Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Evə qulluqçunu necə tapmalı?

Evə qulluqçunu necə tapmalı?
455 dəfə oxunub
Şəxsi evlərə işləmək üçün qulluqçu, mürəbiyyə və ya dayə dəvət etməyin təkcə Qərb ölkələrində deyil, elə bizim ölkəmizdə də böyük ənənəsi var. Elə dahi Üzeyir bəyin dünyaca məşhur operettaları əsasında ərsəyə gələn “Məşədi İbad”, “Arşın mal alan”, S.Sani Axundovun əsəri əsasında çəkilən “Qaraca qız” və ya M.F.Axundovun dühasından yaranan “Dərviş Parisi partladır” və s. filmlərdə bu obrazlara rast gəlinməsi də elə bizim həyat və məişətimizin əksidir. 
Qeyd edək ki, BMT-nin dünyanın 30 ölkəsində apardığı araşdırmalar zamanı 50-100 milyon arasında ev qulluqçusunun olduğu müəyyən edilib. Bu isə o deməkdir ki, həmin ölkələrdə təxminən 70-100-140 adama bir ev qulluqçusu düşür. Azərbaycanda isə hələ ki, belə bir statistika yoxdur. Bununla belə, bu gün etibarlı və işgüzar ev qulluqçusu tapmağın çətinliyi var. Bu, sözün əsl mənasında müşkül məsələyə çevrilib. “Birja”, “Super market” qəzetlərində, internetdə kifayət qədər bu tip işçi axtaranlarla yanaşı, həm də iş axtaranların elanlarına rast gəlmək olur. Amma sonradan bu xüsusda – ev sahibi-qulluqçu münasibətlərinin anlaşlmazlığından doğan böyük və kiçik cinayət tərkibli hadisələrin şahidi oluruq. Təcrübələr göstərir ki, evlərinə kişi bağbanlar, sürücülər, dayələr və qadın qulluqçular axtaranlar çox vaxt ümidsizliklə qarşılaşırlar. Məsələn, elə təkcə keçən il, akademik Çingiz Qacarın evindən ailəni yaxından tanıyan tibb işçisinin içərisində 60 min dollar və gümüş çəngəl-bıçaq olan seyfin oğurlanması ilə bağlı xəbərlər buna misaldır.
 
Qonşu Rusiyada da “səviyyəli ev qulluqçusu tapmaq yaxşı bank meneceri tapmaqdan çətindir”- deyə şikayətlənirlər. Belə ki, ev sahiblərinə bəzən qulluqçuların işləri, bəzən xarakterləri, bəzən də “əlləri” xoş gəlmir. Ona görə də çox vaxt evə işçi – qulluqçu, dayə, bağban, sürücü və s. götürərkən qohum-əqrəbaya, dost-tanışa soraq salıb etibarlı adam axtarırlar. Belə ki, elanlara güvən qalmır. Daha dəqiq desək, insanlar etibar edib qapılarını hər adamın üzünə açmaq istəmirlər. Onların da həmişə ailənin bir üzvünə çevrilməsi çətin olur. Rus oliqarxlarından birinin qonşu ölkələrdən birindən dəvət edib işə qəbul etdiyi aşpaz Fransaya təcrübə keçməyə göndərilərkən onun axtarışda olduğu məlum olub.
 
Ev qulluqçularının da bəzən öz əsaslandırmaları olur: çalışdıqları evdə onlara qarşı göstərilən kobud münasibətdən, çox işləyib az əmək haqqı almalarından, onlara yuxarıdan aşağı baxan baxışlardan və s. şikayətlənirlər. Yəni xidmətçilər özləri də “sürprizlər”dən sığortalanmayıblar. Məsələn, məşhur rus biznesmenlərindən birinin 18 yaşlı varisi öz mürəbbiyəsinin başında güldanı sındırandan sonra məhkəmədən yayınmaq üçün gəncin valideynləri qadına Moskvanın mərkəzində mənzil bağışlayıblar.
Məlumatlara görə, böyük şəhərlərdə hər beş ailə dayə və ev xidmətçilərinin işindən istifadə edir. Bəs necə etmək lazımdır ki, ev qulluqçuları həqiqətən çalışdıqları evə sədaqətlə və vicdanla xidmət etsinlər, həm də öz hüquqları pozulmasın?
 
Həm də lazım gələndə öz başlarını qorusunlar? İş ondadır ki, hətta böyük ölkələrdə belə, personalı təklif edən agentliklər onların haqqında tam təminat verə bilmirlər.
 
Ekspertlər hesab edir ki, bu məsələ qanunvericilikdə əks olunmalı və onların statusu müəyyənləşdirilməlidir.
 
Kurslara ehtiyac var
 
“Artıq cəmiyyətimizdə müəyyən dəyişikliklər baş verib. İndi biz 30-40 il bundan əvvəlki cəmiyyətdə yaşamırıq. Hər bir cəmiyyətin də öz tələbləri və müəyyən xüsusiyyətləri var” deyən sosioloq Əhməd Qəşəmoğlu “Kaspi”yə açıqlamasında, hazırda evlərdə işləyən qulluqçulara böyük tələbat yarandığını bildirdi: “Bu, müxtəlif aspektdə ola bilər. Yəni ailəyə daxil olub, ailə ilə bərabər çalışan – uşaq və xəstə baxıcısı, aşpaz və s. işçilərə böyük ehtiyac yaranıb. Müəyyən insanlar təbii ki, öz valideynlərini aparıb qocalar evinə vermək istəmir və yaxud xəstəxanada uzun müddət yerləşdirmək imkanları yoxdur. Amma evdə bu insanlara baxan lazımdır. Bu baxımdan, onların öz evlərinə kimisə cəlb etməyə ehtiyacları var. İndiki zamanda evə cəlb olunacaq istər mədəni, istərsə də peşəkarlıq səviyyədə kadrlarımız yoxdur”. Sosioloq hesab edir ki, bunun üçün ya tibb kolleclərinin nəzdində, ya da xüsusi kurslarda bu cür kadrların hazırlanmasına ehtiyac var: “Bu gün dünyanın hər yerində bu, aktual məsələdir. Bir qisim adamlar xaricdən gələn – Filippindən, Tailanddan və s. ölkələrdən gətirilən qulluqçulara üstünlük verir. Amma aparılan tədqiqatlar göstərir ki, bu cür insanlar ailəyə daxil olanda özləri ilə birgə Azərbaycanda olmayan hər hansı bir xəstəliyi də gətirə bilərlər. Bundan əlavə, onlar özləri ilə bərabər mədəniyyət gətirirlər. Bizə lazımdır ki, uşaqlarımız gələcəkdə vətənpərvər böyüsünlər, hər şeydən əvvəl öz ana dillərini yaxşı bilsinlər. Ancaq Azərbaycan dilini bilməyən qulluqçular ailədə uşaqlarla məşğul olacaqlarsa, bu da böyük problem yaradır. Ən yaxşısı, milli və inanılmış kadrlar hazırlamaq lazımdır". Ə.Qəşəmoğli hesab edir ki, hazırda ibtidai sinif müəllimlərindən, tibb bacılarından daha çox belə kadrların hazırlanmasına ehtiyac var. Belə ki, həmin məktəb o adamı dərindən öyrənir, onun davranışı, psixikası və xəstəlikləri barədə təsəvvürü olur. “Bir var ev sahibi qulluqçu qismində tanımadığı bir insanı tələsik evinə dəvət edir, bir də var, işçi üçün müəyyən firmaya müraciət edir. Bu baxımdan, məktəbdən və ya firmalardan bu qisim insanları evə cəlb etmək olar. İstər-istəməz firma bu insanlara müəyyən qədər təminat verir". Sosioloq vaxtilə problemlə bağlı əlaqədar qurumlar qarşısında məsələ qaldırdığını da bildirdi: "Mən bu məsələni qaldıranda dəstəkləndi. “Bir çox yoxsul ailələrin üzvlərini, qaçqın və ya məcburi köçkünləri həmişə işlə təmin etmək olmur. Onların arasından müəyyən adamları seçib ev qulluqçusu kimi hazırlamaq olar” təklifim müsbət qarşılandı”. Sosioloq vaxtilə bu mövzuda keçirdiyi sorğu nəticəsində öz işçilərindən razı olan az sayda insanla rastlaşdığını bildirdi. Belə ki, kimsə ev işçisinin davranışından narazılıq edibsə, digəri səliqə-sahmanından və işgüzarlığından razı qalmayıb: "Eyni zamanda, evə işləməyə gələn adamın özünün də bir çox halda hansı evdə işləyəcəyi barədə məlumatı olmur. Bilmir ki, onu həmin evdə hansı davranış normaları gözləyir. O, evdə hər məsələyə qarışır, artıq-əskik danışır, bəzən işinin öhdəsindən gələ bilmir və s. nəticəsində öz işini də itirir". Sosioloqlun fikrincə, bu məsələnin həlli üçün yalnız saxta diplom və sertifikat verən kurslar yox, həqiqi mənada təhsil verən kursların olmasına ehtiyac var".
 
Əmək müqaviləsinin pozulması
 
Ev qulluğunda çalışan - dayə, aşpaz, xadimə tapılması ilə bağlı çoxlu çətinliklərin mövcud olduğunu bildirən Əmək Hüquqlarının Müdafiə Liqasının sədri Sahib Məmmədov bizimlə söhbətində problemin kifayət qədər ciddi olduğunu qeyd etdi: “Çünki bunlar elə işlərdir ki, həmin adamlar bir növ ailənin bir üzvünə çevrilirlər. Ailələr, əsasən, ailədaxili sirrin ötürülməsindən ehtiyatlanırlar. Yəni evdəki söz-söhbətlər, mübahisələr ictimailəşə bilər. Digər tərəfdən, həmin şəxslərin tibbi nöqteyi-nəzərdən nə qədər sağlam olması sualı açıq qalır. Xüsusən dayə və aşpazlar hansısa bir xəstəliyin daşıyıcısı olsalar, ailə üçün təhlükə yaranır. Həmçinin həmin adamların nə dərəcədə vicdanlı olmaq məsələsi var – evdən müəyyən əşyalar, pul və s. şeylər itə bilər". S.Məmmədov qərb ölkələrinin təcrübəsindən danışaraq bu cür şəxslərin müəyyən şirkətlər tərəfindən işə qəbul olunduğunu bildirdi. Belə ki, həmin şəxslər şirkətin işçisi sayılırlar. Ailələr həmin şirkətlərlə müqavilə bağlayır və onları qulluğa cəlb edirlər. Nəticədə həmin şəxs evin işçisi deyil, şirkətin işçisi sayılmaqla işə dəvət aldığı evdə xidmət həyata keçirir. Onun tibbi sağlamlığına, davranışlarına, xarakterinə, psixoloji durumuna şirkət cavabdehlik daşıyır. Şirkət də lazım biləndə öz risklərini sığortalayır. “Onların sağlamlığı vacib məsələdir. Düzdür, bizə cəhd edib dayələrlə bağlı firmalar yaradıblar. Ancaq bu, bizim bazarın tələblərini ödəmir. Nəticədə bəzi ailələr Filippindən və başqa ölkələrdən dayələr və xidmətçilər gətirirlər. Bunun əsas səbəbi ailədaxili sirlərin kənara yayılmaması ilə bağlıdır. Həmçinin onlar az pula daha yüksək iş təqdim edə bilirlər. Bundan əlavə, onların çoxu qeyri-leqal yolla gətirilir. Nəticədə onlar bir növ ailədən asılı vəziyyətə düşürlər. Bu zəmində də çoxlu pozuntular qeydə alınır”. ƏHML-nin sədri hesab edir ki, bu, çox perspektivli bazardır, sadəcə bizim ölkəmizdə bu sahə inkişaf etməyib: “Əgər bunu özəl sektor həyata keçirə bilmirsə, dövlət idarələri, Təhsil Nazirliyi və ya Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi bunu pilot layihə kimi həyata keçirə bilər. Bu biznesin şəbəkəsi genişlənməlidir”. 
 
S.Məmmədovun fikrincə, burada söhbət həm də əmək müqaviləsinin pozulmasından gedir. Belə ki, həmin adamlar əmək müqaviləsinin iştirakçıları deyillər. Əmək Məcəlləsinə (ƏM) müvafiq dəyişikliklər etməklə sahibkar olmayan fiziki şəxslərlə sahibkarlıq fəaliyyəti olan fiziki şəxslər arasında əmək müqaviləsinin bağlanması proseduru olmalıdır: “Hüquqi münasibətlərin tənzimlənməməsi üzündən ev qulluqçularına, dayələrə bəzən artıq işlər gördürür, onları döyür və təhqir edirlər". Liqa sədrinin fikrincə, qanun bu fəaliyyəti qadağan etməsə də, bunun müəyyən riskləri var: "Əvvəla, bu insanların sağlamlıq və psixoloji durumları ilə bağlı heç nə məlum olmur. Münasibətlər də qeyri-rəsmi qurulduğundan tərəflərdən biri ziyan çəkir".
 
Ekspertlərin fikrincə, məşğulluq məsələsinin sertifikatlaşdırılmasından savayı, bu sahədə ictimai maarifləndirməyə də böyük ehtiyac var.
 
Milli.Az

BUNU DA OXU

Putinin köməkçisi vəzifəsindən istefa verdi
Türkiyədə zəlzələ nəticəsində həlak olanların sayı 22 nəfərə çatıb - 1030 nəfər xəsarət alıb
“Qarabağ”a yeni transferlə bağlı gözlənilməz xəbərdarlıq
Maşınlarını düzgün yerdə saxlamayan sürücülərdən fərqli addım - VİDEO
Tovuzda minik maşını qatarla toqquşub - ÖZƏL - FOTOLAR
Xəbər lenti

Salyanda yeni məktəb binası istifadəyə verildi - Heydər Əliyev Fondundan təhsil sahəsində növbəti təşəbbüs - VİDEO
19:30 26.01.2020

Şeyxülislam Mixail Qusmanla görüşüb - Azərbaycan-Rusiya mədəni əlaqələrindən söz açılıb - FOTOLAR
18:45 26.01.2020

Naftalanda 35 yaşlı qadin zəhərlənərək ölüb - Onun kolbasadan zəhərləndiyi ehtimal olunur - VİDEO
17:57 26.01.2020

Saatlıda pambıqçılıqla bağlı müşavirə keçirilib - Bir sıra problemlər qaldırılıb - VİDEO
17:09 26.01.2020

İsmayıllıda dəhşətli yol qəzası baş verib - Qəzada ata, ana və övladı həyatını itirib ÖZƏL - FOTOLAR
16:16 26.01.2020

Heydər Əliyev Mərkəzində “Onları Bakı və Moskva sevir” fotosərgisi açılıb - Yenilənib - VİDEO - FOTOLAR
16:01 26.01.2020

34 hərbçi beyin travması alıb - Pentaqondan açıqlama
15:05 26.01.2020

Hacı Zeynalabdin Tağıyevin heykəli nə vaxt qoyulacaq? - VİDEO
14:14 26.01.2020

Özbəkistanın yeni hökuməti təsdiqləndi - Abdulla Aripov Baş nazir təyin edildi
13:10 26.01.2020

Ərdoğan: "Zəlzələ nəticəsində 31 nəfər həlak olub, 1600 nəfərdən çox insan xəsarət alıb"
12:30 26.01.2020

40 mindən çox şəxsə elektron qaydada pensiya, müavinət və təqaüd təyin edilib
11:11 26.01.2020

Məktəblilərin qış tətili başlayır
10:05 26.01.2020

İcmadan sərt bəyanat - Abidələrimiz “bərpa” adı altında erməniləşdirilir YENİLƏNİB - VİDEO
21:21 25.01.2020

"Ukrayna təyyarəsini vuran şəxs həbsdədir" - Nazir hadisə ilə bağlı açıqlamanın gecikməsinə aydınlıq gətirib
20:20 25.01.2020

Azərbaycan XİN Türkiyəyə başsağlığı verdi
19:59 25.01.2020

Zəlimxan Yaqubun 70 illiyi Gürcüstanda qeyd olunub
18:58 25.01.2020

Hələb şəhəri atəşə tutulub - 11 nəfər ölüb, 30 nəfər yaralanıb
18:33 25.01.2020

Yerə asteroid yaxınlaşır - Səma cismi fevralın 15-də yerə ən yaxın məsafədə olacaq
18:06 25.01.2020

55 yaşlı qadın süni göldə boğularaq həyatını itirib - Gəncədə
17:42 25.01.2020

Tovuz rayonunda ev yanıb - FOTOLAR
17:17 25.01.2020

Putinin köməkçisi vəzifəsindən istefa verdi
16:50 25.01.2020

Prezident İlham Əliyev Türkiyədə azərbaycanlı tələbələrin zəlzələ zonasından təxliyəsi barədə tapşırıq verib
16:26 25.01.2020

ÜST dünyanı koronavirusa qarşı hazırlığa çağırıb - Uxan şəhəri ilə bağlı qorxulu xəbərlər yayılır
16:04 25.01.2020

Evdən qızıl oğurlayan şəxs saxlanılıb - İsmayıllıda
15:38 25.01.2020

Türkiyədə zəlzələ nəticəsində həlak olanların sayı 22 nəfərə çatıb - 1030 nəfər xəsarət alıb
15:15 25.01.2020

Sistemli islahatların uğurlu nəticələri - Azərbaycan Korrupsiya Qavrama İndeksində 26 pillə irəliləyib - VİDEO
14:54 25.01.2020

Azərbaycan Prezidenti türkiyəli həmkarına başsağlığı verib
14:30 25.01.2020

Tibb işçilərinin nəzərinə! - Əməkhaqqına əlavələr ediləcək - VİDEO
13:54 25.01.2020

Tovuz rayonunda yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib - ÖZƏL - FOTOLAR
13:30 25.01.2020

AMEA-da Rəyasət Heyətinin növbəti iclası keçirilib - Yenilənib - VİDEO
13:03 25.01.2020

“Qarabağ”a yeni transferlə bağlı gözlənilməz xəbərdarlıq
12:37 25.01.2020

İsrail-Azərbaycan münasibətləri - Yeni səfir gələcək planlardan danışdı - VİDEO
12:15 25.01.2020

Azərbaycanın artan nüfuzu - Böyük şirkətlər ölkəmizə maraq göstərir - VİDEO
11:54 25.01.2020

Maşınlarını düzgün yerdə saxlamayan sürücülərdən fərqli addım - VİDEO
11:30 25.01.2020

“Bakı-Moskva: Mədəniyyətlərin dialoqu” - Bakıda mühüm tədbir təşkil edildi - VİDEO
11:07 25.01.2020

Prezident İlham Əliyev Davosda “Equinor” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşüb - Yenilənib - VİDEO
10:42 25.01.2020

Prezident İlham Əliyev Davosda İsveçrənin Montrö şəhərinin meri ilə görüşüb - Yenilənib - VİDEO
10:21 25.01.2020

Ramin Quluzadə Sumqayıt şəhərinin və Xızı rayonunun sakinlərini qəbul edib - VİDEO
10:01 25.01.2020

Türkiyədə 6,8 bal gücündə zəlzələ baş verib - 19 nəfər ölüb, 922 nəfər xəsarət alıb
09:44 25.01.2020

Məhsullarımızın Fransaya ixracı artırılır
20:26 24.01.2020

XİN-dən təhlükəli virusla bağlı xəbərdarlıq - Çinə gedənlərə ehtiyatlı olmaq tövsiyə olunur
20:02 24.01.2020

“Brexit”lə bağlı saziş imzalandı - Avropa İttifaqı ilə Britaniya arasında dostluq qorunacaq
19:41 24.01.2020

Dəniz Baykal xəstəxanaya yerləşdirilib
19:19 24.01.2020

Gürcüstanda güclü qar çətinliklər yaradıb - Məktəb və bağçalar bağlanıb
18:50 24.01.2020

“Azəriqaz”ın rəhbərliyi üç rayonda vətəndaş qəbulu keçirib
18:28 24.01.2020

Qarabağda erməni hərbçilər arasında atışma olub
18:00 24.01.2020

Sabah hava necə olacaq?
17:33 24.01.2020

Çindən Türkiyəyə gələn bütün sərnişinlər xüsusi cihazlarla yoxlanılır
17:07 24.01.2020

Qadağan olunan psixotrop tərkibli dərmanların satışı ilə məşğul olan şəxslər saxlanılıb - VİDEO
16:44 24.01.2020

Bakıda mərkəzi rayonun yaradılması üçün üç qurum bu istiqamətdə işləri davam etdirir - VİDEO
16:18 24.01.2020

Putin özünə yeni köməkçilər təyin etdi
15:56 24.01.2020

Tovuzda minik maşını qatarla toqquşub - ÖZƏL - FOTOLAR
15:31 24.01.2020

Davos İqtisadi Forumunun əhəmiyyəti - Ölkəmizə yeni investorlar cəlb olunacaq - VİDEO
14:54 24.01.2020

Şahzadə ABŞ-ın vitse-prezidentinin əlini sıxmadı - Çarlzın bu rəftarının səbəbi məlum deyil
14:32 24.01.2020

İsrail səfiri ilk mətbuat konfransını keçirdi
14:10 24.01.2020

Şirvan sakini saxlanılıb - Üzərindən 100 qram heroin götürülüb
13:47 24.01.2020

Azərbaycan “2020-ci ilin ən yaxşı ölkələr”i siyahısına düşüb - VİDEO
13:20 24.01.2020

Fevralın 9-na təyin edilmiş parlament seçkilərinə bugünədək 2431 namizəd müraciət edib - VİDEO
12:53 24.01.2020

Sərnişinlər bir ay əvvəldən bilet ala biləcəklər - Yenilənib - VİDEO
12:32 24.01.2020

Polis Biləsuvarda 2 iranlını saxlayıb, 16 kiloqramdan çox narkotik və silah aşkarlanıb - VİDEO
12:08 24.01.2020

Cüdo üzrə "İsrail Qran-Pri"si - Şanslar əldən gedir
11:40 24.01.2020

Binəqədi rayonunda ağacların kəsilməsi faktı qeydə alınıb - VİDEO
11:18 24.01.2020

İş zamanı üç nəfəri elektrik cəryanı vurub
10:55 24.01.2020

İlham Əliyev “Swiss Re” şirkətinin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə sədri Veronika Skotti ilə görüşüb - Yenilənib - VİDEO
10:32 24.01.2020

ABŞ İRAQDA İŞİD-Ə QARŞI MÜBARİZƏNİ DAYANDIRIB
10:17 24.01.2020

KRALİÇA “BREXİT” QANUNUNU TƏSDİQLƏDİ
09:50 24.01.2020

Qaçqın statusu alan şəxslərə “Yol sənədi” təqdim edilir
09:23 24.01.2020

İlham Əliyevin Davosda “Procter and Gamble Europe” şirkətinin prezidenti Loik Tassel ilə görüşü olub - VİDEO
21:26 23.01.2020

26 ildən sonra kimliyi bilinən şəhid Yevlaxda dəfn edilib - Yenilənib - VİDEO - FOTOLAR
21:05 23.01.2020

İçərişəhərdə qəzalı binalar təmir olunacaq
20:42 23.01.2020

Koronavirusun müalicəsi tapılıb - Virusa yoluxanların sayı 617 nəfərə çatıb
20:19 23.01.2020

Yasamalda ağac avtomobilin üzərinə aşıb
19:51 23.01.2020

Xoruldamaq hansı xəstəlikdən xəbər verir? - VİDEO
19:24 23.01.2020

Zərərvericilərə qarşı mübarizədə yeni üsul - VİDEO
18:49 23.01.2020

Putinin İsrailə rəsmi səfəri başlayıb
18:30 23.01.2020

Narkotik alverçisi və onun müştərisi tutulub
18:08 23.01.2020

Vaqif Şadlinski “Şöhrət” ordeni ilə təltif edildi
17:55 23.01.2020

Cavad Zərif Səudiyyə Ərəbistanının XİN başçısına cavab verib
17:42 23.01.2020

Seçki mübahisələrinin məhkəmə qaydasında həllinə həsr olunan regional seminar-müşavirə keçirilib
16:56 23.01.2020

Xəzərdə suyun səviyyəsi niyə azalır? - VİDEO
16:33 23.01.2020

Bütün xəbərlər