Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR
788 dəfə oxunub

Orqan və ya toxumalarının transplantasiyası  dünya səhiyyəsinin ən önəmli qollarından biridir.

Son illərdə orqan və toxuma nəqli sahəsində cərrahi üsulların inkişafı, immunosupresiv, antibakterial, antiviral müalicə üsullarının istifadə edilməsi, tədarük və əməliyyat proseslərində zamanın daha effektiv istifadəsi bütün dünyada daha çox sayda xəstənin orqan və toxuma nəqlindən faydalanmasına və bu imkanlara daha asan əl çatıla bilən omasına səbəb olmuşdur. Lakin bu göründüyü qədər asan proses deyil. Organ nəqli gözləyən xəstə sayı ildən-ilə artmaqdadır. Yetərli orqanın olmaması, dünyada və ölkəmizdəki ən önəmli problemlərdən biridir. Orqan və ya toxuma transplantasiyasının keçdiyi  inkişaf yolunda qarşılaşdığı  bir çox çətinliklər  və onların önlənməsi, transplantalogiya sahəsinin daha da təkmilləşdirilməsi üçün görülən ən son tədbirlərdən söhbət açmaq üçün məhz “Transplantalogiya üzrə Dünya Konqresi”-ndə yaxından iştirak edən Azərbaycan Tibb Universitetinin  dosenti, Dr. Asiman Həsənov ATV.az-ın suallarını cavablandırıb.

-Asiman həkim, bildiyimiz kimi siz bu yaxınlarda Türkiyədə keçirilən  transplantologiya  üzrə konfransda iştirak  etmişdiniz.  Bu konfrans haqqında nə deyə bilərsiniz?

 Nəzərinizə çatdırım ki, keçən ayın 17-21 tarixlərində  I Beynəlxalq  Transplantasiya şəbəkəsi ( 1st International Transplant Network Congress ) Türkiyədə  möhtəşəm şəkildə təşkil olunmuşdu.  Dünyanın  əksər ölkələrindən 1000-ə yaxın  həkim, koordinator  və səhiyyə  idarələrinin qatıldığı  toplantıda Azərbaycanı Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin sədr müavini, hörmətli həkim və  millət vəkilimiz Musa Quliyevin rəhbərliyi ilə 10-a yaxın  nümayəndə təmsil edirdi. Bu konfransda dünyanın  aparıcı transplantasiya mərkəzlərində çalışan təcrübəli həkimlərin ənənəvi olaraq yeni metod və  yanaşmalarla  birgə  əsas məsələ olaraq  “Dünya Transplant Şəbəkəsi” ideyası ortaya atıldı. Burada əsas məqsəd transplantasiya sahəsində vahid sistem qurmaq, orqan nəqlinin  bütün aspektlərində yeniliklərin, təcrübələrin mübadiləsi, inkişaf etməmiş və etməkdə olan ölkələrdə bu sahənin  inkişafı və ən ümdə  məsələ gələcəkdə  hər hansı  bir ölkədə beyin ölümü keçirmiş şəxsin, həmin ölkədə köçürülməsi uyğun olmayan qalan orqan və bioloji materiallarından digər ölkələrdə istifadə oluna bilməsini təmin etməkdir.

Düşünün ki, hər hansı bir ölkədə  beyin ölümü keçirmiş  şəxsin  orqanlarından bir hissəsi  transplantasiya olunub, qalan orqan və hissələr isə  toxuma uyğunsuzluğu səbəbindən   istifadə oluna bilmir. Belə ki, bağışlanmış  orqanlar  istifadə oluna bilsəydi bir neçə illərdir bu anı gözləyən xəstələr sağlamlığa qovuşardı. Dövlətlərarası  orqan mübadiləsi olmadığından,  bu orqanlar yaşaya  və yaşada biləcəyi halda məhv olunmağa məhkum olur. Bu uzun müddətli   proyekt  nə vaxtsa həllin tapsa, orqan növbəsini illərlə gözləyən xəstələrin  həyatlarını xilas etmiş olarıq.

Azərbaycanda orqan köçürmə və transplantasiya nə səviyyədədir?

Azərbaycanda artıq bir neçə illərdir ki,  çox təcrübəli cərrahların  və digər ixtisaslı həkimlərin dəstəyi ilə  qaraciyər, böyrək, sümük iliyi,  gözün buynuz  qişası toxumaları  transplantasiyası  həyata keçirilir və bu sahədə ciddi irəliləyişlər var. Lakin ölkəmizdə  qanun icazə vermədiyindən ancaq canlıdan – yaxın qohumlardan orqan köçürmə aparıla bilir.

Prof. N. Bayramovun rəhbərliyi ilə  Azərbaycan Tibb Universitetində, Uzman Dr. M. Kazıminin rəhbərliyi ilə  Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanası və Mərkəzi Gömrük Hospitalında  canlı donordan  qaraciyər və böyrək transplantasiyaları, Uroloji Mərkəzdə ancaq böyrək transplantasiyaları, Talassemiya Mərkəzində isə  sümük iliyi köçürməsi uğurla həyata keçirilir.

Bəzi orqanlar tək olduğundan  və  anatomik - funksional baxımdan hissəvi köçürülməsi mümkün olmadığından ancaq meyitdə köçürülmə mümkün olur. Uyğun donorun tapılması çətin olduğundan canlıdan orqan nəqli də məhdud sayda olur.

Azərbaycanda bu sahəni inkişaf etdirmək üçün nəyə ehtiyac var?

Bunun üçün hər kəsin üzərinə vəzifə düşür. Həm dövlətin, həm cəmiyyətin, din xadimlərinin, tanınmış ziyalıların, səhiyyə  idarəçilərinin  və bu sahədə xüsusi təlim görmüş həkim və koordinasiya heyətinin  üzərinə böyük missiya düşür. Dünyada gedən bu sahədə inkişafa çata bilməmiz üçün  bir neçə tələblər qoyulur.

Beyin ölümü tanınması və meyitdən orqanların götürülməsi üçün müvafiq qanun  hazırlanmalı, o qanunların icrasına nəzarət mexanizmləri  işlənməli, maliyyə dəstəyi edilməli, cəmiyyətdə orqan bağışlanması barədə maarifləndirmə aparılmalı, etik dəyərlər formalaşmalıdır.

Xəstəxanada müalicə olan zaman və ya hər hansı bir  kriminal əhəmiyyət kəsb edən ölümlərdən sonra belə meyidin   təşrihinə  və  müayinəsinə kəskin qarşı çıxan insanlara  meyidin orqanlarından  transplantasiya məqsədi  ilə  istifadə  edilməsini izah etmək və onları razı  salmaq  çox çətin məsələdir. Bunun üçün cəmiyyətdə bu məsələyə müsbət  baxış formalaşdırılmalı və insanlar  tam  sağlam vaxtlarından  gələcəkdə  ola biləcək  beyin ölümü keçirmə ehtimallarında  orqanlarını  başqalarına  “həyat vermək” üçün, həm də öz orqanlarının  başqa bədəndə “yaşaması” üçün  cəsarətli  və şərəfli  addım  atmalıdırlar.

Səhiyyə müəssisələri və xəstəxanalarda bu proseslərə  başlamaq üçün ciddi addımlar atılmalı, bir neçə geniş  profilli, maddi - texniki bazası tələblərə  cavab  verən xəstəxanalarda cərrahlarla yanaşı həkimlər, orta personal və koordinatorlar yetişdirilməlidir.

  Orqan köçürmə və transplantasiya haqqında qanuna hansı dəyişikliklər nəzərdə tutulur?

Ümumiyyətlə transplantasiya ciddi, xüsusi ehtiyatlılıq və nəzarət mexanizmləri ilə idarə olunması gərəkən  multidisiplinar xidmətlər toplusudur. Burada mütləq şəkildə etik, mənəvi, tibbi və ən əsası da orqan alveri ilə bağlı olan hüquqi məqamlar diqqət mərkəzində olmalıdır. Məndə olan məlumata görə  MM-in Səhiyyə Komitəsində “İnsan orqanlarının  donorluğu və transplantasiyası haqqında” qanun  hazırlanması sahəsində ciddi işlər görülür və qanun lahiyəsi  müzakirə üçün hazırlanır.  Bu qanun imzalandıqdan sonra Azərbaycanda transplantasiya sahəsində sürətli inkişafa səbəb olacaqdır.

Rövşən Əliyev/ ATV.az

 





BUNU DA OXU

Armud bağırsaqlar üçün ən faydalı meyvədir
Obama 11 milyon dollara malikanə alıb
Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan gənclərə ətrafdakılar niyə dəstək olmadı? - “Bizimləsən”də - VİDEO
Kosmonavtlar da unudulmadı - Onlara yeni il hədiyyəsi aparıldı
“Çelsi”nin transfer qadağası ləğv edildi
Xəbər lenti

Övladlarına işgəncə verən ata həbs edildi - VİDEO
17:27 14.12.2019

"Erməni gənclər orduya getməkdən yayınır" - Tonoyandan acı etiraf - VİDEO
15:09 14.12.2019

ADU-da “Birgünlük xəlifə”lər seçilib - VİDEO
13:45 14.12.2019

“Hara gedək” komandasından növbəti reportaj - VİDEO
13:00 14.12.2019

Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan Günay və Raminə qarşı təpkilər davam edir - "BizimləSən"də araşdırma - VİDEO
12:22 14.12.2019

Bakının mərkəzində xuliqanlıq - Əlibıçaqlı şəxslər saxlanıldı - VİDEO
11:50 14.12.2019

ADA yeni təhsil proqramına start verdi - Qarşılıqlı tələbə mübadiləsi aparılacaq - VİDEO
11:11 14.12.2019

Antisanitar vəziyyətdə olan sexlər - Agentlik araşdırmalara başladı - VİDEO
10:40 14.12.2019

“Xəzər” Milli Mükafatı təqdim olunub - “ATV Səhər” mükafatçılar sırasında - VİDEO - FOTOLAR
10:00 14.12.2019

Qarabağ müharibəsi və Çernobıl əlillərinə avtomobil verilib
21:57 13.12.2019

ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri XİN-ə çağırıldı - Səfirə Ankaranın etirazı çatdırıldı
21:39 13.12.2019

Üç təşkilat sənəd imzaladı - Məişət zorakılığından zərər çəkənlərə hüquqi yardım olunacaq
21:20 13.12.2019

Bakıda ağac bahalı avtomobilin üzərinə aşıb - Avtomobillərdən birinin sahibinin bu gün toyudur
20:58 13.12.2019

ABŞ qadağan olunmuş silahı sınaqdan keçirdi
20:29 13.12.2019

“EuroHome”da söküntü işləri başlayır - Zərərçəkənlərə yeni obyektlər təklif olunub
20:02 13.12.2019

Sabah hava dumanlı olacaq
19:36 13.12.2019

Prezident İlham Əliyev "20 Yanvar faciəsinin 30-cu ildönümü haqqında" sərəncam imzalayıb
19:09 13.12.2019

Avtomobildə at əti daşıyan şəxs saxlanılıb - İsmayıllıda
18:48 13.12.2019

Avtomobil yolunun tikintisinə 15,4 milyon manat ayrılıb - Sərəncam
18:21 13.12.2019

AFFA-nın bu gün keçirilən iclasının qərarları - RƏSMİ
17:55 13.12.2019

Almaniyada yaşayış binasında partlayış baş verib
17:35 13.12.2019

Saxta “Qarabağ müharibəsi veteranı” adı verilməsi ilə bağlı vətəndaşları aldadan şəxs ifşa olunub - Onun sahə həkimi ilə əlbir olduğu aşkarlanıb
17:10 13.12.2019

Rusiyaya qarşı qadağalar davam edəcək - Avropa İttifaqı sanksiyaların müddətini altı ay uzatdı
16:46 13.12.2019

Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ Senatının qətnaməsini pislədi - “Bu, tarixin siyasiləşdirilməsinə dair nümunədir”
16:21 13.12.2019

Boris Consonun partiyası qələbə qazandı - Tramp Baş naziri təbrik etdi
15:59 13.12.2019

“Quş qripi” ilə bağlı monitorinq keçiriləcək
15:38 13.12.2019

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini 7.5 faizə endirdi - Noyabrda illik inflyasiya 2,6 faiz olub
15:16 13.12.2019

Prezident İlham Əliyev Bakı gəmiqayırma zavodunda inşa olunan ilk tankerin istismara verilməsi mərasimində iştirak edib - FOTOLAR
14:12 13.12.2019

Eksternat imtahanının vaxtı məlum oldu
13:50 13.12.2019

Armud bağırsaqlar üçün ən faydalı meyvədir
13:33 13.12.2019

Ağstafada əl qumbarası aşkarlandı
13:13 13.12.2019

126 min 402 nəfər nikah müayinəsindən keçib - 297 nəfərdə sifilis,135-də isə QİÇS aşkarlanıb
12:30 13.12.2019

Bakının mərkəzində xuliqanlıq - Əlibıçaqlı şəxslər saxlanıldı
12:08 13.12.2019

Bir ailənin 3 üzvü ölüm təhlükəsi yaşadı - Ana və övladları dəm qazından zəhərlənib
11:45 13.12.2019

Yol qəzasında bir nəfər ölüb, iki nəfər xəsarət alıb - İmişlidə
11:22 13.12.2019

Piyadaların təhlükəsizliyi ilə bağlı məlumatlandırıcı lövhələr hazırlanıb
11:00 13.12.2019

Məşhəd-Bakı aviareysi təşkil olunur
10:37 13.12.2019

Rafael Dadaşovun vəziyyəti normallaşıb
10:18 13.12.2019

Ulu Öndər Heydər Əliyevin xatirəsi ehtiramla yad olunur
13:39 12.12.2019

Ərdoğanla Putin yanvarın 8-də bir araya gələcək - Suriya məsələsi əsas müzakirə mövzusu olacaq
21:04 11.12.2019

Heydər Əliyev Fondu Oqtay Gülalıyevin səhhəti ilə bağlı məlumat yayıb
18:03 11.12.2019

Seçki bülletenlərinin paylanmasına başlanıldı - Proses dekabrın 16-dək yekunlaşacaq
17:43 11.12.2019

Ağsuda ev yanıb
16:59 11.12.2019

“Ekoloji problemlər gənclərin gözü ilə” - Sərgi açıldı - VİDEO
16:38 11.12.2019

NATO karvanı yaxınlığında partlayış - 50-dən çox insan xəsarət alıb
16:15 11.12.2019

Elmar Məmmədyarov Latviyaya gedir
14:50 11.12.2019

Milyonlarla istifadəçi “WhatsApp”sız qalacaq - Kimlər xidmətdən istifadə edə bilməyəcək?
14:27 11.12.2019

Ceyhun Bayramov: "Ölkədə 23 mindən artıq könüllü var" - Tələbə-könüllülərinin Forumu keçirilib
21:54 10.12.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Sabah seçki bülletenləri paylanılacaq
21:32 10.12.2019

Rövnəq Abdullayev :“Aktiv kəşfiyyat işləri həyata keçirilir”
21:08 10.12.2019

Sahibkarlar üçün yeni imkan - Yeni portal istifadəyə verildi
17:30 10.12.2019

“Azərbaycan Könüllülük Həftəsi” yekunlaşdı - Layihədə 15 mindən çox könüllü iştirak edib
16:43 10.12.2019

Çexiyada xəstəxanada silahlı insident baş verib - Altı nəfər ölüb, iki nəfər yaralanıb
16:19 10.12.2019

Üç aylıq körpənin ölüm səbəbləri araşdırılır - “Bizimləsən”də - VİDEO
15:19 10.12.2019

Yeni yerli pomidor sortu yaradılıb - Yeni sort fermerlərə ucuz satılacaq - VİDEO
14:12 10.12.2019

Ərdoğan mübahisələrə son qoydu - Türkiyə “S-400”lərdən imtina etməyəcək
13:50 10.12.2019

Minik maşını qəfil yandı - Yanğına səsgücləndiricilər səbəb olub
13:31 10.12.2019

Lavrov Trampla görüşəcək - İki ölkə arasında münasibətlər müzakirə olunacaq
13:10 10.12.2019

Bakıda ticarət mərkəzində yanğın başlayıb - Əraziyə helikopter cəlb olunub - FOTOLAR
10:40 10.12.2019

Obama 11 milyon dollara malikanə alıb
10:12 10.12.2019

Tarixdə bu gün - 10 Dekabr - Nobelin təqdimatı, İnsanların hüququ, İşıqfor, Futbol...
09:35 10.12.2019

Yağış sürüşmə zonalarında aktivlik yaradıb - Bibiheybətdə xırda uçqunlar baş verib
21:50 09.12.2019

Ən hündür yolka “Azneft”də qurulacaq - Şaxta Baba və Qar qız olmaq üçün rüsum da bəlli oldu
21:35 09.12.2019

Sürücülər üçün təcrübə meydançası açılıb - Sürücülük vəsiqəsi üçün yeni texnologiya tətbiq edilir
21:15 09.12.2019

Baramaçılıqda bir ilk - Gələn ildən süni yem istehsalına başlanılır
20:48 09.12.2019

Türkiyədə terror aktı törədilib - İki hərbçi şəhid olub
20:25 09.12.2019

Binəqədidə "Könüllülük Həftəsi" keçirildi - Fəal gənclərə sertifikat təqdim edildi
19:48 09.12.2019

Sabah hava necə olacaq?
19:04 09.12.2019

Azərbaycanla Rusiya arasında üç sənəd imzalandı
18:33 09.12.2019

İqtisadiyyat nazirləri görüşdü - Niyyət Protokolu imzalandı - FOTOLAR
18:21 09.12.2019

2019-cu ilin ən çox qazanan musiqiçiləri - Siyahı
18:12 09.12.2019

“Trend of the Year 2019” mükafatları - “ATV Xəbər” və “ATV Səhər” verilişləri təltif edildi - FOTOLAR
17:50 09.12.2019

Bakı şəhəri Suraxanı rayonunun Yeni Suraxanı qəsəbəsinin daxili yollarının əsaslı təmiri ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə - Sərəncam
17:10 09.12.2019

“Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu Müşahidə Şurasının yeni tərkibinin təsdiq edilməsi haqqında” Sərəncamda dəyişiklik edildi
16:54 09.12.2019

MSK-nın bələdiyyə seçkiləri ilə əlaqədar maarifləndirmə tədbirləri davam edir
16:30 09.12.2019

Hansı rayonlarda subasma olub? - “Azərsu” rəsmisi problemin səbəblərini açıqladı
16:06 09.12.2019

İran ABŞ hərbi bazasını raket atəşinə tutub?
15:43 09.12.2019

Prezident İlham Əliyev Rusiyanın İqtisadi İnkişaf nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
15:30 09.12.2019

Tramp İrana təşəkkür etdi - Rəsmi Tehranla Vaşinqton razılıq əldə edə bilər
15:03 09.12.2019

Mikroavtobus və minik maşını toqquşdu - Sürücü xəsarət aldı
14:58 09.12.2019

Bütün xəbərlər