Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
25816 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Agentlik sədrindən xəbərdarlıq - Qida təhlükəsizliyi ilə bağlı daha sərt tədbirlərə əl atılacaq - VİDEO
2591 məhkumun cəza müddəti azaldılıb
Bakıya yeni nəsil "London taksiləri" gətiriləcək - VİDEO
Sürücülərin nəzərinə! - Heydər Əliyev prospektində sürət həddi endirilib
Şeyxülislam: "Qorbaçov cinayət məsuliyyətinə cəlb edilsin" - YENİLƏNİB - VİDEO
Xəbər lenti

Prezident İlham Əliyevin rəsmi "Facebook" səhifəsində 20 Yanvar faciəsinin 30-cu ildönümü ilə bağlı paylaşım edilib - VİDEO
15:06 19.01.2020

62 yaşlı qadını inək vurdu - Şamaxıda
14:50 19.01.2020

Məntiq üzrə test tapşırıqları olmayacaq - Müəllimlərin işə qəbul qaydaları dəyişdirildi - VİDEO
13:57 19.01.2020

Uşağı döyən müəllim işdən çıxarıldı - Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində Komissiya yaradılıb - VİDEO
12:46 19.01.2020

“Azərbaycanın vahid və dayanıqlı dünyada rolu” - Davos Forumunun saytında Prezident İlham Əliyevin məqaləsi yerləşdirilib - VİDEO
11:54 19.01.2020

20 Yanvar hadisələrinin 30-cu ildönümü - Yeni Azərbaycan Partiyasında anım tədbiri keçirildi - VİDEO
10:48 19.01.2020

"20 Yanvar - Qürur mənbəyimizdir" fotosərgisi açıldı - ATV-də - Yenilənib - VİDEO - FOTOLAR
10:00 19.01.2020

20 Yanvar hadisələrinin 30-cu ildönümü - Şəhidlər Xiyabanında hazırlıq işləri başa çatıb - VİDEO
21:00 18.01.2020

MSK növbəti seminarı keçirdi - Müraciətlərə baxılması prosesi ilə bağlı məlumat verildi
20:29 18.01.2020

20 Yanvar hadisələrinin 30-cu ildönümü - Qanlı hadisələri əks etdirən foto və video nümayiş olundu - FOTOLAR
20:02 18.01.2020

“Xamenei öz sözlərində diqqətli olmalıdır” - Trampdan İranın Ali Dini Liderinə xəbərdarlıq
19:40 18.01.2020

Zelenski Baş nazirin istefasını qəbul etmədi - Gizli səs yazısı ilə bağlı cinayət işi açıldı
19:09 18.01.2020

Erməni deputatın avtomobili qarət edilib - Şəxsi sənədlərin olduğu çanta oğurlanıb
18:20 18.01.2020

Gürcüstanda silsilə tədbirlər davam edir - 20 Yanvar şəhidləri anılır
17:58 18.01.2020

Yol polisindən sürücülərə xəbərdarlıq - Bəzi yollarda hərəkət tam məhdudlaşdırılacaq
16:56 18.01.2020

Qəbələnin turizm imkanları genişlənir - 2020-ci il üçün xüsusi proqram hazırlanıb - VİDEO
16:17 18.01.2020

Bir ailənin beş üzvü göbələkdən zəhərləndi - Zəhərli göbələyi necə ayırd edək? - VİDEO
15:55 18.01.2020

Agentlik sədrindən xəbərdarlıq - Qida təhlükəsizliyi ilə bağlı daha sərt tədbirlərə əl atılacaq - VİDEO
15:28 18.01.2020

Çingiz Babayevin əsərləri Vyanada nümayiş olunur - Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi sərgi təşkil edib - VİDEO - FOTOLAR
14:53 18.01.2020

20 Yanvar hadisələrinin 30-cu ildönümü - Bakı Ali Neft Məktəbində anım tədbiri keçirilib - VİDEO
14:24 18.01.2020

Putin özünə yeni köməkçi təyin edir
14:00 18.01.2020

20 Yanvar hadisələri fotolarda - Metronun “20 Yanvar” stansiyasında sərgi açılıb - VİDEO - FOTOLAR
13:33 18.01.2020

Gəncənin ilk şəhidləri - Şahidlər həmin günləri xatırlayır - VİDEO
12:59 18.01.2020

İŞİD-in yüksək rütbəli üzvü Mosulda ələ keçib - onu yalnız yük maşınına otuzdura biliblər - FOTOLAR
12:32 18.01.2020

Dənizçilərlə bağlı bədii film çəkilir - Film gələn il təqdim olunacaq - VİDEO
12:07 18.01.2020

Qanlı Yanvar fotomateriallarda - Fotolar ilk dəfə geniş ictimaiyyətə nümayiş etdirildi - VİDEO
11:38 18.01.2020

Şəhidlər Xiyabanında hazırlıq işləri - İşlər sabah yekunlaşacaq - VİDEO
11:11 18.01.2020

BMT Baş katibinə məktub göndərildi - Dilqəm və Şahbazın qanunsuz həbsi ilə bağlı - VİDEO
10:54 18.01.2020

Növbədənkənar parlament seçkiləri - 81 Beynəlxalq müşahidəçi qeydiyyatdan keçib - VİDEO
10:30 18.01.2020

Xoşbəxt Yusifzadənin adını daşıyan məktəb - Bu məktəbdə fərqlənən şagirdlərə mükafat veriləcək - VİDEO
10:06 18.01.2020

“20 Yanvar.Təcavüz 1990” - Elektron nəşrin yenilənmiş versiyası təqdim edilib
09:44 18.01.2020

Bakı Dövlət Universitetində 20 Yanvar şəhidləri anılıb
09:20 18.01.2020

Şəhidlərin xatirəsi yad edilib - AMEA-da 20 Yanvar hadisələrinin 30-cu ildönümü anılıb - VİDEO
22:00 17.01.2020

278 bağlı cinayət açılıb, 57 qrup ifşa olunub - Paytaxt polisi hesabat verib
21:40 17.01.2020

Çin əhalisinin sayı 1,4 milyardı keçib - Əhalinin 715,27 milyonu kişi, 684,78 milyonu qadındır
21:12 17.01.2020

2591 məhkumun cəza müddəti azaldılıb
20:47 17.01.2020

ADA Məktəbinin şagirdləri 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini anıblar
20:24 17.01.2020

20 yanvar hadisələrinin 30-cu ildönümü - AMEA-da anım tədbiri təşkil edilib
19:58 17.01.2020

Cənnət Səlimova “Şərəf” ordeni ilə təltif edildi
19:30 17.01.2020

Təmizliyə hədsiz meyillilik - Həyat tərzidir, yoxsa xəstəlik? - VİDEO
19:09 17.01.2020

“Daha sərt mövqe nümayiş etdirməlidirlər” - Əli Əhmədovdan beynəlxalq təşkilatlara irad - VİDEO
18:44 17.01.2020

Yanvarın 20-də paytaxtın bəzi küçə və prospektlərində nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılacaq
18:15 17.01.2020

Saxta spirtli içki satan dəstə ələ keçdi - VİDEO
17:50 17.01.2020

Ermənistanda müəmmalı ölüm - Təhlükəsizlik Xidmətinin sabiq direktorunun meyiti tapılıb
17:40 17.01.2020

Bakıya yeni nəsil "London taksiləri" gətiriləcək - VİDEO
17:27 17.01.2020

XİN rəhbərləri razılaşdı - İran tərəfi meyitləri Ukraynaya verməyə hazırdır
17:00 17.01.2020

Ukraynanın Baş naziri istefa ərizəsi yazıb
16:34 17.01.2020

ABŞ-da 2020-ci ilin ilk edamı - Həyat yoldaşını qətlə yetirən şəxs inyeksiya yolu ilə öldürülüb
16:16 17.01.2020

Kürdəmirdə xırda buynuzlu heyvan oğurlayan şəxslər tutulub
15:55 17.01.2020

Sərnişindaşımada problemlər - VİDEO
15:24 17.01.2020

Sosial sahədə uğurlu addımlar - Proses bu il də davam edəcək - VİDEO
14:53 17.01.2020

Rəsmi Tehrandan təzminat tələb olunur
14:30 17.01.2020

Üç Türkiyə əsgəri şəhid olub - Bomba quraşdırılmış avtomobil partladılıb
14:04 17.01.2020

Avro-2020 könüllüləri - Onlar təlimə cəlb olunacaq - VİDEO
13:42 17.01.2020

Trampın impiçmenti prosesinə start verilib - Yekun qərarı senatorlar verəcək
13:16 17.01.2020

Sürücülərin nəzərinə! - Heydər Əliyev prospektində sürət həddi endirilib
12:47 17.01.2020

Vergi daxilolmaları tarixi maksimuma çatıb - Qeyri-neft sektorunun payı 71 faiz olub - VİDEO
12:25 17.01.2020

Putindən Mişustinlə bağlı yeni Fərman - Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü təyin olunub
12:01 17.01.2020

Səhiyyə Nazirliyi əhaliyə müraciət etdi - Təhlükəli virus yayılır - Yenilənib - VİDEO
11:40 17.01.2020

Femerlərin işi asanlaşdırılır - Hər buzova görə subsidiya elektron qaydada veriləcək
11:17 17.01.2020

İmtahanların vaxtı açıqlanıb - Magistraturaya imtahan fevralın 23-də olacaq
10:55 17.01.2020

Metyu Brayza: “Parlament seçkilərindən sonra Azərbaycan daha da güclənəcək” - VİDEO
10:32 17.01.2020

Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb
10:31 17.01.2020

Doktorant olmaq istəyənlərin nəzərinə! - Qəbul qaydalarında dəyişiklik var
10:10 17.01.2020

Agentlik əməliyyat keçirib - Qazaxda tank əleyhinə raket tapılıb
09:45 17.01.2020

Bizim Market də 12 ton saxta yağ aşkarlanıb - VİDEO
21:59 16.01.2020

Şeyxülislam: "Qorbaçov cinayət məsuliyyətinə cəlb edilsin" - YENİLƏNİB - VİDEO
21:40 16.01.2020

Davosda 50-ci Dünya İqtisadi Forumu keçiriləcək - 50-dən çox ölkənin rəhbəri bir araya gələcək
21:18 16.01.2020

20 Yanvar hadisələrinin 30-cu ildönümü - Gürcüstanda anım tədbirləri başlayıb - FOTOLAR
20:45 16.01.2020

Xidmət rəisi vətəndaşlarla görüşüb - Müraciət və təkliflərə baxılıb
20:21 16.01.2020

Polşa ABŞ-dan “F-35” alacaq - Danışıqlar başa çatdırılıb
19:47 16.01.2020

Putin Medvedevlə bağlı sərəncam verdi - O, Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini təyin edildi
19:29 16.01.2020

Yüksək hərarət zamanı ilkin yardım - Baş infeksionistdən vacib tövsiyələr - VİDEO
19:04 16.01.2020

“ABŞ geri çəkilməyə məcbur oldu” - İran prezidentindən açıqlama
18:39 16.01.2020

Mixail Mişustin Rusiyanın yeni Baş naziri oldu
18:18 16.01.2020

Növbədənkənar parlament seçkiləri - ATƏT-in müşahidə missiyasının siyahısı açıqlanıb
17:32 16.01.2020

Naxçıvan şəhərində “ASAN xidmət” mərkəzinin layihələndirilməsi və tikintisi ilə bağlı tədbirlər haqqında - Sərəncam
17:07 16.01.2020

ABŞ və Çin arasında tarixi saziş imzalandı - Sazişin detalları açıqlanmayıb
16:44 16.01.2020

Bakı-Sumqayıt yolunda işlər davam edir - Yolun 1 kilometri üçün 778 min manat xərclənir - VİDEO
16:15 16.01.2020

AMEA əlaqələri genişləndirir - VİDEO
15:55 16.01.2020

Bütün xəbərlər