenilənib - VİDEO
10:11 27.03.2020

Nazirlər Kabinetində Baş Nazir Əli Əsədovun sədrliyi ilə Operativ Qərargahın iclası keçirilib
21:18 26.03.2020

200 məhkum azadlığa buraxıldı - Ədliyyə nazirliyindən açıqlama
20:45 26.03.2020

AZAL-dan uçuşlarla bağlı açıqlama - Uçuşlar yalnız Moskva və London şəhərlərinə yerinə yetiriləcək
20:36 26.03.2020

Bakı-Naxçıvan-Bakı aviareysi - Həftədə bir dəfə yerinə yetiriləcək
20:25 26.03.2020

Koronavirusa yoluxan ilk şəxsin kimliyi məlum oldu - Uhan bazarında satıcı işləyirmiş
20:03 26.03.2020

Karantinə əməl etməyənlər təhlükə yaradır - Etinasızlıq həyatımız bahasına başa gələ bilər
19:56 26.03.2020

Operativ qərargahdan xəbərdarlıq - Ölkə daxilində insanların bir-birini yoluxdurması faktları aşkarlanır
19:32 26.03.2020

Koronavirusla mübarizə fonduna dəstək olan təşkilat və şirkətlər
19:23 26.03.2020

Balakəndə əməliyyat keçirilib - Üç nəfər narkotiklə tutulub
17:36 26.03.2020

Xaçmazda əməliyyat keçirilib - “Tramadol” satan şəxs saxlanıldı
17:12 26.03.2020

Yeni Zelandiya terrorçu günahını etiraf etdi - Bir il əvvəl 51 nəfəri qətlə yetirmişdi
17:02 26.03.2020

İspaniya ölü sayına görə Çini keçdi - Baş nazirin 1-ci müavini də koronavirusa yoluxdu
16:52 26.03.2020

Koronavirus əleyhinə mübarizə tədbirləri - Zaqatala və Qaxda dezinfeksiya işləri davam etdirilir
16:36 26.03.2020

Bəzi vətəndaşlar çağırışa əməl etmirlər - Nazirlik valideynlərə müraciət etdi
16:03 26.03.2020

Daha 29 nəfərdə koronavirus aşkarlanib - Bir nəfər ölüb, 5 nəfər sağalib
16:03 26.03.2020

Hamilə qadınlar üçün koronavirus təhlükəsi - İnfeksiya körpələrə yoluxurmu?
15:52 26.03.2020

Tənha vətəndaşlara ərzaq çatdırılır - Heydər Əliyev fondundan sosial layihə
15:36 26.03.2020

Sənəd qəbulu dayandırılıb - Dövlət imtahan mərkəzindən açıqlama
15:03 26.03.2020

Koronavirus əleyhinə qabaqlayıcı tədbirlər - Binəqədi rayonunda dezinfeksiya işləri davam etdirilir
14:52 26.03.2020

10 mindən artıq tənha vətəndaşa evində xidmət göstərilir - Nazirlikdən açıqlama
14:23 26.03.2020

Neftçalada dezinfeksiya işləri aparılır - Çox sayda müəssisə, park və yollar dezinfeksiya edilib
14:02 26.03.2020

Maskaların istehsalında istifadə olunan xammal gömrük rüsumlarından azad olunub
13:37 26.03.2020

Türkiyə ordusu yenə şəhid verdi
13:13 26.03.2020

Referendum təxirə salındı - Rusiyada
12:45 26.03.2020

Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 21300-ə çatıb
12:11 26.03.2020

Tərtərdə sürücülərə spirt, maska və əlcək verildi - Polis aksiya keçirib - VİDEO
11:24 26.03.2020

Altı yeni koronavirusa yoluxma qeydə alınıb - Bir nəfər vəfat edib - Yenilənib - VİDEO
10:53 26.03.2020

Taksilər dezinfeksiya edilir - Yenilənib - VİDEO
10:29 26.03.2020

Yaşlı insanlara evlərində sosial xidmət - Müraciətlər əsasında siyahı tərtib edilib - VİDEO
10:02 26.03.2020

Gələn həftə də iş olmayacaq - Bir sıra müəssisə və təşkilatlar istisna təşkil edir
23:52 25.03.2020

Bütün xəbərlər