Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Kralı və 4 məşhur adamı öldürən alət

Kralı və 4 məşhur adamı öldürən alət
   2894 dəfə oxunub

Gilyotin — bir sıra Avropa ölkələrində barəsində ölüm hökmü çıxarılmış məhkumun boyun nahiyəsindən üzülməsi ilə icra olunmuş edam üsulunda istifadə edilən alətə verilən ad.

Qeyd edilən üsulla icra olunan edam üsulu isə gilyotinləmə adlanır. Gilyotinin alt hissəsi məhkumun başının yerləşdirilib tərpənməməsi üçün “bərkidildiyi” iki taxtadan, üst hissəsi isə çəkisi 40 kq-dan 100 kq-dək dəyişən iti bıçaqdan ibarətdir.

Alətin hündürlüyü 2-3 metrdir. Hökm icra olunarkən əvvəlcə məhkumun baş hissəsi iki taxta arasında yerləşdirilir, sonra cəllad 2-3 metr hündürdə yerləşən iti bıçağı sürətlə aşağı doğru çəkərək, məhkumun boyun nahiyəsindən başını üzürdü.

Gilyotinin tarixi: Gilyotin 1738-ci ildə Fransada anadan olan ixtisasca həkim və Fransa məclisinin üzvü olan İosif İqnak Giyotin tərəfindən təkmilləşdirilib. Bu gün məclisə təqdim edilir. Aləti icad edən şəxsin isə Giyotinin müəllimi Antuan Lui olduğu tarixi mənbələrdə qeyd olunsa da, qeyd edilən dövrdən əvvəl Şotlandiyada və İrlandiyada da gilyotindən ölüm maşını kimi istifadə edilirdi. Sözügedən ölkələrdə bu alət “Şotland qızı” adlanırdı. Elə Fransada da bu alətin xalq arasındakı adı məhz “Şotland qızı” idi.

Gilyotin Fransada: Gilyotinə bənzər edam alətlərindən Avropanın İngiltərə, İtaliya, İsveç, İsveçrə, Almaniya və başqa ölkələrində də qeyri-rəsmi şəkildə istifadə edilirdi. Ancaq bu alət ilk dəfə rəsmi olaraq Fransada edam hökmlərinin icrasında tətbiq edilib. Belə ki, 1789-cu ildə Fransa məclisinə üzv seçilən İ. İ. Giyotin ölkədə edamın vahid və “humanist” üsulla – ağrının minimuma endirilməsi üçün məhkumun başının boyun nahiyəsindən üzülməsi üsulu ilə keçirilməsini təklif edir. Təklif uzun müzakirələrdən sonra 1791-ci ildə qəbul edilərək Fransa Cinayət Məcəlləsinə daxil edilir.

1792-ci ildə Antuan Lui məhkumun qılıncla başının kəsilərək öldürülməsinin yöndəmsiz olmasına görə gilyotin alətini hazırlayır. Luinin hazırladığı alət Parisin məşhur Qrevs meydanında ölmüş insanlar üzərində sınaqdan keçirilərək bəyənildikdən sonra Fransa məclisində qəbul edilir. Alətin ilk qurbanı oğruluqda təqsirli bilinərək, edama məhkum edilən Jak Nikol Pelletyer olur. Fransada gilyotində edamı icra edən ilk cəllad Şarl Anri Sanson idi. Adətən cəlladlar məhkumun başını üzdükdən sonra onu kütləyə nümayiş etdirir, bununla da məhkum sonuncu dəfə ona tamaşa edərək gülən insanları görürdü. Corc Jak Danton edam edilməzdən əvvəl cəlladına "İnsanlara mənim kəsilmiş başımı göstərməyi unutma . Bu görülməyə dəyər"sözlərini demişdir . Maraqlıdır ki, edamdan qabaq oxunan ölüm hökmündə məhkumun Fransa xalqı adından edam edildiyi bəyan edilirdi.

Fransa inqilabından sonra geniş tətbiq edilən edam vasitəsinə çevrilən gilyotindən əvvəl ölkədə əsilzadələr qılınc və ya balta ilə, sadə xalq nümayəndələri isə dar ağacından asılmaqla, ağır cinayət törətməkdə təqsirli bilinənlər isə tonqalda yandırılmaqla edam edilirdilər. Gilyotinə bənzər edam üsullarında isə yaxınları məhkumun ağrı çəkmədən öldürülməsi üçün cəllada pul belə təklif edirdilər.

Fransada “Terror gərginliyi” kimi xarakterizə edilən 1793-cü ilin iyunundan 1794-cü ilin iyulunadək olan dövrdə monarxiyanın süqutundan sonra hökm sürən anarxiya, əcnəbi monarxist qüvvələr tərəfindən hücuma məruz qalma qorxusu və monarxiya hakimiyyətindən sonra formalaşan əks-inqilab partiyaları Fransanı tamamilə paranoyaya sürükləyirdi. İnqilabdan sonra həyata keçirilən demokratik islahatların bir çoxu bu dövrdə yarımçıq kəsildi. Əsilzadələr, sadə insanlar, ziyalılar, siyasətçilər fahişələr, bir sözlə hər bir insan istənilən an gilyotinə göndərilə bilərdi. “Madam gilyotin” adlı bu ölüm maşını ilə tanış olmaq üçün “respublika əleyhinə” ifadəsi belə kifayət idi. Bu müddət ərzində gilyotinli edamlar edam meydanına toplaşan kütlənin populyar əyləncəsinə çevrilir. Hətta bu dövrdə edam saatlarının yazıldığı siyahıların satışı belə təşkil edilir. Bir çox insan gilyotində edamlara tamaşa etməyə öz uşaqlarını da gətirirlər. “Terror gərginliyi” dövrü başa çatması ilə “gilyotin tamaşaları”na da son qoyulur. “Madam gilyotin”in digər adı isə “Milli kəsici” idi. Bu dövrdə Maksimilian Robespyer “Terrorun simvolu” sayılır və hökumətin ən güclü fiqurlarından birinə çevrilir. Lakin elə Robespyer də 1794-cü ildə “Şotland qızı”nın qurbanı olur.

Sonuncu dəfə kütlə qarşısında gilyotində edam edilən şəxs Oyqen Veydmandır. Fransada gilyotinin son qurbanı isə Həmidə Cəndubi olur. Cəndubinin edamı 1977-ci ilə təsadüf edir. Bundan 4 il sonra, yəni, 1981-ci ildə Fransada edam hökmü ləğv edilir.

Bu edam alətini icad edən doktor Giyotinin özünün də gilyotində edam edildiyinə dair iddialar səsləndirilsə də bu, həqiqəti əks etdirmir. Belə ki, Giyotin 1814-cü il may ayının 26-da vəfat edir. Maraqlıdır ki, o, gilyotinin məhz öz soyadı ilə xatırlanmasından narahat olaraq, Fransa məclisinin sözügedən aləti vahid ölüm icraçısı kimi təsdiqləməsindən bir müddət sonra soyadını dəyişdirmişdir.

Avropa ölkələrində gilyotin: Fransada “Terror gərginliyi” dövrünün gilyotinlə “isti” münasibəti bu edam alətinin sürətlə köhnə qitənin digər ölkələrində də tətbiqinə şərait yaradır.Belə ki, Avropanın bir sıra ölkələrində gilyotinə bənzər edam vasitələrinin mövcud olmasına rəğmən sözügedən ölkələr bu “müasir” edam maşınına üstünlük verirlər.

Almaniyanın gilyotini “Folbeyl” (Düşən balta) adlanırdı. Hələ XVII əsrdən bəri almanlar bu alətdən ölüm hökmlərinin icrasında istifadə edirdilər. Fransız nümunəsindən fərqli olaraq, alman gilyotinin hündürlüyü daha az idi.

1853-cü ildə Almaniyanın Saksoniya vilayətində tətbiq edilməyə başlanılan gilyotinlə edam sürətlə digər qonşu vilayətlərə də yayılır. Sözügedən ölkədə gilyotinin sonuncu rəsmi qurbanı 1949-cu il mayın 11-də 24 yaşlı Bertold Vemeyer adlı məhkum olur. Lakin sözügedən tarixədək təxminən 40 min insan ölkədə gilyotinin qurbanına çevrilir. Almaniya Federativ Respublikasında gilyotinlə sonuncu edam hökmünün icrası 1966-cı ildə baş tutur. Daha sonra onu tüfəngdən atəş açaraq, öldürmə şəklindəki edam əvəz edir. Dəyişikliyə səbəb isə sonuncu gilyotinin də sıradan çıxması idi.

1819-cu ildə İtaliyada edama məhkum edilmiş şəxslərin gilyotin vasitəsilə öldürülməsi barədə qərar təsdiq edilir. Ölkədə gilyotində sonuncu ölüm faktı 1870-ci ilin 9 iyulunda qeydə alınır.

Maraqlıdır ki. ABŞ-da gilyotindən ümumiyyətlə istifadə edilməyib. 1996-cı ildə Corcia ştatının məclis üzvü Douq Teper elektrikli stul əvəzinə gilyotindən istifadəni təklif etsə də, bu təklif qəbul edilmir.

Gilyotinlə ölüm dərhal gerçəkləşirmi?

Gilyotinin Fransada ilk dəfə tətbiq olunduğu vaxtdan indiyədək bu alət ilə ölüm hökmünün icrası zamanı məhkumun dərhal ölüb-ölmədiyi mövzusu daim mübahisə mövzusu olmuşdur.

Keçmiş dövrlərdəki digər edam üsullarında məhkumun müəyyən qədər əzab çəkməsi, demək olar ki, hamı tərəfindən qəbul edilirdi. Ancaq gilyotinin “humanist” ölüm vasitəsi olması şübhə ilə qarşılanıb. Hətta bəziləri gilyotində edam edilən məhkumun digər üsullarla öldürülənlərlə müqayisədə daha çox ağrı hiss etdiklərini iddia etmişlər. Belə ki, başı kəsilən məhkumun hərəkətlərini izləyənlər edam edilən şəxsin gözlərinin bir müddət hərəkət etdiyini, eləcə də ağız quruluşunun dəyişdiyinə dair saysız-hesabsız hekayələr nəql etmişlər.

Gilyotinə etiraz: XVII-XIX əsrlərdə bir sıra avropalı yazıçılar və ədiblər gilyotində edama qarşı çıxırdı. Belələrindən ən tanınmışı isə fransız yazıçı Viktor Hüqo idi. O, özünün “Edam məhkumunun sonuncu günü” adlı povestində bu cəza üsulunun ömürlük həbs cəzası ilə dəyişdirilməsinin gərəkdiyini açıq şəkildə bildirirdi.

Gilyotinə etiraz edənlərdən biri də fransız yazıçısı və filosofu Alber Kamyu idi. O, Artur Kestler ilə birgə qələmə aldığı “Ölüm haqqında düşüncələr” adlı əsərində bu məsələyə toxunmuşdu.

Gilyotində edam edilmiş 5 ən məşhur insan:

  • 1. XVI Lüdoviq(21 yanvar 1793)
  • 2. Mariya Antuanette(16 oktyabr 1793)
  • 3. Maksimilyan Robespyer(28 iyul 1794)
  • 4. Corc Jak Danton(5 aprel 1794)
  • 5. Olimp De Guze(3 noyabr 1793)

 

 

BUNU DA OXU

Özünü qocaldanların nəzərinə! - “Face App” təhlükəsi haqqında
Tanker qalmaqalı böyüyür - Böyük Britaniya İrana xəbərdarlıq etdi
Abşeron göllərinin çirklənmə səbəbi açıqlandı - Problemi həll etmək üçün layihə hazırlanıb
İtaliya Respublikasının Neapol şəhərində keçirilən Tələbələrin XXX Ümumdünya Yay Universiadasında ən yüksək nəticələrə görə Azərbaycan Respublikasının idmançıları və onların məşqçilərinin mükafatlandırılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin
Yunanıstanda güclü zəlzələ olub
Xəbər lenti

Taksilər götürüldü, piyadalara xəbərdarlıq olundu - Polis Bakıda reydləri davam etdirir - VİDEO
22:35 20.07.2019

Özünü qocaldanların nəzərinə! - “Face App” təhlükəsi haqqında
22:16 20.07.2019

Milli yaylaq festivalı başlayır - Festivala 16 xarici ölkədən nümayəndələr qatılacaq
21:57 20.07.2019

Şahdağ Turizm Mərkəzində gənclər fləşmob keçirib
21:36 20.07.2019

Ukrayna Rusiyadakı turnirə gəlmədi - Azərbaycan yığmasının ilk oyunu baş tutmadı
21:15 20.07.2019

Sabah hava küləkli olacaq
20:57 20.07.2019

Tanker qalmaqalı böyüyür - Böyük Britaniya İrana xəbərdarlıq etdi
20:38 20.07.2019

28 min 699 abituriyentdən fərqlənən məzun - Maksimum nəticəni yığa bildi
20:17 20.07.2019

Sabah Avropa Olimpiya festivalı başlayır - Cüdoçularımız medallara iddialıdır
19:57 20.07.2019

Abşeron göllərinin çirklənmə səbəbi açıqlandı - Problemi həll etmək üçün layihə hazırlanıb
19:35 20.07.2019

Kürdəmirdə əməliyyat - Taksi sürücüsünə 16 bıçaq zərbəsi vuran şəxslər saxlanıldı
19:16 20.07.2019

“Adekvat tədbirlər görülsün” - Nazirdən kəşfiyyatçılara tapşırıq
18:58 20.07.2019

İndoneziya hökuməti Komodo adasını turistlər üçün müvəqqəti bağlayacaq
18:37 20.07.2019

Yaşıl lobyanı bu üsulla hazırlayın - Həm yeyin, həm də arıqlayın - VİDEO
18:16 20.07.2019

Yeniyetmə velosipeddən yıxıldı - Başı hasara dəyərək ağır xəsarət alıb
17:56 20.07.2019

Türkiyə və ABŞ xarici siyasət idarələrinin rəhbərləri arasında telefon danışığı olub
17:35 20.07.2019

Ayan qızına görə kövrəldi "Bilmirəm yaşam yerim haradır..." - "ATV Maqazin 10larla"-da - VİDEO
17:14 20.07.2019

XV Avropa Gənclər Olimpiya Festivalında Azərbaycanı təmsil edəcək idmançıların siyahısı
16:55 20.07.2019

İtaliya Respublikasının Neapol şəhərində keçirilən Tələbələrin XXX Ümumdünya Yay Universiadasında ən yüksək nəticələrə görə Azərbaycan Respublikasının idmançıları və onların məşqçilərinin mükafatlandırılması haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin
16:36 20.07.2019

Parisin ən böyük ticarət mərkəzinə basqın olub
16:16 20.07.2019

Pyer Rişar Yessentuki kinofestivalının fəxri qonağı olacaq
15:57 20.07.2019

Perudakı Ubinas vulkanının püskürməsi ilə əlaqədar 1000-dən çox sakin təxliyə edilib
15:35 20.07.2019

Ordumuza diqqət yüksək səviyyədədir - Hərbi xidməti başa vuran gənclərlə görüş keçirilib
15:16 20.07.2019

Beynəlxalq Animasiya Festivalının münsiflər heyətinin tərkibi elan olunub - FOTOLAR
14:56 20.07.2019

Maşın piyadanı vurdu - 43 yaşlı Tovuz sakini dünyasını dəyişdi
14:37 20.07.2019

Toyda kütləvi zəhərlənmə - 19 nəfər xəstəxanaya müraciət edib
14:16 20.07.2019

Xalq artisti İlham Namiq Kamalın 70 illik yubileyindən qeydlər - FOTOLAR
13:58 20.07.2019

Zelenski yenə də gündəmdə - Müdafiə nazirini kobudcasına itələdi - VİDEO
13:39 20.07.2019

Avstriyada təyyarənin qayaya çırpılması nəticəsində üç nəfər həlak olub
13:20 20.07.2019

Ümummilli Liderin siyasi hakimiyyətə gəlişinin 50 illiyi ilə bağlı dəyirmi masa təşkil edilib - FOTOLAR
13:02 20.07.2019

“Deutschlanfunk Kultur” Azərbaycanın muğam ifaçısı haqqında yazıb
12:47 20.07.2019

Tovuza istirahətə getdi - Dərəyə yıxılıb xəstəxanalıq oldu
12:28 20.07.2019

Marneulidə dahi Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimiyə həsr olunmuş Poeziya Günü keçirilib - FOTOLAR
12:11 20.07.2019

Jurnalistlər üçün tikilən binanın verilmə tarixi bəlli oldu
11:50 20.07.2019

Lalə Azərtaş qızı ilə ilk dəfə efirdə - "Sunayla sına"da - VİDEO
11:31 20.07.2019

Tanınmış gürcü yazıçısı “Azadlıq” romanından yazdı
11:10 20.07.2019

Azərbaycan alimlərindən bir ilk - Ağciyər xərçəngi süni intellekt vasitəsilə aşkarlanacaq - VİDEO
10:49 20.07.2019

Həşərat və gəmiricilər artıb - Zirzəmilərdə, parklarda dezinfeksiya işləri aparılır
10:28 20.07.2019

Həkimlər təlimlərə cəlb edildi - İcbari tibbi sığortanın tətbiqi ilə bağlı - VİDEO
10:07 20.07.2019

Erməni terrorunun qurbanı - Cümhuriyyət naziri Behbud Xan Cavanşiri xatırlayaq - VİDEO
09:45 20.07.2019

Akardan NATO-ya xəbərdarlıq - “Alyans zəifləyə bilər”
22:47 19.07.2019

“Sonuncu” bu dəfə Şamaxıda göstərilib
22:28 19.07.2019

Almaniyanın “Reutlinger Anzeiger” qəzeti Azərbaycandakı alman irsindən yazır - FOTOLAR
22:17 19.07.2019

Gigiyenik qaydalara əməl olunmayan çörək sexi aşkarlandı
21:58 19.07.2019

“FaceApp” proqramı təhlükəlidirmi? - Almaniya və ABŞ ehtiyatlı olmağa çağırdı
21:37 19.07.2019

Milli Arxiv İdarəsində İmadəddin Nəsimin 650 illiyinə həsr edilmiş tədbir keçirilib - FOTOLAR
21:16 19.07.2019

Şənbə günü hava necə olacaq?
20:57 19.07.2019

Yunanıstanda güclü zəlzələ olub
20:36 19.07.2019

88 binanın istismarına icazə verilib - Dörd mindən çox çıxarış sakinlərə təqdim olunub
20:15 19.07.2019

İnzibati məhkəmələrin və kommersiya məhkəmələrinin təşkili və “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 9 iyul tarixli 1632-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi haqqın
20:04 19.07.2019

“Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 9 iyul tarixli 1633-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
20:00 19.07.2019

“Azərbaycan Respublikasının Cinayət-Prosessual Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 9 iyul tarixli 1634-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
19:57 19.07.2019

“Azərbaycan Respublikasının İnzibati Prosessual Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il 9 iyul tarixli 1635-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
19:51 19.07.2019

Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun 2018-ci il büdcəsinin icrası haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
19:45 19.07.2019

İran iddialara cavab verdi - “ABŞ öz pilotsuz aparatını vura bilər”
19:32 19.07.2019

Dövlət qurumlarının nümayəndələrinə təlim keçirilir - Təlimlər iki gün davam edəcək
19:11 19.07.2019

Tərtər Rayon Məhkəməsinin hakimi M.S.Məmmədovun səlahiyyətlərinə vaxtından əvvəl xitam verilməsi və bəzi birinci instansiya məhkəmələri hakimlərinin iş yerlərinin dəyişdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
18:52 19.07.2019

Ağstafa Rayon Məhkəməsinin sədri İ.Y.Əliyevin vəzifəsinin dəyişdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
18:47 19.07.2019

Akademik Məmmədağa Şirəliyevin 110 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
18:42 19.07.2019

“İnstagram”da tanış olub oğurluq etdilər - Dəstə üzvləri saxlanılıb
18:22 19.07.2019

Nazirlik nümayəndələri veteranlarla görüşdü - Ordumuzun döyüş hazırlığından söz açılıb
18:12 19.07.2019

Meksikada ağır qəza - 15 nəfər həyatını itirdi
17:55 19.07.2019

Direktorların işə qəbulu - Üç minə yaxın namizəd qeydiyyatdan keçib
17:36 19.07.2019

Ağstafada təmir sexində partlayış baş verdi - Avtomobil ustası faciə yaşadı - FOTOLAR
17:17 19.07.2019

Xarici İşlər Nazirliyi Yaponiyada yanğın zamanı ölənlərin ailəsinə başsağlığı verib
16:59 19.07.2019

Fotoqraf-rəssam Rüstəm Hüseynovun “Qum dalğaları” adlı fotosərgisi açılıb - FOTOLAR
16:40 19.07.2019

Yaponiyada 33 nəfərin ölümünə səbəb olan yanğını törədənin şəxsiyyəti açıqlanıb
16:21 19.07.2019

Tovuzda bədbəxt hadisə - 56 yaşlı kişi hündürlükdən yıxılıb öldü
16:02 19.07.2019

Türkiyəli diplomatlara hücum edən terrorçulardan birinin kimliyi məlum oldu
15:42 19.07.2019

19 İyulda tarixdə nələr baş verib? - Fənərbaxçalıların günü, Vladimir Mayakovski, Merlin Monro, Aynur Sofiyeva ...
15:23 19.07.2019

Pantomima Teatrı mövsümə “Kişilər və qadınlar”la yekun vurub
15:04 19.07.2019

Bakı Uşaq Teatrı mövsümə yekun vurub - FOTOLAR
14:43 19.07.2019

“Trikolor TV” televiziya operatoru tamaşaçılara öz seriallarını təqdim etməyi planlaşdırır
14:24 19.07.2019

Əfqanıstanda terror aktı törədilib - Yeddi nəfər həlak olub
14:05 19.07.2019

Tanınmış şair Kəmalə Ağayevanın əbədiyaşar poeziyası
13:44 19.07.2019

Türkiyədə baş vermiş təbii fəlakət nəticəsində yeddi nəfərin itkin düşdüyü ehtimal olunur
13:27 19.07.2019

Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsində vakant yerlərin sayı açıqlandı
13:08 19.07.2019

“Grand Tourisme” qəzeti Şəki Xan Sarayından yazır
12:50 19.07.2019

Donald Tramp: “Türkiyəyə qarşı sanksiyalar tətbiq olunacaq”
12:31 19.07.2019

"ATV Səhər" verilişinin daha bir uğuru - Bir ay ərzində üç mükafata layiq görüldü - FOTOLAR
12:27 19.07.2019

Bütün xəbərlər