Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

"Mən İmаm bаcısı Rəhimə хаnımаm, məni хilаs еt!"

"Mən İmаm bаcısı Rəhimə хаnımаm, məni хilаs еt!"
31249 dəfə oxunub

Nardaran qəsəbəsi Bakının ən qədim kəndlərindən biridir. Kəndin adının mənası haqqında müxtəlif versiyalar var. Bunlardan daha ağlabatı odur ki, Nardaran “nur olan yer” deməkdir. Çünki deyilənə görə, bu müqəddəs torpaqda 7-ci İmam Museyi Kazımın (ə) qızı Rəhimə xanım (ə) və xanımın həyat yoldaşı Mir Əbdullah ağa dəfn olunub. Sonradan onların məzarlarının üzərində möhtəşəm ziyarətgah – “Nardaran piri” tikilib.

Nardaran qəsəbəsindəki Nardaran piri yerli camaatın verdiyi məlumata görə, VIII əsrə aiddir. Bu memarlıq abidəsi özündə bir neçə məscid, məqbərə, başdaşı, sənduqə formalı tarixi mədəniyyət abidələrini cəmləşdirir.

Deyilənə görə, Rəhimə xanım öz ailəsi ilə birgə bu kəndə pənah gətirib. Əsl adı Fatimə olan bu xanım qeyri-adi qabiliyyətə, insanlara şəfavermə bacarığına malik olub. O, yаnınа gələn хəstələri təkcə öz kərаməti ilə dеyil, həm də təbаbət еlminin və öz əlləri ilə tоplаdığı dərmаn оtlаrındаn hаzırlаdığı məlhəmlərin köməyi ilə sаğаldırmış. Həddindən artıq rəhmli və şəfa verən olduğundan, yerli əhali onu Rəhimə xanım adlandırırmış. Deyilənlərə görə, Rəhimə xanım çox erkən - 20-22 yaşında vəfat edib. Оnun dünyаdаn köçməsi bаrəsində də müхtəlif еhtimаllаr var. Bəziləri Rəhimə хаnımın ilk övlаdını dünyаyа gətirən zаmаn, bəziləri isə хəstəlikdən dünyаsını dəyişdiyini söyləyir.

Hələ Rəhimə хаnımın sаğlığındа nаrdаrаnlılаr bu оcаğı müqəddəs tutub, vəfаtındаn sоnrа isə onun məzаrını ziyаrətgаhа çеvriliblər. Lakin sonralar Rəhimə xanımın qəbri yerləşən Pir təbiət hadisələri ilə əlaqədar olaraq itib-batıb. Yəni, Xəzər dənizinin XIII-XIV əsrlərdə yerinə çəkilməsi nəticəsində kəndin şimal hissəsində boşluq əmələ gəlib və şimal küləklərinin gətirdiyi qum qəbrin üstünü örtüb. Lakin əsrin əvvəllərində kənd sakini Şeyx Yunisin yuxusundan sonra, onun təşəbbüsü ilə burada qazıntı işləri aparılıb və ziyarətgah 1950-ci ildə bərpa olunub. 

Rəvayətə görə, Nardaran sakini Yunis bütün gün həyəcan içərisində gəzib-dolaşırmış. Artıq 3-cü gün imiş ki, hər gecə nur üzlü, mələk simalı qadın onun yuxusuna gəlirmiş. O səsləyirmiş: "Mən İmаm övlаdı, İmаm bаcısı Rəhimə хаnımаm. Burаdа tоrpаq içərisində qаlmışаm, məni хilаs еt!"

Xanımın səsi onun qulaqlarında getmir. O, yuxusunu kəndin ağsaqqallarına danışır. Onlar yığılıb köhnə qəbristanlıq yerinə gəlirlər. Yunis yuxuda gördüyü yeri göstərir və onlar qazmağa başlayırlar. Hamı qаlаqlаnаn tоrpаğı kənаrа аtdıqcа, özlərində qəribə bir rаhаtlıq, yüngüllük duyurmuş. Qаzılаn tоrpаğın yеrində аrtıq böyük bir çuхur yаrаnır. Birdən hаmı əl sахlаyır. Çünki tоrpаğın аltındаn çıхаn tikili artıq аçıq-аydın görünürmüş. Nardaran ağsaqqalları ziyarətgahın ətrafında dövr edib namaz qılırlar.

Tarix İnstitunun əməkdaşı, tarixçi Dilavər Əzimlinin sözlərinə görə, müqəddəslər haqqında deyilən rəvayət və hədisləri, müqəddəs Qurani-Kərimdən gələn ayələr təsdiq edir: “Bu məlumatlar nəsildən-nəsilə ötürülür. Heç bir müqəddəs yer itə bilməz. Ola bilsin ki, müxtəlif səbəblərlə o yer gözdən itir, yaxud da unudulur. Amma müəyyən bir vaxt keçdikdən sonra bu şəxslər insanların yuxusuna girir. Belə hallar çox olur. Mən şəxsi təcrübəmdə din məsələlərinin tarixi və problemlərinə toxunan zaman bu cür hallarla çox rastlaşdım. Məsələn, Cəlilabad rayonunda belə bir hadisə baş verib. Müqəddəslərimizdən biri uşağı yuxusuna girərək ona bir yer işarət edib. Uşaq bunu böyüklərinə danışdıqdan sonra həmin yer qazılır və oradan İmam Museyi-Kazımın qızının qəbri çıxır. Yəni, mən bu məsələnin reallığına inanıram”.

Ölkəmizdəki müqəddəs yerlər haqqında araşdırmalar aparan Məşədixanım Nemət “Azərbaycan pirləri” haqqında yazdığı kitabda qeyd edir ki, rəvayətə görə, Nardaran pirindəki məqbərə və qəbir üzərində kitabə yoxdur, lakin bəzi mənbələrdə imam övladlarının təqib olunarkən bu tərəflərə üz tutmaları haqqında ara-sıra qısa məlumatlara rast gəlmək mümkündür: “Türbə binasını memarlıq quruluşuna görə XII-XIII əsrlərə aid etmək olar. Ona bitişik düzbucaqlı plana malik məscidin qapısı üzərində bütöv bir əhəng daşına iri süls elementli nəsx xətt ilə yazılmış ərəbcə kitabənin tərcüməsi belədir: “Bu mübarək məscidin, allahın salavatına yetişəcək evin bina olmasına. Iki müqəddəs məkanın, hacıların seçilmiş, dövrün yeganəsi, böyük sədr Xacə Hacı Həmzə ibn Qutlu Mahmud Şahabadi-Allah onun müvəffəqiyyətini əbədi etsin - 765-ci ildə əmr etmişdir” (1363-1365)”.

Qeyd olunan kompleksdə daha bir maraqlı məscid və abidə var. Ərəbcə kitabənin məzmunu belədir: “Bu məscidin tikilməsinə mömin Şeyx Nurəddin Mahmud ibn Şeyx Zahid Əbu Yusif, həqiqətən yeddi yüz yeddinci ildə (1307-1308) əmr edib: - Hökmdarlıq Allaha məxsusdur”.

Kitabədə daha iki şeyxin – Nurəddin Mahmud və atası Şeyx Zahid Əbu Yusifin adları çəkilir. Qeyd olunan şeyxlərin elmi və ictimai-siyasi fəaliyyətləri indi “Nardaran piri” adlanan ruhani, sosial-mədəni, həmçinin siyasi mərkəzi ilə sıx bağlı olub.

Məşədixanım Nemətin kitabında qeyd olunur ki, pir kompleksi yaxınlığında daha başqa məscid, karvansara binası, ətrafda böyük qəbristanlıq da mövcuddur. Kompleks yaxınlğında hamam binası da olub. Lakin bu hamam sonradan uçub-dağılıb. Hamam binasının üzərindəki kitabəni hələ 1920-ci illərdə arxeoloq İ. Əzimbəyov oxuyub və nəşr etdirib. Ərəbcə iki sətirdən ibarət olan kitabənin mətni belədir: “Bu pak və təmiz imarətin tikilməsində sədr əl-möhtərəm Xacə Zeynəddin ibn mərhum Mövlana Şəhabəddin – Allah onu pəhmət eləsin - əmr etdi”.

Sovet hakimiyyəti illərində başqa ziyarətgahlar kimi Nardaran pirinin də sökülməsi  gözlənilirdi. Amma Nardaran əhalisi pirin qapısını daşla hörərək bunun qarşısını almış, ancaq gecələr bu daşları söküb pirə daxil olurmuşlar. Hər dəfə bu hadisə təkrarlandığı üçün əhali çıxış yolunu yalana əl atmaqda görür. Kəndin kolxoz və kənd sovetinin sədri pirin möhkəm bünövrəsini əsas tutaraq onun anbar kimi istifadə olunmasını təklif edir. Tədbir baş tutur və Nardaran piri bu yolla xilas edilir. 1951-ci ildə anbara çevrilən tikilidə buğda saxlanılmağa başlanır. Yalnız 1956-cı ildə yerli əhali yığışaraq buranı təmizləyir və pir əvvəlki vəziyyətinə qaytarılır. Həmin dövrlərdə Azərbaycandakı bərpaçıların çoxu milliyətcə erməni olduğundan, onlar daş kitabələrin üzərindəki yazıları pozublar. Rəhimə xanımın qəbrinin üzərindəki kitabələrin bəziləri beləcə məhv edilib.

Nardaran pirinin müxtəlif yerlərində 3 quyu var. Deyilənə görə, bu quyulardan vaxtilə Rəhimə xanım istifadə edib. Quyulardan biri 17 metr dərinliyə malikdir. Onun çoxşaxəli suyu var. Bəzi insanlar onun Məkkədəki müqəddəs Zəmzəm suyunun dadını verdiyini deyirlər. Pirin həyətində “Ürək daşı” adlandırılan bir ziyarətgah da var.

Nardaran piri 1994-cü ildə yenidən inşa edilib. Pirin maketinin hazırlanması bacarıqlı memar Nemət Əsədulla oğluna həvalə olunub. 1994-cü il avqustun 10-da Peyğəmbərin mövludu günü tikintinin bünövrəsi qoyulub. Köhnə tikili müasir dövrdə də qədim abidə kimi qorunur.

Xəyalə Coşqun

 

BUNU DA OXU

İndiyədək Azərbaycanda COVID-19 xəstələrinin donoru olmaq üçün 150 nəfər müraciət edib
Ermənistanın təxribatları nəticəsində 2734 ev, 98 yaşayış binası və 500 mülki obyekt yararsız vəziyyətə düşüb
Neft Fondu Seuldakı daşınmaz əmlakını satıb
UEFA-dan Avro-2020 açıqlaması
Balaş Qasımovun komandası “Kim? Harada? Nə vaxt?” intellektual yarışmasının payız finalının qalibi olub
Xəbər lenti

Mövlud Çavuşoğlu: Azərbaycanın ərazi bütövlüyü hər kəs tərəfindən qeyd-şərtsiz dəstəklənməlidir
15:00 04.11.2020

Cəbhənin Ağdərə istiqamətində düşmənin UAZ-ı sıradan çıxarılıb
14:04 04.11.2020

Fuad Muradov: Azərbaycan və Türkiyə icmaları dünyanın 50-dən çox ölkəsində birgə fəaliyyət göstərir
13:36 04.11.2020

İndiyədək Azərbaycanda COVID-19 xəstələrinin donoru olmaq üçün 150 nəfər müraciət edib
12:58 04.11.2020

Ermənistanın təxribatları nəticəsində 2734 ev, 98 yaşayış binası və 500 mülki obyekt yararsız vəziyyətə düşüb
12:42 04.11.2020

Donald Tramp: Biz seçkilərdə qalib gəlirik
12:14 04.11.2020

Leyla Abdullayeva: Ermənistan prezidenti RBK kanalına müsahibəsində faktları təhrif edib
11:50 04.11.2020

Çempionlar Liqasında 3-cü tura start veridi
11:21 04.11.2020

Əlcəzair prezidenti koronavirusa yoluxub
11:00 04.11.2020

HİKMƏT HACIYEVDƏN AÇIQLAMA - KƏNDLƏRİMİZ ARTİLLERİYADAN ATƏŞƏ TUTULUR
10:34 04.11.2020

CƏBHƏDƏ SON VƏZİYYƏT
10:10 04.11.2020

ABŞ-da prezident seçkilərini, hələ ki, Donald Tramp öndə aparır
09:49 04.11.2020

Azərbaycanda koronavirus infeksiyasına daha 1242 yoluxma faktı qeydə alınıb
15:00 03.11.2020

Neft Fondu Seuldakı daşınmaz əmlakını satıb
14:36 03.11.2020

Adil Əliyev: Ermənistana qarşı sanksiyalar tətbiq edilməsi üçün hələ də gec deyil
14:07 03.11.2020

Bakıda yağış yağacaq
13:45 03.11.2020

Ronaldu ən yaxşı bombardirlər siyahısında liderdir
13:24 03.11.2020

DÜŞMƏN ATƏŞKƏSİ POZDU LİD - MEŞƏDƏ YANĞIN BAŞLADI
12:59 03.11.2020

BMT SƏNƏD YAYDI - ERMƏNİSTANIN UŞAQLARI ƏSGƏR KİMİ CƏLB ETMƏSİ PİSLƏNİB
12:36 03.11.2020

BMT-NİN İNSAN HÜQUQLARI ÜZRƏ ALİ KOMİSSARI ERMƏNİSTANIN HÜCUMLARINI PİSLƏDİ
12:13 03.11.2020

Bu gün Çempionlar Liqasında 3-cü tura start veriləcək
11:48 03.11.2020

UEFA-dan Avro-2020 açıqlaması
11:22 03.11.2020

ABŞ-DA 59-CU ÜMUMİ SEÇKİLƏR KEÇİRİLİR
11:00 03.11.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
10:34 03.11.2020

ANAMA 28 əməliyyat həyata keçirib
10:10 03.11.2020

Cəbhədə noyabrın 3-nə olan son vəziyyət
09:48 03.11.2020

Azərbaycan Prezidenti: Paşinyanın Rusiya Prezidentinə məktub göndərməsi, əslində, Ermənistanın məğlubiyyətinin etirafıdır
14:55 02.11.2020

PAŞİNYAN MƏĞLUBİYYƏTƏ GÖRƏ RUSİYANI GÜNAHLANDIRIR
12:56 02.11.2020

BİNƏLİ YILDIRIM AZƏRBAYCANA DƏSTƏYƏ GƏLDİ
12:30 02.11.2020

Вüşmənin Su-25 döyüş təyyarəsi də məhv edilib
12:03 02.11.2020

BAŞ PROKURORLUQDAN AÇIQLAMA - QARABAĞDA QIZIL YATAQLARINDAN QANUNSUZ İSTİFADƏ EDƏNLƏR BEYNƏLXALQ AXTARIŞA VERİLİB
11:44 02.11.2020

RUSİYA SƏFİRLİYİ ERMƏNİ YALANINI İFŞA ETDİ
11:20 02.11.2020

Balaş Qasımovun komandası “Kim? Harada? Nə vaxt?” intellektual yarışmasının payız finalının qalibi olub
10:57 02.11.2020

Cəbhədə noyabrın 2-nə olan son vəziyyət
10:32 02.11.2020

İzmirdə 3 yaşlı qız 65 saat sonra dağıntılar altından sağ çıxarılıb
10:10 02.11.2020

Hikmət Hacıyev ermənilərin saxtakarlığını ifşa edib - FOTOLAR
09:49 02.11.2020

Prezident: Yeddi rayon bizə qaytarılmalıdır, Dağlıq Qarabağdan qovulmuş azərbaycanlılar da oraya qayıtmalıdır
12:54 31.10.2020

Azərbaycan Prezidenti: Bizdə “Amnesty International” və “Human Rights Watch”ın qərəzliliyi ilə bağlı böyük şübhələr var
12:45 31.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bizim cavabımız sərt oldu, amma onlar buna layiq idilər
12:33 31.10.2020

Ceyhun Bayramov: Həmrəyliyimiz, dəstəyimiz, dualarımız sizinlədir, qardaş Türkiyə!
12:18 31.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Cəbrayılın, Zəngilanın və Qubadlının 9 kəndini işğaldan azad edib
15:15 30.10.2020

Baş prokuror: Ermənistan ordusunun mülki əhalini atəşə tutması nəticəsində 7 ailə tamamilə məhv olub
15:01 30.10.2020

Cari ildə 234,7 min ton meyvə-tərəvəz idxal edilib
14:37 30.10.2020

TÜRKİYƏNİN SABİQ BAŞ NAZİRİ DÜNYASINI DƏYİŞİB
12:19 30.10.2020

Maradona - 60! - VİDEO
11:58 30.10.2020

Avropa Liqasında gecənin nəticələri
11:33 30.10.2020

FHN: Ermənistan ölkəmizə qarşı növbəti ekoloji terror aktları törədib
11:09 30.10.2020

ANAMA-ya Ağcabədi, Ağdam, Bərdə, Cəbrayıl, Füzuli, Goranboy, Tərtər rayonları ərazisinə mərmilərin düşməsi barədə müraciət daxil olub
10:44 30.10.2020

"Qarabağ" İstanbudla "Vilyarreal"a uduzdu
10:20 30.10.2020

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki son vəziyyəti açıqlayıb
09:57 30.10.2020

Ermənistanın iki Su-25 təyyarəsi məhv edilib
14:06 29.10.2020

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
13:38 29.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva qardaş Türkiyə xalqını 29 Oktyabr – Respublika Günü münasibətilə təbrik edib
13:05 29.10.2020

MN: Azərbaycan HHQ-nin aviasiya vasitələri bugünkü döyüşlərdə tətbiq olunmayıb
12:46 29.10.2020

Hikmət Hacıyev: Azərbaycan Ordusu düşmənin cavabını verir və onları iti qovan kimi qovuruq
12:22 29.10.2020

UNİCEF MÜNAQİŞƏ İLƏ BAĞLI BƏYANAT YAYIB
12:00 29.10.2020

CEYHUN BAYRAMOV Aİ-nin ALİ NÜMAYƏNDƏSİ İLƏ DANIŞIB
11:35 29.10.2020

"Qarabağ" "Vilyarreal"a qarşı
11:14 29.10.2020

Çempionlar Liqasında 2-ci tura yekun vurulub - Nəticələr
10:52 29.10.2020

Müdafiə Nazirliyi: Döyüş əməliyyatları əsasən cəbhənin Xocavənd, Füzuli və Qubadlı istiqamətlərində davam edib
10:30 29.10.2020

“MÜLKİ ŞƏXSLƏRİN HƏDƏF ALINMASI QƏBULEDİLMƏZDİR” - AVROPA İTTİFAQINDAN DAĞLIQ QARABAĞ MÜNAQİŞƏSİ İLƏ BAĞLI BƏYANAT
10:07 29.10.2020

Qızıl Aypara cəmiyyətinin könüllüsü həlak olub - Bərdədə
09:45 29.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Ordusu Zəngilan, Füzuli, Cəbrayıl və Qubadlı rayonlarının 13 kəndini işğaldan azad edib
16:40 28.10.2020

Prezident İlham Əliyev: Bərdə sakinlərinin qisası yerdə qalmayacaq və döyüş meydanında işğalçılara layiqli cavab veriləcək
16:25 28.10.2020

Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində ölənlərin sayı 19-a çatıb
15:10 28.10.2020

Baş Prokurorluq: Ermənistan ordusunun Bərdəni raket atəşinə tutması nəticəsində həlak olanların sayı 14-ə çatıb
14:39 28.10.2020

Düşmən Bərdəni yenidən “Smerç” raketləri ilə atəşə tutub
14:05 28.10.2020

Çempionlar Liqasında 2-ci tura start verilib - Nəticələr
13:40 28.10.2020

Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı 34 min 858-ə çatıb
13:18 28.10.2020

“SƏRHƏDSİZ REPORTYORLAR” FRANSALI JURNALSİTLƏRƏ TƏZYİQLƏRİ PİSLƏDİ
12:57 28.10.2020

ÇAVUŞOĞLUDAN SƏRT SÖZLƏR - “TƏHQİR ACİZLƏRİN SİLAHIDIR”
12:33 28.10.2020

"Barselona"nın prezidenti istefa verdi
12:11 28.10.2020

ERMƏNİ TƏXRİBATI NƏTİCƏSİNDƏ 69 MÜLKİ ŞƏXS HƏLAK OLUB
11:45 28.10.2020

ERMƏNİSTANDA FƏRARİLİYİN QARŞISINI ALMAQ ÜÇÜN CƏZALAR SƏRTLƏŞDİRİLİB
11:20 28.10.2020

İran parlamentinin sədri koronavirusa yoluxub
10:57 28.10.2020

Bu gün "Dünya Cüdo Günü" kimi qeyd edilir
10:34 28.10.2020

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Ermənistanın Bərdəyə raket hücumu nəticəsində həlak olanların yaxınlarına başsağlığı verib
10:10 28.10.2020

Cəbhədə oktyabrın 28-nə olan son vəziyyət
09:49 28.10.2020

HİKMƏT HACIYEV "EURONEWS" ÇƏKİLİŞ QRUPUNA HÜCUMU PİSLƏDİ
13:33 27.10.2020

Doqquz ayda Azərbaycan ən çox Rusiyadan məhsul idxal edib
13:10 27.10.2020

Bütün xəbərlər

ÇOX OXUNANLAR