Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
27049 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

ATV kanalında qaydalara riayət olunur - VİDEO
Müvəqqəti vergi rejiminin tətbiqinə başlanılıb - Bu güzəştlərdən kimlər yararlana biləcək? - VİDEO
Aviareyslər bərpa olunur? - İki şirkət Bakıdan uçuşları elan edib - Yenilənib - VİDEO
Yer kürəsinə doğru təhlükəli asteroid yaxınlaşır
Dənizkənari bulvarda selfi etmək istəyən gənc dənizə düşüb - VİDEO
Xəbər lenti

ATV kanalında qaydalara riayət olunur - VİDEO
12:24 04.06.2020

"Trabzonspor" bir il müddətinə avrokuboklardan kənarlaşdırılıb
11:52 04.06.2020

"KEŞEKÇİDAĞ"DA TƏXRİBAT TÖRƏDİLƏ BİLƏR
11:27 04.06.2020

Ancelina Coli - 45! - VİDEO
11:00 04.06.2020

Həftə sonları küçəyə çıxmaq qadağan olunacaq - VİDEO
10:35 04.06.2020

“Son zəng” keçirilməyəcək - Təhsil Nazirliyindən açıqlama - VİDEO
10:12 04.06.2020

Müvəqqəti vergi rejiminin tətbiqinə başlanılıb - Bu güzəştlərdən kimlər yararlana biləcək? - VİDEO
09:45 04.06.2020

Daha 325 nəfər koronavirusa yoluxdu - 101 nəfər sağalib, 5 nəfər vəfat edib
21:57 03.06.2020

Kürdəxanıda baş verən qətlin təfərruatları - Gözətçini öldürüb pulu götürən şəxslər ələ keçdi
21:41 03.06.2020

Koronavirusa qarşı preparatın sınaqlarına başlanıldı - Dərman infeksiyanın müalicəsində müsbət təsir göstərir
21:28 03.06.2020

Xamneyi islahatlarla bağlı ismarış verdi - “İranda bir çox sahələrdə dəyişikliyə ehtiyac var”
21:28 03.06.2020

Azərbaycanda turizm mövsümü tezliklə açıla bilər - Turizm obyektləri və otellər yeni tələblərə əsasən işləyəcək
20:54 03.06.2020

Səfirliyimiz ABŞ-da yaşayan vətəndaşlarımıza müraciət etdi - “İğtişaşların baş verdiyi ərazilərə getməyin”
20:32 03.06.2020

Prezident İlham Əliyevin Sərəncam imzaladı
19:54 03.06.2020

Ermənistanda xüsusi əməliyyat - Paşinyan ona etiraz edənlərin “ovuna” çıxdı
19:42 03.06.2020

Fransa da ayağa qalxdı - Afroamerikalının ölümünə görə etirazlar başladı
19:32 03.06.2020

Birinci sinifə şagird qəbulu - Onlayn müsahibələr gələn həftədən başlayacaq
19:15 03.06.2020

Teledərslər başa çatır - Abituriyentlər üçün verilişlər yayımlanacaq
18:54 03.06.2020

Lənkəranda bədbəxt hadisə - Ehtiyatsızlıq edib, traktorun altında qaldı
18:32 03.06.2020

Subbakalavrların nəzərinə - Ərizə qəbulu iyulun 10-dək uzadıldı
18:12 03.06.2020

Biləsuvarda qətl hadisəsi - Üç uşaq atasını dostu bıçaqladı
17:32 03.06.2020

Cəlilabadda bədbəxt hadisə - 16 yaşlı məktəbli çayda boğuldu
17:12 03.06.2020

Tikinti şirkətinin təsisçilərinə cinayət işi açılıb - 143 mənzil, 13 qaraj qanunsuz olaraq satılıb
16:52 03.06.2020

Buraxılış vərəqəsi və bəyannamə çap olunur - DİM-dən imtahanlarla bağlı xəbərdarlıq
16:36 03.06.2020

Göyçayda zəncirvari qəza - İki nəfər xəsarət alıb
16:12 03.06.2020

Türkiyədə genişmiqyaslı əməliyyat - Başına 1 milyon lirə qoyulan terrorçu tutuldu
15:42 03.06.2020

Dünyada koronavirusla bağlı son statistika - Virus qurbanlarının sayı 382 mini ötüb
15:12 03.06.2020

Balakəndə əməliyyat keçirilib - Narkotik becərən şəxs saxlanılıb
14:42 03.06.2020

İranla sərhəddə əməliyyat - Ukraynaya yarım ton heroin aparılmasının qarşısı alındı
14:21 03.06.2020

Gəncədə içməli su və kanalizasiya sistemi yenidən qurulur - Yenilənib - VİDEO
13:50 03.06.2020

ÜÇ UŞAQ ATASINI DOSTU BIÇAQLADI - Biləsuvarda
13:25 03.06.2020

Tibbi maska taxılmamasına görə cərimələrin bu gündən tətbiqinə başlanıb
12:58 03.06.2020

İndiyədək Azərbaycanda 5935 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib
12:40 03.06.2020

AVROPA İTTİFAQI ERMƏNİSTANI “QARA SİYAHIYA” SALDI
12:14 03.06.2020

ABŞ-DAKI ETİRAZLARDA 11 NƏFƏR ÖLÜB
11:49 03.06.2020

UEFA yarımçıq dayandırılan avrokubokların formatını dəyişdirməyə hazırlaşır
11:22 03.06.2020

Ötən il dövlət büdcəsinin xərcləri proqnozlaşdırılandan aşağı olub - VİDEO
11:00 03.06.2020

"Asiya İnkişaf Bankı" sərmaye yatırmaq niyyətindədir - Yenilənib - VİDEO
10:36 03.06.2020

Aviareyslər bərpa olunur? - İki şirkət Bakıdan uçuşları elan edib - Yenilənib - VİDEO
10:12 03.06.2020

Bu abiturientlərin imtahan nəticələri ləğv olunacaq - VİDEO
09:53 03.06.2020

ÜST xəbərdarlıq etdi - Konqoda “Ebola” xəstəliyi yenidən yayılmağa başlayıb
23:12 02.06.2020

FƏTÖ-yə qarşı əməliyyat - İstanbulda 118 nəfər saxlanılıb
22:48 02.06.2020

Şirkət rəhbərinə cinayət işi açıldı - İşə götürmək adı ilə vətəndaşlardan rüşvət alıb
22:23 02.06.2020

Koronavirusun müalicəsində yeni metod - Rusiyalı mütəxəssislərdən nikbin açıqlama
22:23 02.06.2020

Ölkə başcısının tapşırığı uğurla davam etdirilir - Paytaxtın mərkəzi ilə yanaşı digər ərazilər də abadlaşdırılır
22:03 02.06.2020

2019-cu ilin dövlət büdcəsi uğurla icra edilib - Valyuta ehtiyatları dövlət borcunu təxminən 5 dəfə üstələyib
21:41 02.06.2020

Daha 273 nəfər koronavirusa yoluxdu - 56 nəfər sağalib, 3 nəfər vəfat edib
21:28 02.06.2020

Göyçayda taxıl biçininə hazırlıq işləri başa çatır - Ayın əvvəlində biçinə start veriləcək
21:15 02.06.2020

Abituriyentlər üçün vacib məlumat - Yanlış bəyannamə verənlərin nəticələri ləğv olunacaq
20:32 02.06.2020

Arif Məlikova abidə ucaldıldı - Heykəlin müəllifi xalq rəssamı Ömər Eldarovdur
20:15 02.06.2020

Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzaladı
20:12 02.06.2020

Siyəzəndə alternativ enerji istehsalı - Fermer günəş və küləkdən enerji əldə edir
19:58 02.06.2020

Çikaqoda baş verən toqquşmalarda 2 nəfər öldü - Vaşinqtonda isə komendant saatı 2 gün uzadıldı
19:42 02.06.2020

Koronavirusa yoluxan Paşinyan sərt tənqid olundu - “O, Qarabağdakı ziyafətdə artıq virus daşıyıcısı idi”
19:28 02.06.2020

Laboratoriya akreditasiyadan keçib - İxrac olunan məhsullara inam artacaq
19:12 02.06.2020

Tədris prosesi dayandırıldı - Nazirlər kabineti qərar verdi
18:42 02.06.2020

Şəkidə kütləvi dava olub - 2 nəfər xəsarət alıb
18:26 02.06.2020

Goranboyda avtomobil qoyun sürüsünə çırpılıb - 9 baş heyvan tələf olub
17:52 02.06.2020

İcma sədrindən Kanadalı deputatla bağlı açıqlama - “Erməni mənşəli köməkçi ona saxta məlumatlar verib”
17:32 02.06.2020

190 manat ödəmə ilə bağlı rəsmi açıqlama - İyun ayında 190 manatlıq birdəfəlik ödəmə verilməyəcək
16:43 02.06.2020

Masallıda keçmiş məhkum saxlanıldı - Evindən heroin tapıldı
16:13 02.06.2020

Şəkidə mal-qara otaran gənci ilan sancdi - Onun vəziyyəti orta-ağir qiymətləndirilir
15:58 02.06.2020

“Amanda” qasırğası davam edir - 15 nəfər qasırğanın qurbanı olub
15:36 02.06.2020

ABŞ-da gərginlik artır - Müxtəlif şəhərlərdə iğtişaşlar davam edir
15:12 02.06.2020

Masallıda avtomobil su kanalına aşdı - Sürücü həyatını itirdi
14:52 02.06.2020

10 gün iş olmayacaq - Bu ayın qeyri - iş günləri açıqlandı
14:36 02.06.2020

Bakıda karantin qaydalarını pozanlar aşkarlandı - 25 nəfər cərimələndi
14:12 02.06.2020

DVİZİON VƏ GƏNCLƏR LİQASI ERKƏN YEKUNLAŞDIRILDI - "TURAN TOVUZ" VƏ "QƏBƏLƏ" ÇEMPİON ELAN EDİLDİ
12:59 02.06.2020

ÜST ABŞ-LA ƏMƏKDAŞLIĞI DAVAM ETDİRMƏK İSTƏYİR
12:33 02.06.2020

Yer kürəsinə doğru təhlükəli asteroid yaxınlaşır
12:11 02.06.2020

SON STATİSTİKA - 302 MİNDƏN ÇOX TEST APARILIB
11:46 02.06.2020

Heydər Əliyev Fondunun bayram hədiyyəsi - dörd azyaşlı ürək əməliyyatı olundu - VİDEO
11:24 02.06.2020

Ekologiya postu sökülür - VİDEO
11:01 02.06.2020

Karantin qaydalarını pozan tədris mərkəzi aşkarlanıb - Gəncədə - VİDEO
10:38 02.06.2020

Dənizkənari bulvarda selfi etmək istəyən gənc dənizə düşüb - VİDEO
10:15 02.06.2020

Tibbi maska taxmayanlar və sosial şəbəkələrdə təhqir - Milli Məclisdə müzakirə olundu - VİDEO
09:54 02.06.2020

Gəncədə karantin qaydalarını pozan tədris mərkəzi aşkarlanıb - Mərkəzin rəhbəri və əməkdaşları məsuliyyətə cəlb olunub
19:47 01.06.2020

Əmanətlərin qaytarilmasina başlanılıb - Vəsaitin böyük hissəsini mərkəzi bank təmin edəcək
19:26 01.06.2020

Pandemiya dövründə turizmin vəziyyəti müzakirə edildi - “Bərpaya doğru yol”
18:19 01.06.2020

Ağsuda 1 ton çətənə kolu aşkarlanıb - Xaçmazda daş karxanasında narkotik becərən şəxs saxlanıb
17:54 01.06.2020

Bütün xəbərlər