Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR
   701 dəfə oxunub

Orqan və ya toxumalarının transplantasiyası  dünya səhiyyəsinin ən önəmli qollarından biridir.

Son illərdə orqan və toxuma nəqli sahəsində cərrahi üsulların inkişafı, immunosupresiv, antibakterial, antiviral müalicə üsullarının istifadə edilməsi, tədarük və əməliyyat proseslərində zamanın daha effektiv istifadəsi bütün dünyada daha çox sayda xəstənin orqan və toxuma nəqlindən faydalanmasına və bu imkanlara daha asan əl çatıla bilən omasına səbəb olmuşdur. Lakin bu göründüyü qədər asan proses deyil. Organ nəqli gözləyən xəstə sayı ildən-ilə artmaqdadır. Yetərli orqanın olmaması, dünyada və ölkəmizdəki ən önəmli problemlərdən biridir. Orqan və ya toxuma transplantasiyasının keçdiyi  inkişaf yolunda qarşılaşdığı  bir çox çətinliklər  və onların önlənməsi, transplantalogiya sahəsinin daha da təkmilləşdirilməsi üçün görülən ən son tədbirlərdən söhbət açmaq üçün məhz “Transplantalogiya üzrə Dünya Konqresi”-ndə yaxından iştirak edən Azərbaycan Tibb Universitetinin  dosenti, Dr. Asiman Həsənov ATV.az-ın suallarını cavablandırıb.

-Asiman həkim, bildiyimiz kimi siz bu yaxınlarda Türkiyədə keçirilən  transplantologiya  üzrə konfransda iştirak  etmişdiniz.  Bu konfrans haqqında nə deyə bilərsiniz?

 Nəzərinizə çatdırım ki, keçən ayın 17-21 tarixlərində  I Beynəlxalq  Transplantasiya şəbəkəsi ( 1st International Transplant Network Congress ) Türkiyədə  möhtəşəm şəkildə təşkil olunmuşdu.  Dünyanın  əksər ölkələrindən 1000-ə yaxın  həkim, koordinator  və səhiyyə  idarələrinin qatıldığı  toplantıda Azərbaycanı Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin sədr müavini, hörmətli həkim və  millət vəkilimiz Musa Quliyevin rəhbərliyi ilə 10-a yaxın  nümayəndə təmsil edirdi. Bu konfransda dünyanın  aparıcı transplantasiya mərkəzlərində çalışan təcrübəli həkimlərin ənənəvi olaraq yeni metod və  yanaşmalarla  birgə  əsas məsələ olaraq  “Dünya Transplant Şəbəkəsi” ideyası ortaya atıldı. Burada əsas məqsəd transplantasiya sahəsində vahid sistem qurmaq, orqan nəqlinin  bütün aspektlərində yeniliklərin, təcrübələrin mübadiləsi, inkişaf etməmiş və etməkdə olan ölkələrdə bu sahənin  inkişafı və ən ümdə  məsələ gələcəkdə  hər hansı  bir ölkədə beyin ölümü keçirmiş şəxsin, həmin ölkədə köçürülməsi uyğun olmayan qalan orqan və bioloji materiallarından digər ölkələrdə istifadə oluna bilməsini təmin etməkdir.

Düşünün ki, hər hansı bir ölkədə  beyin ölümü keçirmiş  şəxsin  orqanlarından bir hissəsi  transplantasiya olunub, qalan orqan və hissələr isə  toxuma uyğunsuzluğu səbəbindən   istifadə oluna bilmir. Belə ki, bağışlanmış  orqanlar  istifadə oluna bilsəydi bir neçə illərdir bu anı gözləyən xəstələr sağlamlığa qovuşardı. Dövlətlərarası  orqan mübadiləsi olmadığından,  bu orqanlar yaşaya  və yaşada biləcəyi halda məhv olunmağa məhkum olur. Bu uzun müddətli   proyekt  nə vaxtsa həllin tapsa, orqan növbəsini illərlə gözləyən xəstələrin  həyatlarını xilas etmiş olarıq.

Azərbaycanda orqan köçürmə və transplantasiya nə səviyyədədir?

Azərbaycanda artıq bir neçə illərdir ki,  çox təcrübəli cərrahların  və digər ixtisaslı həkimlərin dəstəyi ilə  qaraciyər, böyrək, sümük iliyi,  gözün buynuz  qişası toxumaları  transplantasiyası  həyata keçirilir və bu sahədə ciddi irəliləyişlər var. Lakin ölkəmizdə  qanun icazə vermədiyindən ancaq canlıdan – yaxın qohumlardan orqan köçürmə aparıla bilir.

Prof. N. Bayramovun rəhbərliyi ilə  Azərbaycan Tibb Universitetində, Uzman Dr. M. Kazıminin rəhbərliyi ilə  Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanası və Mərkəzi Gömrük Hospitalında  canlı donordan  qaraciyər və böyrək transplantasiyaları, Uroloji Mərkəzdə ancaq böyrək transplantasiyaları, Talassemiya Mərkəzində isə  sümük iliyi köçürməsi uğurla həyata keçirilir.

Bəzi orqanlar tək olduğundan  və  anatomik - funksional baxımdan hissəvi köçürülməsi mümkün olmadığından ancaq meyitdə köçürülmə mümkün olur. Uyğun donorun tapılması çətin olduğundan canlıdan orqan nəqli də məhdud sayda olur.

Azərbaycanda bu sahəni inkişaf etdirmək üçün nəyə ehtiyac var?

Bunun üçün hər kəsin üzərinə vəzifə düşür. Həm dövlətin, həm cəmiyyətin, din xadimlərinin, tanınmış ziyalıların, səhiyyə  idarəçilərinin  və bu sahədə xüsusi təlim görmüş həkim və koordinasiya heyətinin  üzərinə böyük missiya düşür. Dünyada gedən bu sahədə inkişafa çata bilməmiz üçün  bir neçə tələblər qoyulur.

Beyin ölümü tanınması və meyitdən orqanların götürülməsi üçün müvafiq qanun  hazırlanmalı, o qanunların icrasına nəzarət mexanizmləri  işlənməli, maliyyə dəstəyi edilməli, cəmiyyətdə orqan bağışlanması barədə maarifləndirmə aparılmalı, etik dəyərlər formalaşmalıdır.

Xəstəxanada müalicə olan zaman və ya hər hansı bir  kriminal əhəmiyyət kəsb edən ölümlərdən sonra belə meyidin   təşrihinə  və  müayinəsinə kəskin qarşı çıxan insanlara  meyidin orqanlarından  transplantasiya məqsədi  ilə  istifadə  edilməsini izah etmək və onları razı  salmaq  çox çətin məsələdir. Bunun üçün cəmiyyətdə bu məsələyə müsbət  baxış formalaşdırılmalı və insanlar  tam  sağlam vaxtlarından  gələcəkdə  ola biləcək  beyin ölümü keçirmə ehtimallarında  orqanlarını  başqalarına  “həyat vermək” üçün, həm də öz orqanlarının  başqa bədəndə “yaşaması” üçün  cəsarətli  və şərəfli  addım  atmalıdırlar.

Səhiyyə müəssisələri və xəstəxanalarda bu proseslərə  başlamaq üçün ciddi addımlar atılmalı, bir neçə geniş  profilli, maddi - texniki bazası tələblərə  cavab  verən xəstəxanalarda cərrahlarla yanaşı həkimlər, orta personal və koordinatorlar yetişdirilməlidir.

  Orqan köçürmə və transplantasiya haqqında qanuna hansı dəyişikliklər nəzərdə tutulur?

Ümumiyyətlə transplantasiya ciddi, xüsusi ehtiyatlılıq və nəzarət mexanizmləri ilə idarə olunması gərəkən  multidisiplinar xidmətlər toplusudur. Burada mütləq şəkildə etik, mənəvi, tibbi və ən əsası da orqan alveri ilə bağlı olan hüquqi məqamlar diqqət mərkəzində olmalıdır. Məndə olan məlumata görə  MM-in Səhiyyə Komitəsində “İnsan orqanlarının  donorluğu və transplantasiyası haqqında” qanun  hazırlanması sahəsində ciddi işlər görülür və qanun lahiyəsi  müzakirə üçün hazırlanır.  Bu qanun imzalandıqdan sonra Azərbaycanda transplantasiya sahəsində sürətli inkişafa səbəb olacaqdır.

Rövşən Əliyev/ ATV.az

 





BUNU DA OXU

"Maşın"da final həyacanı - VİDEO
Bahar Lətifqızı "Ölsəm, daha yaxşıdır" fikri ilə özünü zəhərlədi - VİDEO
1000 kv/km ərazi terrorçulardan azad edilib - Ərdoğan: “Hədəfə çatana qədər davam edəcəyik”
Qazaxıstanlı proqramçılar Azərbaycan dilində mobil oyun hazırlayıblar - FOTOLAR
“Bala Tofiq” saxlanıldı - Onun həyətindən 255 kq yararsız ət aşkarlanıb - FOTOLAR
Xəbər lenti

11 min 619 vərəsəyə birdəfəlik ödəmə verilib - Proses ilin sonunadək yekunlaşacaq
14:11 16.10.2019

Yanlış çalınan himn Putini təəccübləndirdi - Səudiyyə Ərəbistanı səfərindən maraqlı anlar - VİDEO
13:53 16.10.2019

Opera və Balet Teatrında “Şəhrizad” baleti nümayiş olunub
13:34 16.10.2019

“Hagibis” tufanı: 74 nəfər ölüb, itkin düşənlərin axtarışı davam edir
13:18 16.10.2019

AVRO-2020-yə hazırlıq başladı - “Könüllülər proqramı” təqdim olundu
13:00 16.10.2019

Mayk Pens və Mayk Pompeo Türkiyəyə yollanır - Ərdoğanı Suriyada sülhə razı salmaq üçün
12:41 16.10.2019

"Maşın"da final həyacanı - VİDEO
12:33 16.10.2019

Veteran cüdoçularımız dünya çempionatından uğurla döndülər - 5 qızıl, 1 gümüş və 1 bürünc
12:14 16.10.2019

İnək avtomobillərin toqquşmasına səbəb oldu - Xəsarət alanlar var
11:55 16.10.2019

Ərdoğanla Putin arasında telefon danışığı olub - Suriyadakı vəziyyət müzakirə olunub
11:36 16.10.2019

Tarixdə bu gün - 16 Oktyabr - Səməd bəy Mehmandarov, Beynəlxalq Anestizoloq Günü, Ümumdünya Qida Günü, Ümumdünya Çörək Günü...
11:17 16.10.2019

Məhv edilən terrorçuların sayı 611-ə çatıb - "Sülh bulağı" əməliyyatı davam edir
10:58 16.10.2019

“Valideynləri məktəbə cəlb etmək çətinləşib” - Nazir müavinindən açıqlama
10:40 16.10.2019

Anar Ağakişiyev ATV-də - Özəl - FOTOLAR
10:23 16.10.2019

Bahar Lətifqızı "Ölsəm, daha yaxşıdır" fikri ilə özünü zəhərlədi - VİDEO
10:06 16.10.2019

Bəzi ərazilərdə qaz təchizatı dayandırılacaq
09:47 16.10.2019

Bakıda ağac budaqları qırılıb, 3 nəfər xəsarət alıb
09:30 16.10.2019

Müstəqillik illərində din təhsili - İlahiyyat İnstitutunda müzakirə aparıldı
22:57 15.10.2019

Ordudan tərxis olunan gənclər qarşılandı - Onlarla görüş keçirildi
22:39 15.10.2019

Böyük Britaniyanın Xarici İşlər nazirindən Ankaraya xəbərdarlıq - Türkiyənin silah ixracatı nəzərdən keçiriləcək
22:21 15.10.2019

Sürücülərin nəzərinə! - Bakı-Sumqayıt yolunda işlər noyabrın 15-dək yekunlaşacaq
22:02 15.10.2019

Torpaqların uçotu prosesi davam edir - On minlərlə torpaq mübahisəsi həllini tapacaq
21:43 15.10.2019

10 məktəb direktoru işdən çıxarılıb - 29 məktəbə yeni direktor təyin edilib
21:24 15.10.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Bölgələrdə də kurslara start verilib
21:05 15.10.2019

SOCAR istiqrazlarında 12-ci faiz ödənişi olacaq - İnvestorlara 1 milyon 250 min dollar vəsait ödəniləcək
20:45 15.10.2019

1-ci sinfə qəbulla bağlı açıqlama - “Məktəblərin 85 faizində ərazi prinsipi tətbiq olunmur”
20:26 15.10.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Üç günlük kurslara start verildi
20:07 15.10.2019

1000 kv/km ərazi terrorçulardan azad edilib - Ərdoğan: “Hədəfə çatana qədər davam edəcəyik”
19:47 15.10.2019

Ramin Bağırzadə "Şou ATV" - "Görüşərsən" - VİDEO
19:28 15.10.2019

İkinci Azərbaycan Xalq Mahnıları Festivalı başa çatıb
19:09 15.10.2019

Mardin terrorçular tərəfindən atəşə tutuldu - Azı iki nəfər həyatını itirib, yaralılar var
18:50 15.10.2019

Sabah hava necə olacaq?
18:31 15.10.2019

Bakıda Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının VII Zirvə Görüşü keçirilib
18:12 15.10.2019

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva görkəmli alim Vasim Məmmədəliyevin hüzr mərasimində iştirak edib - FOTOLAR
17:52 15.10.2019

Suriyadakı əməliyyatın gedişatı - Baş konsul jurnalistlərə məlumat verdi
17:33 15.10.2019

İ.Ə.Həbibbəylinin 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
17:14 15.10.2019

Kataloniyada etiraz aksiyaları ilə əlaqədar Barselona aeroportunda reyslər ləğv edilir
16:54 15.10.2019

Xalq yazıçısı Kamal Abdullanın “Sirlərin sərgüzəşti” romanı çap olunub
16:35 15.10.2019

Peşə təhsilində xarici təcrübə - 26 mütəxəssis Cənubi Koreyada təlim keçib
16:16 15.10.2019

Elxan Şirinov : Mən azadlığı sevmişəm - "Şou ATV"də - VİDEO
15:57 15.10.2019

Azərbaycan Yaxın Şərqdə turizm potensialının təbliğatını genişləndirir
15:38 15.10.2019

Meksikanın qərbində 14 polis əməkdaşı qətlə yetirilib
15:19 15.10.2019

BİZİM məşqçi və ya Nikola Yurçeviç haqqında bir-neçə söz... - VİDEO
15:00 15.10.2019

Bakıda mühüm tədbir - Türk Şurasının VII zirvə görüşü keçirilir
14:47 15.10.2019

Putin krala qızılquş hədiyyə edib - Rusiya lideri ilə Səudiyyə kralı müzakirələr aparıb
14:29 15.10.2019

Qazaxıstanlı proqramçılar Azərbaycan dilində mobil oyun hazırlayıblar - FOTOLAR
14:10 15.10.2019

ABŞ-dan Türkiyə ilə bağlı sərt addım - Hökumət rəsmiləri də hədəfə alınıb
13:52 15.10.2019

Ev qarətçiləri tutuldu - Mingəçevir polisi əməliyyat keçirib
13:34 15.10.2019

Kino tariximizdə ilk rəngli bədii filmin müəllifi - FOTOLAR
13:15 15.10.2019

Xatirə İslam və Vasif Məhərrəmli "Zaurla Günaydın"-da - "Sənin kimi " - VİDEO
12:56 15.10.2019

"Maşın"ın sonunda bunlar qaldı
12:35 15.10.2019

Tarixdə bu gün - 15 Oktyabr - Ümumdünya Əlyuma Günü, Beynəlxalq Kənd Qadınları Günü, Mixail Lermontov, Hüseyn Seyidzadə...
12:20 15.10.2019

Nadir Qafarzadə "Ən Yaxşısı"nda - " Axtarma məni " - VİDEO
12:14 15.10.2019

Kürdəmir sakinin avtomobili qəfildən alışaraq yanıb - ÖZƏL - FOTOLAR
12:04 15.10.2019

ABŞ Suriyadan qoşunlarını çıxarmağa davam edir
11:50 15.10.2019

Biləsuvar, Goranboy və Suraxanı rayonları sakinlərinin nəzərinə! - Bu gün qaz olmayacaq
11:40 15.10.2019

“Bala Tofiq” saxlanıldı - Onun həyətindən 255 kq yararsız ət aşkarlanıb - FOTOLAR
11:32 15.10.2019

Türkiyə ordusu Mənbiçə hücuma keçib
11:16 15.10.2019

Milli Dram Teatrı “Ölülər”i növbəti dəfə təqdim edib
10:57 15.10.2019

Pünhan İsmayıllının ayaqları tutuldu, səsini itirdi - VİDEO
10:38 15.10.2019

Qaxda zəncivari qəzada 7 avtomobil toqquşub
10:20 15.10.2019

Emil Bədəlov "Axşamın Oyunu"-da - "Я тебя люблю" - VİDEO
10:01 15.10.2019

Milli Kitabxanada “Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası-10” adlı kitab sərgisi açılıb
09:45 15.10.2019

Bakıda “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanına həsr olunmuş dəyirmi masa təşkil edilib
09:28 15.10.2019

Cabir Abdullayevin can verən qardaşının başının üstündə ifası - "Bizimləsən"də - VİDEO
23:07 14.10.2019

Donald Tramp: “Heç vaxt bitməyən savaşlar bitəcək!”
22:47 14.10.2019

Sosial xidmətlərdə şəffaflığın təminatı - Beş ayda DOST mərkəzinə 40 min nəfər müraciət edib
22:26 14.10.2019

Yaşayış binasına minaatanla atəş açılıb - 130 minə yaxın sakin yaşadığı ərazıləri tərk edib
22:04 14.10.2019

“Qarabağ Azərbaycandır!” - YAP konfrans keçirdi
21:45 14.10.2019

Türkdilli dövlətlər arasında ticarət əlaqələri - Bakıda biznes forum keçirildi
21:24 14.10.2019

Ekvadorda etirazçılar hökumətlə razılığa gəlib
21:05 14.10.2019

“Konqresmenlərin Qarabağa səfəri qanunsuzdur” - Qarabağın Azərbaycanlı icmasından konqresə etiraz
20:44 14.10.2019

Bakıda Rusiyanın tanınmış pianoçusu çıxış edib - FOTOLAR
20:23 14.10.2019

İsmayıllıda mikroavtobus qəzaya uğradı - Beş nəfər xəsarət aldı
20:02 14.10.2019

Bakıda Türk Şurasının VII zirvə toplantısı - XİN rəhbərləri bir araya gəldi
19:43 14.10.2019

Vasim Məmmədəliyevlə vida mərasimi keçirildi - Akademik II Fəxri xiyabanda dəfn olundu - FOTOLAR
19:22 14.10.2019

Suriyada əməliyyatın beşinci günü - İki rayon, 1 qəsəbə və 56 kənd nəzarətə götürülüb
19:01 14.10.2019

Rasimə Seyidcahan "Ulduzlu Yayım"da - "Anacan " - VİDEO
18:41 14.10.2019

Sabah hava küləkli olacaq
18:22 14.10.2019

Sərhədçimiz yaralanıb - İranla sərhəddə insident
18:03 14.10.2019

Bütün xəbərlər