Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Kimin pilotsuz “quş”u daha dəhşətlidir? - ABŞ və Rusiyanın ulduz savaşı

Kimin pilotsuz “quş”u daha dəhşətlidir? - ABŞ və Rusiyanın ulduz savaşı
   3293 dəfə oxunub

Rusiya təyyarələr inkişaf etdirir, Amerika kiçildir, Rusiyanın pilotsuz avisasiyası “inkişaf” edir

Sentyabrın 17-də Rusiyanın Baş naziri Dmitri Medvedev “Geodeziya” Elmi-Tədqiqat İnstitunun poliqonuna baş çəkib. Səfər zamanı o, yerüstü və havadan robotlaşdırılmış hərbi texnika ilə tanış olub. Nazir Rusiyaya aid təyyarə nümunələrinə də nəzər salıb və əsas diqqətini mikroprosesorlara və digər əlavə komponentlərə yönəldib. Medvedev sərgi zamanı pilotsuz aviasiyanın nə dərəcədə inkişaf etdiyinə və həmçinin Rusiyada tətbiq olunarsa, hansı dəyişikliklərin ola biləcəyinə nəzər salıb.

Medvedev qalsın burda, sizə danışım Amerikadan

Medvedev araşdırmalarına davam edəndə Amerikanın araşdırma şirkəti “Northrop Grumman” və Hərbi-Dəniz Qüvvələri pilotsuz təyyarə sınaqlarında sıçrayış edib. Avqust ayında Atlantik oekanda keçirilən sınaq zamanı X-47B və F/A-18 Hornet qırıcılarının (həm pilotlu, həm pilotsuz) birgə işinə baxılıb. Hər iki təyyarə də çətin eniş və qalxmanı  müvəfFəqiyyətlə başa vurub. Və hər ikisi uğurlu nəticə göstərib.

Həm pilotsuzdur, həm də hücuma hazırdır

Amerika yenə də pilotsuz təyyarələrin inkişafında öz liderlik adını qoruyub saxlayır. Və deyəsən, yerini kiməsə verməyi düşünmür. 2011-ci ildə X-47B təyyarəsi yerüstü poliqondan katapulta vasitəsilə havaya qalxıb. Bundan bir il sonra tarixdə ilk dəfə olaraq eyniadlı aparat təyyarədaşıyanın göyərtəsindən öz uçuşunu həyata keçirib. 2013-cü ildən isə ilk dəfə aeorofinişeranın köməyi ilə “Nimis” George H.W tipli təyyarədaşıyanının göyərtəsinə eniş edib.

2018-ci ildə Amerika Hərbi-Dəniz qüvvələrinin silahlandırılmasında bu təyyarədən istifadəyə icazə veriləcək. Ekspertlərin fikrincə, müharibə olsa, pilotsuz təyyarələr 2,5 min kilometr hərəkət radiusu ilə uça bilər. Həmçinin bu vəziyyətdə təyyarədaşıyanın göyərtəsində İHA (pilotsuz uçan aparat) hazır vəziyyətdə gözləyəcək. Və bu zaman hər şey katapulta vasitəsilə həyata keçiriləcək. Bu Amerikanın indiyə kimi göstərdiyi ən böyük nailiyyət və ən yüksək pilotajıdır. Lakin indidən pilotsuz təyyarələr dünyanın bir çox ordusunda məşhurlaşıb. Sözügedən təyyarələr daha çox kəşfiyyat üçün inkişaf etdirilir. Bu təyyarələrdə xüsusi foto və video sistemindən istifadəı olunacaq ki, bununla da Amerika deyəsən, öz taxtından enməyəcək. Kiçik pilotsuz təyyarələrdən Amerikanın Raven, İsrailin Bird Eye kimi kəşfiyyat bölmələrində operativ şəkildə istifadə olunur.

Bu təyyarələr sanki, Amerikanın kölgəsidir. Daha aydın desək, Amerika onlar vasitəsilə dünyanın istənilən yerində gedən müharibələrə nəzər sala bilər. Həmçinin həmin müharibə meydanlarına siqnal göndərə bilər. Bu yaxınlarda dünyanın bütün ordularına bu cür uzun uçuşa hazır təyyarələr verilib. Bu kateqoriyaya Amerikanın Predator və Reaper, İsrailin isə Hermes-900, Eitan və Heron İHA-ları aiddir. Nəzərə alsaq ki, İHA-lar havada 1 sutkadan çox qala bilir, onda pilotlu təyyarələr həqiqətən kölgədə qalır.

Hazırda dünyada öz xüsusiyyətlərinə görə İHA sinfinə daxil olan sadəcə “Amerikan Qlobal Hawk” sistemi var. Gələcəkdə pilotsuz təyyarənin modifikasiyalarından birinin U-2 kəşfiyyat təyyarəsi ilə əvəz ediləcəyi güman edilir.

Predator 1994-cü ildə sadəcə kəşfiyyat üçün istehsal olunsa da, bir neçə il sonra pilotsuz təyyarə kimi sınaqdan keçirilib. Bu təyyarənin qanadının altında döyüş sursatı kimi tank əleyhinə iki balaca raket və hava raketləri yerləşdirilib. Ondan böyük Reaper isə əvvəldən qırıcı kimi istehsal olunub. Və o, özü ilə 14 raket və ya 4 raket və 250 kq-lıq bomba daşıya bilir.

Amerika öz təyyarələrində yeni dəyişiklər etdikcə döyüş meydanlarının dəyişməz sakini olaraq qalır. Amerikan təcrübəsinə baxanda birinci və ikinci İraq, Əfqan müharibələrini görə bilərik. Elə buna görə də pentaqon pilotsuz aparatların inkişafını davam etdirir. Amerikalılar Pakistan, Əfqanıstan, İraq, Somali və Yəməndə də bu təyyarələrin müvəffəqiyyətinin canlı şahidi olub. 1996-cı ildə həmin təyyarələrdən 20 konfliktdə istifadə olunub.

Elə o vaxtdan Amerikanın hərbi üstünlükləri məlum idi. Çünki bu təyyarələr üçün az xərc çəkilir, lakin uzun müddət istifadə edilir. Tam pilotsuz aparatlar sayəsində 2011-ci ildə Liviyada müharibənin gedişatı uzaq məsafədən idarə edilib. Həmin müharibədə bu təyyarələr rekord vurub. 397 hava zərbəsindən 145-ni həyata keçirib.

Oyunlar gerçək olur

Yaxın gələcəkdə kompüter oyunlarında gördüyünüz fantastik səhnələrin real olacağı düşünülür. Ən azından Amerika üçün. Haqqında danışdığımız təyyarələr NASA-da, sərhəd xidmətində və Milli Təhlükəsizlik Nazirliklərində var. Tələbat çox olduğundan hazırda pilotsuz təyyarə müasir dünyanın əsas trendlərindən birinə çevrilib.

Pilotsuz təyyarələrin əsas üstünlüyü içində insan olmamasıdır. Bu özəlliyi sayəsində istənilən yerə göndərilir, istənilən hadisəni müşahidə edir və foto-video sistemi vasitəsilə məlumatları lazımi yerə çatdırır. Hətta belə getsə kiçik həşəratlar boyda aparatlar istehsal olunacaq və onda dünya doğrudan da daha təhlükəli bir məkana çevriləcək. Lakin təyyarələrin bir pis cəhəti də var ki, pilotsuz olduğu üçün avtomatik olaraq kodlaşdırılıb. Və bu da aparatların zaman-zaman haker hücumuna məruz qalmağına səbəb olur.

Rusiya isə hələ də yerində addımlayır...

Nərgiz Nənə

 

 

BUNU DA OXU

ATV-də yeni serial - "Duzkomediya" - FOTOLAR
Муж 30 лет скрывал от жены, что продал ее квартиру дочери от первого брака
AFFA-nln Baş katibi : "Tənqid hər insanın haqqı və hüququdur"
Rahidə Baxışova və İslam Mehrəliyevdən maraqlı səhnəcik - "Üçümüz" də - VİDEO
Ərdoğandan qondarma "erməni soyqırımı" ilə bağlı açıqlama - “Hadisənin uydurma olduğunu sənədlərlə sübut etdik”
Xəbər lenti

Qəhrəman dənizçilər mükafatlandırıldı - Onlar 14 nəfəri partlayışdan sağ çıxarmışdılar - FOTOLAR
19:35 20.11.2019

İsrailin Suriyaya hava hücumu
19:16 20.11.2019

Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Rusiyaya rəsmi səfərə gəlib
18:57 20.11.2019

Sabah bəzi rayonlara sulu qar yağacaq
18:40 20.11.2019

Daha 50 ailəyə mənzil verildi - Şəhid ailəsi və Qarabağ əlillərinin mənzil problemi həll olunur
18:21 20.11.2019

“Qarabağın statusu ilə bağlı qəlizlik yoxdur” - Politoloq Lavrovun fikirlərinə münasibət bildirdi
18:02 20.11.2019

Quba rayonunda 6 kənddə 948 fərdi evə qaz verildi - FOTOLAR
17:41 20.11.2019

Əfqanıstanda “Taliban” hərbi bazaya hücum edib
17:23 20.11.2019

Qadın fermerlər avadanlıq problemi ilə üzləşib - Onlara AFAQ layihəsi çərçivəsində kömək ediləcək - VİDEO
17:04 20.11.2019

38 ildən sonra atasına qovuşdu - “Bizimləsən” - VİDEO
16:45 20.11.2019

Xamenei: “Düşməni geri oturtmuşuq"
16:27 20.11.2019

Bakı şəhərinin Sabunçu rayonu ərazisində avtomobil yollarının, həmçinin su təchizatı və kanalizasiya sistemlərinin yenidən qurulması işlərinin davam etdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında - Sərəncam
16:08 20.11.2019

ATV-də yeni serial - "Duzkomediya" - FOTOLAR
15:50 20.11.2019

Муж 30 лет скрывал от жены, что продал ее квартиру дочери от первого брака
15:32 20.11.2019

Almaniyanın sabiq prezidentinin oğlu mühazirə zamanı öldürülüb
15:17 20.11.2019

Azərbaycanın bu rayonlarına yeni icra hakimləri təyin edildi
15:00 20.11.2019

Azərbaycanın bu rayonlarının icra hakimləri işdən azad edildi
14:45 20.11.2019

Bakı-İstanbul təyyarəsi təcili eniş edib - Sərnişinlərdən birinin halı qəfildən pisləşib
14:34 20.11.2019

Masallıda evdən oğurluq olub - Pul və qızıl-zinət əşyaları götürülüb
14:16 20.11.2019

Balakəndə əl qumbaraları tapılıb
13:59 20.11.2019

İranda aksiyalarda ölənlərin sayi 106 nəfərə çatıb - Aksiyanın təşkilatçıları edam olunacaq
13:48 20.11.2019

AFFA-nln Baş katibi : "Tənqid hər insanın haqqı və hüququdur"
13:29 20.11.2019

Bakıda Quba yolunda sürət həddi endirildi - Səbəb yolda qəzaların sayının artmasıdır - VİDEO
13:10 20.11.2019

Sumqayıtın 70 illiyi qeyd olunub - Ümümşəhər tədbiri möhtəşəm paradla yadda qalıb YENİLƏNİB - VİDEO - FOTOLAR
12:52 20.11.2019

Mourinyo "Tottenhem"də!
12:35 20.11.2019

Leyla Əliyevanın iştirakı ilə Bakının Atatürk prospektindəki parka 10 tutuquşu buraxılıb - FOTOLAR
12:30 20.11.2019

Özəl məhkəmə ekspertizası yaradılır - İkinci qanunvericilik paketi müzakirəyə çıxarıldı
12:17 20.11.2019

Avropa çempionatının final mərhələsinə vəsiqə qazanan 20 komanda bəlli oldu
12:00 20.11.2019

Bakıda evlərdən oğurluq edən qadın tutuldu - VİDEO
12:00 20.11.2019

ABŞ Səudiyyə Ərəbistanına əlavə qüvvələr göndərəcək
11:40 20.11.2019

Sənədsiz evlər nə vaxt sənədləşdiriləcək? - Komissiya araşdırma işlərini davam etdirir - VİDEO
11:23 20.11.2019

Səkkiz oyundan bir xal - AÇ-2020-in seçmə mərhələsinin acı nəticəsi
11:05 20.11.2019

Almaniyada miqrant qalmaqalı - Azərbaycandan miqrant qəbulu dayandırılıb - VİDEO
10:46 20.11.2019

Tarixdə bu gün - 20 Noyabr - Qədir Rüstəmov, Lev Tolstoy və uşaqlar
10:28 20.11.2019

Rahidə Baxışova və İslam Mehrəliyevdən maraqlı səhnəcik - "Üçümüz" də - VİDEO
10:09 20.11.2019

Azərbaycanın UNESKO üzrə milli komissiyasının 25 illiyi keçirilib
09:52 20.11.2019

Qarakənddə baş vermiş faciədən 28 il ötür
09:35 20.11.2019

Xəzərdə batan neftçinin meyiti tapıldı - VİDEO
09:20 20.11.2019

644 vakant iş yeri təqdim olundu - Məcburi köçkünlər üçün əmək yarmarkası keçirilib
21:54 19.11.2019

Ərdoğandan qondarma "erməni soyqırımı" ilə bağlı açıqlama - “Hadisənin uydurma olduğunu sənədlərlə sübut etdik”
21:35 19.11.2019

Vəzifəli şəxsin 7 milyonluq əmlakına həbs qoyuldu - Onun 3 milyon dollari təyinati üzrə istifadə etmədiyi aşkarlanıb
21:19 19.11.2019

Qaranlığa qərq olan yaşayış kompleksi - Elektirik enerjisinin verilməsində problem yaşanır
21:00 19.11.2019

Bakı-Şamaxı-Yevlax yolunda çat əmələ gəldi - Çökmə nəticəsində asfalt örtüyünə ziyan dəyib
20:41 19.11.2019

Faiq Ağayev: “Zövqlər çox dəyişib” - VİDEO
20:22 19.11.2019

Rahidə Baxışova maraqlı suallara belə cavab verdi - “Üçümüz”də - VİDEO
20:00 19.11.2019

Xamneinin nümayəndəsinə qarşı sui-qəsd cəhdi - Dörd nəfər saxlanıldı
19:40 19.11.2019

Talıb Tale Əflatun Qubadovu "aldatdı" - “Üçümüz”də - VİDEO
19:21 19.11.2019

Günəş enerjisi ilə işləyən avtomobil - Saatda 90 km sürətlə hərəkət edir - FOTOLAR
19:04 19.11.2019

"Boeing 737" перестал быть самым продаваемым самолетом в мире
18:45 19.11.2019

Sabah hava metohəssas insanlar üçün əlverişsizdir
18:28 19.11.2019

Paytaxtda avtomobil qəzası baş verib - Sürücü xəsarət alıb
18:11 19.11.2019

Prezident İlham Əliyev Bakı dairəvi dəmir yolunun Sabunçu-Pirşağı xəttinin yenidənqurma işlərindən sonra açılışında iştirak edib - Yenilənib - FOTOLAR
17:52 19.11.2019

Ağsu–Kürdəmir–Bəhrəmtəpə (53 km)–Zərdab avtomobil yolunun yenidən qurulmasına 5 milyon manat ayrılıb
17:34 19.11.2019

“Müxtəliflik həftəsi”nə həsr olunmuş növbəti tədbir - FOTOLAR
17:17 19.11.2019

Nəsiminin 650 illiyi qeyd edilir - Bakı Slavyan Universitetində tədbir keçirilib - FOTOLAR
17:00 19.11.2019

Cənubi Koreya və ABŞ hərbi xərclərin bölünməsi üzrə razılığa gələ bilməyib
16:38 19.11.2019

İran ordusu hərbi təlimlərə başladı
16:19 19.11.2019

Луис Энрике вернулся в сборную Испании
15:58 19.11.2019

Afət Fərmanqızı :"Tərəddüd etdiyimdən uşağı abort etdirdim” - VİDEO
15:40 19.11.2019

Bakıda məşhur fotoqrafın sərgisi açıldı - Azərbaycana aid fotolar da nümayiş olunur
15:23 19.11.2019

“İnterfaks”ın redaktoru Moskvada itib
15:05 19.11.2019

Helsinkidə Cəfər Cabbarlının 120 illik yubileyi münasibətilə tədbir keçirilib - VİDEO
14:50 19.11.2019

Qubada ağır qəza - Körpə dünyasını dəyişdi
14:14 19.11.2019

Qəza törədən sürücü hadisə yerindən qaçdı
13:40 19.11.2019

“Barış bulağı” əməliyyatı yenidən başlayacaq - Türkiyə XİN-dən ABŞ və Rusiyaya xəbərdarlıq
13:21 19.11.2019

Gömrük Komitəsində kollegiya iclası olub - 10 ay ərzində görülən işlər müzakirə edilib
13:20 19.11.2019

Yeni duetlər - Nigar Camal ft Aygun Bəylər - "Nəfəsim, qəlbim" - VİDEO
13:03 19.11.2019

Tarixdə bu gün - 19 Noyabr - Beynəlxalq Kişilər Günü, Pelenin mininci qolu və Azərbaycan parlamenti
12:45 19.11.2019

Bakı metrosunun inkişaf planı açıqlanıb - VİDEO
12:38 19.11.2019

Qarabağ İcması ABŞ-da görüşlərini davam etdirir - Qarabağ münaqişəsi haqqında məlumat verilib
12:30 19.11.2019

Sumqayıtın 70 illiyi qeyd olunacaq - Şəhərdə geniş hazırlıq işləri görülüb - YENİLƏNİB - VİDEO
12:12 19.11.2019

Sərnişinlərin nəzərinə! - Bakı-Sabunçu-Bakı elektrik qatarlarının hərəkəti dayandırılıb
11:55 19.11.2019

TANAP-ın açılacağı tarix məlum oldu - VİDEO
11:39 19.11.2019

Gürcüstan parlamenti fəaliyyətini bərpa edib - 37 etirazçı saxlanılıb
11:20 19.11.2019

Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovun qəbul etdi - VİDEO
11:02 19.11.2019

Andorralı futbolçu tarixə düşdü
10:47 19.11.2019

Cəlil Məmmədquluzadənin Polşada yaşayan nəticəsi və kötükcəsi ölkəmizdə səfərdədirlər - VİDEO
10:30 19.11.2019

Avro 2020-nin seçmə mərhələsi - İtaliyadan 10 qələbə, Danimarka və İsveçrə - final mərhələdə
10:11 19.11.2019

Ən çox şikayət elektrik təchizatı ilə bağlıdır - İstilik sisteminin inkişafi üçün Alman şirkəti cəlb olunub
09:56 19.11.2019

160 min uşaq ünvanlı yardımla əhatə edilib - Uşaqların sosial müdafiəsi üçün ildə 485 milyon manat ayrılır
09:35 19.11.2019

Bütün xəbərlər