Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Evə qulluqçunu necə tapmalı?

Evə qulluqçunu necə tapmalı?
452 dəfə oxunub
Şəxsi evlərə işləmək üçün qulluqçu, mürəbiyyə və ya dayə dəvət etməyin təkcə Qərb ölkələrində deyil, elə bizim ölkəmizdə də böyük ənənəsi var. Elə dahi Üzeyir bəyin dünyaca məşhur operettaları əsasında ərsəyə gələn “Məşədi İbad”, “Arşın mal alan”, S.Sani Axundovun əsəri əsasında çəkilən “Qaraca qız” və ya M.F.Axundovun dühasından yaranan “Dərviş Parisi partladır” və s. filmlərdə bu obrazlara rast gəlinməsi də elə bizim həyat və məişətimizin əksidir. 
Qeyd edək ki, BMT-nin dünyanın 30 ölkəsində apardığı araşdırmalar zamanı 50-100 milyon arasında ev qulluqçusunun olduğu müəyyən edilib. Bu isə o deməkdir ki, həmin ölkələrdə təxminən 70-100-140 adama bir ev qulluqçusu düşür. Azərbaycanda isə hələ ki, belə bir statistika yoxdur. Bununla belə, bu gün etibarlı və işgüzar ev qulluqçusu tapmağın çətinliyi var. Bu, sözün əsl mənasında müşkül məsələyə çevrilib. “Birja”, “Super market” qəzetlərində, internetdə kifayət qədər bu tip işçi axtaranlarla yanaşı, həm də iş axtaranların elanlarına rast gəlmək olur. Amma sonradan bu xüsusda – ev sahibi-qulluqçu münasibətlərinin anlaşlmazlığından doğan böyük və kiçik cinayət tərkibli hadisələrin şahidi oluruq. Təcrübələr göstərir ki, evlərinə kişi bağbanlar, sürücülər, dayələr və qadın qulluqçular axtaranlar çox vaxt ümidsizliklə qarşılaşırlar. Məsələn, elə təkcə keçən il, akademik Çingiz Qacarın evindən ailəni yaxından tanıyan tibb işçisinin içərisində 60 min dollar və gümüş çəngəl-bıçaq olan seyfin oğurlanması ilə bağlı xəbərlər buna misaldır.
 
Qonşu Rusiyada da “səviyyəli ev qulluqçusu tapmaq yaxşı bank meneceri tapmaqdan çətindir”- deyə şikayətlənirlər. Belə ki, ev sahiblərinə bəzən qulluqçuların işləri, bəzən xarakterləri, bəzən də “əlləri” xoş gəlmir. Ona görə də çox vaxt evə işçi – qulluqçu, dayə, bağban, sürücü və s. götürərkən qohum-əqrəbaya, dost-tanışa soraq salıb etibarlı adam axtarırlar. Belə ki, elanlara güvən qalmır. Daha dəqiq desək, insanlar etibar edib qapılarını hər adamın üzünə açmaq istəmirlər. Onların da həmişə ailənin bir üzvünə çevrilməsi çətin olur. Rus oliqarxlarından birinin qonşu ölkələrdən birindən dəvət edib işə qəbul etdiyi aşpaz Fransaya təcrübə keçməyə göndərilərkən onun axtarışda olduğu məlum olub.
 
Ev qulluqçularının da bəzən öz əsaslandırmaları olur: çalışdıqları evdə onlara qarşı göstərilən kobud münasibətdən, çox işləyib az əmək haqqı almalarından, onlara yuxarıdan aşağı baxan baxışlardan və s. şikayətlənirlər. Yəni xidmətçilər özləri də “sürprizlər”dən sığortalanmayıblar. Məsələn, məşhur rus biznesmenlərindən birinin 18 yaşlı varisi öz mürəbbiyəsinin başında güldanı sındırandan sonra məhkəmədən yayınmaq üçün gəncin valideynləri qadına Moskvanın mərkəzində mənzil bağışlayıblar.
Məlumatlara görə, böyük şəhərlərdə hər beş ailə dayə və ev xidmətçilərinin işindən istifadə edir. Bəs necə etmək lazımdır ki, ev qulluqçuları həqiqətən çalışdıqları evə sədaqətlə və vicdanla xidmət etsinlər, həm də öz hüquqları pozulmasın?
 
Həm də lazım gələndə öz başlarını qorusunlar? İş ondadır ki, hətta böyük ölkələrdə belə, personalı təklif edən agentliklər onların haqqında tam təminat verə bilmirlər.
 
Ekspertlər hesab edir ki, bu məsələ qanunvericilikdə əks olunmalı və onların statusu müəyyənləşdirilməlidir.
 
Kurslara ehtiyac var
 
“Artıq cəmiyyətimizdə müəyyən dəyişikliklər baş verib. İndi biz 30-40 il bundan əvvəlki cəmiyyətdə yaşamırıq. Hər bir cəmiyyətin də öz tələbləri və müəyyən xüsusiyyətləri var” deyən sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu “Kaspi”yə açıqlamasında, hazırda evlərdə işləyən qulluqçulara böyük tələbat yarandığını bildirdi: “Bu, müxtəlif aspektdə ola bilər. Yəni ailəyə daxil olub, ailə ilə bərabər çalışan – uşaq və xəstə baxıcısı, aşpaz və s. işçilərə böyük ehtiyac yaranıb. Müəyyən insanlar təbii ki, öz valideynlərini aparıb qocalar evinə vermək istəmir və yaxud xəstəxanada uzun müddət yerləşdirmək imkanları yoxdur. Amma evdə bu insanlara baxan lazımdır. Bu baxımdan, onların öz evlərinə kimisə cəlb etməyə ehtiyacları var. İndiki zamanda evə cəlb olunacaq istər mədəni, istərsə də peşəkarlıq səviyyədə kadrlarımız yoxdur”. Sosioloq hesab edir ki, bunun üçün ya tibb kolleclərinin nəzdində, ya da xüsusi kurslarda bu cür kadrların hazırlanmasına ehtiyac var: “Bu gün dünyanın hər yerində bu, aktual məsələdir. Bir qisim adamlar xaricdən gələn – Filippindən, Tailanddan və s. ölkələrdən gətirilən qulluqçulara üstünlük verir. Amma aparılan tədqiqatlar göstərir ki, bu cür insanlar ailəyə daxil olanda özləri ilə birgə Azərbaycanda olmayan hər hansı bir xəstəliyi də gətirə bilərlər. Bundan əlavə, onlar özləri ilə bərabər mədəniyyət gətirirlər. Bizə lazımdır ki, uşaqlarımız gələcəkdə vətənpərvər böyüsünlər, hər şeydən əvvəl öz ana dillərini yaxşı bilsinlər. Ancaq Azərbaycan dilini bilməyən qulluqçular ailədə uşaqlarla məşğul olacaqlarsa, bu da böyük problem yaradır. Ən yaxşısı, milli və inanılmış kadrlar hazırlamaq lazımdır". Ə.Qəşəmoğli hesab edir ki, hazırda ibtidai sinif müəllimlərindən, tibb bacılarından daha çox belə kadrların hazırlanmasına ehtiyac var. Belə ki, həmin məktəb o adamı dərindən öyrənir, onun davranışı, psixikası və xəstəlikləri barədə təsəvvürü olur. “Bir var ev sahibi qulluqçu qismində tanımadığı bir insanı tələsik evinə dəvət edir, bir də var, işçi üçün müəyyən firmaya müraciət edir. Bu baxımdan, məktəbdən və ya firmalardan bu qisim insanları evə cəlb etmək olar. İstər-istəməz firma bu insanlara müəyyən qədər təminat verir". Sosioloq vaxtilə problemlə bağlı əlaqədar qurumlar qarşısında məsələ qaldırdığını da bildirdi: "Mən bu məsələni qaldıranda dəstəkləndi. “Bir çox yoxsul ailələrin üzvlərini, qaçqın və ya məcburi köçkünləri həmişə işlə təmin etmək olmur. Onların arasından müəyyən adamları seçib ev qulluqçusu kimi hazırlamaq olar” təklifim müsbət qarşılandı”. Sosioloq vaxtilə bu mövzuda keçirdiyi sorğu nəticəsində öz işçilərindən razı olan az sayda insanla rastlaşdığını bildirdi. Belə ki, kimsə ev işçisinin davranışından narazılıq edibsə, digəri səliqə-sahmanından və işgüzarlığından razı qalmayıb: "Eyni zamanda, evə işləməyə gələn adamın özünün də bir çox halda hansı evdə işləyəcəyi barədə məlumatı olmur. Bilmir ki, onu həmin evdə hansı davranış normaları gözləyir. O, evdə hər məsələyə qarışır, artıq-əskik danışır, bəzən işinin öhdəsindən gələ bilmir və s. nəticəsində öz işini də itirir". Sosioloqlun fikrincə, bu məsələnin həlli üçün yalnız saxta diplom və sertifikat verən kurslar yox, həqiqi mənada təhsil verən kursların olmasına ehtiyac var".
 
Əmək müqaviləsinin pozulması
 
Ev qulluğunda çalışan - dayə, aşpaz, xadimə tapılması ilə bağlı çoxlu çətinliklərin mövcud olduğunu bildirən Əmək Hüquqlarının Müdafiə Liqasının sədri Sahib Məmmədov bizimlə söhbətində problemin kifayət qədər ciddi olduğunu qeyd etdi: “Çünki bunlar elə işlərdir ki, həmin adamlar bir növ ailənin bir üzvünə çevrilirlər. Ailələr, əsasən, ailədaxili sirrin ötürülməsindən ehtiyatlanırlar. Yəni evdəki söz-söhbətlər, mübahisələr ictimailəşə bilər. Digər tərəfdən, həmin şəxslərin tibbi nöqteyi-nəzərdən nə qədər sağlam olması sualı açıq qalır. Xüsusən dayə və aşpazlar hansısa bir xəstəliyin daşıyıcısı olsalar, ailə üçün təhlükə yaranır. Həmçinin həmin adamların nə dərəcədə vicdanlı olmaq məsələsi var – evdən müəyyən əşyalar, pul və s. şeylər itə bilər". S.Məmmədov qərb ölkələrinin təcrübəsindən danışaraq bu cür şəxslərin müəyyən şirkətlər tərəfindən işə qəbul olunduğunu bildirdi. Belə ki, həmin şəxslər şirkətin işçisi sayılırlar. Ailələr həmin şirkətlərlə müqavilə bağlayır və onları qulluğa cəlb edirlər. Nəticədə həmin şəxs evin işçisi deyil, şirkətin işçisi sayılmaqla işə dəvət aldığı evdə xidmət həyata keçirir. Onun tibbi sağlamlığına, davranışlarına, xarakterinə, psixoloji durumuna şirkət cavabdehlik daşıyır. Şirkət də lazım biləndə öz risklərini sığortalayır. “Onların sağlamlığı vacib məsələdir. Düzdür, bizə cəhd edib dayələrlə bağlı firmalar yaradıblar. Ancaq bu, bizim bazarın tələblərini ödəmir. Nəticədə bəzi ailələr Filippindən və başqa ölkələrdən dayələr və xidmətçilər gətirirlər. Bunun əsas səbəbi ailədaxili sirlərin kənara yayılmaması ilə bağlıdır. Həmçinin onlar az pula daha yüksək iş təqdim edə bilirlər. Bundan əlavə, onların çoxu qeyri-leqal yolla gətirilir. Nəticədə onlar bir növ ailədən asılı vəziyyətə düşürlər. Bu zəmində də çoxlu pozuntular qeydə alınır”. ƏHML-nin sədri hesab edir ki, bu, çox perspektivli bazardır, sadəcə bizim ölkəmizdə bu sahə inkişaf etməyib: “Əgər bunu özəl sektor həyata keçirə bilmirsə, dövlət idarələri, Təhsil Nazirliyi və ya Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi bunu pilot layihə kimi həyata keçirə bilər. Bu biznesin şəbəkəsi genişlənməlidir”. 
 
S.Məmmədovun fikrincə, burada söhbət həm də əmək müqaviləsinin pozulmasından gedir. Belə ki, həmin adamlar əmək müqaviləsinin iştirakçıları deyillər. Əmək Məcəlləsinə (ƏM) müvafiq dəyişikliklər etməklə sahibkar olmayan fiziki şəxslərlə sahibkarlıq fəaliyyəti olan fiziki şəxslər arasında əmək müqaviləsinin bağlanması proseduru olmalıdır: “Hüquqi münasibətlərin tənzimlənməməsi üzündən ev qulluqçularına, dayələrə bəzən artıq işlər gördürür, onları döyür və təhqir edirlər". Liqa sədrinin fikrincə, qanun bu fəaliyyəti qadağan etməsə də, bunun müəyyən riskləri var: "Əvvəla, bu insanların sağlamlıq və psixoloji durumları ilə bağlı heç nə məlum olmur. Münasibətlər də qeyri-rəsmi qurulduğundan tərəflərdən biri ziyan çəkir".
 
Ekspertlərin fikrincə, məşğulluq məsələsinin sertifikatlaşdırılmasından savayı, bu sahədə ictimai maarifləndirməyə də böyük ehtiyac var.
 
Milli.Az

BUNU DA OXU

Obama 11 milyon dollara malikanə alıb
Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan gənclərə ətrafdakılar niyə dəstək olmadı? - “Bizimləsən”də - VİDEO
Kosmonavtlar da unudulmadı - Onlara yeni il hədiyyəsi aparıldı
“Çelsi”nin transfer qadağası ləğv edildi
Bu gün 650 min ağac əkiləcək - Kampaniya bütün bölgələri əhatə edəcək - VİDEO
Xəbər lenti

Ərdoğanla Putin yanvarın 8-də bir araya gələcək - Suriya məsələsi əsas müzakirə mövzusu olacaq
21:04 11.12.2019

Fond Oqtay Gülalıyevlə bağlı məlumat yaydı - Müalicənin növbəti mərhələsində də dəstək göstəriləcək
18:03 11.12.2019

Seçki bülletenlərinin paylanmasına başlanıldı - Proses dekabrın 16-dək yekunlaşacaq
17:43 11.12.2019

Ağsuda ev yanıb
16:59 11.12.2019

“Ekoloji problemlər gənclərin gözü ilə” - Sərgi açıldı - VİDEO
16:38 11.12.2019

NATO karvanı yaxınlığında partlayış - 50-dən çox insan xəsarət alıb
16:15 11.12.2019

Elmar Məmmədyarov Latviyaya gedir
14:50 11.12.2019

Milyonlarla istifadəçi “WhatsApp”sız qalacaq - Kimlər xidmətdən istifadə edə bilməyəcək?
14:27 11.12.2019

Ceyhun Bayramov: "Ölkədə 23 mindən artıq könüllü var" - Tələbə-könüllülərinin Forumu keçirilib
21:54 10.12.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Sabah seçki bülletenləri paylanılacaq
21:32 10.12.2019

Rövnəq Abdullayev :“Aktiv kəşfiyyat işləri həyata keçirilir”
21:08 10.12.2019

Sahibkarlar üçün yeni imkan - Yeni portal istifadəyə verildi
17:30 10.12.2019

“Azərbaycan Könüllülük Həftəsi” yekunlaşdı - Layihədə 15 mindən çox könüllü iştirak edib
16:43 10.12.2019

Çexiyada xəstəxanada silahlı insident baş verib - Altı nəfər ölüb, iki nəfər yaralanıb
16:19 10.12.2019

Üç aylıq körpənin ölüm səbəbləri araşdırılır - “Bizimləsən”də - VİDEO
15:19 10.12.2019

Yeni yerli pomidor sortu yaradılıb - Yeni sort fermerlərə ucuz satılacaq - VİDEO
14:12 10.12.2019

Ərdoğan mübahisələrə son qoydu - Türkiyə “S-400”lərdən imtina etməyəcək
13:50 10.12.2019

Minik maşını qəfil yandı - Yanğına səsgücləndiricilər səbəb olub
13:31 10.12.2019

Lavrov Trampla görüşəcək - İki ölkə arasında münasibətlər müzakirə olunacaq
13:10 10.12.2019

Bakıda ticarət mərkəzində yanğın başlayıb - Əraziyə helikopter cəlb olunub - FOTOLAR
10:40 10.12.2019

Obama 11 milyon dollara malikanə alıb
10:12 10.12.2019

Tarixdə bu gün - 10 Dekabr - Nobelin təqdimatı, İnsanların hüququ, İşıqfor, Futbol...
09:35 10.12.2019

Yağış sürüşmə zonalarında aktivlik yaradıb - Bibiheybətdə xırda uçqunlar baş verib
21:50 09.12.2019

Ən hündür yolka “Azneft”də qurulacaq - Şaxta Baba və Qar qız olmaq üçün rüsum da bəlli oldu
21:35 09.12.2019

Sürücülər üçün təcrübə meydançası açılıb - Sürücülük vəsiqəsi üçün yeni texnologiya tətbiq edilir
21:15 09.12.2019

Baramaçılıqda bir ilk - Gələn ildən süni yem istehsalına başlanılır
20:48 09.12.2019

Türkiyədə terror aktı törədilib - İki hərbçi şəhid olub
20:25 09.12.2019

Binəqədidə "Könüllülük Həftəsi" keçirildi - Fəal gənclərə sertifikat təqdim edildi
19:48 09.12.2019

Sabah hava necə olacaq?
19:04 09.12.2019

Azərbaycanla Rusiya arasında üç sənəd imzalandı
18:33 09.12.2019

İqtisadiyyat nazirləri görüşdü - Niyyət Protokolu imzalandı - FOTOLAR
18:21 09.12.2019

2019-cu ilin ən çox qazanan musiqiçiləri - Siyahı
18:12 09.12.2019

“Trend of the Year 2019” mükafatları - “ATV Xəbər” və “ATV Səhər” verilişləri təltif edildi - FOTOLAR
17:50 09.12.2019

Bakı şəhəri Suraxanı rayonunun Yeni Suraxanı qəsəbəsinin daxili yollarının əsaslı təmiri ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə - Sərəncam
17:10 09.12.2019

“Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu Müşahidə Şurasının yeni tərkibinin təsdiq edilməsi haqqında” Sərəncamda dəyişiklik edildi
16:54 09.12.2019

MSK-nın bələdiyyə seçkiləri ilə əlaqədar maarifləndirmə tədbirləri davam edir
16:30 09.12.2019

Hansı rayonlarda subasma olub? - “Azərsu” rəsmisi problemin səbəblərini açıqladı
16:06 09.12.2019

İran ABŞ hərbi bazasını raket atəşinə tutub?
15:43 09.12.2019

Prezident İlham Əliyev Rusiyanın İqtisadi İnkişaf nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
15:30 09.12.2019

Tramp İrana təşəkkür etdi - Rəsmi Tehranla Vaşinqton razılıq əldə edə bilər
15:03 09.12.2019

Mikroavtobus və minik maşını toqquşdu - Sürücü xəsarət aldı
14:58 09.12.2019

Tovuzda dəm qazından zəhərlənmə olub - İki qadın xəstəxanaya yerləşdirilib
14:40 09.12.2019

Xələf Xələfov: “Demarkasiya prosesi növbəti 2-3 ildə yekunlaşacaq”
14:22 09.12.2019

Rusiya idmanına şok zərbə - 4 illik qadağa qoyuldu
14:14 09.12.2019

Şahzadə Trampa başsağlığı verib - Hərbi bazaya hücum terror kimi dəyərləndirilir
14:07 09.12.2019

Trampla Lavrov Vaşinqtonda görüşəcək
13:58 09.12.2019

Astarada dəhşətli hadisə - Dostunu öldürüb, evi yandırdı
13:44 09.12.2019

Yük maşını idarəetməni itirərək qəza törədib - Avtomagistralda tıxac yaranıb
13:35 09.12.2019

Yollarda sürət həddi endirilib
13:13 09.12.2019

Dəm qazı növbəti dəfə ailə faciəsinə səbəb oldu
12:47 09.12.2019

Tarixdə bu gün – 9 Dekabr - "Maus"un yaranması, Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Günü və Kirk Duqlas
12:22 09.12.2019

Lənkəranda zəlzələ olub
11:41 09.12.2019

“Həmrəy olaq” - Konsert proqramı təqdim olundu
21:48 07.12.2019

Şahin Mustafayev Nazirlər Kabinetinin Yol Hərəkəti Təhlükəsizliyi Komissiyasının sədri təyin edilib
18:35 07.12.2019

Bələdiyyə seçkilərinə hazırlıq - Şirvanda seminar-müşavirə keçirilib
18:10 07.12.2019

“Xalça diyarına səyahət" - Uşaq festivalında möhtəşəm anlar yaşanıb
17:52 07.12.2019

Sabah yağış yağacaq
17:30 07.12.2019

Ailə həyatı qurmağa hazırlaşan gənclərə ətrafdakılar niyə dəstək olmadı? - “Bizimləsən”də - VİDEO
14:33 07.12.2019

Tramp Dünya Bankını Çinə kredit verməyi dayandırmağa çağırıb
14:09 07.12.2019

Yada düşər xatirələr. 2005-ci il. - Abbas Bağırov - "Məhəbbətin qüdrəti" - VİDEO
13:44 07.12.2019

Kosmonavtlar da unudulmadı - Onlara yeni il hədiyyəsi aparıldı
13:20 07.12.2019

Kirayə mənzillər necə satılacaq? - Qaydalar açıqlandı - VİDEO
12:53 07.12.2019

Avstraliyada meşə yanğınları - Dörd nəfər ölüb, 30 nəfərdən çox xəsarət alan var
12:30 07.12.2019

Qaz sayğacları ilə bağlı qanunsuz pul yığılır - “Azəriqaz”dan abonentlərə xəbərdarlıq - VİDEO
12:11 07.12.2019

Avtomobillərin toqquşması ölümlə nəticələndi - Qəbələdə - FOTOLAR
11:51 07.12.2019

Qırğızıstanın sabiq Baş nazirlərinə hökm oxunub - FOTOLAR
11:32 07.12.2019

Vətəndaşların problemlərinin həlli diqqət mərkəzindədir - VİDEO
11:11 07.12.2019

“Danışan məktub” filmi yeni versiyada - Görmə və eşitmə məhdudiyyəti olan şəxslər üçün hazırlanıb - VİDEO
10:49 07.12.2019

Taliban 10 polis əməkdaşını qətlə yetirdi - Əfqanıstanda şiddətli atışma
10:25 07.12.2019

AFFA İcraiyyə Komitəsinin iclasının vaxtı açıqlandı
10:06 07.12.2019

Xaçmazda ağır avtoqəza - Sürücü və sərnişin dünyasını dəyişdi
09:45 07.12.2019

“KOB DOSTU”nun sayı artır - Lənkəran və Cəlilabadda da fəaliyyətə başladı
20:49 06.12.2019

Braziliyanın BMT-yə 415 milyon dollar borcu var - Ölkə səsvermə hüququndan məhrum edilə bilər
20:25 06.12.2019

TRASEKA hökumətlərarası komissiyasının 14-cü iclası - Bakı Bəyannaməsi qəbul edildi - FOTOLAR
20:00 06.12.2019

Rusiya pomidor idxalına qadağa qoyur - Qadağa Azərbaycana təsir edə bilərmi?
19:33 06.12.2019

“Putinlə təkbətək görüşdən qaç” - Poroşenkodan Zelenskiyə məsləhət
19:10 06.12.2019

Tramp iddiaları təkzib etdi - “ABŞ Yaxın Şərqə əlavə qüvvə göndərməyəcək”
18:45 06.12.2019

Ağacəkmə aksiyası bölgələri də əhatə edib - Tovuz və Qaxda 30 min ağac əkilib
18:28 06.12.2019

Həlak olan neftçilərin xatirəsi anıldı - SOCAR-ın əməkdaşları 100 min ağac əkdi
18:10 06.12.2019

Daha bir müəssisə bağlandı - Küçədən yığılan butulkalardan istifadə edilirmiş
17:44 06.12.2019

Bütün xəbərlər