Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
   23918 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsində vakant yerlərin sayı açıqlandı
Vergidən yayınmanın qarşısı alınır - Şamaxıda yeni pilot layihəyə start verilib
Ombudsman: “Aliment Fondunun yaradılması haqqında Milli Məclisə müraciət etmişəm"
“Məktəblərə gəlməyə ehtiyac yoxdur” - Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi valideynlərə müraciət edib
Yaşayış yeri və olduğunuz yer üzrə qeydiyyatdan keçin - Cərimə oluna bilərsiniz
Xəbər lenti

Türkiyəli diplomatlara hücum edən terrorçulardan birinin kimliyi məlum oldu
15:42 19.07.2019

19 İyulda tarixdə nələr baş verib? - Fənərbaxçalıların günü, Aynur Sofiyeva, Vladimir Mayakovski, Merlin Monro ...
15:23 19.07.2019

Pantomima Teatrı mövsümə “Kişilər və qadınlar”la yekun vurub
15:04 19.07.2019

Bakı Uşaq Teatrı mövsümə yekun vurub - FOTOLAR
14:43 19.07.2019

“Trikolor TV” televiziya operatoru tamaşaçılara öz seriallarını təqdim etməyi planlaşdırır
14:24 19.07.2019

Əfqanıstanda terror aktı törədilib - Yeddi nəfər həlak olub
14:05 19.07.2019

Tanınmış şair Kəmalə Ağayevanın əbədiyaşar poeziyası
13:44 19.07.2019

Türkiyədə baş vermiş təbii fəlakət nəticəsində yeddi nəfərin itkin düşdüyü ehtimal olunur
13:27 19.07.2019

Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsində vakant yerlərin sayı açıqlandı
13:08 19.07.2019

“Grand Tourisme” qəzeti Şəki Xan Sarayından yazır
12:50 19.07.2019

Donald Tramp: “Türkiyəyə qarşı sanksiyalar tətbiq olunacaq”
12:31 19.07.2019

"ATV Səhər" verilişinin daha bir uğuru - Bir ay ərzində üç mükafata layiq görüldü - FOTOLAR
12:27 19.07.2019

Bu il daha 250-300 məktəbəqədər qrupunun açılması nəzərdə tutulub
12:12 19.07.2019

"Tap Qazan"ın bügünkü qonağı - ÖZƏL - FOTOLAR
11:53 19.07.2019

Prezident İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının Ədliyyə nazirini qəbul edib
11:43 19.07.2019

Moskva-Yerevan təyyarəsində səkkiz sərnişin yaralanıb
11:24 19.07.2019

Abşeron rayonunda yaşayanların nəzərinə! - Bu gün bir neçə saat işıq olmayacaq
11:03 19.07.2019

Bu gün Bakı və Gəncənin bəzi yerlərində qaz olmayacaq
10:46 19.07.2019

Bu gecədən Bakı yollarında sarı zolaq qadağası qüvvəyə minəcək
10:27 19.07.2019

“YUĞ” Teatrının 30 illiyi qeyd ediləcək
10:06 19.07.2019

“Mortimer Reisemagazin” jurnalı Şəki Xan Sarayından yazır
09:45 19.07.2019

İran neft tankerini ələ keçirdi - Hörmüz boğazı bağlanacaqmı?
22:46 18.07.2019

Miqrasiya Xidmətinin rəisi hesabat verdi - 1694 nəfərə ölkəmizdə daimi yaşamaq icazəsi verilib
22:25 18.07.2019

Bərdədə daha bir qanunsuz sex aşkarlandı - Antisanitar şəraitdə saçaqlı pendir hazırlanırmış
22:04 18.07.2019

14 min 612 subbakalavr qeydiyyatdan keçib - İxtisas seçimi iyulun 24-dən avqustun 6-dək aparılacaq
21:45 18.07.2019

Ticarət obyektlərində çek verilirmi? - Vergilər Nazirliyi nəzarət tədbirlərini gücləndirib
21:24 18.07.2019

Sabahın havası necə olacaq?
21:05 18.07.2019

Yaxşı qaralmaq üçün faydalı məsləhətlər - "İdeal Saat"da - VİDEO
20:44 18.07.2019

Ermənistanın sabiq prezidentinin cinayət işi üzrə icraat dayandırılıb
20:23 18.07.2019

“Türk diplomatlarına hücümu pisləyirik” - Azərbaycan XİN-i Ərbildə baş verənlərə münasibət bildirdi
20:02 18.07.2019

Vergidən yayınmanın qarşısı alınır - Şamaxıda yeni pilot layihəyə start verilib
19:40 18.07.2019

Rusiya Türkiyəyə “Su-35” satmağa hazırdır - "Rostex" Dövlət Şirkətindən Ankaraya təklif
19:20 18.07.2019

İran səfirliyi təkzib etdi - “Ermənistanla hərbi əməkdaşlığa dair xəbərlər əsassızdır”
18:59 18.07.2019

“Sonuncu” Xaçmazda maraqla qarşılanıb - FOTOLAR
18:40 18.07.2019

Arıçılara subsidiya veriləcək - Dörd milyon manatdan çox vəsait ayrılacaq
18:19 18.07.2019

“Azəriqaz” qaz təchizatını dayandırdı - "Azəristiliktəchizat”ın borcuna görə
17:59 18.07.2019

Mişel Svierçevski:" Azərbaycan xalçaları əsrarəngizdir"
17:40 18.07.2019

Müəllimlərin işə qəbulunda - Mediatur təşkil edildi
17:21 18.07.2019

Türkiyədə dəhşətli yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib - 15 nəfər ölüb, 28 nəfər xəsarət alıb
17:04 18.07.2019

Səidə Sultan Aygün Kazımovanın mahnısını oxudu - "ATV Maqazin 10larla"-da - VİDEO
16:45 18.07.2019

18 İyulda tarixdə nələr baş verib?
16:26 18.07.2019

İran Fars körfəzində qaçaq yanacaq dolu tankeri saxlayıb
16:07 18.07.2019

Xidmət rəisi vətəndaşlarla görüşdü - Bir sıra müraciətlərə baxılıb
15:48 18.07.2019

İşgüzar forum keçirildi - 573 sahibkara 52 milyon manat güzəştli kredit verilib
15:30 18.07.2019

Agentlikdən fermerlərə xəbərdarlıq - Hansı xəstəliklər daha təhlükəli hesab olunur?
15:11 18.07.2019

BMT təsisatlarına Azərbaycan haqqında kitablar hədiyyə olunub - FOTOLAR
14:51 18.07.2019

Yaponiyada animasiya studiyasında yanğın baş verib - 23 nəfərə ölüb, xəsarət alanlar var
14:32 18.07.2019

Türkiyə XİN: " Rəsmi Vaşinqtonun “F-35” təyyarələrini Türkiyəyə təhvil verməməsi qanunsuz addımdır"
14:13 18.07.2019

Ermənistanda polislə toqquşma zamanı 13 etirazçı xəsarət alıb
13:53 18.07.2019

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin rəhbəri vaxtından əvvəl vəzifəsindən gedə bilər
13:34 18.07.2019

Şəkərsiz şokolad icad edilib
13:15 18.07.2019

Çıraqqala abidəsində bərpa işlərinə başlanılıb
12:56 18.07.2019

Səhiyyə Nazirliyi ötən il narkoloji mərkəzdə qeydiyyatda olanların sayını açıqladı
12:37 18.07.2019

15-ci Yay Olimpiya Festivalına görə xüsusi avtobuslar ayrılacaq - Bəzi marşrutların hərəkət sxemi dəyişdiriləcək
12:18 18.07.2019

Bu gün bəzi rayonlarda qaz olmayacaq
12:01 18.07.2019

Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı
11:41 18.07.2019

Daha bir nəfər dənizdə batarkən xilas edildi
11:22 18.07.2019

Şamaxıda ağır yol qəzası baş verib - Altı nəfər xəsarət alıb
11:04 18.07.2019

Zelenski hava limanının direktoru ilə mübahisə etdi
10:46 18.07.2019

53 FƏTÖ-çu ömürlük həbs edildi - 44 nəfərə isə 12 ildən artıq iş kəsilib
10:25 18.07.2019

İranda mikroavtobus dərəyə yuvarlanıb: 13 nəfər ölüb
10:07 18.07.2019

“Keçmişdən gələcəyə” adlı kitab təqdim edildi - Əməkdar memar Rasim Əliyevin 85 illiyi qeyd edilib - FOTOLAR
09:45 18.07.2019

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi sürücülərə müraciət edib - "Avtomobilinizi avtoyumaya verərkən..."
22:36 17.07.2019

Ermənistan yeni AES inşa etmək niyyətindədir - İrəvan Moskva ilə danışıqlar aparır
22:15 17.07.2019

118 ton məhsul geri qaytarılmayıb - Qoşqar Təhməzli: “Məlumatlar həqiqəti əks etdirmir”
21:58 17.07.2019

11 yaşlı qızı it dişlədi - Ona quduzluq əleyhinə peyvənd vurulub
21:40 17.07.2019

“Çölçü” filmi beynəlxalq mükafatlara layiq görülüb - FOTOLAR
21:21 17.07.2019

Minik maşını ağaca çırpıldı - Bir nəfər ölüb, iki nəfər xəsarət alıb
21:02 17.07.2019

“ABŞ İranda rejimi devirməyə can atmır” - Trampdan İranla bağlı açıqlama
20:44 17.07.2019

Sabah hava necə olacaq?
20:25 17.07.2019

Mişel Solal: Xalçaçılıq qədim sənətdir
20:06 17.07.2019

AMEA-nın səyyar iclası keçirildi - Alimlərə mükafatlar təqdim edildi
19:48 17.07.2019

71 yaşlı kişi əməliyyatdan sonra öldü - Faktla bağlı araşdırma aparılır
19:29 17.07.2019

“Biz də çətin vəziyyətdə qalmışıq, onlar da” - Tramp Türkiyəyə “F-35” satılmasına qadağa qoydu
19:10 17.07.2019

Şamaxıda tarixi tapıntı - Orta əsrlərə aid qədim məscid aşkar edilib
18:51 17.07.2019

Sosial şəbəkələr çökdü - “Facebook” açıqlama yaydı
18:32 17.07.2019

NATO böyük sirri açıqladı - ABŞ-ın nüvə silahları Avropanın 5 ölkəsində saxlanılır
18:11 17.07.2019

Türkiyə XİN: Ərbildəki hücumda bir türkiyəli diplomat şəhid olub
17:55 17.07.2019

Aygün Kazımova "Zaurla Günaydın"-da - "Mən Aygünəm" - VİDEO
17:34 17.07.2019

“Nəsimi poeziyasının nurunda” adlı dəyirmi masa təşkil olunub - FOTOLAR
17:14 17.07.2019

Bütün xəbərlər