Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Evə qulluqçunu necə tapmalı?

Evə qulluqçunu necə tapmalı?
   440 dəfə oxunub
Şəxsi evlərə işləmək üçün qulluqçu, mürəbiyyə və ya dayə dəvət etməyin təkcə Qərb ölkələrində deyil, elə bizim ölkəmizdə də böyük ənənəsi var. Elə dahi Üzeyir bəyin dünyaca məşhur operettaları əsasında ərsəyə gələn “Məşədi İbad”, “Arşın mal alan”, S.Sani Axundovun əsəri əsasında çəkilən “Qaraca qız” və ya M.F.Axundovun dühasından yaranan “Dərviş Parisi partladır” və s. filmlərdə bu obrazlara rast gəlinməsi də elə bizim həyat və məişətimizin əksidir. 
Qeyd edək ki, BMT-nin dünyanın 30 ölkəsində apardığı araşdırmalar zamanı 50-100 milyon arasında ev qulluqçusunun olduğu müəyyən edilib. Bu isə o deməkdir ki, həmin ölkələrdə təxminən 70-100-140 adama bir ev qulluqçusu düşür. Azərbaycanda isə hələ ki, belə bir statistika yoxdur. Bununla belə, bu gün etibarlı və işgüzar ev qulluqçusu tapmağın çətinliyi var. Bu, sözün əsl mənasında müşkül məsələyə çevrilib. “Birja”, “Super market” qəzetlərində, internetdə kifayət qədər bu tip işçi axtaranlarla yanaşı, həm də iş axtaranların elanlarına rast gəlmək olur. Amma sonradan bu xüsusda – ev sahibi-qulluqçu münasibətlərinin anlaşlmazlığından doğan böyük və kiçik cinayət tərkibli hadisələrin şahidi oluruq. Təcrübələr göstərir ki, evlərinə kişi bağbanlar, sürücülər, dayələr və qadın qulluqçular axtaranlar çox vaxt ümidsizliklə qarşılaşırlar. Məsələn, elə təkcə keçən il, akademik Çingiz Qacarın evindən ailəni yaxından tanıyan tibb işçisinin içərisində 60 min dollar və gümüş çəngəl-bıçaq olan seyfin oğurlanması ilə bağlı xəbərlər buna misaldır.
 
Qonşu Rusiyada da “səviyyəli ev qulluqçusu tapmaq yaxşı bank meneceri tapmaqdan çətindir”- deyə şikayətlənirlər. Belə ki, ev sahiblərinə bəzən qulluqçuların işləri, bəzən xarakterləri, bəzən də “əlləri” xoş gəlmir. Ona görə də çox vaxt evə işçi – qulluqçu, dayə, bağban, sürücü və s. götürərkən qohum-əqrəbaya, dost-tanışa soraq salıb etibarlı adam axtarırlar. Belə ki, elanlara güvən qalmır. Daha dəqiq desək, insanlar etibar edib qapılarını hər adamın üzünə açmaq istəmirlər. Onların da həmişə ailənin bir üzvünə çevrilməsi çətin olur. Rus oliqarxlarından birinin qonşu ölkələrdən birindən dəvət edib işə qəbul etdiyi aşpaz Fransaya təcrübə keçməyə göndərilərkən onun axtarışda olduğu məlum olub.
 
Ev qulluqçularının da bəzən öz əsaslandırmaları olur: çalışdıqları evdə onlara qarşı göstərilən kobud münasibətdən, çox işləyib az əmək haqqı almalarından, onlara yuxarıdan aşağı baxan baxışlardan və s. şikayətlənirlər. Yəni xidmətçilər özləri də “sürprizlər”dən sığortalanmayıblar. Məsələn, məşhur rus biznesmenlərindən birinin 18 yaşlı varisi öz mürəbbiyəsinin başında güldanı sındırandan sonra məhkəmədən yayınmaq üçün gəncin valideynləri qadına Moskvanın mərkəzində mənzil bağışlayıblar.
Məlumatlara görə, böyük şəhərlərdə hər beş ailə dayə və ev xidmətçilərinin işindən istifadə edir. Bəs necə etmək lazımdır ki, ev qulluqçuları həqiqətən çalışdıqları evə sədaqətlə və vicdanla xidmət etsinlər, həm də öz hüquqları pozulmasın?
 
Həm də lazım gələndə öz başlarını qorusunlar? İş ondadır ki, hətta böyük ölkələrdə belə, personalı təklif edən agentliklər onların haqqında tam təminat verə bilmirlər.
 
Ekspertlər hesab edir ki, bu məsələ qanunvericilikdə əks olunmalı və onların statusu müəyyənləşdirilməlidir.
 
Kurslara ehtiyac var
 
“Artıq cəmiyyətimizdə müəyyən dəyişikliklər baş verib. İndi biz 30-40 il bundan əvvəlki cəmiyyətdə yaşamırıq. Hər bir cəmiyyətin də öz tələbləri və müəyyən xüsusiyyətləri var” deyən sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu “Kaspi”yə açıqlamasında, hazırda evlərdə işləyən qulluqçulara böyük tələbat yarandığını bildirdi: “Bu, müxtəlif aspektdə ola bilər. Yəni ailəyə daxil olub, ailə ilə bərabər çalışan – uşaq və xəstə baxıcısı, aşpaz və s. işçilərə böyük ehtiyac yaranıb. Müəyyən insanlar təbii ki, öz valideynlərini aparıb qocalar evinə vermək istəmir və yaxud xəstəxanada uzun müddət yerləşdirmək imkanları yoxdur. Amma evdə bu insanlara baxan lazımdır. Bu baxımdan, onların öz evlərinə kimisə cəlb etməyə ehtiyacları var. İndiki zamanda evə cəlb olunacaq istər mədəni, istərsə də peşəkarlıq səviyyədə kadrlarımız yoxdur”. Sosioloq hesab edir ki, bunun üçün ya tibb kolleclərinin nəzdində, ya da xüsusi kurslarda bu cür kadrların hazırlanmasına ehtiyac var: “Bu gün dünyanın hər yerində bu, aktual məsələdir. Bir qisim adamlar xaricdən gələn – Filippindən, Tailanddan və s. ölkələrdən gətirilən qulluqçulara üstünlük verir. Amma aparılan tədqiqatlar göstərir ki, bu cür insanlar ailəyə daxil olanda özləri ilə birgə Azərbaycanda olmayan hər hansı bir xəstəliyi də gətirə bilərlər. Bundan əlavə, onlar özləri ilə bərabər mədəniyyət gətirirlər. Bizə lazımdır ki, uşaqlarımız gələcəkdə vətənpərvər böyüsünlər, hər şeydən əvvəl öz ana dillərini yaxşı bilsinlər. Ancaq Azərbaycan dilini bilməyən qulluqçular ailədə uşaqlarla məşğul olacaqlarsa, bu da böyük problem yaradır. Ən yaxşısı, milli və inanılmış kadrlar hazırlamaq lazımdır". Ə.Qəşəmoğli hesab edir ki, hazırda ibtidai sinif müəllimlərindən, tibb bacılarından daha çox belə kadrların hazırlanmasına ehtiyac var. Belə ki, həmin məktəb o adamı dərindən öyrənir, onun davranışı, psixikası və xəstəlikləri barədə təsəvvürü olur. “Bir var ev sahibi qulluqçu qismində tanımadığı bir insanı tələsik evinə dəvət edir, bir də var, işçi üçün müəyyən firmaya müraciət edir. Bu baxımdan, məktəbdən və ya firmalardan bu qisim insanları evə cəlb etmək olar. İstər-istəməz firma bu insanlara müəyyən qədər təminat verir". Sosioloq vaxtilə problemlə bağlı əlaqədar qurumlar qarşısında məsələ qaldırdığını da bildirdi: "Mən bu məsələni qaldıranda dəstəkləndi. “Bir çox yoxsul ailələrin üzvlərini, qaçqın və ya məcburi köçkünləri həmişə işlə təmin etmək olmur. Onların arasından müəyyən adamları seçib ev qulluqçusu kimi hazırlamaq olar” təklifim müsbət qarşılandı”. Sosioloq vaxtilə bu mövzuda keçirdiyi sorğu nəticəsində öz işçilərindən razı olan az sayda insanla rastlaşdığını bildirdi. Belə ki, kimsə ev işçisinin davranışından narazılıq edibsə, digəri səliqə-sahmanından və işgüzarlığından razı qalmayıb: "Eyni zamanda, evə işləməyə gələn adamın özünün də bir çox halda hansı evdə işləyəcəyi barədə məlumatı olmur. Bilmir ki, onu həmin evdə hansı davranış normaları gözləyir. O, evdə hər məsələyə qarışır, artıq-əskik danışır, bəzən işinin öhdəsindən gələ bilmir və s. nəticəsində öz işini də itirir". Sosioloqlun fikrincə, bu məsələnin həlli üçün yalnız saxta diplom və sertifikat verən kurslar yox, həqiqi mənada təhsil verən kursların olmasına ehtiyac var".
 
Əmək müqaviləsinin pozulması
 
Ev qulluğunda çalışan - dayə, aşpaz, xadimə tapılması ilə bağlı çoxlu çətinliklərin mövcud olduğunu bildirən Əmək Hüquqlarının Müdafiə Liqasının sədri Sahib Məmmədov bizimlə söhbətində problemin kifayət qədər ciddi olduğunu qeyd etdi: “Çünki bunlar elə işlərdir ki, həmin adamlar bir növ ailənin bir üzvünə çevrilirlər. Ailələr, əsasən, ailədaxili sirrin ötürülməsindən ehtiyatlanırlar. Yəni evdəki söz-söhbətlər, mübahisələr ictimailəşə bilər. Digər tərəfdən, həmin şəxslərin tibbi nöqteyi-nəzərdən nə qədər sağlam olması sualı açıq qalır. Xüsusən dayə və aşpazlar hansısa bir xəstəliyin daşıyıcısı olsalar, ailə üçün təhlükə yaranır. Həmçinin həmin adamların nə dərəcədə vicdanlı olmaq məsələsi var – evdən müəyyən əşyalar, pul və s. şeylər itə bilər". S.Məmmədov qərb ölkələrinin təcrübəsindən danışaraq bu cür şəxslərin müəyyən şirkətlər tərəfindən işə qəbul olunduğunu bildirdi. Belə ki, həmin şəxslər şirkətin işçisi sayılırlar. Ailələr həmin şirkətlərlə müqavilə bağlayır və onları qulluğa cəlb edirlər. Nəticədə həmin şəxs evin işçisi deyil, şirkətin işçisi sayılmaqla işə dəvət aldığı evdə xidmət həyata keçirir. Onun tibbi sağlamlığına, davranışlarına, xarakterinə, psixoloji durumuna şirkət cavabdehlik daşıyır. Şirkət də lazım biləndə öz risklərini sığortalayır. “Onların sağlamlığı vacib məsələdir. Düzdür, bizə cəhd edib dayələrlə bağlı firmalar yaradıblar. Ancaq bu, bizim bazarın tələblərini ödəmir. Nəticədə bəzi ailələr Filippindən və başqa ölkələrdən dayələr və xidmətçilər gətirirlər. Bunun əsas səbəbi ailədaxili sirlərin kənara yayılmaması ilə bağlıdır. Həmçinin onlar az pula daha yüksək iş təqdim edə bilirlər. Bundan əlavə, onların çoxu qeyri-leqal yolla gətirilir. Nəticədə onlar bir növ ailədən asılı vəziyyətə düşürlər. Bu zəmində də çoxlu pozuntular qeydə alınır”. ƏHML-nin sədri hesab edir ki, bu, çox perspektivli bazardır, sadəcə bizim ölkəmizdə bu sahə inkişaf etməyib: “Əgər bunu özəl sektor həyata keçirə bilmirsə, dövlət idarələri, Təhsil Nazirliyi və ya Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi bunu pilot layihə kimi həyata keçirə bilər. Bu biznesin şəbəkəsi genişlənməlidir”. 
 
S.Məmmədovun fikrincə, burada söhbət həm də əmək müqaviləsinin pozulmasından gedir. Belə ki, həmin adamlar əmək müqaviləsinin iştirakçıları deyillər. Əmək Məcəlləsinə (ƏM) müvafiq dəyişikliklər etməklə sahibkar olmayan fiziki şəxslərlə sahibkarlıq fəaliyyəti olan fiziki şəxslər arasında əmək müqaviləsinin bağlanması proseduru olmalıdır: “Hüquqi münasibətlərin tənzimlənməməsi üzündən ev qulluqçularına, dayələrə bəzən artıq işlər gördürür, onları döyür və təhqir edirlər". Liqa sədrinin fikrincə, qanun bu fəaliyyəti qadağan etməsə də, bunun müəyyən riskləri var: "Əvvəla, bu insanların sağlamlıq və psixoloji durumları ilə bağlı heç nə məlum olmur. Münasibətlər də qeyri-rəsmi qurulduğundan tərəflərdən biri ziyan çəkir".
 
Ekspertlərin fikrincə, məşğulluq məsələsinin sertifikatlaşdırılmasından savayı, bu sahədə ictimai maarifləndirməyə də böyük ehtiyac var.
 
Milli.Az

BUNU DA OXU

Американская гимнастка установила абсолютный рекорд
Qripə qarşı tədbirlər gücləndirilir - Səhiyyə naziri əmr imzaladı
Əli Əsədov: "Müasir Azərbaycan müstəqillik illərində böyük uğurlar qazanıb"
Novruz Məmmədov Baş Nazir vəzifəsindən azad edilməsi ilə bağlı müraciət edib
Один в поле воин или немного о переспективах азербайджанского карате
Xəbər lenti

Azərbaycanda bir ilk - Çin texnologiyasi ilə becərilən pambığın yığımına başlandı
23:46 12.10.2019

Göy pomidor turşusunun iki maraqlı üsulla hazırlanması - VİDEO
23:25 12.10.2019

Yük vaqonları dezinfeksiya olunur - Afrika taunu ilə bağlı nəzarət gücləndirilib
23:04 12.10.2019

Gəncədə qətl hadisəsi baş verib
22:43 12.10.2019

İsmayıllıda 4 kəndə qaz verildi - Rayonun 80 faizi mavi yanacaqla təchiz edilib
22:24 12.10.2019

Gənclərin sosial mediada aktivliyi - Qarabağ icması ilə Gənclər Fondu birgə tədbir keçirib
22:02 12.10.2019

Teymur Mustafayev "Bağ mövsümü"ndə - "Gəlməyəsən gözə" - VİDEO
21:40 12.10.2019

Gənclər ideyalarını təqdim ediblər - Bakı Ali Neft Məktəbində konfrans keçirilib
21:19 12.10.2019

Enerji ixracı artırılır - Azərbaycandan Gürcüstan və İrana elektrik xətləri çəkilir
21:00 12.10.2019

Azərbaycanda bir ilk - Kimlər razılıq ərizəsini aeroportda təsdiqlədə biləcək?
20:41 12.10.2019

Vladimir Putin Rusiya qoşunlarının Suriyadan çıxarılmasının şərtini açıqlayıb
20:19 12.10.2019

Bayramın qızı Leyla tapıldı - "Bizimləsən"də - VİDEO
19:57 12.10.2019

Ərdoğan: Biz Fəratın şərqini terror təşkilatlarından təmizləyəcəyik
19:36 12.10.2019

“Kitabla görüş” - Tərcümə Mərkəzi yeni layihəyə start verdi
19:14 12.10.2019

Prezident İlham Əliyev Qoca Səmədovu ordenlə təltif edib
18:58 12.10.2019

Nurkan və Lalə "Tap Qazan"da - "Bir zamanlar" - VİDEO
18:53 12.10.2019

"Xal itirsək, istefaya gedəcəm" - Macarıstan millisinin baş məşqçisi - VİDEO
18:44 12.10.2019

Sabah yağış yağacaq
18:31 12.10.2019

“Düşmənin qarşısı sərt şəkildə alınsın” - Müdafiə Naziri tapşırıq verdi
18:10 12.10.2019

Faiq Sücəddinov: Mənə doğma olan bu məktəbdə konsert vermək olduqca xoşdur
17:49 12.10.2019

Toydan çıxıb oğurluğa getdi - Cinayətin izini itirmək üçün yenidən toya qayıtdı
17:30 12.10.2019

Vaqif Bayatlı Odərin yeni kitabı işıq üzü görüb
17:08 12.10.2019

FHN qonşu ölkələrə müraciət etdi - Xəzərdə itkin düşən balıqçının axtarışı davam etdirilir
16:47 12.10.2019

Məktəbin yaxınlığında aviabomba tapıldı - Top mərmisi və aviabomba zərərsizləşdiriləcək
16:28 12.10.2019

Əfsanəvi “Beryozka” ansamblı Bakıda konsert proqramı ilə çıxış edib - FOTOLAR
16:07 12.10.2019

Meymunun çəkdiyi rəsmlər satışa çıxarılıb - FOTOLAR
15:47 12.10.2019

"Zaurla Günaydın" verilişinin bugünkü qonaqları - FOTOLAR
15:25 12.10.2019

İsmayıllıda təntənəli mərasim keçirilib - Hərbi xidmətdən dönən gənclər qarşılandı
15:04 12.10.2019

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyasında Xalq yazıçısı Anarla görüş olub - FOTOLAR
14:43 12.10.2019

Biznes mühitində rəqəmsal yanaşma
14:22 12.10.2019

Emilin anası üçüncü dəfə ailə həyatı qurdu, övladını isə uşaq evinə qoydu - "Bizimləsən"də - VİDEO
14:01 12.10.2019

Milli gimnastika arenasında yeni yarış - 300-dən çox idmançı mübarizəyə qoşuldu
13:40 12.10.2019

Müsabiqə qalibləri mükafatlandırılıb
13:19 12.10.2019

“Hagibis” tufanı Yaponiyada fəsadlar törədir, ölənlər var
12:59 12.10.2019

Kitabxanada “Bizi birləşdirən uşaqlara olan sevgidir” adlı görüş təşkil edilib
12:39 12.10.2019

“Artım” layihə məkanında “Periferik genişlənmə” adlı qrup sərgisi açılıb
12:18 12.10.2019

Niyaməddin Musayev "Zaurla Günaydın"da - "Ürəyim də yandı, gəl" - VİDEO
11:58 12.10.2019

Tokioda 1600-dən çox yerli aviareys təxirə salınıb, marketlər işləmir
11:37 12.10.2019

Arzu Qarabağlı "Şou ATV"də - "Eşqimsən" - VİDEO
10:54 12.10.2019

Dairəvi dəmir yol xətti bu il istifadəyə veriləcək - Sürət qatarı Ağstafaya qədər gedəcək
10:35 12.10.2019

Bakıda Əfqanıstan məhsullarının sərgisi açılıb - Sərgidə 40-a yaxın şirkət iştirak edir
10:14 12.10.2019

Nazir Mingəçevir sakinləri ilə görüşdü
09:54 12.10.2019

Kənd təsərrüfatında uçot problemi - Zona müşavirəsində məsələ qaldırıldı
09:35 12.10.2019

182 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub - Qanunsuz balıq ovuna görə
23:38 11.10.2019

Stoltenberqdən Türkiyə açıqlaması - “Heç bir NATO üzvü bu qədər hücuma məruz qalmayıb”
23:19 11.10.2019

1000 km dəmir yolu təmir olunub - 3100 yeni vaqon alınıb
23:00 11.10.2019

Altı ölkədən olan gənc Bakıda bir araya gəldi - Gənc sahibkarlar klubu yaradılır
22:39 11.10.2019

“Türkiyə vacib mübarizənin ön cəbhəsində yer alır” - Ərdoğan NATO-nun baş katibi ilə görüşdü
22:20 11.10.2019

Frans Şubert adına Vyana Konservatoriyasına qəbul olunan ilk azərbaycanlı
22:01 11.10.2019

Suriyada əməliyyatın üçüncü günü - Jurnalistlərə atəş açıldı
21:41 11.10.2019

B.Şyukin adına Moskva Teatr İnstitutunda təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin konserti olub - FOTOLAR
21:22 11.10.2019

Emil ata-anasını görmək istəmir - "Bizimləsən"də - VİDEO
21:02 11.10.2019

Daşınmaz əmlak sahəsində islahatlar - Son yeniliklər təqdim edildi
20:40 11.10.2019

Kitabxanada Hüseynqulu Sarabskinin 140 illiyi qeyd olunub
20:18 11.10.2019

Kubada ilk dəfə prezident seçilib - 43 ildən sonra
19:56 11.10.2019

"Şərq tərəfdaşlığının gələcəyi” - Bakıda Avropa İttifaqı ilə birgə məsləhətləşmə aparıldı
19:34 11.10.2019

Aygün MM "ÜÇÜMÜZ"də - "Dəyərlisən" - VİDEO
19:13 11.10.2019

Fermerlərin dəstəyə ehtiyacı var - BMT-nin məruzəçisi Bakıda təkliflərlə çıxış etdi
18:52 11.10.2019

Şənbə günü hava necə olacaq?
18:31 11.10.2019

“Müfəttiş” maraqla qarşılanıb
18:12 11.10.2019

1208 nəfər itkin düşmüş elan olunub - “Dorian” Baham adalarına 573 milyon dollardan çox zərər vurub
17:50 11.10.2019

XİN-dən Türkiyənin Suriyada apardığı əməliyyatla bağlı bəyanat - “Azərbaycan terrorizmi qəti şəkildə pisləyir”
17:29 11.10.2019

Rusiya-Azərbaycan mədəni əlaqələri - "Adət-ənənələrin qorunmasında dialoqun rolu"
17:08 11.10.2019

Ukrayna prezidenti rekorda imza atıb
16:46 11.10.2019

Ələkbər Tağıyev haqqında bilmədikləriniz - "Şou ATV"də - VİDEO
16:25 11.10.2019

Avropa Tarixi Termal Şəhərlər Assosiasiyasının növbəti Baş Assambleyasında ölkəmiz də təmsil olunur
16:04 11.10.2019

İcarəyə götürdüyü avtomobil ilə qəza törətdi
15:44 11.10.2019

İrana məxsus neft tankerində baş verən partlayış terror aktı ola bilər
15:23 11.10.2019

Sentyabrda ölkəmizi 200 mindən çox qonaq ziyarət edib
15:02 11.10.2019

“Azərsu”nun rəhbərliyi regionlarda vətəndaşları qəbul edəcək
14:42 11.10.2019

Ağstafada avtomobil piyadanı vurub
14:23 11.10.2019

Təyyarənin üzərinə çıxaraq etiraz edib
14:04 11.10.2019

Sərxoş kişini maşın vurdu - Yaralı reanimasiyaya yerləşdirilib
13:42 11.10.2019

Bakıda Türkmənistanın Müstəqillik günü qeyd olunub
13:21 11.10.2019

Qanunsuz ət kəsimi ilə məşğul olan “leş Elgün” saxlanılıb - 64 kq at əti aşkarlanıb
12:59 11.10.2019

Tarixdə bu gün - 11 Oktyabr - Ümumdünya Görmə Günü, Beynəlxalq Qızlar Günü, Beynəlxalq Yumurta Günü...
12:38 11.10.2019

ABŞ və Rusiya Suriyadakı əməliyyatların qınanmasına veto qoydu
12:19 11.10.2019

Cəlilabadda əkin sahəsində əl qumbarası tapılıb
11:53 11.10.2019

Tovuzda həkim qəza törətdi - Özəl fotolar - FOTOLAR
11:34 11.10.2019

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı
11:13 11.10.2019

Bütün xəbərlər