Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
   24525 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

13 самых нелепых смертей
«ПСЖ» дал согласие на продажу Мбаппе в "Реал"
Məhəmmədrza Purməhəmmədi: Şərqi Azərbaycan vilayətinin orta ümumtəhsil məktəblərində Azərbaycan dilinin tədrisinə başlanacaq
"Park Cinema"da növbəti premyera - "Yesterday" filminin nümayişi - FOTOLAR
“Knyaz İqor” operasının baş rolunu Azərbaycanın Xalq artisti oynayıb - FOTOLAR
Xəbər lenti

Beynəlxalq Birlik üzvləri ölkəmizin qolf potensialı ilə tanış olublar - FOTOLAR
23:30 19.09.2019

Basqalda arxeoloji tədqiqatlara başlanıb - Məqsəd kəndin tarixini araşdırmaqdır
23:11 19.09.2019

“Rəqəmsal təqvim” sistemi təqdim edildi - Sistem biznes nümayəndələrinə bir çox imkanlar yaradacaq
22:51 19.09.2019

Partiyalar lazım olan səsi toplaya bilmədi - Netanyahunun partiyası 32 deputatla təmsil olunacaq
22:32 19.09.2019

“Xəzər enerji forumu- 2019” - Forumda Xəzərin ekoloji vəziyyəti müzakirə olunub
22:13 19.09.2019

Binaların istismarına icazə asanlaşacaq - Dövlət qurumlarının rəhbərləri müzakirə apardı
21:55 19.09.2019

"İranla danışıqlar uğursuzluğa məhkumdur” - Bolton Trampın xarici siyasətini tənqid etdi
21:36 19.09.2019

Sabah bəzi bölgələrdə yağış yağacaq
21:18 19.09.2019

Fermerlərin işi asanlaşır - İlk dəfə olaraq toxum sərgi yarmarkası keçiriləcək
21:00 19.09.2019

Kartof sahəsində işləyən 7 nəfər zəhərləndi - İsmayıllıda
20:39 19.09.2019

Hərbi sahədə işləmək istəyənlər artır - Vətəndaşlar xidmət rəisinə müraciət etdi
20:20 19.09.2019

“Əsrin müqaviləsi”- 25 - "ATV Qalereya"da növbəti möhtəşəm bir sərgi - FOTOLAR
20:02 19.09.2019

64 şəhid ailəsi və Qarabağ əlilinə ev verildi - İndiyədək bu kateqoriyadan olan şəxslərə 682 mənzil təqdim edilib
19:40 19.09.2019

“Əsrin müqaviləsi” -25 il - Yazı müsabiqəsinin qalibləri müəyyənləşib
19:22 19.09.2019

Kitabxanada müsabiqə qalibləri mükafatlandırılıb - FOTOLAR
19:02 19.09.2019

Əfqanıstan Hava Qüvvələri səhvən dinc sakinləri hədəf alıb
18:45 19.09.2019

Kukla Teatrı balacaları dəvət edir
18:24 19.09.2019

Türkiyədə ölümlə nəticələnən qatar qəzası baş verib
18:03 19.09.2019

Azərbaycan yazıçısının hekayəsi “Saodat” jurnalında çap edilib - FOTOLAR
17:45 19.09.2019

Bakıda avtomobil qəzası zamanı iki nəfər xəsarət alıb
17:27 19.09.2019

“Məktəblinin dostu” 70 məktəbdə - Layihədə 300 əməkdaş çalışır
17:05 19.09.2019

Gömrükçülər qaçaqmalçılıq cəhdlərinin qarşısını alıblar
16:47 19.09.2019

Azərbaycanlı müğənninin bu klipi 100 milyon baxışın bir addımındadı - VİDEO
16:29 19.09.2019

ABŞ İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edəcəyini bəyan edib
16:10 19.09.2019

Almaniyada informasiya təhlükəsizliyi üzrə beynəlxalq sərgi keçiriləcək
15:52 19.09.2019

Putin Səudiyyə Ərəbistanının Müdafiə Naziriyi ilə müzakirələr aparıb
15:34 19.09.2019

Goranboyda avtomobil qaz kəmərinə çırpılıb - Bir nəfər ölüb, bir nəfər yaralanıb
15:16 19.09.2019

Əfqanıstanda partlayış törədilib - On nəfər həyatını itirib
14:50 19.09.2019

13 самых нелепых смертей
14:25 19.09.2019

Milli İncəsənət Muzeyində uşaqlar üçün yeni layihə -“Musiqi xəzinəsi”
14:04 19.09.2019

“Xəzər enerji forumu-2019” işinə başladı - Forum əsrin müqaviləsinin 25 illiyinə həsr olunub
13:45 19.09.2019

Olimpiya çempionu "Sabah" klubuna rəhbərlik edəcək
13:22 19.09.2019

Xarici İşlər naziri Elmar Məmmədyarov İtaliyanın xarici işlər və beynəlxalq əməkdaşlıq naziri Luici Di Mayo ilə görüşüb
13:14 19.09.2019

Xəzər dənizində zəlzələ olub
12:57 19.09.2019

Tarixdə bu gün - 19 Sentyabr - Aida İmanquliyeva, Soltan Hacıbəyov, Rauf Hacıyev...
12:50 19.09.2019

Kiyevdə körpünü partlatmaq istəyən şəxs saxlanılıb
12:35 19.09.2019

Heydər Əliyev Mərkəzində dünya xalqlarına məxsus unikal musiqi alətlərinin sərgisi açılıb - FOTOLAR
12:17 19.09.2019

Bakı Uşaq Teatrı mövsümü “Sehrli tütək”lə açacaq
11:56 19.09.2019

Cокрушительно фиаско азербайджанских боксеров - На чемпионате мира наша сборная осталась без медалей
11:35 19.09.2019

«ПСЖ» дал согласие на продажу Мбаппе в "Реал"
10:58 19.09.2019

Əfsanəvi “Beryozka” ansamblı Bakıda konsert verəcək
10:34 19.09.2019

Los-Ancelesdə atışma baş verib - Ölən və yaralananlar var
10:15 19.09.2019

“Əsrin müqaviləsi”nin iqtisadi əhəmiyyəti - Son 25 ildə ölkəyə 250 milyard dollar sərmayə qoyulub - VİDEO
10:00 19.09.2019

Çempionlar Liqasında gözlənilməz nəticələr
09:40 19.09.2019

Əsrin müqaviləsi - 25 il - Azərbaycanın yüksəlişinin möhtəşəm təməli - VİDEO
09:19 19.09.2019

Daha bir piyada yol qəzasının qurbanı oldu
23:45 18.09.2019

Qarabağ separatçılarının başçısı istintaqa çağırılıb
23:27 18.09.2019

Dahi bəstəkara həsr olunmuş sərgi açılıb
23:10 18.09.2019

Birinci sinfə şagird qəbulu - III mərhələ oktyabrın 15-dək davam edəcək
22:53 18.09.2019

ABŞ Ruhaniyə viza vermir - İran prezidenti BMT toplantısında iştirak etməyə bilər
22:35 18.09.2019

“Əbədi ezamiyyət” filmi Çində beynəlxalq sərgidə nümayiş olunub
22:17 18.09.2019

Ərdoğan Suriyada yeni əməliyyatın anonsunu verdi - “ABŞ-ın iki həftə vaxtı var”
22:00 18.09.2019

Nazir təlimlərin gedişatı ilə maraqlandı - Ordumuzun təlimləri davam edir
21:42 18.09.2019

Əvvəllər məhkum olunmuş şəxs oğurluq etdi - Kürdəmirdə
21:24 18.09.2019

Qırğızıstanda “Oş-türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı-2019” adlı abidə ucaldılacaq
21:03 18.09.2019

Qarabağ veteranları bir araya gəldi - 65 min keçmiş döyüşçünü birləşdirən təşkilatın 25 illiyi qeyd edildi
20:45 18.09.2019

Şirvanda Regional Vəkil Bürosu açılıb - Büroda 77 vəkil fəaliyyət göstərəcək
20:27 18.09.2019

“Azərbaycan ədəbiyyatı antologiyası” Fransanın mərkəzi kitabxanalarında...
20:10 18.09.2019

“Artım”da uşaqlar üçün ustad dərsləri keçiriləcək
19:52 18.09.2019

Ermənistan polisinin rəisi istefa verib
19:35 18.09.2019

“Kim istəyir antibiotik alır” - Millət vəkilləri nəzarətin artırılmasını təklif edir
19:18 18.09.2019

Sabah 31 dərəcə isti olacaq
19:00 18.09.2019

Bu dəfə muğam və təsniflər “Rast dünyası”nda səslənəcək
18:44 18.09.2019

Bakı şəhərində çoxmənzilli binaların dam örtüklərinin təmiri ilə bağlı tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
18:25 18.09.2019

Astronomlar ən ağır neytron ulduzu müəyyən ediblər
18:10 18.09.2019

Ev şəraitində "kiyevsayağı kotleti" necə hazırlamaq olar? - VİDEO
17:52 18.09.2019

Niyazinin mənzil-muzeyinin 25 illiyi qeyd olunub - FOTOLAR
17:30 18.09.2019

Məhəmmədrza Purməhəmmədi: Şərqi Azərbaycan vilayətinin orta ümumtəhsil məktəblərində Azərbaycan dilinin tədrisinə başlanacaq
17:10 18.09.2019

Ukraynanın Mirqorod şəhərində karantin elan edilib
16:53 18.09.2019

Azərbaycan güləşçisi Mariya Stadnik ikinci dəfə dünya çempionu oldu - FOTOLAR
16:35 18.09.2019

Çində avtovağzal binasının sürüşdürülməsi "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na düşüb
16:17 18.09.2019

Türk musiqisi inciləri. 2005-ci il - Tuğba Ekinci - "O şimdi asker" - VİDEO
15:59 18.09.2019

Aşurada 2600 litrdən çox qan tədarük edilib - Qan verənlərdən 169 nəfərində virus aşkarlanıb
15:37 18.09.2019

Dəri fabrikində dəhşətli yanğın
15:16 18.09.2019

Xalqının taleyini yaşayan dahi - FOTOLAR
15:00 18.09.2019

Bədii gimnastika üzrə 37-ci dünya çempionatının maraqlı görüntüləri - FOTOLAR
14:43 18.09.2019

ABŞ və Yaponiya ticarət sazişi üzrə ilkin razılaşma əldə ediblər
14:23 18.09.2019

Bu gün təmas xəttində monitorinq keçiriləcək
14:06 18.09.2019

Əzim Əzimzadənin ev-muzeyində Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anılıb
13:48 18.09.2019

Bərdədə avtomobil piyadanı vurdu - Yaralı xəstəxanaya yerləşdirilib
13:30 18.09.2019

Bütün xəbərlər