Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR

Azərbaycanda transplantasiyanın inkisafı orqan bağışlanmasından asılıdır - FOTOLAR
1083 dəfə oxunub

Orqan və ya toxumalarının transplantasiyası  dünya səhiyyəsinin ən önəmli qollarından biridir.

Son illərdə orqan və toxuma nəqli sahəsində cərrahi üsulların inkişafı, immunosupresiv, antibakterial, antiviral müalicə üsullarının istifadə edilməsi, tədarük və əməliyyat proseslərində zamanın daha effektiv istifadəsi bütün dünyada daha çox sayda xəstənin orqan və toxuma nəqlindən faydalanmasına və bu imkanlara daha asan əl çatıla bilən omasına səbəb olmuşdur. Lakin bu göründüyü qədər asan proses deyil. Organ nəqli gözləyən xəstə sayı ildən-ilə artmaqdadır. Yetərli orqanın olmaması, dünyada və ölkəmizdəki ən önəmli problemlərdən biridir. Orqan və ya toxuma transplantasiyasının keçdiyi  inkişaf yolunda qarşılaşdığı  bir çox çətinliklər  və onların önlənməsi, transplantalogiya sahəsinin daha da təkmilləşdirilməsi üçün görülən ən son tədbirlərdən söhbət açmaq üçün məhz “Transplantalogiya üzrə Dünya Konqresi”-ndə yaxından iştirak edən Azərbaycan Tibb Universitetinin  dosenti, Dr. Asiman Həsənov ATV.az-ın suallarını cavablandırıb.

-Asiman həkim, bildiyimiz kimi siz bu yaxınlarda Türkiyədə keçirilən  transplantologiya  üzrə konfransda iştirak  etmişdiniz.  Bu konfrans haqqında nə deyə bilərsiniz?

 Nəzərinizə çatdırım ki, keçən ayın 17-21 tarixlərində  I Beynəlxalq  Transplantasiya şəbəkəsi ( 1st International Transplant Network Congress ) Türkiyədə  möhtəşəm şəkildə təşkil olunmuşdu.  Dünyanın  əksər ölkələrindən 1000-ə yaxın  həkim, koordinator  və səhiyyə  idarələrinin qatıldığı  toplantıda Azərbaycanı Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin sədr müavini, hörmətli həkim və  millət vəkilimiz Musa Quliyevin rəhbərliyi ilə 10-a yaxın  nümayəndə təmsil edirdi. Bu konfransda dünyanın  aparıcı transplantasiya mərkəzlərində çalışan təcrübəli həkimlərin ənənəvi olaraq yeni metod və  yanaşmalarla  birgə  əsas məsələ olaraq  “Dünya Transplant Şəbəkəsi” ideyası ortaya atıldı. Burada əsas məqsəd transplantasiya sahəsində vahid sistem qurmaq, orqan nəqlinin  bütün aspektlərində yeniliklərin, təcrübələrin mübadiləsi, inkişaf etməmiş və etməkdə olan ölkələrdə bu sahənin  inkişafı və ən ümdə  məsələ gələcəkdə  hər hansı  bir ölkədə beyin ölümü keçirmiş şəxsin, həmin ölkədə köçürülməsi uyğun olmayan qalan orqan və bioloji materiallarından digər ölkələrdə istifadə oluna bilməsini təmin etməkdir.

Düşünün ki, hər hansı bir ölkədə  beyin ölümü keçirmiş  şəxsin  orqanlarından bir hissəsi  transplantasiya olunub, qalan orqan və hissələr isə  toxuma uyğunsuzluğu səbəbindən   istifadə oluna bilmir. Belə ki, bağışlanmış  orqanlar  istifadə oluna bilsəydi bir neçə illərdir bu anı gözləyən xəstələr sağlamlığa qovuşardı. Dövlətlərarası  orqan mübadiləsi olmadığından,  bu orqanlar yaşaya  və yaşada biləcəyi halda məhv olunmağa məhkum olur. Bu uzun müddətli   proyekt  nə vaxtsa həllin tapsa, orqan növbəsini illərlə gözləyən xəstələrin  həyatlarını xilas etmiş olarıq.

Azərbaycanda orqan köçürmə və transplantasiya nə səviyyədədir?

Azərbaycanda artıq bir neçə illərdir ki,  çox təcrübəli cərrahların  və digər ixtisaslı həkimlərin dəstəyi ilə  qaraciyər, böyrək, sümük iliyi,  gözün buynuz  qişası toxumaları  transplantasiyası  həyata keçirilir və bu sahədə ciddi irəliləyişlər var. Lakin ölkəmizdə  qanun icazə vermədiyindən ancaq canlıdan – yaxın qohumlardan orqan köçürmə aparıla bilir.

Prof. N. Bayramovun rəhbərliyi ilə  Azərbaycan Tibb Universitetində, Uzman Dr. M. Kazıminin rəhbərliyi ilə  Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanası və Mərkəzi Gömrük Hospitalında  canlı donordan  qaraciyər və böyrək transplantasiyaları, Uroloji Mərkəzdə ancaq böyrək transplantasiyaları, Talassemiya Mərkəzində isə  sümük iliyi köçürməsi uğurla həyata keçirilir.

Bəzi orqanlar tək olduğundan  və  anatomik - funksional baxımdan hissəvi köçürülməsi mümkün olmadığından ancaq meyitdə köçürülmə mümkün olur. Uyğun donorun tapılması çətin olduğundan canlıdan orqan nəqli də məhdud sayda olur.

Azərbaycanda bu sahəni inkişaf etdirmək üçün nəyə ehtiyac var?

Bunun üçün hər kəsin üzərinə vəzifə düşür. Həm dövlətin, həm cəmiyyətin, din xadimlərinin, tanınmış ziyalıların, səhiyyə  idarəçilərinin  və bu sahədə xüsusi təlim görmüş həkim və koordinasiya heyətinin  üzərinə böyük missiya düşür. Dünyada gedən bu sahədə inkişafa çata bilməmiz üçün  bir neçə tələblər qoyulur.

Beyin ölümü tanınması və meyitdən orqanların götürülməsi üçün müvafiq qanun  hazırlanmalı, o qanunların icrasına nəzarət mexanizmləri  işlənməli, maliyyə dəstəyi edilməli, cəmiyyətdə orqan bağışlanması barədə maarifləndirmə aparılmalı, etik dəyərlər formalaşmalıdır.

Xəstəxanada müalicə olan zaman və ya hər hansı bir  kriminal əhəmiyyət kəsb edən ölümlərdən sonra belə meyidin   təşrihinə  və  müayinəsinə kəskin qarşı çıxan insanlara  meyidin orqanlarından  transplantasiya məqsədi  ilə  istifadə  edilməsini izah etmək və onları razı  salmaq  çox çətin məsələdir. Bunun üçün cəmiyyətdə bu məsələyə müsbət  baxış formalaşdırılmalı və insanlar  tam  sağlam vaxtlarından  gələcəkdə  ola biləcək  beyin ölümü keçirmə ehtimallarında  orqanlarını  başqalarına  “həyat vermək” üçün, həm də öz orqanlarının  başqa bədəndə “yaşaması” üçün  cəsarətli  və şərəfli  addım  atmalıdırlar.

Səhiyyə müəssisələri və xəstəxanalarda bu proseslərə  başlamaq üçün ciddi addımlar atılmalı, bir neçə geniş  profilli, maddi - texniki bazası tələblərə  cavab  verən xəstəxanalarda cərrahlarla yanaşı həkimlər, orta personal və koordinatorlar yetişdirilməlidir.

  Orqan köçürmə və transplantasiya haqqında qanuna hansı dəyişikliklər nəzərdə tutulur?

Ümumiyyətlə transplantasiya ciddi, xüsusi ehtiyatlılıq və nəzarət mexanizmləri ilə idarə olunması gərəkən  multidisiplinar xidmətlər toplusudur. Burada mütləq şəkildə etik, mənəvi, tibbi və ən əsası da orqan alveri ilə bağlı olan hüquqi məqamlar diqqət mərkəzində olmalıdır. Məndə olan məlumata görə  MM-in Səhiyyə Komitəsində “İnsan orqanlarının  donorluğu və transplantasiyası haqqında” qanun  hazırlanması sahəsində ciddi işlər görülür və qanun lahiyəsi  müzakirə üçün hazırlanır.  Bu qanun imzalandıqdan sonra Azərbaycanda transplantasiya sahəsində sürətli inkişafa səbəb olacaqdır.

Rövşən Əliyev/ ATV.az

 





BUNU DA OXU

Ələt azad iqtisadi zonası yaradıldı
İki Azərbaycanlı İrəvanda video çəkiliş aparıb - VİDEO
ATV-dən koronavirusa yoluxan əməkdaşları ilə bağlı - AÇIQLAMA
Vasif Məhərrəmli - 50! - Müğənni haqqında bilmədiyiniz 5 maraqlı fakt
Göyçayda bədbəxt hadisə - Qoç müğənnini öldürdü - Yenilənib - VİDEO
Xəbər lenti

Mingəçevirdə idarəetmədən çıxan maşın 13 nəfəri vurdu - Xəsarət alanlardan 10 nəfəri uşaqdır
19:48 24.05.2020

Virusa yoluxanların sayı 5 milyon 435 mini ötdü - Ölənlərin sayı isə 345 minə çatır
19:29 24.05.2020

Pakistanda qəzaya uğrayan təyyarənin “qara qutuları” tapılıb - Komissiya araşdırmaya başlayıb
19:15 24.05.2020

ABŞ-da koronavirusdan ölənlərin sayında azalma - Nyu-Yorkda gün ərzində daha az insan həyatını itirib
18:54 24.05.2020

Ermənistanda koronavirus sürətlə yayılır - Bir gündə 359 nəfər virusa yoluxub
18:48 24.05.2020

Tramp qolf oynayarkən görüntüləndi - Siyasi rəqibləri tərəfindən tənqid olundu
18:37 24.05.2020

Müsəlman dünyası bayramı fərqli qeyd edir - Əksər ölkələrdə bayram namazları evdə qılınıb
18:29 24.05.2020

Kürdəmirin Sığırlı kəndində 12 nəfər virusa yoluxub - Onların arasında 1 yaşlı uşaq da var
18:13 24.05.2020

Daha 140 nəfər koronavirusa yoluxub - 101 nəfər müalicə olunaraq sağalıb
17:57 24.05.2020

Koronavirusla mübarizədə yeni çağırışlar - Sınaqdan çıxmış Azərbaycan modeli
17:32 24.05.2020

Ramazan ayından sonrakı dönəm - 3 həftə qidalanmaya xüsusi diqqət edilməlidir
17:16 24.05.2020

Bakı və Sumqayıtda ağıllı şəhər sistemi qurulur - Bu şəhərlər müasir texnologiya ilə işıqlandırılacaq
16:48 24.05.2020

Müsəlman dünyası ramazan bayramını qeyd edir - Bu dəfə bayram namazı evlərdə qılınıb
16:28 24.05.2020

Xaçmazda qanunsuz balıq ovunun qarşısı alınıb - Reydlər davam etdirləcək
15:49 24.05.2020

Qarğıdalı əkininə görə fermerlərə vəsait ödəniləcək - Dövlət fermerlərin toxum təminatını dəstəkləyir
15:29 24.05.2020

Bakıda güclü külək ondan çox ağacı aşırıb - Aşan ağac avtomobillərə də ziyan vurub
15:03 24.05.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Ramazan bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqını və dünya müsəlmanlarını təbrik edib
14:36 24.05.2020

Ermənistan Gürcüstandan üzr istədi - Gürcüstan əleyhinə sərt ifadələr səsləndirilmişdi
14:26 24.05.2020

Ağdaşda avtomobil ağaca çırpıldı - Sürücü hadisə yerində dünyasını dəyişdi
14:02 24.05.2020

Paytaxtda ağac avtomobilin üstünə aşdı - BNA sürücülərə çağırış etdi
23:52 23.05.2020

İstixanada narkotik yetişdirən şəxs tutuldu - Balakəndə əməliyyat keçirilib
23:42 23.05.2020

Virusa yoluxanların sayı 5 milyon 340 mini ötdü - Ölənlərin sayı isə 341 minə çatır
23:16 23.05.2020

İspaniyada 10 günlük matəm elan olunacaq - Pandemiya qurbanları yad ediləcək
22:36 23.05.2020

Qarğdalı əkənlərə şad xəbər - Toxuma görə 60 manat ödəniləcək
22:16 23.05.2020

“AZƏRİQAZ” İB-in baş direktoru onlayn qəbul keçirdi - İstixana sahiblərinin sualları cavablandırıldı
21:48 23.05.2020

Tovuzda külək ağacı dəmiryolu xəttinə aşırdı - Qatarların hərəkətində fasilə yarandı
21:34 23.05.2020

PFL rəsmi qərarı gözləyir - Klublarla müzakirələr aparılacaq
21:28 23.05.2020

İyun ayında bəzi məhdudiyyətlər götürülə bilər - Vətəndaşların üzərinə böyük məsuliyyət düşür
21:15 23.05.2020

Lənkəran sakini saxlanılıb - Evdə tiryək aşkarlandı
20:47 23.05.2020

11 ayın sultanı ramzan başa çatır - Fitrə zəkatı necə çıxarılmalıdır?
20:37 23.05.2020

Mingəçevirdə əməliyyat keçirilib - Civə satan şəxs tutuldu
20:28 23.05.2020

Bayram yarmarkaları açıldı - İki gün davam edəcək
20:12 23.05.2020

21 ədəd 12 metrlik avtobuslar xəttə buraxıldı - 30 nömrəli marşrut xətti “Bakubus”a həvalə olundu
19:57 23.05.2020

Qubada silsilə oğurluq edən şəxs saxlanıldı - Oğurladığı əşyaları ucuz qiymətə satıb
19:41 23.05.2020

Daha 127 nəfər koronavirusa yoluxub - 107 nəfər sağalıb, 3 nəfər vəfat edib
19:29 23.05.2020

Nyu-Yorkda qaydalar yumşaldılır - 10 nəfərin toplaşmasına icazə verildi
19:13 23.05.2020

Bu günədək 63 min 616 abituriyent elektron ərizəsini təsdiq edib
18:45 23.05.2020

Separatçıların saytı bağlandı - Almaniyadan Qarabağ separatçılarına növbəti zərbə
18:29 23.05.2020

Ramazan bayramı Şəvval ayının 1-i – Ayın üfüqi ərazimizdə görünməsindən asılı olaraq may ayının 24-nə təsadüf edəcək
18:13 23.05.2020

Türkiyədə ağır qəza - 3 azərbaycanlı faciəvi şəkildə öldü
17:36 23.05.2020

Moskvada banka silahlı basqın - Xüsusi çevik alayı əməliyyat keçirdi
17:13 23.05.2020

Mingəçevirdə yaşayış evində partlayış - Ər və arvad yanıq xəsarətləri aldı
16:58 23.05.2020

Gəncədə güclü külək fəsadlara yol açıb - İri gövdəli ağaclar aşdı, 10 binanın işığı söndü
16:42 23.05.2020

Floridada 28 may Azərbaycanın Respublika günü qeyd edildi - Mer bununla bağlı bəyannamə imzaladı - FOTOLAR
15:52 23.05.2020

Jirinovskidən maraqlı təklif - Siyasətçi leninin nəşini satmaqğı təklif edir
22:16 22.05.2020

İtaliyanın baş naziri kürsüdə öskürməyə başladı - Nazir çıxışını yarımçıq dayandırmalı oldu
21:25 22.05.2020

Xaçmazda 3 nəfəri it dişləyib - 4 yaşlı uşaq əməliyyat olunmaq üçün Bakıya gətirilib
21:16 22.05.2020

Rayonlara avtobuslar nə vaxt işləyəcək? - Beynəlxalq avtovağzaldan açıqlama
20:52 22.05.2020

İcmadan qondarma andiçmə şousuna reksiya - “Bu təxribat sülh danışıqlarının nəticəsiz qalmasına xidmət edir”
20:36 22.05.2020

Vəzifəli şəxs rüşvət alarkən tutuldu - 1000 manat rüşvət tələb edirmiş
20:28 22.05.2020

Xəzərə çirkab sulari axıdılır - Sahibkarlar kanalizasiya xəttini ümumi şəbəkəyə qoşmaq istəmir
19:52 22.05.2020

Çimərlik mövsümünə az qaldı - Konkret tələblər müəyyənləşməyib
19:32 22.05.2020

Ceyranbatan su anbarında əsaslı təmir - Yayda su təminatı yaxşılaşdırılacaq
19:13 22.05.2020

Narkotik alverçiləri saxlanıldı - Binəqədidə əməliyyat keçirdi
19:06 22.05.2020

6 donordan alınan plazma 9 xəstəyə köçürülüb - İmmun plazma müalicə üsulu üçün donora ehtiyac var
18:54 22.05.2020

Qondarma “andiçmə” şousu - Siyasi arenada uduzan ermənilər təxribata əl atdı
18:37 22.05.2020

Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması - Bu istiqamətdə mühüm addımlar atılıb
18:28 22.05.2020

Daha 106 nəfər koronavirusa yoluxub - 59 nəfər sağalib, 2 nəfər ölüb
18:13 22.05.2020

Britaniyada vaksin sınaqlarının ikinci mərhələsi - 10 mindən çox könüllü iştirak edəcək
17:57 22.05.2020

Hindistanda “Ampan” qasırğası davam edir - 80 nəfər təbii fəlakətin qurbanı olub
17:36 22.05.2020

Pakistanda faciə - Sərnişin təyyarəsi qəzaya uğradı, 107 nəfər öldü
17:26 22.05.2020

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin prezident Ilham Əliyevi Azərbaycanın milli bayramı – Respublika Günü münasibətilə təbrik edib
17:13 22.05.2020

Prezident ilham Əliyev ramazan bayramı münasibətilə xalqımızı təbrik edib
16:56 22.05.2020

Komitə qeyri-iş günlərində də işləyəcək - Gömrük rəsmiləşdirilməsi fasiləsiz həyata keçiriləcək
16:32 22.05.2020

Saatlıda bədbəxt hadisə - Hasar hörmək istədi, altında qalıb öldü
16:13 22.05.2020

Ali məktəbə qəbul - 53 min 458 abituriyent ərizə verib
15:52 22.05.2020

İTV–nin avadanlıqlarını oğurlayan şəxs tutuldu - 1800 dollarlıq avadanlığı 60 manata satıb
15:36 22.05.2020

Sərhəd xidmətinin zabitləri necə tutulub? - DTX əməliyyatın görüntülərini yayımladı
15:28 22.05.2020

Oğuzda itkin düşən uşağın meyiti tapılıb - Uşağın hansı şəraitdə öldüyü hələ məlum deyil
15:16 22.05.2020

Ələt azad iqtisadi zonası yaradıldı
15:00 22.05.2020

Koronavirusla mübarizədə əməkdaşlıq - Çin ölkəmizə tibbi yardım göndərdi
14:59 22.05.2020

Qatillər bağışlandı - Öldürülən jurnalistin ailəsindən şok qərar
14:42 22.05.2020

Trampdan infeksiyanın ikinci dalğası ilə bağlı açıqlama - “İqtisadi fəaliyyət dayandırılamayacaq”
14:21 22.05.2020

Koronavirus üçün ilk genetik test hazırlandı - 100 faiz dəqiqliyə malikdir
14:02 22.05.2020

Dünyada koronavirusa yoluxma sayı - Dəhşətli qəqəmlər
13:58 22.05.2020

MÜDAFİƏ NAZİRİ CƏBHƏ XƏTTİNDƏ - YENİ İNŞA EDİLƏN HƏRBİ HİSSƏLƏRİN AÇILIŞI OLDU
13:35 22.05.2020

"YUVENTUS" YENİDƏN TESTDƏN KEÇDİ - BÜTÜN NƏTİCƏLƏR NEQATİV ÇIXDI
13:10 22.05.2020

Qəbələdə qoyun oğruları saxlanılıb
12:48 22.05.2020

Göygölün icra başçısı vəzifəsindən azad edildi
12:25 22.05.2020

Sumqayıtda zibil poliqonu yandı - VİDEO
11:53 22.05.2020

Bütün xəbərlər