Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
   24208 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Mariya Zaxarova Türkiyəyə xəbərdarlıq edib
Bərdədə ilanlar evə hücum edir - 1 ildə 120-dən çox ilan öldürülüb
Əmlak bazarında qiymət artımı müşahidə edilir
Çin vətəndaşı Bakıya gələrkən pul kisəsini itirib - Onun kisəsi Goranboyda tapılıb
Ali təhsilə dəstək - BDU ilə BP arasında əməkdaşlıq sazişi imzalandı
Xəbər lenti

Yeni mövsüm başladı - "Qarabağ" "Keşlə"yə qalib gəldi
23:00 17.08.2019

6 ölkə və iki qitəni birləşdirən layihə - Cənub Qaz Dəhlizi 100 il Azərbaycan xalqına xidmət edəcək - VİDEO
22:40 17.08.2019

Növbəti imtahan keçirildi - Gömrük Təmsilçiliyi İnstitutu təkmilləşdirilir
22:21 17.08.2019

ABŞ-da dələlər insanlara hücum edir - Xəsarət alanlar var
21:55 17.08.2019

Azərbaycan sərhədçilərinin mühüm uğuru - VİDEO
21:40 17.08.2019

Yol polisi ləğv edilir? - DİN yayılan məlumatlara aydınlıq gətirdi
21:19 17.08.2019

Kulinariya üzrə ustad dərslərinə başlanılır
21:00 17.08.2019

Vahid məktəbli forması necə olacaq ? - Təhsil nazirliyi məsələyə aydınlıq gətirdi
20:35 17.08.2019

Toy karvanı ağır qəzaya uğradı - Göyçayda - ÖZƏL - FOTOLAR
20:10 17.08.2019

Beynəlxalq seminar keçirildi - Dünya karate federasiyasının rəsmiləri Bakıda
19:55 17.08.2019

Qaz sızması partlayışa səbəb oldu - Türkiyədə
19:29 17.08.2019

Fransada pirotexnika şousu - 13 nəfər xəsarət alıb
18:53 17.08.2019

Koutinyo rəsmən "Bavariya"da - Futbolçu 1 illik icarəyə verildi
18:35 17.08.2019

Tramp Qrenlandiyanı almaq istəyir - “Biz biznes üçün açığıq, satış üçün deyil”
18:18 17.08.2019

Odessada hotel yandı - 8 nəfər həyatını itirdi,10 yaralı var
17:47 17.08.2019

Mariya Zaxarova Türkiyəyə xəbərdarlıq edib
17:15 17.08.2019

Bərdədə ilanlar evə hücum edir - 1 ildə 120-dən çox ilan öldürülüb
16:44 17.08.2019

Prezident İlham Əliyev əfqanıstanlı həmkarını təbrik edib
16:06 17.08.2019

Bərdədə 2 avtomobil toqquşdu - 4 nəfər xəsarət alıb
15:32 17.08.2019

İtgin düşən bacı-qardaş 1 gün sonra tapıldı - Polisdən xəbərdarlıq - dilənçilərdən ehtiyatlı olun
14:57 17.08.2019

Bir nəfəri ilan sancıb - TOVUZDA
14:56 17.08.2019

Незабываемые песни. 1965 год - Муслим Магомаев. "Королева красоты" - VİDEO
14:25 17.08.2019

Avtomobil piyadanı vurdu - 18 yaşlı gəncin həyatını xilas etmək mümkün olmayıb
13:54 17.08.2019

Ev şəraitində ketçupun hazırlanma üsulu - VİDEO
13:28 17.08.2019

Damla "Üçümüz" verilişində - "Gəlincik" - VİDEO
12:57 17.08.2019

Bazar günü havanın temperaturu 40 dərəcəyə yüksələcək
12:25 17.08.2019

Müslüm Maqomayev - 77 - VİDEO
12:02 17.08.2019

Qış tədarükünü indidən görün - Badımcan ikrasının asan üsulla hazırlanması - VİDEO
11:44 17.08.2019

Əmlak bazarında qiymət artımı müşahidə edilir
11:21 17.08.2019

Ərdoğan fərman imzaladı - Atom elektrik stansiyasının tikintisi sürətləndirilir
11:00 17.08.2019

DOST mərkəzlərinin sayı artırılacaq
10:39 17.08.2019

BMT təhlükəsizlik şurasında iclas - Kəşmir Hindistan və Pakistansız müzakirə ediləcək
10:17 17.08.2019

"O, öz ölkəsinin mövqeyinə zidd danışır” - “Paşinyanın və komandasının siyasi bacarığı yoxdur” - VİDEO
10:00 17.08.2019

Çin vətəndaşı Bakıya gələrkən pul kisəsini itirib - Onun kisəsi Goranboyda tapılıb
21:30 16.08.2019

Düşmən təxribata əl atdı - Naxçıvan MR istiqamətində əsgərimiz yaralandı
21:01 16.08.2019

Ali təhsilə dəstək - BDU ilə BP arasında əməkdaşlıq sazişi imzalandı
20:45 16.08.2019

Filippində denge qızdırmasından ölənlərin sayı artır
20:21 16.08.2019

Döyüş atışlı təlimlər keçirilib - Şərti düşmən məhv edildi
20:00 16.08.2019

Azərbaycanda 66 mindən artıq körpə doğulub - Boşanmaların sayı artıb
19:33 16.08.2019

Atambayev avqustun 26-dək həbsdə saxlanacaq - Eks-prezident dövlət çevrilişinə cəhddə günahlandırılır
19:00 16.08.2019

Qiyamçılar muxtariyyət tələb edir - Azı 15 nəfər öldürülüb
18:39 16.08.2019

İlin 7 ayının ixrac göstəriciləri - 12.2 milyard dollarlıq məhsul ixrac olunub
18:18 16.08.2019

Dünya hitləri. 1999-cu il - Santana - "Smooth" ft. Rob Thomas - VİDEO
17:57 16.08.2019

“MİQ-29”-un qalıqları tapılıb - Bu barədə Türkiyə Müdafiə nazirliyi məlumat yayıb
17:31 16.08.2019

Шатунов больше не будет петь песни "Ласкового мая"
17:12 16.08.2019

Prezident İlham Əliyev DSX-nın hərbi qulluqçularını və mülki işçilərini təltif edib - SİYAHI
17:00 16.08.2019

DSX əməkdaşlarına yüksək rütbələr verildi - SƏRƏNCAM
16:42 16.08.2019

Şənbə günü hava necə olacaq? - Çimərliklərə getməyə dəyərmi?
16:27 16.08.2019

DSX əməkdaşlarına fəxri adlar verildi - SƏRƏNCAM
16:20 16.08.2019

Rəsmi Seuldan tələb - KXDR raket buraxılışlarını dayandırmalıdır
16:08 16.08.2019

ABŞ-da Universitetin yaxınlığında silahlı insident baş verib - İki nəfər həlak olub, 3 nəfər yaralanıb
15:45 16.08.2019

Pyer Rişar - 85! - Dahi fransız aktyorunun doğum günüdür - VİDEO
15:21 16.08.2019

Ağcəbədi sakininin evinə baxış keçirilib - Evdən silah-sursat aşkar olunub
15:00 16.08.2019

Çində torpaq sürüşməsi - 17 nəfər itkin düşüb
14:34 16.08.2019

Незабываемые песни. 1966-й год. - Полад Бюль-Бюль оглы - "Позвони" - VİDEO
14:06 16.08.2019

“Beynəlxalq ordu oyunları-2019” davam edir - “Hərbi-tibbi estafet” müsabiqəsində Azərbaycan üçüncü oldu
13:40 16.08.2019

Siqnalizasiya səsini maşından daha gözəl çıxardan uşaq - VİDEO
13:17 16.08.2019

Avtomobil piyadanı vurub - Tovuzda
12:54 16.08.2019

İki avtomobil toqquşdu - bir nəfər həyatını itirdi
12:33 16.08.2019

FHN klubunun təmsilçisinin növbəti uğuru
12:09 16.08.2019

İsmayıllıda narkotik bitkilər becərən rayon sakini saxlanılıb
11:50 16.08.2019

Yayda yediyiniz tərəvəzləri qış üçün az duzda tutub saxlaya bilərsiniz - VİDEO
11:30 16.08.2019

Yunanıstanda meşə yanğınları davam edir
11:07 16.08.2019

“Neftçi” klubu Avropa Liqasında mübarizəni dayandırdı - VİDEO
10:45 16.08.2019

200 manata çatdırıldı - Pensiyanın minimum məbləği bu il 72,4 faiz artırılıb - VİDEO
10:29 16.08.2019

Qətərdə Türkiyəyə məxsus ikinci hərbi baza - Bu ilin payızında istifadəyə veriləcək
10:06 16.08.2019

Əməliyyat keçirildi - Qanunsuz silah saxlayan şəxslər tutuldu
09:45 16.08.2019

Rusiyada təyyarə qəza enişi etdi - Quş dəstəsi ilə toqquşduğu üçün
21:59 15.08.2019

Narkotik satanlara qarşı əməliyyat - ABŞ-da 7 polis güllələndi
21:34 15.08.2019

Bakıda daha bir həyət abadlaşdırıldı - Sakinlər yaradılan şəraitdən razıdır
21:05 15.08.2019

Toyda bıçaqlanmaya görə cinayət işi açıldı
20:42 15.08.2019

Ermənistanda növbəti aksiya - Etirazçılar hökuməti yalan bəyanat verməkdə günahlandırır
20:20 15.08.2019

Zəvvarların dönəcəyi vaxt açıqlandı
19:53 15.08.2019

Paytaxtakı qəzalı binaların sayı açıqlandı - 6 rayon ərazisində 17 bina tarixə qovuşur
19:25 15.08.2019

Qarabağ icmasının həmsədrlərə müraciəti - “Paşinyan danışıqlara bərpaedilməz zərər vurur”
18:59 15.08.2019

Beynəlxalq ordu oyunları-2019 - “Artilleriya atəşinin ustaları” müsabiqəsi başa çatıb
18:35 15.08.2019

Bu il ilk dəfə olaraq şagirdlərin yerdəyişmə prossesi onlayn qaydada aparılacaq
18:08 15.08.2019

Peşə təhsili müəssisələrinə sənəd qəbulu davam edir
17:43 15.08.2019

Dilarə Kazımovanın yeni klipi - VİDEO
17:17 15.08.2019

Con Bolton Rusiyanı oğurluqda ittiham etdi
16:54 15.08.2019

Bütün xəbərlər