Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ

Dəhşətli sirr açılır: Qaqarin necə öldürüldü? - TAM MƏXFİ
26354 dəfə oxunub

Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında yeni sənədlər

1961-ci il aprelin 12-si... XX əsrə ilk kimi düşən hadisələrdən biri... Təyyarəçi Yuri Qaqarin Yer kürəsi ətrafında dövr edən ilk insan olub. Qaqarinin idarə etdiyi “Vostok-1” kosmik gəmisi Yerin ətrafında saatda 27 min kilometr sürətlə dövr edib. Bu  tarixi uçuş cəmi 108 dəqiqə davam edib. Uçuşun ən zirvə nöqtəsi Yerdən 327 kilometr yüksəklikdə olub. Bu uçuşda onun şifrli ləqəbi “Kedr” olmuşdu.

Sirlər...

Bir müddət əvvəl pilot-kosmonavt Aleksey Arxipoviç Leonov Yuri Qaqarinin həlak olması haqqında gizli sənədləri ortaya çıxarıb. 1968-ci il martın 27-də baş verən faciənin təfərrüatları bütün dünyaya gizli qalmışdı. Leonov isə bu faciənin son versiyasını səsləndirib. Əslində bu haqda sənədlər Dövlət Komissiyası tərəfindən möhürlənmişdi. Lakin 2011-ci ildə həmin ekipajın bütün üzvləri dünyasını dəyişəndən sonra sənədlərin məxfiliyi aradan götürülür.

Aleksey Arxipoviç müəyyən şərtlərə (məsələn, şəxsi məlumatlar hissəsinin yayılmaması kimi) əməl edərək sözügedən sənədlərlə tanış olur. Bundan başqa, orijinal versiyaların kopiyalanmaması şərtlərin ən önəmlisi idi. Amma Leonov sənədlərin təsdiq edilməsinin başqa üsullarını axtarıb tapırdı. Onun ölümündən sonra  uzun müddət müəmmalı qəzanın səbəblərinə dair rəsmi məlumatlar  bir çoxları  tərəfindən skeptik qarşılanır. Leonov, “Qaqarinin ölümü ilə həqiqəti söyləmək üçün 20 il mübarizə apardım. Qəza ilə bağlı rəsmi açıqlamada deyilir ki, guya Qaqarinin təyyarəsi ani manevr edib və yerə düşüb. Bu, tamamilə yalandır. Əslində isə hər şey fərqlidir. Qaqarinin mindiyi təyyarə havada olarkən həmin hava sahəsində başqa bir Su-15 tipli qırıcı təyyarə görünməyə başlayıb. Pilot da 450 metr hündürlüyə qalxaraq Qaqarinin təyyarəsinin 10-15 metrliyinə yaxınlaşıb. Bu da Qaqarinin təyyarəsinin yerə düşməsinə səbəb olub. Bunları mən bilirəm və hamısını şahidlər deyib. Bu anlatdıqlarım iddia deyil, Qaqarinin ölümünün əsl səbəbidir. Bunları qəzanı araşdıran komissiyanın açıqladığı gizli sənədlər də təsdiq edir. Burada gizli heç nə yoxdur” deyib.

Qaqarinin həlak olmasının səbəblərini araşdırmış Dövlət Komissiyası nəticələri o dərəcədə gizli saxlayırdı ki, hətta mövcudluğunu belə bildirmirdi. Komissiyanın bəzi materiallarında göstərilir ki, Qaqarinin uçuş zonasında əlavə təyyarə uçuşuna icazə verilmir. Lakin bu maddə sənəddən götürülüb. Hazırda tapılan sənədlərdə isə Leonovun da dediyi kimi Qaqarinin təyyarəsi havada olarkən ondan 10-20 metr məsafədə başqa təyyarənin uçuşuna icazə verilib. Ən təhlükəli məqam isə o təyyarənin səs sürətindən daha sürətli uçması idi.

Vladimir Komarov Qaqarinin ömrünü uzatdı

1968-ci il martın 3-də Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasının qərargahında toplaşanlar sadəcə yüksək vəzifəli şəxslər idi: Hərbi Hava Qüvvələrlərinin ali təhsil müəssisəsinin müdiri, Hərbi Hava Qüvvələrlərinin baş komandanının köməkçisi, general-leytenant, Sovet İttifaqı qəhrəmanı və başqaları. Saat 10.00-da polkovnik Qaqarin zala girir. Qısa məruzə ilə çıxış edir. Hesabatının əvvəlində nisbətən həyəcanlı idi, bütün zal ona qulaq asır, sual dolu gözlər ona dikilmişdi. Yuri öz çıxışını bitirib zaldakılara nəzər yetirir. Bir-birinin ardınca gələn suallar təkcə diplom işi ilə bağlı yox, həm də bu yaxınlarda nələrin baş verəcəyi ilə bağlı idi. Hətta zaldakılardan biri “Fibanoççi metodundan necə istifadə edirsiniz?” - deyə soruşur. Digər suallar kimi buna da dolğun və aydın cavab verilir.

Və budur, müdafiə bitir. Komissiya müdafiə aktının hazırlığı üçün müdirin kabinetində müşavirə təşkil edir. On beş dəqiqə sonra ətrafa sakitlik çökür. Komissiyanın üzvləri yenidən öz yerlərini tutur. Komissiyanın sədri hər kəs tərəfindən imzalanmış protokolu oxuyur. Nəticə “əla” olaraq qiymətləndirilir. və Qaqarin akademiyada 6 illik təhsil hüququ qazanır. Bu vaxt ərzində o kosmonavtların birinci dəstəsinin komandiri tərəfindən və Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin rəis müavini tərəfindən “İttifaq-1” kosmik raketinin uçuşu üçün hazırlaşdırılırdı. (1966-1967) Bu uçuşda Vladimir Komarovda dublyor idi. Raket orbitə çıxarılandan sonra Dövlət komissiyası komandir Qaqarinlə və ya kosmonavt Bıkovskiylə “İttifaq-2”-nin startı üçün qərar qəbul etməli idi. Amma birinci “İttifaq” orbitə çıxanda günəş batareyasının paneli açılmır. Qaqarin bu zaman əzrayilin pəncələrindən xilas olsa da, eniş sisteminin natamamlığına görə Vladimir həlak olur. Bu hadisə Qaqarinin həyatını il yarım uzadır.

Mən uçmalıyam!

Müdafiədən sonra hər kəsin əhvalı yaxşı idi. Ənənəyə görə, bu zaman şərab qədəhlərinin səsi ətrafdakı digər səsləri batırmalı idi. Qədəhlər qalxır, xidmət və təkliflərə görə təbriklər yağır. Qərargahın nümayəndəsi isə öz fikirlərini xülasə edir:

“General Kuznetsov (Kosmonavtların Hazırlığı Mərkəzinin müdiri) getməyə hazırlaşır. Yuri Aleksey, siz bu təşkilata başçılıq etmək üçün hazırsınız”.

Yuri Qaqarin isə özünə məxsus şəkildə çıxış edir:

“Mən pilot kimi özümü daha da gücləndirməliyəm və bütün şərtlərdə, gecə-gündüz uçmalıyam. Əks halda bu cür uçuş təşkilatına rəhbərlik etmək hüquqlarına malik ola bilmərəm”.

Qaqarin göylərdə həlak olur

Artıq martın 10-da Yuri təlimatçı ilə birlikdə uçmağa başlayır. 1968-ci il martın 27-si Qaqarin özünü “MİQ-17”-də sınayır. Amma bu uçuş onun əvvəlki bacarığını itirməkdə olduğunu göstərir. Yerə enən zaman düzgün hesablama apara bilmir və uzun müddət hərbi hava limanının üzərində dövrə vurmağa məcbur olur. O, yenidən kosmosa uçmaq niyyətində idi. Ona görə də Qaqarin inadla məşq edir, unutduqlarını bərpa etməyə çalışaraq gecə-gündüz hava limanından ayrılmırdı. Bununla belə, hamıya məlum idi ki, Qaqarin artıq təkbaşına uçmağa hazır deyil və bu, onu faciəyə doğru aparır. 1968-ci il mart ayının 27-də Moskva vaxtı ilə saat 10:18-də Qaqarin ve Seryogin Çkalovsk aerodromundan növbəti sınaq uçuşuna qalxırlar. Hava olduqca sakit və açıq idi. Sınaq uçuşu üçün 20 dəqiqə nəzərdə tutulmuşdu. Amma saat 10:30-da Qaqarin yerə enmək üçün icazə istəyir. Bundan sonra təyyarə ilə əlaqə kəsilir. 3 saatlıq axtarışdan sonra, saat 14:50-də təyyarənin qalıqlarını uçuş-sınaq mərkəzindən 85 kilometr aralı, Novoselovo kəndi ətrafında tapmaq mümkün olur. Bu, artıq son idi...

Əslində nələr baş vermişdi?

Martın 27-si 1968-ci il tarixinin birmənalı izahı yoxdur. Qəzanın başvermə səbəblərinin araşdırılması üzrə 3 hökumət komissiyası yaradılıb. Daha bir komissiya mövcud idi ki, onun yaradılmasından çoxlarının xəbəri olmayıb. Bir sıra ekspertlərə görə, 4-cü komissiyada "çekistlər" işləyib, məhz onların araşdırmaları "qərəzsiz" olub. Əks-kəşfiyyatın arxiv materiallarına görə, Qaqarin məhz rus səhlənkarlığının və başısoyuqluğun nəticəsində həlak olub.

Fərqli fikirlər, fərziyyələr

25 il Qaqarin adına kosmonavtlar hazırlayan Mərkəzdə işləmiş və Ulduz şəhərciyinin hərbi əks-kəşfiyyat şöbəsində xidmət etmiş N. Rıbkin qeyd edirdi:

"Sənədlər arasında mən Qaqarinin təyyarəsinin qəzasına aid kağızlara rast gəldim. Mən onları diqqətlə öyrəndim. Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, Qaqarini əlbəttə ki, məqsədyönlü şəkildə ölümə gətirməyiblər. Qaqarin ölməyib, Qaqarini qorumayıblar...".

50-ci illərin sonlarında Qaqarinin müəllimi olmuş təlimatçı-təyyarəçi A.Kolosov xeyli fərqli düşünür:

"Nə qədər qəmli olsa da, Qaqarinin ölümünün səbəbi əsaslandırılmamış risk və səhlənkarlıqdır. Təyyarəçilər 1100-1300 metr hündürlükdə uçublar. Bu isə çox risklidir. Lakin təyyarəçilər bu riskə gediblər və uduzublar. Təyyarə buludlar arasından çıxan zaman aydın olub ki, hündürlük azdır, katapultasiya artıq gec idi. Təyyarəni şığıma vəziyyətindən çıxarmaq üçün azacıq hündürlük çatışmayıb".

Yuri Qaqarinin böyük qardaşı Valentin Qaqarin qəzanın səbəbini belə izah edirdi:

"Düşünürəm ki, bu qəza əvvəlcədən diqqətlə işlənib hazırlanmışdı. Bir adamın üzərində həddən artıq, çox böyük şöhrət cəmlənmişdi. Onu polkovnik kimi dəfn etdilər, lakin faktiki olaraq evdə general şineli onun kürsüsündən asılmışdı. Bütün generalitet onu  layiq olmadığı mövqeyi tutan adam hesab edirdi, baxmayaraq ki, mən hesab edirəm ki, onlar əslində ona qibtə edirdilər".

Maraq doğuran məqamlardan biri də kosmosa uçuşdan iki gün əvvəl, 10 aprel 1961-ci ildə Yuri Qaqarin ömür-gün yoldaşına həyatının sanki son məktubunu yazır. Əslində o dövrdə kosmosa uçuşu açıq ölüm adlandırırdılar. Bəlkə də bu səbəbdən Qaqarinin naməsinə də “ölüm məktubu” deyirdilər. Amma həmin tarixi məktub ünvanına çatmaq üçün 7 il gözləməli oldu.

Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, uçuş haqda sənədlərin saxtalaşdırılması və ya müəyyən dəyişikliklərin edilməsi Qaqarinin arzularını, istəklərini bu dünyada qoydu...

Nərgiz Nənə

BUNU DA OXU

Yalan məlumat yayan qadin həbs olundu - Polis əməliyyat keçirib - VİDEO
Xəzərdə yeni neft yatağı kəşf olunub
Virusdan özümüzü necə qoruyaq? - VİDEO
BOKSÇULARIMIZDAN TOKİO-2020-YƏ İLK LİSENZİYA
ATV-nin Novruz Xonçası - VİDEO
Xəbər lenti

Ronaldo 4 milyon avronu kluba bağışladı - "Yuventus"un 4 futbolçusu maaşdan imtina etdi
21:21 28.03.2020

Braziliyalı futbolçudan çağırış - "Çempionat dayandırılsın"
21:03 28.03.2020

Milli komanda FIDE-yə məktub yazdi - "Rəcəbov iddiaçilar turnirinə qaytarilsin"
20:52 28.03.2020

Zaqatalada əməliyyat keçirilib - Yalan məlumat yayan 2 nəfər saxlandı
20:36 28.03.2020

Goranboyda avtomobil dəmir arakəsməyə çırpıldı - İki nəfər yaralandı
20:25 28.03.2020

Daha az işçi ilə maksimum işləmək - “Azəriqaz” yeni iş rejiminə keçir
20:17 28.03.2020

Xüsusi karantin rejimi ilə bağlı qayda təsdiqləndi - Polis postlarından kimlər buraxılacaq?
20:03 28.03.2020

Horadizdə dezinfeksiya işləri gücləndirilib - Könüllülər isə əhali ilə maarifləndirmə işi aparır
19:21 28.03.2020

Dövlət təhlükəsizliyi xidmətinin tarixi - Yüksək peşəkarlıq, intellektual səviyyə, ciddi xidmət və icra intizamı
19:07 28.03.2020

Ölkəmizdə xüsusi karantin rejimi - Bu gecədən tətbiq ediləcək
18:52 28.03.2020

Lənkəran polisi əməliyyat keçirib - Narkotik satan şəxslər saxlandı
18:26 28.03.2020

Daha 17 nəfər koronavirusa yoluxub, 1 nəfər ölüb - Operativ qərargahdan açıqlama
18:04 28.03.2020

Rusiya koronavirusa qarşı dərman hazırladı - Malyariyaya qarşı preparat əsasında
17:36 28.03.2020

Koronavirusla mübarizə - Çindən Azərbaycana kömək təklifi
17:02 28.03.2020

Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakıda “Yeni klinika” tibb müəssisəsinin açılışında iştirak ediblər
16:52 28.03.2020

Koronavirusla mübarizəyə dəstək - Fonda ayrılan məbləğ 90 milyon manatı ötüb
16:25 28.03.2020

Birinci sinfə qəbul - Aprel ayına nəzərdə tutulan müsahibələr təxirə salındı
16:02 28.03.2020

ABŞ Azərbaycana 1.7 milyon dollar yardım ayırdı - Koronavirusla mübarizə üçün
15:23 28.03.2020

Xüsusi karantin rejimi - Hansi sahələrdə qadağalar tətbiq ediləcək
15:03 28.03.2020

Nigeriyada xüsusi əməliyyat - “Boko-Haram”ın 100-dən çox üzvü məhv edildi
15:03 28.03.2020

Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayi 92-yə çatdı - Virusa yoluxanların da sayi sürətlə artır
14:52 28.03.2020

“ASAN xidmət” və “ASAN kommunal”in fəaliyyəti - Hər iki qurum sabahdan xüsusi iş rejiminə keçir
14:03 28.03.2020

Bakı Nəqliyyat Agentliyindən xəbərdarlıq - Marşrut xətlərinin fəaliyyəti dayandırıla bilər - VİDEO
12:59 28.03.2020

Evdə qalmasaq nə baş verər? - “Bir nəfər 450-dən çox insanı yoluxdura bilər” - VİDEO
12:37 28.03.2020

Xalq artistləri “evdə qal” deyir - Xuraman Qasımova və Arif Quliyevin əhaliyə çağırışı - VİDEO
12:02 28.03.2020

"Votsap"da dezinformasiya yayan 3 nəfər həbs edildi - VİDEO
11:25 28.03.2020

ABŞ yoluxma sayına görə ilk sıraya yüksəldi - Bu ölkədə hər gün 2300-ə qədər insan ölə bilər
22:02 27.03.2020

Koronavirusla mübarizə fonduna dəstək olan təşkilat və şirkətlər
21:25 27.03.2020

Trampla Si Çinpin arasında telefon danışığı olub - Koronavirusla mübarizə yolları müzakirə olunub
21:15 27.03.2020

“İttihamlar əsassızdır” - Maduro onun həbsi üçün ABŞ-ın mükafat vədini pislədi
21:02 27.03.2020

Bakıya gəlmək üçün görün nələrə əl atdılar? - Polis 3 nəfəri saxladı
20:15 27.03.2020

Daha 43 nəfər koronavirusa yoluxub - Operativ qərargahdan açiqlama
20:02 27.03.2020

Prezident İlham Əliyev Rauf Yusuf oğlu Babayevin vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıb
19:25 27.03.2020

Şirvanda dezinfeksiya işləri davam etdirilir - Şəhər ərazisi xüsusi dərmanla yuyulur
19:12 27.03.2020

Bəzi yerlərdə qaz xətləri sıradan çıxır - “Azəriqaz” karxana sahiblərinə müraciət etdi
18:02 27.03.2020

Koronavirusa qarşı qabaqlayıcı tədbirlər - Xəzər rayonunda dezinfeksiya işləri aparılıb
17:15 27.03.2020

Hərbi xidmətə çağırış - Müddət mayın 31-dək uzadıla bilər
17:02 27.03.2020

Heydər Əliyev Fondundan nəcib təşəbbüs - Ahıllara və tənha şəxslərə ərzaq çatdırılır
16:45 27.03.2020

6 milyon manatlıq siqaret aşkarlandı - Gömrükçülər əməliyyat keçirib
16:36 27.03.2020

Rayonlara giriş–çıxış məhdudlaşdırılıb - Daxili işlər nazirliyindən açıqlama
15:52 27.03.2020

İspaniyada vəziyyət nəzarətdən çıxıb - Son sutkada 769 nəfər koronavirusdan ölüb
15:33 27.03.2020

Türkiyədə maskaya görə silahlı insident baş verdi - 4 nəfər yaralandı
15:12 27.03.2020

Gəncədə mövcud qadağalara necə əməl olunur? - Polis vətəndaşlara çağırış etdi
15:02 27.03.2020

Kremldə koronavirusa yoluxma halı qeydə alınıb - Peskov məlumatı təsdiqləyib
14:42 27.03.2020

Bakı nəqliyyat agentliyindən xəbərdarlıq - Marşrut xətlərinin fəaliyyəti dayandırıla bilər
14:20 27.03.2020

“Vitka” ləqəbli narkotacir saxlanılıb - Balakən polisi Qullar kəndində əməliyyat keçirdi
13:45 27.03.2020

Rauf Babayev dünyasını dəyişib
12:42 27.03.2020

Bakıda polis əhaliyə çağırış etdi - YENİLƏNİB - VİDEO
11:00 27.03.2020

Yalan məlumat yayan qadin həbs olundu - Polis əməliyyat keçirib - VİDEO
10:33 27.03.2020

YAP-ın könüllülərindən təqdirəlayiq addım - 2500-dən artıq tənha və ahıla yardım edilib - Yenilənib - VİDEO
10:11 27.03.2020

Nazirlər Kabinetində Baş Nazir Əli Əsədovun sədrliyi ilə Operativ Qərargahın iclası keçirilib
21:18 26.03.2020

200 məhkum azadlığa buraxıldı - Ədliyyə nazirliyindən açıqlama
20:45 26.03.2020

AZAL-dan uçuşlarla bağlı açıqlama - Uçuşlar yalnız Moskva və London şəhərlərinə yerinə yetiriləcək
20:36 26.03.2020

Bakı-Naxçıvan-Bakı aviareysi - Həftədə bir dəfə yerinə yetiriləcək
20:25 26.03.2020

Koronavirusa yoluxan ilk şəxsin kimliyi məlum oldu - Uhan bazarında satıcı işləyirmiş
20:03 26.03.2020

Karantinə əməl etməyənlər təhlükə yaradır - Etinasızlıq həyatımız bahasına başa gələ bilər
19:56 26.03.2020

Operativ qərargahdan xəbərdarlıq - Ölkə daxilində insanların bir-birini yoluxdurması faktları aşkarlanır
19:32 26.03.2020

Koronavirusla mübarizə fonduna dəstək olan təşkilat və şirkətlər
19:23 26.03.2020

Balakəndə əməliyyat keçirilib - Üç nəfər narkotiklə tutulub
17:36 26.03.2020

Xaçmazda əməliyyat keçirilib - “Tramadol” satan şəxs saxlanıldı
17:12 26.03.2020

Yeni Zelandiya terrorçu günahını etiraf etdi - Bir il əvvəl 51 nəfəri qətlə yetirmişdi
17:02 26.03.2020

İspaniya ölü sayına görə Çini keçdi - Baş nazirin 1-ci müavini də koronavirusa yoluxdu
16:52 26.03.2020

Koronavirus əleyhinə mübarizə tədbirləri - Zaqatala və Qaxda dezinfeksiya işləri davam etdirilir
16:36 26.03.2020

Bəzi vətəndaşlar çağırışa əməl etmirlər - Nazirlik valideynlərə müraciət etdi
16:03 26.03.2020

Daha 29 nəfərdə koronavirus aşkarlanib - Bir nəfər ölüb, 5 nəfər sağalib
16:03 26.03.2020

Hamilə qadınlar üçün koronavirus təhlükəsi - İnfeksiya körpələrə yoluxurmu?
15:52 26.03.2020

Tənha vətəndaşlara ərzaq çatdırılır - Heydər Əliyev fondundan sosial layihə
15:36 26.03.2020

Sənəd qəbulu dayandırılıb - Dövlət imtahan mərkəzindən açıqlama
15:03 26.03.2020

Koronavirus əleyhinə qabaqlayıcı tədbirlər - Binəqədi rayonunda dezinfeksiya işləri davam etdirilir
14:52 26.03.2020

10 mindən artıq tənha vətəndaşa evində xidmət göstərilir - Nazirlikdən açıqlama
14:23 26.03.2020

Neftçalada dezinfeksiya işləri aparılır - Çox sayda müəssisə, park və yollar dezinfeksiya edilib
14:02 26.03.2020

Maskaların istehsalında istifadə olunan xammal gömrük rüsumlarından azad olunub
13:37 26.03.2020

Türkiyə ordusu yenə şəhid verdi
13:13 26.03.2020

Referendum təxirə salındı - Rusiyada
12:45 26.03.2020

Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 21300-ə çatıb
12:11 26.03.2020

Tərtərdə sürücülərə spirt, maska və əlcək verildi - Polis aksiya keçirib - VİDEO
11:24 26.03.2020

Altı yeni koronavirusa yoluxma qeydə alınıb - Bir nəfər vəfat edib - Yenilənib - VİDEO
10:53 26.03.2020

Taksilər dezinfeksiya edilir - Yenilənib - VİDEO
10:29 26.03.2020

Yaşlı insanlara evlərində sosial xidmət - Müraciətlər əsasında siyahı tərtib edilib - VİDEO
10:02 26.03.2020

Gələn həftə də iş olmayacaq - Bir sıra müəssisə və təşkilatlar istisna təşkil edir
23:52 25.03.2020

Bütün xəbərlər