Əlaqə: (012) 497-46-21 [email protected]

ATV.AZ×

Kralı və 4 məşhur adamı öldürən alət

Kralı və 4 məşhur adamı öldürən alət
3580 dəfə oxunub

Gilyotin — bir sıra Avropa ölkələrində barəsində ölüm hökmü çıxarılmış məhkumun boyun nahiyəsindən üzülməsi ilə icra olunmuş edam üsulunda istifadə edilən alətə verilən ad.

Qeyd edilən üsulla icra olunan edam üsulu isə gilyotinləmə adlanır. Gilyotinin alt hissəsi məhkumun başının yerləşdirilib tərpənməməsi üçün “bərkidildiyi” iki taxtadan, üst hissəsi isə çəkisi 40 kq-dan 100 kq-dək dəyişən iti bıçaqdan ibarətdir.

Alətin hündürlüyü 2-3 metrdir. Hökm icra olunarkən əvvəlcə məhkumun baş hissəsi iki taxta arasında yerləşdirilir, sonra cəllad 2-3 metr hündürdə yerləşən iti bıçağı sürətlə aşağı doğru çəkərək, məhkumun boyun nahiyəsindən başını üzürdü.

Gilyotinin tarixi: Gilyotin 1738-ci ildə Fransada anadan olan ixtisasca həkim və Fransa məclisinin üzvü olan İosif İqnak Giyotin tərəfindən təkmilləşdirilib. Bu gün məclisə təqdim edilir. Aləti icad edən şəxsin isə Giyotinin müəllimi Antuan Lui olduğu tarixi mənbələrdə qeyd olunsa da, qeyd edilən dövrdən əvvəl Şotlandiyada və İrlandiyada da gilyotindən ölüm maşını kimi istifadə edilirdi. Sözügedən ölkələrdə bu alət “Şotland qızı” adlanırdı. Elə Fransada da bu alətin xalq arasındakı adı məhz “Şotland qızı” idi.

Gilyotin Fransada: Gilyotinə bənzər edam alətlərindən Avropanın İngiltərə, İtaliya, İsveç, İsveçrə, Almaniya və başqa ölkələrində də qeyri-rəsmi şəkildə istifadə edilirdi. Ancaq bu alət ilk dəfə rəsmi olaraq Fransada edam hökmlərinin icrasında tətbiq edilib. Belə ki, 1789-cu ildə Fransa məclisinə üzv seçilən İ. İ. Giyotin ölkədə edamın vahid və “humanist” üsulla – ağrının minimuma endirilməsi üçün məhkumun başının boyun nahiyəsindən üzülməsi üsulu ilə keçirilməsini təklif edir. Təklif uzun müzakirələrdən sonra 1791-ci ildə qəbul edilərək Fransa Cinayət Məcəlləsinə daxil edilir.

1792-ci ildə Antuan Lui məhkumun qılıncla başının kəsilərək öldürülməsinin yöndəmsiz olmasına görə gilyotin alətini hazırlayır. Luinin hazırladığı alət Parisin məşhur Qrevs meydanında ölmüş insanlar üzərində sınaqdan keçirilərək bəyənildikdən sonra Fransa məclisində qəbul edilir. Alətin ilk qurbanı oğruluqda təqsirli bilinərək, edama məhkum edilən Jak Nikol Pelletyer olur. Fransada gilyotində edamı icra edən ilk cəllad Şarl Anri Sanson idi. Adətən cəlladlar məhkumun başını üzdükdən sonra onu kütləyə nümayiş etdirir, bununla da məhkum sonuncu dəfə ona tamaşa edərək gülən insanları görürdü. Corc Jak Danton edam edilməzdən əvvəl cəlladına "İnsanlara mənim kəsilmiş başımı göstərməyi unutma . Bu görülməyə dəyər"sözlərini demişdir . Maraqlıdır ki, edamdan qabaq oxunan ölüm hökmündə məhkumun Fransa xalqı adından edam edildiyi bəyan edilirdi.

Fransa inqilabından sonra geniş tətbiq edilən edam vasitəsinə çevrilən gilyotindən əvvəl ölkədə əsilzadələr qılınc və ya balta ilə, sadə xalq nümayəndələri isə dar ağacından asılmaqla, ağır cinayət törətməkdə təqsirli bilinənlər isə tonqalda yandırılmaqla edam edilirdilər. Gilyotinə bənzər edam üsullarında isə yaxınları məhkumun ağrı çəkmədən öldürülməsi üçün cəllada pul belə təklif edirdilər.

Fransada “Terror gərginliyi” kimi xarakterizə edilən 1793-cü ilin iyunundan 1794-cü ilin iyulunadək olan dövrdə monarxiyanın süqutundan sonra hökm sürən anarxiya, əcnəbi monarxist qüvvələr tərəfindən hücuma məruz qalma qorxusu və monarxiya hakimiyyətindən sonra formalaşan əks-inqilab partiyaları Fransanı tamamilə paranoyaya sürükləyirdi. İnqilabdan sonra həyata keçirilən demokratik islahatların bir çoxu bu dövrdə yarımçıq kəsildi. Əsilzadələr, sadə insanlar, ziyalılar, siyasətçilər fahişələr, bir sözlə hər bir insan istənilən an gilyotinə göndərilə bilərdi. “Madam gilyotin” adlı bu ölüm maşını ilə tanış olmaq üçün “respublika əleyhinə” ifadəsi belə kifayət idi. Bu müddət ərzində gilyotinli edamlar edam meydanına toplaşan kütlənin populyar əyləncəsinə çevrilir. Hətta bu dövrdə edam saatlarının yazıldığı siyahıların satışı belə təşkil edilir. Bir çox insan gilyotində edamlara tamaşa etməyə öz uşaqlarını da gətirirlər. “Terror gərginliyi” dövrü başa çatması ilə “gilyotin tamaşaları”na da son qoyulur. “Madam gilyotin”in digər adı isə “Milli kəsici” idi. Bu dövrdə Maksimilian Robespyer “Terrorun simvolu” sayılır və hökumətin ən güclü fiqurlarından birinə çevrilir. Lakin elə Robespyer də 1794-cü ildə “Şotland qızı”nın qurbanı olur.

Sonuncu dəfə kütlə qarşısında gilyotində edam edilən şəxs Oyqen Veydmandır. Fransada gilyotinin son qurbanı isə Həmidə Cəndubi olur. Cəndubinin edamı 1977-ci ilə təsadüf edir. Bundan 4 il sonra, yəni, 1981-ci ildə Fransada edam hökmü ləğv edilir.

Bu edam alətini icad edən doktor Giyotinin özünün də gilyotində edam edildiyinə dair iddialar səsləndirilsə də bu, həqiqəti əks etdirmir. Belə ki, Giyotin 1814-cü il may ayının 26-da vəfat edir. Maraqlıdır ki, o, gilyotinin məhz öz soyadı ilə xatırlanmasından narahat olaraq, Fransa məclisinin sözügedən aləti vahid ölüm icraçısı kimi təsdiqləməsindən bir müddət sonra soyadını dəyişdirmişdir.

Avropa ölkələrində gilyotin: Fransada “Terror gərginliyi” dövrünün gilyotinlə “isti” münasibəti bu edam alətinin sürətlə köhnə qitənin digər ölkələrində də tətbiqinə şərait yaradır.Belə ki, Avropanın bir sıra ölkələrində gilyotinə bənzər edam vasitələrinin mövcud olmasına rəğmən sözügedən ölkələr bu “müasir” edam maşınına üstünlük verirlər.

Almaniyanın gilyotini “Folbeyl” (Düşən balta) adlanırdı. Hələ XVII əsrdən bəri almanlar bu alətdən ölüm hökmlərinin icrasında istifadə edirdilər. Fransız nümunəsindən fərqli olaraq, alman gilyotinin hündürlüyü daha az idi.

1853-cü ildə Almaniyanın Saksoniya vilayətində tətbiq edilməyə başlanılan gilyotinlə edam sürətlə digər qonşu vilayətlərə də yayılır. Sözügedən ölkədə gilyotinin sonuncu rəsmi qurbanı 1949-cu il mayın 11-də 24 yaşlı Bertold Vemeyer adlı məhkum olur. Lakin sözügedən tarixədək təxminən 40 min insan ölkədə gilyotinin qurbanına çevrilir. Almaniya Federativ Respublikasında gilyotinlə sonuncu edam hökmünün icrası 1966-cı ildə baş tutur. Daha sonra onu tüfəngdən atəş açaraq, öldürmə şəklindəki edam əvəz edir. Dəyişikliyə səbəb isə sonuncu gilyotinin də sıradan çıxması idi.

1819-cu ildə İtaliyada edama məhkum edilmiş şəxslərin gilyotin vasitəsilə öldürülməsi barədə qərar təsdiq edilir. Ölkədə gilyotində sonuncu ölüm faktı 1870-ci ilin 9 iyulunda qeydə alınır.

Maraqlıdır ki. ABŞ-da gilyotindən ümumiyyətlə istifadə edilməyib. 1996-cı ildə Corcia ştatının məclis üzvü Douq Teper elektrikli stul əvəzinə gilyotindən istifadəni təklif etsə də, bu təklif qəbul edilmir.

Gilyotinlə ölüm dərhal gerçəkləşirmi?

Gilyotinin Fransada ilk dəfə tətbiq olunduğu vaxtdan indiyədək bu alət ilə ölüm hökmünün icrası zamanı məhkumun dərhal ölüb-ölmədiyi mövzusu daim mübahisə mövzusu olmuşdur.

Keçmiş dövrlərdəki digər edam üsullarında məhkumun müəyyən qədər əzab çəkməsi, demək olar ki, hamı tərəfindən qəbul edilirdi. Ancaq gilyotinin “humanist” ölüm vasitəsi olması şübhə ilə qarşılanıb. Hətta bəziləri gilyotində edam edilən məhkumun digər üsullarla öldürülənlərlə müqayisədə daha çox ağrı hiss etdiklərini iddia etmişlər. Belə ki, başı kəsilən məhkumun hərəkətlərini izləyənlər edam edilən şəxsin gözlərinin bir müddət hərəkət etdiyini, eləcə də ağız quruluşunun dəyişdiyinə dair saysız-hesabsız hekayələr nəql etmişlər.

Gilyotinə etiraz: XVII-XIX əsrlərdə bir sıra avropalı yazıçılar və ədiblər gilyotində edama qarşı çıxırdı. Belələrindən ən tanınmışı isə fransız yazıçı Viktor Hüqo idi. O, özünün “Edam məhkumunun sonuncu günü” adlı povestində bu cəza üsulunun ömürlük həbs cəzası ilə dəyişdirilməsinin gərəkdiyini açıq şəkildə bildirirdi.

Gilyotinə etiraz edənlərdən biri də fransız yazıçısı və filosofu Alber Kamyu idi. O, Artur Kestler ilə birgə qələmə aldığı “Ölüm haqqında düşüncələr” adlı əsərində bu məsələyə toxunmuşdu.

Gilyotində edam edilmiş 5 ən məşhur insan:

  • 1. XVI Lüdoviq(21 yanvar 1793)
  • 2. Mariya Antuanette(16 oktyabr 1793)
  • 3. Maksimilyan Robespyer(28 iyul 1794)
  • 4. Corc Jak Danton(5 aprel 1794)
  • 5. Olimp De Guze(3 noyabr 1793)

 

 

BUNU DA OXU

Bakıda keçirilməsi planlaşdırılan cüdo üzrə “Böyük dəbilqə” turniri ləğv edildi
Nəqliyyatda sıxlıq müşahidə olunur - Karantin rejimi qaydaları pozulur - Yenilənib
Daha 298 vətəndaşımız Bakıya gətirildi - Onlar karantinə yerləşdirilib
Məkkə və Mədinədə komendant saatı tətbiq olundu - İnsanlara ciddi xəbərdarlıq edildi
Rusiya Azərbaycana 50 min test təhvil verdi
Xəbər lenti

Təhsil nazirliyinin yeni “Qaynar Xətt”i açıldı - Mənəvi-psixoloji dəstəyə ehtiyacı olanlar zəng edə bilər
23:43 04.04.2020

Bakıda cibgir saxlanıldı - O telefon və pul kisəsi oğurlayıb
23:23 04.04.2020

Bakıda əməliyyat keçirilib - Onlayn narkotik satanlar saxlanılıb
23:03 04.04.2020

ATV koronavirusa qarşı mübarizə səngərində
22:56 04.04.2020

Uxanda koronavirusun ikinci dalğası başlaya bilər - Çində koronavirus qurbanlarının xatirəsi anıldı
22:38 04.04.2020

Baş nazirin mühafizəçisi koronavirussan öldü - Onun Cüzeppe Konte ilə təmasda olmadığı bildirilir
22:12 04.04.2020

İraqda terror aktları törədildi - Ölənlər və yaralananlar var
21:59 04.04.2020

ÜST-ün nümayəndəsindən açıqlama - Koronavirus gənclər üçün təhlükəli olmağa başlayıb
21:48 04.04.2020

Pentaqon Nyu-Yorka hərbi cənazə qrupları göndərib - Nyu-Yorkda COVID-19 qurbanlarının sayı durmadan artır
21:03 04.04.2020

Nazirlər Kabineti xüsusi karantin dövründə iş rejiminin tənzimlənməsinə dair qərarlarında dəyişiklik edib
20:53 04.04.2020

Koronavirus əleyhinə tədbirlər - Binəqədi rayonunda sosial aksiyalar davam edir
20:45 04.04.2020

“Kənd sovqatı” aksiyası başlayır - Yaşlı insanlara kənd məhsulları çatdırılacaq
20:43 04.04.2020

Xüsusi karantin rejimi tətbiq ediləndən bu günədək 18 min 775 nəqliyyat vasitəsi ilə postlardan keçmək cəhdinin qarşısı alınıb
20:23 04.04.2020

Zaqatalada dezinfeksiya işləri davam etdirilir - Koronavirusla mübarizə gücləndirilib
20:23 04.04.2020

Daha 78 nəfərdə koronavirus aşkarlanıb - 17 nəfərin vəziyyəti ağırdır
20:02 04.04.2020

Heydər Əliyev mərkəzindən diqqətçəkən təşəbbüs - Koronavirusun yayıldığı ölkələrə dəstək ifadə olundu
19:42 04.04.2020

Zaqatalada koronavirusla mübarizə - Peşə məktəbində qoruyucu maska tikilir
19:23 04.04.2020

Astarada əməliyyat keçirilib - Narkotacir tutuldu
19:03 04.04.2020

İspaniyada bir gündə koronavirusa yoluxanların sayı 7 mini keçib
18:41 04.04.2020

Almaniyada koronavirus infeksiyasıdan həyatını itirən xəstələrin sayı 1153, yoluxanların sayı isə 85439 nəfər olub
18:21 04.04.2020

İranda daha 158 nəfər virusun qurbanı olub
18:01 04.04.2020

Gürcüstanda koronavirusdan ilk ölüm halı qeydə alınıb
17:45 04.04.2020

Fransada təqribən 600 hərbi qulluqçuda koronavirus inveksiyası aşkarlanıb
17:25 04.04.2020

Çin baytarları Uhan şəhərindəki çöl pişiklərinin 15 faizində koronavirusa yoluxma aşkarlayıblar
17:05 04.04.2020

Ə.M.İsmayılovun Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun İcraçı direktoru təyin edilməsi haqqında - Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
17:00 04.04.2020

Rusiyada son sutka ərzində koronavirusa daha 582 yoluxma halı qeydə alınıb
16:43 04.04.2020

Fransa xəstəxanalarında daha 1120 koronavirus xəstəsi dünyasını dəyişib
16:23 04.04.2020

Bu günədək dünyada 1 milyon 118 min 45 nəfər yeni növ koronavirusa yoluxub
16:13 04.04.2020

ABŞ-da koronavirus qurbanlarının sayı 7406 nəfərə çatıb
15:58 04.04.2020

Rusiyadan gələn Azərbaycan vətəndaşlarının ölkə ərazisinə keçməsi təmin olunub
15:48 04.04.2020

Amerikalı pop ulduzu Pink koronavirusa yoluxduğunu açıqlayıb
15:43 04.04.2020

Bakıda keçirilməsi planlaşdırılan cüdo üzrə “Böyük dəbilqə” turniri ləğv edildi
15:24 04.04.2020

Çində koronavirusa yoluxanların 94%-i tamamilə sağalıb
15:23 04.04.2020

ABŞ mütəxəssisləri bütün dünyada sürətlə yayılan və minlərə insanın ölümünə səbəb olan koronavirusla bağlı yeni fakt aşkar ediblər
15:03 04.04.2020

Azərbaycanda koronavirusa daha 78 yoluxma faktı qeydə alınıb
14:46 04.04.2020

Gürcüstanda təsdiqlənən koronavirusa yoluxma hallarının sayı 156 nəfərə çatıb
14:42 04.04.2020

Ermənistanda yeni növ koronavirus infeksiyasına yoluxanların sayı 770 nəfərə çatıb
14:22 04.04.2020

ABŞ-ın Merilend ştatında biri biraylıq olmaqla, 5 körpəyə koronavirus diaqnozu qoyulub
14:02 04.04.2020

Borca görə su kəsilməyəcək - Yenilənib - VİDEO
13:52 04.04.2020

Nəqliyyatda sıxlıq müşahidə olunur - Karantin rejimi qaydaları pozulur - Yenilənib
12:44 04.04.2020

ATV də Prezidentin çağırışına qoşuldu - 50 min manat ianə
12:11 04.04.2020

Çində təhsil alan azərbaycanlı tələbə ilə skayp vasitəli birbaşa bağlantı yaradıldı - VİDEO
11:27 04.04.2020

Kredit borcuna görə güzəşt ediləcəkmi? - Yenilənib - VİDEO
11:15 04.04.2020

Koronavirusla mübarizə tədbirləri gücləndirilib - Bölgələrdə qaydalara necə riayət olunur?
10:42 04.04.2020

icaze.e-gov.az portalı üzərindən 13 min 734 qurumun 194 min 796 əməkdaşının icazəsi təsdiqlənib
10:23 04.04.2020

Neftin qiyməti kəskin artıb - Qiymətin 40 dollaradək qalxacağı proqnozlaşdırılır
10:02 04.04.2020

Qitə təmsilçiləri onlayn iclas keçirdi - PFL çempionatı davam etdirmək fikrindədir
09:58 04.04.2020

"Sumqayıt" məşqləri bərpa edir - Futbolçular onlayn məşqlərə başladı
09:42 04.04.2020

"Borussiya" stadionunu xəstəxanaya çevirir - Dortmund klubu koronavirusla mübarizəyə qoşuldu
00:03 04.04.2020

Bölgələrdə karantin rejiminə necə əməl olunur? - Tələbləri pozan şəxslər aşkarlanıb
19:47 03.04.2020

"Evdə qal, sağlam qal" - Avropa boks federasiyasının rəsmiləri müraciət etdi
19:28 03.04.2020

Olimpiya kəndi xəstəxana olacaq - Tokio koronavirusla mübarizəni gücləndirir
19:12 03.04.2020

Karantin rejimində icazənin alınması - İcazəalma qaydaları açıqlandı
18:45 03.04.2020

Daha 298 vətəndaşımız Bakıya gətirildi - Onlar karantinə yerləşdirilib
18:26 03.04.2020

Koronavirusla mübarizə tədbirləri gücləndirilir - Şamaxıya təcili yardım maşınları və reanimobil gətirildi
18:18 03.04.2020

Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzalayıb
18:03 03.04.2020

Prezident İlham Əliyev Bakı-Sumqayıt yolunun genişləndirilməsi çərçivəsində görülən işlərlə tanış olub
17:58 03.04.2020

“Barış Pınarı” bölgəsində daha bir əməliyyat - Türkiyə ordusu 10 terrorçunu zərərsizləşdirdi
17:43 03.04.2020

BMT narahatdır - “Koronavirus kütləvi aclıqla nəticələnə bilər”
17:25 03.04.2020

ÜST Avropadakı vəziyyəti açıqladı - Ölənlərin 95 faizi 60 yaşdan yuxarı olan şəxslərdir
17:12 03.04.2020

Tovuzda dezinfeksiya işləri davam etdirilir - Koronavirusa qarşı tədbirlər gücləndirilib
16:39 03.04.2020

Yaşlı insanlara yardım edildi - Qaradağda koronavirus əleyhinə tədbirlər artirilib
16:26 03.04.2020

Şamaxıda koronavirus pandemiyasına qarşı tədbirlər - Ərzaq, meyvə-tərəvəz satışına nəzarət gücləndirilib
16:15 03.04.2020

Koronavirusla mübarizə tədbirləri - Suraxanıda maarifləndirmə işi aparılır
16:02 03.04.2020

Məkkə və Mədinədə komendant saatı tətbiq olundu - İnsanlara ciddi xəbərdarlıq edildi
15:17 03.04.2020

Daha 43 nəfər koronavirusa yoluxdu - Ölkəmizdə virusa yoluxanlarin ümumi sayi 443 olub
14:56 03.04.2020

Sərhəddə düşmən təxribatı - Erməni silahlı qüvvələri qazaxın kəndini atəşə tutdu
14:34 03.04.2020

Bölgələrdə xüsusi karantin rejimi - Ağdamda nəzarət gücləndirilib
14:28 03.04.2020

Rusiya Azərbaycana 50 min test təhvil verdi
14:12 03.04.2020

Gürcüstanda vəziyyət sürətlə pisləşir - Gün ərzində 18 nəfər koronavirusa yoluxub
13:59 03.04.2020

Belçikada virus qurbanlarını sayı durmadan artır - Son sutka ərzində 132 nəfər həyatını itirib
13:45 03.04.2020

Kimlər fasiləsiz fəaliyyət göstərəcək? - Operativ qərargahın qərarı
13:12 03.04.2020

Ronaldo tarixə düşəcək - Portuqaliyalı 1 milyard qazanan ilk futbolçu olacaq
12:57 03.04.2020

İki həftəlik karantin bitdi - "Şalke" məşqlərə başladı
12:39 03.04.2020

UEFA assosiasiyalara məktub ünvaladı - "Çempionatı ləğv etmək əsassızdır"
12:28 03.04.2020

Nazirlər kabinetinin qərarı - Kimlər xidməti vəsiqə və ya arayışla hərəkət edə biləcək?
12:13 03.04.2020

Zəncəfil və sarımsağa tələbat artıb - VİDEO
12:12 03.04.2020

İtaliyada bir gündə 760 nəfər virusdan öldü - Ölənlərin ümumi sayı 14 minə yaxındır
11:56 03.04.2020

ONLAYN İMTAHAN TƏŞKİL OLUNACAQ
11:46 03.04.2020

ABŞ-da daha 1169 insan dünyasını dəyişib - Virus qurbanlarının sayı 6 mini ötüb
11:34 03.04.2020

Bütün xəbərlər