Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Kralı və 4 məşhur adamı öldürən alət

Kralı və 4 məşhur adamı öldürən alət
3486 dəfə oxunub

Gilyotin — bir sıra Avropa ölkələrində barəsində ölüm hökmü çıxarılmış məhkumun boyun nahiyəsindən üzülməsi ilə icra olunmuş edam üsulunda istifadə edilən alətə verilən ad.

Qeyd edilən üsulla icra olunan edam üsulu isə gilyotinləmə adlanır. Gilyotinin alt hissəsi məhkumun başının yerləşdirilib tərpənməməsi üçün “bərkidildiyi” iki taxtadan, üst hissəsi isə çəkisi 40 kq-dan 100 kq-dək dəyişən iti bıçaqdan ibarətdir.

Alətin hündürlüyü 2-3 metrdir. Hökm icra olunarkən əvvəlcə məhkumun baş hissəsi iki taxta arasında yerləşdirilir, sonra cəllad 2-3 metr hündürdə yerləşən iti bıçağı sürətlə aşağı doğru çəkərək, məhkumun boyun nahiyəsindən başını üzürdü.

Gilyotinin tarixi: Gilyotin 1738-ci ildə Fransada anadan olan ixtisasca həkim və Fransa məclisinin üzvü olan İosif İqnak Giyotin tərəfindən təkmilləşdirilib. Bu gün məclisə təqdim edilir. Aləti icad edən şəxsin isə Giyotinin müəllimi Antuan Lui olduğu tarixi mənbələrdə qeyd olunsa da, qeyd edilən dövrdən əvvəl Şotlandiyada və İrlandiyada da gilyotindən ölüm maşını kimi istifadə edilirdi. Sözügedən ölkələrdə bu alət “Şotland qızı” adlanırdı. Elə Fransada da bu alətin xalq arasındakı adı məhz “Şotland qızı” idi.

Gilyotin Fransada: Gilyotinə bənzər edam alətlərindən Avropanın İngiltərə, İtaliya, İsveç, İsveçrə, Almaniya və başqa ölkələrində də qeyri-rəsmi şəkildə istifadə edilirdi. Ancaq bu alət ilk dəfə rəsmi olaraq Fransada edam hökmlərinin icrasında tətbiq edilib. Belə ki, 1789-cu ildə Fransa məclisinə üzv seçilən İ. İ. Giyotin ölkədə edamın vahid və “humanist” üsulla – ağrının minimuma endirilməsi üçün məhkumun başının boyun nahiyəsindən üzülməsi üsulu ilə keçirilməsini təklif edir. Təklif uzun müzakirələrdən sonra 1791-ci ildə qəbul edilərək Fransa Cinayət Məcəlləsinə daxil edilir.

1792-ci ildə Antuan Lui məhkumun qılıncla başının kəsilərək öldürülməsinin yöndəmsiz olmasına görə gilyotin alətini hazırlayır. Luinin hazırladığı alət Parisin məşhur Qrevs meydanında ölmüş insanlar üzərində sınaqdan keçirilərək bəyənildikdən sonra Fransa məclisində qəbul edilir. Alətin ilk qurbanı oğruluqda təqsirli bilinərək, edama məhkum edilən Jak Nikol Pelletyer olur. Fransada gilyotində edamı icra edən ilk cəllad Şarl Anri Sanson idi. Adətən cəlladlar məhkumun başını üzdükdən sonra onu kütləyə nümayiş etdirir, bununla da məhkum sonuncu dəfə ona tamaşa edərək gülən insanları görürdü. Corc Jak Danton edam edilməzdən əvvəl cəlladına "İnsanlara mənim kəsilmiş başımı göstərməyi unutma . Bu görülməyə dəyər"sözlərini demişdir . Maraqlıdır ki, edamdan qabaq oxunan ölüm hökmündə məhkumun Fransa xalqı adından edam edildiyi bəyan edilirdi.

Fransa inqilabından sonra geniş tətbiq edilən edam vasitəsinə çevrilən gilyotindən əvvəl ölkədə əsilzadələr qılınc və ya balta ilə, sadə xalq nümayəndələri isə dar ağacından asılmaqla, ağır cinayət törətməkdə təqsirli bilinənlər isə tonqalda yandırılmaqla edam edilirdilər. Gilyotinə bənzər edam üsullarında isə yaxınları məhkumun ağrı çəkmədən öldürülməsi üçün cəllada pul belə təklif edirdilər.

Fransada “Terror gərginliyi” kimi xarakterizə edilən 1793-cü ilin iyunundan 1794-cü ilin iyulunadək olan dövrdə monarxiyanın süqutundan sonra hökm sürən anarxiya, əcnəbi monarxist qüvvələr tərəfindən hücuma məruz qalma qorxusu və monarxiya hakimiyyətindən sonra formalaşan əks-inqilab partiyaları Fransanı tamamilə paranoyaya sürükləyirdi. İnqilabdan sonra həyata keçirilən demokratik islahatların bir çoxu bu dövrdə yarımçıq kəsildi. Əsilzadələr, sadə insanlar, ziyalılar, siyasətçilər fahişələr, bir sözlə hər bir insan istənilən an gilyotinə göndərilə bilərdi. “Madam gilyotin” adlı bu ölüm maşını ilə tanış olmaq üçün “respublika əleyhinə” ifadəsi belə kifayət idi. Bu müddət ərzində gilyotinli edamlar edam meydanına toplaşan kütlənin populyar əyləncəsinə çevrilir. Hətta bu dövrdə edam saatlarının yazıldığı siyahıların satışı belə təşkil edilir. Bir çox insan gilyotində edamlara tamaşa etməyə öz uşaqlarını da gətirirlər. “Terror gərginliyi” dövrü başa çatması ilə “gilyotin tamaşaları”na da son qoyulur. “Madam gilyotin”in digər adı isə “Milli kəsici” idi. Bu dövrdə Maksimilian Robespyer “Terrorun simvolu” sayılır və hökumətin ən güclü fiqurlarından birinə çevrilir. Lakin elə Robespyer də 1794-cü ildə “Şotland qızı”nın qurbanı olur.

Sonuncu dəfə kütlə qarşısında gilyotində edam edilən şəxs Oyqen Veydmandır. Fransada gilyotinin son qurbanı isə Həmidə Cəndubi olur. Cəndubinin edamı 1977-ci ilə təsadüf edir. Bundan 4 il sonra, yəni, 1981-ci ildə Fransada edam hökmü ləğv edilir.

Bu edam alətini icad edən doktor Giyotinin özünün də gilyotində edam edildiyinə dair iddialar səsləndirilsə də bu, həqiqəti əks etdirmir. Belə ki, Giyotin 1814-cü il may ayının 26-da vəfat edir. Maraqlıdır ki, o, gilyotinin məhz öz soyadı ilə xatırlanmasından narahat olaraq, Fransa məclisinin sözügedən aləti vahid ölüm icraçısı kimi təsdiqləməsindən bir müddət sonra soyadını dəyişdirmişdir.

Avropa ölkələrində gilyotin: Fransada “Terror gərginliyi” dövrünün gilyotinlə “isti” münasibəti bu edam alətinin sürətlə köhnə qitənin digər ölkələrində də tətbiqinə şərait yaradır.Belə ki, Avropanın bir sıra ölkələrində gilyotinə bənzər edam vasitələrinin mövcud olmasına rəğmən sözügedən ölkələr bu “müasir” edam maşınına üstünlük verirlər.

Almaniyanın gilyotini “Folbeyl” (Düşən balta) adlanırdı. Hələ XVII əsrdən bəri almanlar bu alətdən ölüm hökmlərinin icrasında istifadə edirdilər. Fransız nümunəsindən fərqli olaraq, alman gilyotinin hündürlüyü daha az idi.

1853-cü ildə Almaniyanın Saksoniya vilayətində tətbiq edilməyə başlanılan gilyotinlə edam sürətlə digər qonşu vilayətlərə də yayılır. Sözügedən ölkədə gilyotinin sonuncu rəsmi qurbanı 1949-cu il mayın 11-də 24 yaşlı Bertold Vemeyer adlı məhkum olur. Lakin sözügedən tarixədək təxminən 40 min insan ölkədə gilyotinin qurbanına çevrilir. Almaniya Federativ Respublikasında gilyotinlə sonuncu edam hökmünün icrası 1966-cı ildə baş tutur. Daha sonra onu tüfəngdən atəş açaraq, öldürmə şəklindəki edam əvəz edir. Dəyişikliyə səbəb isə sonuncu gilyotinin də sıradan çıxması idi.

1819-cu ildə İtaliyada edama məhkum edilmiş şəxslərin gilyotin vasitəsilə öldürülməsi barədə qərar təsdiq edilir. Ölkədə gilyotində sonuncu ölüm faktı 1870-ci ilin 9 iyulunda qeydə alınır.

Maraqlıdır ki. ABŞ-da gilyotindən ümumiyyətlə istifadə edilməyib. 1996-cı ildə Corcia ştatının məclis üzvü Douq Teper elektrikli stul əvəzinə gilyotindən istifadəni təklif etsə də, bu təklif qəbul edilmir.

Gilyotinlə ölüm dərhal gerçəkləşirmi?

Gilyotinin Fransada ilk dəfə tətbiq olunduğu vaxtdan indiyədək bu alət ilə ölüm hökmünün icrası zamanı məhkumun dərhal ölüb-ölmədiyi mövzusu daim mübahisə mövzusu olmuşdur.

Keçmiş dövrlərdəki digər edam üsullarında məhkumun müəyyən qədər əzab çəkməsi, demək olar ki, hamı tərəfindən qəbul edilirdi. Ancaq gilyotinin “humanist” ölüm vasitəsi olması şübhə ilə qarşılanıb. Hətta bəziləri gilyotində edam edilən məhkumun digər üsullarla öldürülənlərlə müqayisədə daha çox ağrı hiss etdiklərini iddia etmişlər. Belə ki, başı kəsilən məhkumun hərəkətlərini izləyənlər edam edilən şəxsin gözlərinin bir müddət hərəkət etdiyini, eləcə də ağız quruluşunun dəyişdiyinə dair saysız-hesabsız hekayələr nəql etmişlər.

Gilyotinə etiraz: XVII-XIX əsrlərdə bir sıra avropalı yazıçılar və ədiblər gilyotində edama qarşı çıxırdı. Belələrindən ən tanınmışı isə fransız yazıçı Viktor Hüqo idi. O, özünün “Edam məhkumunun sonuncu günü” adlı povestində bu cəza üsulunun ömürlük həbs cəzası ilə dəyişdirilməsinin gərəkdiyini açıq şəkildə bildirirdi.

Gilyotinə etiraz edənlərdən biri də fransız yazıçısı və filosofu Alber Kamyu idi. O, Artur Kestler ilə birgə qələmə aldığı “Ölüm haqqında düşüncələr” adlı əsərində bu məsələyə toxunmuşdu.

Gilyotində edam edilmiş 5 ən məşhur insan:

  • 1. XVI Lüdoviq(21 yanvar 1793)
  • 2. Mariya Antuanette(16 oktyabr 1793)
  • 3. Maksimilyan Robespyer(28 iyul 1794)
  • 4. Corc Jak Danton(5 aprel 1794)
  • 5. Olimp De Guze(3 noyabr 1793)

 

 

BUNU DA OXU

Kamran Zahidli: "Biz Elin ilə birlikdə istirahətə getmişik" - "BizimləSən" verilişində növbəti qalmaqal - VİDEO
Sercio Mattarella: 2020-ci il İtaliyada “Azərbaycan ili” elan olunub
Quduzluq təhlükəsi: vəhşi heyvanlar peyvənd olunur - Baytarlara pnevmatik silahlar da veriləcək - VİDEO
Ölümcül virus İrana da çatdı - Dünya üzrə koronavirusdan ölənlərin sayı 2011 nəfərdir
Həcc ziyarətinin qiymətində artım olacaq
Xəbər lenti

Fərdi məlumatlar qorunacaq - Elektron alış-veriş zamanı nələrə diqqət etməliyik?
23:51 21.02.2020

Sabah Almaniyada Qarabağ mitinqi keçiriləcək - Mitinqdə mindən çox soydaşımızın iştirakı gözlənilir
23:46 21.02.2020

Birinci sinifə şagird qəbulu: vaxt açıqlandı - Respublika üzrə elektron qaydada aparılacaq
23:41 21.02.2020

YAP-da könüllülərin toplantısı keçirilib - Bir qrup gənc diplomlarla təltif edilib
23:31 21.02.2020

Balakəndə “Valiko Həsrət” saxlanıldı - Üzərində heroin tapılıb
23:21 21.02.2020

Zaqatalada mübahisə qanla nəticələndi - Həmkəndlisini kürəyindən bıçaqladı
23:11 21.02.2020

Avtomobil yolları işçilərinin peşə bayramı - Qurumun əməkdaşları fəxri xiyabanı ziyarət edib
23:01 21.02.2020

“Azəriqaz”ın rəhbərliyi bölgələrdə - Sakinlərin müraciətlərinə baxılıb
22:51 21.02.2020

Bakıda mağaza sahibi həbs edildi - Aksiz markası olmayan mallar satırmış
22:41 21.02.2020

20 yanvar dairəsində dəyişiklik olacaq - Metro çıxışlarından birinin istiqaməti dəyişdiriləcək
22:21 21.02.2020

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Romada rəsmi yolasalma mərasimi olub
22:15 21.02.2020

Kolleclərə sənəd qəbulu başladı - Qəbul martın 11-dək aparılacaq
22:11 21.02.2020

Çindən sevindirici xəbər - “Yaxın vaxtlarda koronavirusa qalib gələcəyik”
22:02 21.02.2020

İranda parlament seçkiləri keçirilir - Təhlükəsizliyi 14 min polis təmin edir
22:00 21.02.2020

Azərbaycan – İtaliya münasibətləri - İki ölkə arasında əməkdaşlıq daha da güclənir
20:12 21.02.2020

DTX Neftçalada keçirilən əməliyyatla bağlı məlumat yaydı
17:47 21.02.2020

İraq yeni növ koronavirusla əlaqədar İranla bütün sərhəd qapılarını bağlayıb
17:17 21.02.2020

Neftçalada yük avtomobili yanıb
16:40 21.02.2020

Bu gün İranda parlament seçkiləri keçirilir
16:14 21.02.2020

Avstriyada ATAZ-ın 10 illiyi qeyd edilib - Vyanada tədbir keçirilib
15:48 21.02.2020

Kamran Zahidli: "Biz Elin ilə birlikdə istirahətə getmişik" - "BizimləSən" verilişində növbəti qalmaqal - VİDEO
15:05 21.02.2020

Xırdalanda qaldırıcı kran aşıb - VİDEO
14:00 21.02.2020

Bakıda ər-arvad dəm qazından zəhərlənərək ölüb - Qonaq getdikləri evin hamamında boğulublar
13:35 21.02.2020

Trampın keçmiş müşaviri həbs olundu - O, yalan ifadə verməkdə ittiham edilib
13:13 21.02.2020

Tovuz rayonunda agır xəsarətlə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib - ÖZƏL - FOTOLAR
12:46 21.02.2020

Fransada yenidən etirazlar başlayıb - Parisdə minlərlə insan küçələrə çıxıb
12:22 21.02.2020

Bu gün beynəlxalq Ana Dili günüdür
11:58 21.02.2020

Azərbaycan Tokioda keçiriləcək Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya qazandı
11:35 21.02.2020

IDMAN JURNALISTLƏRININ RESPUBLIKA TOPLANTISI KEÇİRİLDİ - VİDEO
11:12 21.02.2020

Paytaxda və rayonlarda yağış yağacaq
10:51 21.02.2020

Prezident İlham Əliyev İtaliya Deputatlar Palatasının sədri ilə görüşüb
10:29 21.02.2020

Bərdədə kollec direktoru və müavini tutulub - Onlar rüşvət almaqda ittiham edilir - YENILƏNIB - VİDEO
10:10 21.02.2020

Sercio Mattarella: 2020-ci il İtaliyada “Azərbaycan ili” elan olunub
09:48 21.02.2020

Prezident İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyeva Romada naməlum əsgər abidəsini ziyarət ediblər - FOTOLAR
09:27 21.02.2020

“Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir!” - Keçmiş SSRi liderinin vacib bəyanatı üzə çıxdı
09:09 21.02.2020

Multikulturalizm qış məktəbi layihəsi davam edir - Kamal Abdulla ilə görüş oldu
21:50 20.02.2020

150 yerli şirkətin məhsulu sərgidə - Yerli texnoloji avadanlıqlar da nümayiş olunur
21:29 20.02.2020

Agentlik həkim çatışmazlığını aradan qaldırmağa çalışır - Bölgə xəstəxanalarında tibbi fakültələr açılacaq
21:10 20.02.2020

Yararsız məhsullar məhv edildi - İçərisində ermənistan istehsalı olan məhsullar da var
20:49 20.02.2020

Hava limanında əməliyyat - Kokain və psixotrop maddə aşkarlandı
20:28 20.02.2020

Zaqatalada iki nəfərin mübahisəsi qanla nəticələndi - Həmkəndlisini bıçaqladı
20:05 20.02.2020

Zaqatalada yaşayış binasında yanğın olub - Yanğın binanın zirzəmisindən başlayıb
19:42 20.02.2020

Mingəçevirdə seminar keçirildi - “Sosial şəbəkələrin gənclərin həyatında rolu”
19:21 20.02.2020

Prezident İlham Əliyev Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısını vəzifəsindən azad edib
18:38 20.02.2020

Çavuşoğlu Ankaranın İdliblə bağlı mövqeyini açıqladı - “Əməliyyat qərarı Ərdoğanın müstəsna hüququdur”
18:17 20.02.2020

Badamdarda uçqun baş verən ərazidə son durum - Yol uçqundan təmizlənib
17:58 20.02.2020

On yaşlı dahi - Beş ayda 250 kitab oxuyub
17:34 20.02.2020

Azərbaycan və İtaliya prezidentləri mətbuata bəyanatlarla çıxış ediblər
17:10 20.02.2020

200 avtomobilin iştirakı ilə zəncirvarı qəza baş verib
17:00 20.02.2020

Sərnişinlər metroya pulsuz keçdi - Ödəniş aparatı işləməyib
16:37 20.02.2020

Çində koronavirus əleyhinə dərmanın tərkibi açıqlandı
16:16 20.02.2020

Bakıda avtoyuma işçisi qəza törədib - Müştərinin avtomobili ilə iki qadını vurub
15:52 20.02.2020

Almaniyada naməlum şəxslər ətrafa atəş açıb - 8 nəfər həyatını itirib
15:30 20.02.2020

DTX Neftçala Rayon İcra Hakimiyyətinin binasında xüsusi əməliyyat keçirir - Yenilənib
15:25 20.02.2020

Kürdəmirdə ikimərtəbəli ev yandı - Hadisənin səbəbi məlum deyil
15:09 20.02.2020

Vano Merabişvili azadlığa çıxıb
14:44 20.02.2020

Səhiyyə nazirliyindən açıqlama - “Ölkəmizdə koronovirsula bağlı vəziyyət stabildir”
14:21 20.02.2020

Hövsan yaşayış kompleksi istismara hazırdır - Yaxın vaxtlarda güzəştli mənzil satışına başlanacaq
13:36 20.02.2020

Quduzluq təhlükəsi: vəhşi heyvanlar peyvənd olunur - Baytarlara pnevmatik silahlar da veriləcək - VİDEO
13:11 20.02.2020

Səyyar “ASAN Qatar” Qazaxda - Sakinlərə fevralın 29-dək xidmət göstəriləcək
12:50 20.02.2020

Ağdaşın kəndində bronxit və suçiçəyi yayılıb - Həkim briqadası kəndə ezam edilib
12:28 20.02.2020

Dissertasiya işi yazanların nəzərinə - Bəzi qaydalar dəyişib
12:07 20.02.2020

Saxta sənəd hazırlayanlar ələ keçdi - 60-a yaxın firmanın möhürü, çek kitabçaları aşkarlanıb
11:46 20.02.2020

Əsgərimizin meyiti neytral ərazidən götürülüb - Hərbiçimiz bir müddət əvvəl itkin düşmüşdü
11:30 20.02.2020

Ruhanidən sanksiyalarla bağlı açıqlama - “ABŞ təzyiqlərin mənasız olduğunu dərk edir”
11:12 20.02.2020

Ölkədə kifayət qədər taxıl ehtiyatı var - İdxaldan aslılıq azalıb
10:50 20.02.2020

“Google Maps”lə narkotik satanlar tutuldu - Bakıda və Biləsuvarda əməliyyat keçirilib - Yenilənib - VİDEO
10:26 20.02.2020

Ərdoğan yeni əməliyyatların anonsunu verdi - “İdlibə hücum hər an başlaya bilər”
10:10 20.02.2020

Parklanma məkanları artırılmalıdır - Ölkə başçısı parkinqlərin azlığı problemin həlli ilə bağlı tapşırıqlar verib - VİDEO
09:55 20.02.2020

Bakıda piyada keçidinin eskalatoru ləğv edilir - Yerində pilləkən quraşdırılacaq - YENİLƏNİB - VİDEO
09:33 20.02.2020

"Atalanta"dan inamlı qələbə - "Tottenhem" öz meydanında uduzdu
09:09 20.02.2020

Tarix institutunda tədbir təşkil olunub - Nadir nəşrlər instituta təqdim edildi
21:58 19.02.2020

Yəmənin müdafiə nazirinə qarşı sui-qəsd - Ölən və yaralananlar var
21:32 19.02.2020

Bir qrup sərhədçi təltif edildi
21:11 19.02.2020

Tovuzda bədbəxt hadisə - Təkər partladı, usta öldü
20:55 19.02.2020

Kremldən Ərdoğanın bəyanatına cavab - “İdlib əməliyyatı ən pis variant olardı”
20:32 19.02.2020

Əfqanıstan 40 illik münaqişənin sonuna yaxınlaşır - ABŞ ilə "Taliban" arasında sənəd imzalanacaq
20:11 19.02.2020

Ölümcül virus İrana da çatdı - Dünya üzrə koronavirusdan ölənlərin sayı 2011 nəfərdir
19:49 19.02.2020

“Azərişiq"dan villa, MTK və otel sahiblərinə xəbərdarliq
19:20 19.02.2020

Prezident İlham Əliyev Nizami Gəncəvinin abidəsini ziyarət edib
18:44 19.02.2020

Bütün xəbərlər