Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
27227 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Roy Kin milli yığmamıza başçılıq edə bilər? - AFFA-dan açıqlama
Yük yerində sərnişin keçirməyə cəhd olundu - VİDEO
DSMF-nin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı - VİDEO
Qapalı məkanlarda diqqətli olaq - VİDEO
Ağdaşda 50 nəfərdən artıq şəxs xüsusi karantin qaydalarını belə pozub - VİDEO
Xəbər lenti

Qeyri-neft sektoru inkişaf tempini saxlayıb - Azərbaycanın postpandemiya dövrünə yeni iqtisadi modellərlə daxil olur
21:14 09.07.2020

Kürdəmirdə oğurluq edən şəxslər saxlanıldı - Onlar məişət avadanlıqlarını oğurlayıblar
20:54 09.07.2020

Göygöldə 4 nəfər saxlanıldı - 2 baş heyvan oğurladıqlarına görə
20:14 09.07.2020

Gəncədə üzərindən 773 qram miqdarda heroin götürüldü - 2.5 kq heroin isə soyuducuda aşkarlandı
19:54 09.07.2020

Çirkin erməni lobbiçiliyi - Bəzi Avropa qurumlarını ələ alırlar
19:14 09.07.2020

Cavid Paşayevin səhhəti xüsusi nəzarətə götürülüb - Hazırda heç bir cihaza qoşulu deyil
18:58 09.07.2020

Prezident İlham Əliyev Bakının Nizami rayonunda “Azərenerji” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yenidən qurulan “8-ci km” yarımstansiyasının açılışında iştirak edib
18:41 09.07.2020

Xarici mütəxəssilər bakıya gəldi - Onlar “COVİD-19”la mübarizədə Azərbaycan səhiyyəsinə kömək edəcək
18:21 09.07.2020

SOCAR onlayn dərslər keçirir - 37 adda vebinar təşkil olunub
17:54 09.07.2020

AZAL Berlinə xüsusi reyslər açır - Biletlərin satışı xüsusi şərtlərlə satılacaq
17:21 09.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 12 milyon 190 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 552 500-dən çoxdur
16:54 09.07.2020

Qırğızıstanda Atambayevin səhhəti normallaşıb - O, yenidən təcridxanaya köçürülüb
16:21 09.07.2020

Bolton Trampın planları haqda danışdı - Qoşunlar Yaponiya və Cənubi Koreyadan çıxarıla bilər
15:54 09.07.2020

"Trabzonspor" qızıla bərabər xallar itirdi - "Qalatasaray" yenə uduzdu
15:32 09.07.2020

Şamaxıda yaşayış binası istifadəyə verilib - 6 ailə yeni mənzillə təmin olunub
15:12 09.07.2020

Ermənistan öz xalqına düşmən mövqedədir - Leyla Abdullayeva: “Rəsmi İrəvan əsl simasını göstərir”
14:52 09.07.2020

Şirvanda hərbi xidmətə gedən oğlu üçün qonaqlıq etdi - Ev sahibi və gələn qonaqlar da cərimələndi
14:21 09.07.2020

Ekspress avtobusların hərəkət qrafiki dəyişdirilib - Avtobuslar saat 21:00-dək işləyəcək
13:54 09.07.2020

Daha bir kafe aşkarlanıb - İcarədar 3 min manat cərimələnib
12:14 09.07.2020

Qeydiyyatdan keçə bilməyən sahıbkarların nəzərinə - Dövlət vergi xidmətinə müraciət edə bilərsiniz
21:51 07.07.2020

Kürdəmirdə 15 yaşlı gənc kürdə batdı - Axtarışları davam edir
21:14 07.07.2020

Daha 537 nəfər koronavirusa yoluxdu - 453 nəfər sağaldı, 7 nəfər vəfat etdi
20:57 07.07.2020

Prezident Ilham Əliyev Yaponiyanin İmperatoru Əlahəzrət Naruhitoya başsağlığı ünvanlayıb
20:36 07.07.2020

“Buzlu Şüşə” yalnız COVİD-19 üçün səciyyəvi deyil - Bu normal insanlarda da müşahidə oluna bilər
20:14 07.07.2020

Bərdədə karantin rejiminə nəzarət güclənib - Qaydaları pozalar cəzalandırılır
19:54 07.07.2020

Təkcə bir klinikada 33 həkim koronavirusa yoluxub - Tədris-cərrahiyyə klinikasının 27 həkiminin müalicəsi davam etdirilir
19:25 07.07.2020

İy-qoxunun səbəbləri bilindi - ETSN monitorinqin nəticələrini açıqladı
19:14 07.07.2020

“Zaminbank”ın vəzifəli şəxslərinin əməlləri ifşa olundu - Sabiq sədr həbs edilib
18:54 07.07.2020

Qırğızıstan parlamentinin keçmiş spikeri vəfat etdi - O, ikitərəfli pnevmaniyadan əziyyət çəkirmiş
18:21 07.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyon 765 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 541 mindən çoxdur
17:54 07.07.2020

Türkiyə sahillərində əməliyyat - Göyərtəsində 276 miqrant olan gəmi saxlanılıb
17:21 07.07.2020

Türkiyədə meşə yanğını - Yalova kəndi tamamilə boşaldıldı
16:54 07.07.2020

Türkiyə Superliqası: 30-cu tur - "Beşiktaş"dan sürpriz məğlubiyyət
16:14 07.07.2020

Yevlaxda yük avtomobili piyadanı vurub - 32 yaşlı qadın dünyasını dəyişib
15:54 07.07.2020

Masallıda quldurluq yolu ilə evə daxil olublar - Pul və telefon oğurlayıblar
15:36 07.07.2020

Sabirabadda ağır yol qəzası - İki nəfər həyatını itirib, iki nəfər xəsarət alıb
15:14 07.07.2020

Astarada toy etmək istəyənlər saxlanılıb - Astara polisi 7 nəfəri cərimələyib
14:51 07.07.2020

Bakı sakinini Şamaxıda maşın vurub - 24 yaşlı qızın vəziyyəti ağırdır
14:21 07.07.2020

Yaponiyada sel ağır fəsadlara yol açdı - 50 nəfər təbii fəlakətin qurbanı oldu
23:32 06.07.2020

İsrailin müdafiə naziri iddiaları yalanladı - “İranla bağlı hər insidenti İsraillə bağlamaq düzgün deyil”
23:14 06.07.2020

Ruhanidən İranla düşmən ölkələrə ismarış - “İqtisadiyyatını məhv etmək onlara nəsib olmayacaq”
22:54 06.07.2020

Lənkəranda Milli Parkda yanğın baş verib - Taxıl zəmisində baş verən yanğın hadisəyə səbəb olub
22:21 06.07.2020

Oksford Universitetinin qənaəti - “Covid-19” virusu çində yox, ispaniyada meydana gəlib”
21:54 06.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyon 604 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 538 mindən çoxdur
21:32 06.07.2020

İctimai iaşə müəssisələrində müştəri qəbulu - Müştəri qəbulu necə tənzimlənəcək?
21:14 06.07.2020

Daha 513 nəfər koronovirusa yoluxdu - 440 nəfər sağaldı, 8 nəfər vəfat etdi
20:54 06.07.2020

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Prezident Ilham Əliyevə məktub ünvanlayib
20:36 06.07.2020

Prezident İlham Əliyev Qazaxıstanın birinci Prezidenti Nursultan Nazarbayevə zəng edib
20:02 06.07.2020

Göyçayda yanğın baş verdi - Alov tövlədən yaxınlıqdakı evə keçib
19:54 06.07.2020

Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti əməliyyat keçirdi - Xarici İşlər nazirliyinin vəzifəli şəxsləri saxlanıldı
19:36 06.07.2020

Beynəlxalq videokonfrans keçirildi - Diasporla iş üzrə dövlət komitəsinin 18-ci ildönümünə həsr olundu
19:14 06.07.2020

Yalamada karantin rejimini pozanlar saxlanıldı - Toy dayandırıldı, bəy cərimə edildi
18:54 06.07.2020

Saatlıda yük avtomobili qatarla toqquşdu - Xəsarət alan sürücünün qolu amputasiya edildi
18:36 06.07.2020

İsmayıllıda qadın sürücü yük maşını ilə qəza törətdi - Sürücü dünyasını dəyişdi, sərnişini xəsarət aldı
18:14 06.07.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva modul tipli hospitalının açılışında iştirak ediblər
17:54 06.07.2020

Məktəb seçiminə başlanılır - Valideynlər hansı məktəbləri seçə bilər?
17:21 06.07.2020

Morrikone 91 yaşında vəfat etdi - O, saysız-hesabsız musiqilərin bəstəkarı idi
16:54 06.07.2020

İran dairələri hadisənin səbəblərini açıqladı - “Natanzda baş verən partlayışa yanğın səbəb olub”
16:21 06.07.2020

Virusa yoluxanların sayı 11 milyon 580 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı isə 537 mindən çoxdur
15:54 06.07.2020

190 manat kimlərə veriləcək? - Birdəfəlik ödəməmin veriləcəyi rayonlar məlumdur
15:36 06.07.2020

"Real"dan minimal hesabli qələbə - Ramos yenə qol vurdu
15:14 06.07.2020

DİM və Təhsil Nazriliyi birgə məlumat yaydı - Bəzi məzunlara attestat veriləcək
14:54 06.07.2020

Ermənistan reallıqları dərk etmir - Qarabağın Azərbaycanlı icması bəyanat yaydı
14:21 06.07.2020

İstirahət mərkəzində əməliyyat keçirildi - Daha bir hotel karantin qaydalarını pozdu
13:54 06.07.2020

Ermənistandan növbəti təxribatçı addım - Mnatsakanyan qondarma rejimin lideri ilə görüşüb
13:39 06.07.2020

Taktiki təlimlər keçirilib - Şərti düşmən hədəfləri məhv edilib
13:15 06.07.2020

Magistrlərin qeydiyyatı başladı - İyulun 15-nə qədər davam edəcək
12:51 06.07.2020

Abituriyentlərin nəzərinə - 41 şəhər və rayonda imtahan keçiriləcək
12:25 06.07.2020

Oteldə istirahət edənlər saxlanılıb - Polis karantini pozan şəxslərə qarşı əməliyyat keçirib
20:35 05.07.2020

Koronavirusla mübarizə - Türkiyə Azərbaycana tibbi yardım göndərib
20:14 05.07.2020

Dünya koronovirusun çəngində - Yoluxanların sayı 11 415 900 nəfəri ötüb
19:54 05.07.2020

Ölkəmizdə daha 523 nəfərdə Covid-19 aşkarlanıb - 9 nəfər vəfat edib
19:35 05.07.2020

4 yeni doğulmuş körpə koronavirusa yoluxub - Körpələr sağalaraq evə buraxılıb
19:14 05.07.2020

Ağcabədidə qonaqlıq təşkil edən şəxslər cərimələnib - Qanunu pozanlar cəzalandırıldı
18:54 05.07.2020

Yevlaxda qanunsuz işləyən trenajor zalı aşkarlandı - Qanunu pozanlar cəzalandırıldı
18:21 05.07.2020

Bir qrup qadın ad günü şənliyi keçirdi - Qaydaları pozanlar məsuliyyətə cəlb olundu
17:54 05.07.2020

Ögey ata həyat yoldaşını və qızını bıçaqladı - Naftalanda ailə münaqişəsi ölümlə nəticələndi
17:48 05.07.2020

8103 sms icazə sistemi ilə bağlı yeniliklər - İcazəsi ləğv edilən qurumlar yenidən icazə ala bilməyəcək
17:21 05.07.2020

Vahid Əhmədov Türkiyəyə aparılıb - Deputatın səhhətində problemlər yaranıb
16:54 05.07.2020

Hacıqabulda iki yük maşını toqquşdu - Sürücünün vəziyyəti ağırdır
16:21 05.07.2020

Bütün xəbərlər