Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
26098 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Sercio Mattarella: 2020-ci il İtaliyada “Azərbaycan ili” elan olunub
Quduzluq təhlükəsi: vəhşi heyvanlar peyvənd olunur - Baytarlara pnevmatik silahlar da veriləcək - VİDEO
Ölümcül virus İrana da çatdı - Dünya üzrə koronavirusdan ölənlərin sayı 2011 nəfərdir
Həcc ziyarətinin qiymətində artım olacaq
Hansı rayondlardan daha çox şikayət var? - 72 vəzifəli şəxs işdən çıxarılıb
Xəbər lenti

Prezident İlham Əliyev İtaliya Deputatlar Palatasının sədri ilə görüşüb
10:29 21.02.2020

Bərdədə kollec direktoru və müavini tutulub - Onlar rüşvət almaqda ittiham edilir - YENILİNIB - VİDEO
10:10 21.02.2020

Sercio Mattarella: 2020-ci il İtaliyada “Azərbaycan ili” elan olunub
09:48 21.02.2020

Prezident İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyeva Romada naməlum əsgər abidəsini ziyarət ediblər - FOTOLAR
09:27 21.02.2020

“Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir!” - Keçmiş SSRi liderinin vacib bəyanatı üzə çıxdı
09:09 21.02.2020

Multikulturalizm qış məktəbi layihəsi davam edir - Kamal Abdulla ilə görüş oldu
21:50 20.02.2020

150 yerli şirkətin məhsulu sərgidə - Yerli texnoloji avadanlıqlar da nümayiş olunur
21:29 20.02.2020

Agentlik həkim çatışmazlığını aradan qaldırmağa çalışır - Bölgə xəstəxanalarında tibbi fakültələr açılacaq
21:10 20.02.2020

Yararsız məhsullar məhv edildi - İçərisində ermənistan istehsalı olan məhsullar da var
20:49 20.02.2020

Hava limanında əməliyyat - Kokain və psixotrop maddə aşkarlandı
20:28 20.02.2020

Zaqatalada iki nəfərin mübahisəsi qanla nəticələndi - Həmkəndlisini bıçaqladı
20:05 20.02.2020

Zaqatalada yaşayış binasında yanğın olub - Yanğın binanın zirzəmisindən başlayıb
19:42 20.02.2020

Mingəçevirdə seminar keçirildi - “Sosial şəbəkələrin gənclərin həyatında rolu”
19:21 20.02.2020

Prezident İlham Əliyev Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısını vəzifəsindən azad edib
18:38 20.02.2020

Çavuşoğlu Ankaranın İdliblə bağlı mövqeyini açıqladı - “Əməliyyat qərarı Ərdoğanın müstəsna hüququdur”
18:17 20.02.2020

Badamdarda uçqun baş verən ərazidə son durum - Yol uçqundan təmizlənib
17:58 20.02.2020

On yaşlı dahi - Beş ayda 250 kitab oxuyub
17:34 20.02.2020

Azərbaycan və İtaliya prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər
17:10 20.02.2020

200 avtomobilin iştirakı ilə zəncirvarı qəza baş verib
17:00 20.02.2020

Sərnişinlər metroya pulsuz keçdi - Ödəniş aparatı işləməyib
16:37 20.02.2020

Çində koronavirus əleyhinə dərmanın tərkibi açıqlandı
16:16 20.02.2020

Bakıda avtoyuma işçisi qəza törədib - Müştərinin avtomobili ilə iki qadını vurub
15:52 20.02.2020

Almaniyada naməlum şəxslər ətrafa atəş açıb - 8 nəfər həyatını itirib
15:30 20.02.2020

DTX Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin binasında xüsusi əməliyyat keçirir - Yenilənib
15:25 20.02.2020

Kürdəmirdə ikimərtəbəli ev yandı - Hadisənin səbəbi məlum deyil
15:09 20.02.2020

Vano Merabişvili azadlığa çıxıb
14:44 20.02.2020

Səhiyyə nazirliyindən açıqlama - “Ölkəmizdə koronovirsula bağlı vəziyyət stabildir”
14:21 20.02.2020

Hövsan yaşayış kompleksi istismara hazırdır - Yaxın vaxtlarda güzəştli mənzil satışına başlanacaq
13:36 20.02.2020

Quduzluq təhlükəsi: vəhşi heyvanlar peyvənd olunur - Baytarlara pnevmatik silahlar da veriləcək - VİDEO
13:11 20.02.2020

Səyyar “ASAN Qatar” Qazaxda - Sakinlərə fevralın 29-dək xidmət göstəriləcək
12:50 20.02.2020

Ağdaşın kəndində bronxit və suçiçəyi yayılıb - Həkim briqadası kəndə ezam edilib
12:28 20.02.2020

Dissertasiya işi yazanların nəzərinə - Bəzi qaydalar dəyişib
12:07 20.02.2020

Saxta sənəd hazırlayanlar ələ keçdi - 60-a yaxın firmanın möhürü, çek kitabçaları aşkarlanıb
11:46 20.02.2020

Əsgərimizin meyiti neytral ərazidən götürülüb - Hərbiçimiz bir müddət əvvəl itkin düşmüşdü
11:30 20.02.2020

Ruhanidən sanksiyalarla bağlı açıqlama - “ABŞ təzyiqlərin mənasız olduğunu dərk edir”
11:12 20.02.2020

Ölkədə kifayət qədər taxıl ehtiyatı var - İdxaldan aslılıq azalıb
10:50 20.02.2020

“Google Maps”lə narkotik satanlar tutuldu - Bakıda və Biləsuvarda əməliyyat keçirilib - Yenilənib - VİDEO
10:26 20.02.2020

Ərdoğan yeni əməliyyatların anonsunu verdi - “İdlibə hücum hər an başlaya bilər”
10:10 20.02.2020

Parklanma məkanları artırılmalıdır - Ölkə başçısı parkinqlərin azlığı problemin həlli ilə bağlı tapşırıqlar verib - VİDEO
09:55 20.02.2020

Bakıda piyada keçidinin eskalatoru ləğv edilir - Yerində pilləkən quraşdırılacaq - YENİLƏNİB - VİDEO
09:33 20.02.2020

"Atalanta"dan inamlı qələbə - "Tottenhem" öz meydanında uduzdu
09:09 20.02.2020

Tarix institutunda tədbir təşkil olunub - Nadir nəşrlər instituta təqdim edildi
21:58 19.02.2020

Yəmənin müdafiə nazirinə qarşı sui-qəsd - Ölən və yaralananlar var
21:32 19.02.2020

Bir qrup sərhədçi təltif edildi
21:11 19.02.2020

Tovuzda bədbəxt hadisə - Təkər partladı, usta öldü
20:55 19.02.2020

Kremldən Ərdoğanın bəyanatına cavab - “İdlib əməliyyatı ən pis variant olardı”
20:32 19.02.2020

Əfqanıstan 40 illik münaqişənin sonuna yaxınlaşır - ABŞ ilə "Taliban" arasında sənəd imzalanacaq
20:11 19.02.2020

Ölümcül virus İrana da çatdı - Dünya üzrə koronavirusdan ölənlərin sayı 2011 nəfərdir
19:49 19.02.2020

“Azərişiq"dan villa, MTK və otel sahiblərinə xəbərdarliq
19:20 19.02.2020

Prezident İlham Əliyev Nizami Gəncəvinin abidəsini ziyarət edib
18:44 19.02.2020

AFFA ilə KOBİA memorandum imzaladı - “Avro 2020” çərçivəsində məhsul satışı təşkil olunacaq
18:15 19.02.2020

Prezident İlham Əliyev İtaliya Respublikasına dövlət səfərinə gəlib
17:43 19.02.2020

Həcc ziyarətinin qiymətində artım olacaq
17:01 19.02.2020

Nikol Paşinyan bir sıra vəzifəli şəxslərin işdən çıxarılması barədə qərar verib - Orduda artan ölümlərlə əlaqədar
16:14 19.02.2020

Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar Orduda silsilə tədbirlər keçiriləcək
15:40 19.02.2020

Hansı rayondlardan daha çox şikayət var? - 72 vəzifəli şəxs işdən çıxarılıb
14:57 19.02.2020

Gəncədə ağir qəza - Avtomobil əvvəlcə ağaca, sonra işiq dirəyinə və hasara çırpılıb
14:34 19.02.2020

Çindən gələn iki nəfər xəstəxanaya yerləşdirilib - Səhhətlərinin normal olduğu bildirilir
14:11 19.02.2020

Çində koronavirusdan ölənlərin sayı 2000-i ötüb - 74 min insan virusa yoluxub
13:51 19.02.2020

Həcc ziyarətinə sənəd qəbulu - Qiymətdə artım olacaq
13:26 19.02.2020

Ticarət mərkəzlərində yanğının səbəbləri - VİDEO
13:17 19.02.2020

Ronaldo sevgilisinə ayda nə qədər xərcləyir? - Məbləğ açıqlandı
13:16 19.02.2020

Kəraçi limanında güclü partlayış - 14 NƏFƏR HƏYATINI İTİRİB
12:56 19.02.2020

ƏRDOĞANIN SÖZCÜSÜ RUSİYA - TÜRKİYƏ DANIŞIQLARI HAQDA MƏLUMAT VERİB - MÜZAKİRƏLƏRİN NƏTİCƏLƏRİ ANKARANI QANE ETMİR
12:33 19.02.2020

Energetika sahəsində böyük vəsait - Ölkəmizə 400 mln. Dollara yaxın sərmayə yatırılacaq
12:25 19.02.2020

Coğrafiya institutundan xəbərdarlıq - Samur–Abşeron düzənliyi təhlükədə
12:11 19.02.2020

PAYTAXTDA VƏ BÖLGƏLƏRDƏ GÜCLÜ KÜLƏK ƏSƏCƏK
11:45 19.02.2020

“20 Yanvar” dairəsindəki xaos aradan qaldırılacaq - Xüsusi layihə hazırlanıb
11:22 19.02.2020

Elmar Məmmədyarov Brüsselə Avropa İttifaqının Komissarı Oliver Varheyli ilə görüşüb
11:00 19.02.2020

Balakəndə narkotik alverçiləri ələ keçdi - Onlardan 2 kq-a yaxın heroin götürüldü - VİDEO
10:37 19.02.2020

Prezident İlham Əliyev Paşinyana tarix dərsi keçdi - VİDEO
10:11 19.02.2020

Vasif Adıgözəlovun barelyefinin açılışı olub
09:45 19.02.2020

Berlində Ümumavropa Qarabağ mitinqi keçiriləcək - “Xocalıya biganə qalma!” - VİDEO
09:20 19.02.2020

Bərdə minik maşını ilə yük maşını toqquşub - Bir nəfər ölüb, bir nəfər xəsarət alıb
21:48 18.02.2020

Yunanıstanda irimiqyaslı tətil - Aksiya tıxaca səbəb oldu
21:22 18.02.2020

Zelenskidən hərbi qarşıdurma ilə bağlı açıqlama - “Bu hadisə Donbas sülh prosesini pozmaq cəhdidir”
21:00 18.02.2020

İran məhkəməsi casuslara hökm oxudu - Onlar 6 ildən 10 ilə qədər cəzaya məhkum edildi
20:35 18.02.2020

Bakıda beynəlxalq sammit keçirildi - KOBİA və USAİD–dən birgə təşəbbüs
20:12 18.02.2020

Zərgərlər assosiasiyasi yaradılacaq - Zərgərlik bazarının inkişaf perspektivləri müzakirə edilib
19:51 18.02.2020

Bir neçə məntəqənin nəticələri ləğv edildi - Mərkəzi seçki komissiyasının növbəti iclası keçirilib
19:26 18.02.2020

Bütün xəbərlər