Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
27509 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Elza Seyidcahan koronavirusa şeir oxudu - "Bağ mövsümü"ndə - VİDEO
Dərslikdə erməni bayrağı iddiası - Təhsil nazirliyi açıqlama yaydı - Yenilənib - VİDEO
"Vine Şou" - Sabah - ATV-də - VİDEO
Səyyar sənəd qəbuluna başlanılıb
Ermənistan yeni müharibəyə hazırlaşır - Yenilənib - VİDEO
Xəbər lenti

Elza Seyidcahan koronavirusa şeir oxudu - "Bağ mövsümü"ndə - VİDEO
11:46 22.09.2020

Düşmən bizi provakasiyaya çəkir - VİDEO
11:23 22.09.2020

BMT-nin 75 illiyinə həsr edilmiş iclas keçirilib - VİDEO
11:00 22.09.2020

Dərslikdə erməni bayrağı iddiası - Təhsil nazirliyi açıqlama yaydı - Yenilənib - VİDEO
10:40 22.09.2020

Ehtiyyatda olan hərbçilərin təlimi başladı - Yenilənib - VİDEO
10:17 22.09.2020

"Vine Şou" - Sabah - ATV-də - VİDEO
09:55 22.09.2020

Prezident İlham Əliyev Ermənistanın işğalçı siyasətini, məkrli oyunlarını mütəmadi olaraq ifşa edir
18:10 21.09.2020

Prezident İlham Əliyevin fərmanı ilə “İşsizlikdən sığorta haqqında” qanuna dəyişikliklər təsdiq edilib.
17:46 21.09.2020

Artıq kişilərin pensiya yaşı artırılmayacaq - Qadınlar daha erkən pensiyaya çıxa bilər
17:28 21.09.2020

Rüsumsuz mallara limit tətbiqi - Yeni qaydalar sentyabrın 24-dən qüvvəyə minəcək
16:23 21.09.2020

Bu il baytarlıq klinikası istifadəyə veriləcək - Heyvanları əməliyyat da etmək mümkün olacaq
15:57 21.09.2020

Düşmənin müharibə cəhdləri - Rəsmi irəvan növbəti provakasiyalara əl atır
15:25 21.09.2020

Zəbt olunan yol - Antisanitar vəziyyətdə meyvə-tərəvəz satışı həyata keçirilir
15:22 21.09.2020

Taksilər həftə sonu qiymətləri süni şəkildə qaldırır - Yenilənib - VİDEO
15:16 21.09.2020

Hərbi qulluqçumuz şəhid olub - “Cinayətin məsuliyyətini ermənistan hərbi siyasi rəhbərliyi daşıyır”
14:52 21.09.2020

Əmircan qəsəbəsi yeni görkəm alır - Tarix və müasirlik yeni formada təqdim olunacaq
14:25 21.09.2020

Toylar başlaya bilər - Şadlıq evlərində yerlər artıq dolub
14:05 21.09.2020

Gömrük əməliyyatı keçirilib - Dərman, mobil telefon və kosmetik vasitələr müsadirə edilib
13:35 21.09.2020

DÜNYA ÜZRƏ VİRUSA YOLUXANLARIN SAYI 31 MİLYONU ÖTDÜ
13:00 21.09.2020

Səyyar sənəd qəbuluna başlanılıb
12:35 21.09.2020

QARDAŞ BACINI ODLU SİLAHLA QƏTLƏ YETİRDİ
12:12 21.09.2020

"QARABAĞ"DAN NÖVBƏTİ MƏĞLUBİYYƏT
11:50 21.09.2020

Ermənistan yeni müharibəyə hazırlaşır - Yenilənib - VİDEO
11:29 21.09.2020

Neftçi peşəsi - Fədakarlıq və tərəqqinin təcəssümü - VİDEO
10:42 21.09.2020

Prezident İlham Əliyev Ermənistanın danışıqlar prosesini pozduğunu bildirib - Yenilənib - VİDEO
10:21 21.09.2020

26 il öncə imzalanan uğurlu müqavilə - “Əsrin Müqaviləsi” Azərbaycanın neft strategiyasının əsasını qoydu - Yenilənib - VİDEO
09:58 21.09.2020

Abituriyentlərin nəzərinə - İxtisas seçiminin vaxtı uzadıldı
20:52 20.09.2020

Sabirabadda yeznə qaynını güllələdi - Hadisə ov zamanı baş verib
20:05 20.09.2020

ABŞ İrana qarşı sanksiyaları bərpa etdi - Pompeo Tehrana kömək edəcək ölkələri də hədələdi
18:22 20.09.2020

Taksilər həftə sonu tarifi - Qiymətlər süni şəkildə qaldırılır
17:49 20.09.2020

Qanada faciə - Avtobus çaya düşdü, 8 futbolçu həyatını itirdi
17:22 20.09.2020

Putin yeni silahlar barədə danışdı - “Belə silahlardan hələ heç kimdə yoxdur”
16:48 20.09.2020

Trampa sui-qəsd - “Ağ Ev”ə zəhərli risin maddəsi göndərildi
16:15 20.09.2020

ABŞ-da növbəti polis zorakılığı - 50-dən çox aksiya iştirakçısı saxlanıldı
15:45 20.09.2020

Salyanda Ələt-Astara yolunda qəza - 2 nəfər xəsarət aldı
15:26 20.09.2020

Qubada bir gündə eyni kənddə bir neçə yanğın - Ot bağlamaları yandı
14:24 20.09.2020

146 nəfər koronovirusa yoluxdu - 154 nəfər sağaldı, 1 nəfər vəfat etdi
13:23 20.09.2020

"Sumqayıt"dan ikinci qələbə - "Səbail" yenə məğlub oldu
12:18 20.09.2020

Aida İmanquliyevanın xatirə günüdür - Yaddaşlarda xoş izlər buraxan görkəmli şərqşünas alim
20:55 19.09.2020

Prezident İlham Əliyev Heydər Əliyev adına Bakı dərin özüllər zavodunda “Abşeron” yatağının dəniz əməliyyatlarının təməlqoyma mərasimində iştirak edib
20:15 19.09.2020

Dünya üzrə virusa yoluxanların sayı artır - 957 mindən çox insan virusun qurbanı olub
18:51 19.09.2020

Madriddə virusa yoluxma halları artır - Yenidən məhdudiyyətlər tətbiq olunacaq
18:19 19.09.2020

Koronavirusun beyinə dağıdıcı təsiri - COVİD-19-un ən çox rast gəlinən nevroloji nəticələri
17:48 19.09.2020

Türkiyədə yatağı ilə birlikdə uçan paraşütçü - Paraşütçü “Kleopatra” çimərliyinə eniş etdi
17:17 19.09.2020

Bazarlarda virus təhlükəsi - Karonavirus infeksiyasının yayılma risqi bazarlarda yüksəkdir
16:42 19.09.2020

Avtomobil detalları oğurlayan şəxs yaxalandı - O oğurladığı dəyərindən dəfələrlə ucuz satıb
15:41 19.09.2020

Bibiheybət yeni görkəmdə - Əsas məqsəd sakinlərin rifahını yaxşılaşdırmaq və qəsəbənin tarixini qorumaqdır
14:39 19.09.2020

Tofiq Yaqublu barəsində humanist qərar - Azərbaycan dövləti insan həyatını ən ali dəyər kimi qiymətləndirir
12:33 19.09.2020

Koronavirusa yoluxanların sayı 30 milyon 300 mini ötüb
12:54 18.09.2020

BELARUS İKİ ÖLKƏ İLƏ SƏRHƏDLƏRİ BAĞLAYIR
12:30 18.09.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva rəsmi “Instagram” səhifəsində Milli Musiqi Günü ilə bağlı paylaşım edib
12:07 18.09.2020

Eynək taxmaq koronavirusa beş dəfə yoluxma riskini azalda bilər
11:56 18.09.2020

Azərbaycanın “Avroviziya-2021”də iştirakı təsdiqləndi
11:33 18.09.2020

QAYINATA VƏ QAYINANASINI GÜLLƏLƏDİ - Xaçmazda
11:10 18.09.2020

"Neftçi" "Qalatasaray"a məğlub oldu
10:46 18.09.2020

Karantindən sonra Berlində ilk konsert - VİDEO
10:24 18.09.2020

Gədəbəyə mediatur təşkil edildi - VİDEO
09:59 18.09.2020

Şamaxıda bədbəxt hadisə - 37 yaşlı kişini cərəyan vurdu
19:21 17.09.2020

Diplomatiya Mərkəzindən tələbələrə dəstək - 13 min tələbənin illik ödənişinə yardım olunacaq
18:52 17.09.2020

ÜST-dən COVID-19 peyvəndləri ilə bağlı açıqlama - Peyvəndin 2021-ci ilin ortalarında ölkələrə çatdırılacağı planlaşdırılır
18:21 17.09.2020

Kirayə mənzillərin qiyməti artıb - Ucuz mənzillər əlçatmaz olub
17:36 17.09.2020

Qaranlığa qərq olan Bakı küçələri - 690 küçənin işıqlandırılması nə vaxt başa çatacaq?
17:21 17.09.2020

Nəzarətsizlik yoxsa məsuliyyətsizlik? - Yeni inşa edilən idman və oyun meydançaları yararsız haldadır!
16:54 17.09.2020

Almaniyada artıq bağçalar fəaliyyətini bərpa edib - Bəs, hansı qaydalar əsasında?
16:36 17.09.2020

Şəkidə iki avtomobil toqquşdu, biri alışdı - Üç nəfər xəsarət alıb
16:21 17.09.2020

Bakı şəhər icra başçısının tapşırığı necə icra olunur? - Qaradağda zibil qutuları yenisi ilə əvəzlənir
15:54 17.09.2020

Korrupsiyaya qarşı mübarizə - Keyfiyyətcə yeni müstəviyə keçilib
15:36 17.09.2020

Gədəbəyə mediatur təşkil edildi - Tarixi memarlıq abidələri ziyarət olundu
15:23 17.09.2020

QARABAĞIN AZƏRBAYCANLI İCMASI CAVAB VERDİ
13:46 17.09.2020

Məktəb ləvazimatları necə dezinfeksiya olunmalıdır? - VİDEO
13:24 17.09.2020

AZƏRBAYCAN UKRAYNANIN ƏRAZİ BÜTÖVLÜYÜNÜ DƏSTƏKLƏYİR
13:10 17.09.2020

Sosial şəbəkələrdə 7-ci sinif tarix dərsliyi ilə bağlı video yayılıb - Artsax yoxsa Arsak? - VİDEO
12:48 17.09.2020

Balıq mövsümündən sui istifadə edənlər - VİDEO
12:23 17.09.2020

Baş prokurorluq məlumat yaydı - YENİLƏNİB - VİDEO
12:00 17.09.2020

Şəhid üçün tikilən evi söküb məscid tikmək istədi - VİDEO
11:36 17.09.2020

İki ölkə arasında viza rejimi ləğv oluna bilər - VİDEO
11:10 17.09.2020

Eldar Əzizov xəbərdarlıq etdi - Yenilənib - VİDEO
10:44 17.09.2020

80 yaşını qeyd edən sənətkar həyatının ən yaddaqalan hadisələrindən danışıb - VİDEO
10:22 17.09.2020

"Qarabağ" Çempionlar Liqasını tərk etdi
09:59 17.09.2020

Qanunsuz balıq ovu - VİDEO
14:16 16.09.2020

Bütün xəbərlər