Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
27382 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Elektriklə işləyən yeni taksilərin üstünlükləri - Bu avtomobillər digərilərindən nə ilə fərqlənir? - VİDEO
Türkiyənin müdafiə nazirindən mesaj - “Türkiyə hər zaman Azərbaycanın yanındadır” - VİDEO
Gənclər arasında kütləvi dava - Bərdədə - VİDEO
200 kq-dan artıq heroin aşkar edildi - YENİLƏNİB - VİDEO
2130 AVTOBUS XƏTTƏ ÇIXARILIB
Xəbər lenti

COVİD-19-a yoluxanların sayında artım var - Tövsiyyələrə əməl etmək mühüm əhəmiyyət daşıyır
20:54 14.08.2020

“Paşinyan eyni anda iki stulda oturmaq istəyir” - “Bu halda Rusiya Ermənistanı strateji tərəfdaş adlandıra bilməz”
20:36 14.08.2020

Kütləvi toplaşmaq məqsədəuyğun deyil - Məscidlər bizim sağlamlığımız nəzərə alınaraq bağlanıb
20:14 14.08.2020

Abonentlərin şikayətlərinə aydınlıq gətirildi - “Sayğaclara müdaxilə mümkünsüzdür”
19:54 14.08.2020

Ermənistan bu dəfə həddini aşdı - Seperatçı rejim Azərbaycanı Gəncəni vurmaqla hədələyir
19:36 14.08.2020

Qırğızıstanda Atambayevin həbs qərarı qüvvədə qaldı - Sabiq prezident azad olunmadı
19:12 14.08.2020

Hindistanda COVİD-19-a qarşı peyvəndin sınaqları keçirilir - Sınaqlarda 375 könüllü iştirak edir
18:54 14.08.2020

Belarusda seçkilərin rəsmi nəticələri açıqlandı - Lukaşenko yenidən prezident seçildi
18:36 14.08.2020

Daxili İşlər Nazirliyi əhaliyə müraciət etdi - “Məhərrəm ayında məscid və ziyarətgahlarda toplaşmaq olmaz”
18:12 14.08.2020

Balakəndə karantin rejimini pozanlar saxlanılıb - Nişan mərasimi keçirənlər, kafedə yığışanlar cərimələndi
17:54 14.08.2020

Təhsil naziri: “İctimai rəyin fikri önəmlidir” - Tədris ilinə hansı formada başlanılsın?
17:39 14.08.2020

Türkiyənin Azərbaycandakı səfirinin açıqlaması - “Minsk qrupunun gördüyü işin nəticəsi yoxdur”
17:21 14.08.2020

Gizli işləyən “uşaq bağça”sı aşkarlandı - 10 azyaşlı ailələrinə təhvil verildi
16:58 14.08.2020

Müəllimlərin işə qəbulu üzrə imtahanlar başladı - Bu gün keçirilən imtahanlarda 2 minə yaxın namizəd iştirak edib
16:41 14.08.2020

Bank əmanətləri ilə bağlı qərar qəbul olundu - Bloklanmış əmanətlərin qaytarılmasına başlanıldı
16:29 14.08.2020

Erməni təxribatının fəsadları aradan qaldırılır - Dinc əhaliyə məxsus 60 evə ziyan dəyib
16:14 14.08.2020

Dövlətin siyasətinin mərkəzində vətəndaş dayanır - Heç bir sosial layihə təxirə salınmır
15:52 14.08.2020

Ermənistanın növbəti təxribat cəhdi pislənildi - Dağlıq Qarabağ bölgəsinin Azərbaycanlı icması bəyanat yaydı
15:35 14.08.2020

Küçəyə çıxmamaqla bağlı xəbərdarlıq - Sabah paytaxtda dezinfeksiya işləri aparılacaq
15:12 14.08.2020

Yardımlıda avtomobil qəzası qaz xəttini zədələdi - 104 abonentə qaz verilişi bərpa olunub
14:58 14.08.2020

2 nəfər həbs olundu - Özünütəcrid qaydalarını pozan “COVİD-19” xəstələri saxlanıldı
14:36 14.08.2020

ÜST-dən açıqlama - Koronavirusla mübarizə üçün 100 milyard dollar lazımdır
14:12 14.08.2020

İspaniyada siqaret qadağası - Yeni qaydaların tətbiqinə başlanılıb
13:54 14.08.2020

Yaponiyada günvurmadan 26 nəfər vəfat edib - Havanın temperaturu 40 dərəcəni ötüb
13:39 14.08.2020

Paris və Marsel yüksək risk zonaları elan edilib - Bir çox məhdudlaşmaların tətbiqinə başlanılıb
13:26 14.08.2020

Virusa yoluxanların sayı 21 milyon 88 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 757 mindən çoxdur
13:14 14.08.2020

DAĞLIQ QARABAĞ BÖLGƏSİNİN AZƏRBAYCANLI İCMASI BƏYANAT YAYDI
13:13 14.08.2020

Lənkəran 1 ədəd aviobomba aşkarlandı - Mərmi zərərsizləşdirildi
12:54 14.08.2020

"Barselona" "Bavariya"ya qarşı
12:47 14.08.2020

Mingəçevirdə karantin rejimini pozan şəxs cərimələndi - Gizli fəaliyyət göstərən restoran aşkarlandı
12:36 14.08.2020

Məhkumlarla görüşə icazə verildi - Telefonla danışmaq imkanları da genişləndirilib
12:25 14.08.2020

Prezident İlham Əliyev ölkəmizdə səfərdə olan Türkiyə Respublikasının nümayəndə heyətinin üzvlərini qəbul edib - YENİLƏNİB - VİDEO
12:24 14.08.2020

Bakıda sərnişin avtobusu yanıb kül oldu - VİDEO
11:56 14.08.2020

"Leyptsiq" tarix yazdı
11:33 14.08.2020

Prezidentimiz milli maraqlarımızı qətiyyətlə müdafiə edir - YENİLƏNİB - VİDEO
11:12 14.08.2020

Elektriklə işləyən yeni taksilərin üstünlükləri - Bu avtomobillər digərilərindən nə ilə fərqlənir? - VİDEO
10:50 14.08.2020

Türkiyənin müdafiə nazirindən mesaj - “Türkiyə hər zaman Azərbaycanın yanındadır” - VİDEO
10:25 14.08.2020

Səfir Eldar Həsənov həbs edildi - YENİLƏNİB - VİDEO
10:01 14.08.2020

Təhsil institutu təkliflər verdi - Növbəti tədris ilə bağlı 2 ssenari var
21:57 13.08.2020

Azərbaycan-Türkiyə birgə təlimləri - Təlimdə hər iki ölkənin müdafiə naziri iştirak edib
21:36 13.08.2020

Türkiyənin hərbi nümayəndə heyəti Bakıdadır - Fəxri xiyabanı və şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər
20:43 13.08.2020

Yeni Zelnadiya 102 gündən sonra yenidən koronavirus aşkarlandı - Ölkədə qadağalar olacaq
20:14 13.08.2020

Yaponiyada isti hava ölümə səbəb oldu - Şanxayda narıncı təhlükə səviyyəsi elan olundu
19:54 13.08.2020

91 nəfər koronovirusa yoluxdu - 211 nəfər sağaldı, 3 nəfər vəfat etdi
19:21 13.08.2020

Minsk qrupunun buraxılması zərurətə çevrilir - Politoloq: “Türkiyə Minsk qrupundan öz rolunu oynamalıdır”
18:54 13.08.2020

Gələn həftədən seroloji testlər ediləcək - Tədqiqatlar Bakı, Sumqayıt, Gəncə şəhərlərində aparılacaq
18:39 13.08.2020

“Azərenerji”dən gənc kadrlara dəstək - Davamlı onlayn kurslar təşkil edilir
18:21 13.08.2020

Siyəzənin 2 kəndinə magistral su xətti çəkilir - Layihə çərçivəsində 170 evə su veriləcək
17:36 13.08.2020

Mübarizə tədbirləri davam etdirilir - “Meyvəli” bazarı dezifeksiya olundu
17:21 13.08.2020

Türkiyədə məktəblərin açılacağı tarix açıqlandı - Yeni tədris ilinə distant üsulla başlanılacaq
16:54 13.08.2020

Kanadada meşə yanğınları - Minlərlə insan təxliyə edildi
16:36 13.08.2020

Fransada COVİD-19-un ikinci dalğası başlayıb - Virusa yoluxma və ölüm halları artıb
16:14 13.08.2020

ABŞ-da çimərlik və parklar bağlanıb - Yoluxma sayları yenidən artıb
15:56 13.08.2020

Virusa yoluxanların sayı 20 milyon 826 mini ötüb - Epidemiya qurbanlarının sayı 747 min 500-dən çoxdur
15:21 13.08.2020

Beynəlxalq gənclər gününə həsr olunan forum - Online forumda azərbaycanlı nümayəndələr də çıxış etdi
14:58 13.08.2020

ABŞ-da azərbaycanlılara hücum edən erməni axtarılır - Los-Anceles polisi foto yayıb
14:25 13.08.2020

2 və 3-cü ixtisas qrupları üzrə imtahanlar keçirildi - Növbəti imtahan sabah olacaq
13:54 13.08.2020

Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinə zəng edib
13:36 13.08.2020

Haciqabulda “xınayaxdı” mərasimi keçirənlər saxlanılıb - Bəy barəsində protokol yazılıb, məhkəməyə göndərildi
13:15 13.08.2020

ƏDV-nin 5,9 milyon manatı istehlakçılara qaytarılıb - 20,6 milyondan çox kassa çeki portalda qeydə alınıb
12:54 13.08.2020

Tovuzda qəza baş verdi - Bir nəfər xəsarət aldı
12:36 13.08.2020

Kiçik yaşlarından şəhidlik zirvəsini arzulayan İlqar - VİDEO
12:27 13.08.2020

Tovuzda yaşayış binasının zirzəmisində mərmi aşkarlandı - Sakinlər təxliyə olundu
12:25 13.08.2020

"Heç bir sosial layihə təxirə salınmayacaq" - VİDEO
12:01 13.08.2020

Gənclər arasında kütləvi dava - Bərdədə - VİDEO
11:36 13.08.2020

Sahibkarlara maliyyə dəstəyi göstərilir - VİDEO
11:12 13.08.2020

200 kq-dan artıq heroin aşkar edildi - YENİLƏNİB - VİDEO
10:50 13.08.2020

Ölkənin təhsil strategiyası - VİDEO
10:25 13.08.2020

13-14 avqust tarixlərində qəbul imtahanları keçiriləcək - VİDEO
10:01 13.08.2020

2130 AVTOBUS XƏTTƏ ÇIXARILIB
14:19 12.08.2020

Prezident İlham Əliyev sərəncam imzaladı
13:54 12.08.2020

Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Türkiyədədir - VİDEO
13:30 12.08.2020

Daha 279 soydaşımız Gürcüstandan Azərbaycana təxliyə olunub
13:09 12.08.2020

Qarabağ yatağının perspektivləri - VİDEO
12:26 12.08.2020

Serbiyanın Baş Nazirinin müavini Neboyşa Stefanoviç Azərbaycana səfər edib - YENİLƏNİB - VİDEO
12:02 12.08.2020

Karantin rejimini pozub toy etdi - VİDEO
11:41 12.08.2020

Uğurlu neft strategiyası - VİDEO
11:16 12.08.2020

Dənizdə boğulma halları artıb - VİDEO
10:47 12.08.2020

Müəllim olmaq istəyənlərin nəzərinə - VİDEO
10:22 12.08.2020

Suya qənaət edən ağıllı idarəetmə sistemi - VİDEO
10:01 12.08.2020

Bütün xəbərlər